Białogard – informacje o miejscowości
Białogard (niem. Belgard) – miasto w Polsce, w województwie zachodniopomorskim, siedziba powiatu białogardzkiego oraz gminy wiejskiej Białogard. Dziewiąty ośrodek miejski województwa (pod względem liczby ludności).
Według danych z 31 grudnia 2011 r. miasto miało 24 450 mieszkańców
Białogard jest ośrodkiem handlowym i ma magazyn zbożowy.
Położenie
Położone jest na Równinie Białogardzkiej, nad rzeką Parsętą i mniejszą rzeką Liśnicą, ok. 145 km na północny wschód od Szczecina. Według danych z 1 stycznia 2009 powierzchnia miasta wynosi 25,73 km². Miasto stanowi 3% powierzchni powiatu.
Według danych z roku 2002 Białogard posiada:
użytki rolne: 48%
użytki leśne: 9%
Toponimia
Nazwa notowana była wielokrotnie w czasie średniowiecza. Notuje go w roku 1124 Żywot Ottona, biskupa bamberskiego, jako Belgrod. W kronice Galla Anonima pojawia się jako civitas Albam (aczkolwiek nie można wykluczyć, że kronikarz miał na myśli Białogardę). W innych dokumentach historycznych nazwa notowana jest jako Belegarde (1159, 1176), Belegarda (1194), Belgard (1229). Końcówka -gard jest pozostałością pomorskiej formy będącej odpowiednikiem ogólnopolskiej -gród.
Na polskiej mapie wojskowej z 1937 r. podano polski egzonim Białogród.
Przez krótki okres po II wojnie światowej miasto nosiło nazwę Białogród. Obecna nazwa została wprowadzona rozporządzeniem ministrów Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 7 maja 1946 roku.
Historia
Pierwsze wzmianki historyczne u Galla Anonima – miasto królewskie i znakomite, zwane Białym (łac. Urbus regia et egregia. Alba nomine). Gród został zdobyty dwukrotnie w 1102 i 1107 roku przez Bolesława III Krzywoustego. W 1124 roku przez kilka dni przebywał w grodzie biskup Otton z Bambergu. W 1289 r. władał nim książę Przybysław, a w dokumencie zapisano, że Białogard położony jest w Kaszubii (in Cassubia). 2 sierpnia 1299 roku książę Bogusław IV nadał istniejącej już osadzie przywilej lokacyjny według zasad regulowanych przez Prawo lubeckie. Na XIV wiek przypada wzrost znaczenia miasta w życiu gospodarczym Pomorza Zachodniego. W roku 1307 nadano miastu prawo składu na wszystkie towary. W roku 1315 książę Warcisław IV przenosi z Anklam do Białogardu rezydencję książęcą. Od roku 1386 Białogard przynależy do Związku Hanzeatyckiego.
W wieku XV i XVI Białogard dzielił zmienne losy Pomorza Zachodniego, związane z rywalizacją książąt pomorskich z Brandenburgią. W 1469 r. miał miejsce zatarg między Białogardem a Świdwinem, który przeszedł do historii jako tzw. wojna o krowę. Upadek znaczenia miasta związany był z okresem wojny trzydziestoletniej, kiedy to liczba ludności spadła o dwie trzecie, a miasto popadło w długi z powodu konieczności utrzymywania garnizonów wojsk cesarskich i szwedzkich. Od kończącego wojnę Pokoju westfalskiego w roku 1648 Białogard wchodził w skład Brandenburgii. Od 1714 roku Białogard był miastem garnizonowym. Od połowy XIX wieku nastąpił rozwój przemysłu, głównie przetwórczego opartego na miejscowych produktach i surowcach rolno-leśnych. W połowie XIX wieku Białogard otrzymał też połączenie kolejowe ze Szczecinem, Koszalinem i Kołobrzegiem (1859) oraz Szczecinkiem (1878). W 1911 roku uruchomiono dwie linie kolei wąskotorowej: Białogard-Bobolice oraz Białogard-Rarwino (Białogardzka Kolej Dojazdowa).
W latach 1900–1901 wybudowano nowe koszary (ul. Kołobrzeska). Następne koszary oraz szpital wojskowy powstały w 2. połowie lat 30. XX wieku. W 1939 roku stacjonowały tu pułki zmechanizowane 32 dywizji, której sztab zlokalizowany był w Koszalinie. W okresie II wojny światowej na terenie miasta i w jego okolicach zlokalizowano kilka obozów dla robotników przymusowych i jeńców wojennych. Białogard został zdobyty w dniu 5 marca 1945 roku przez oddziały radzieckie 19 Armii, 1 Armii Pancernej, 2 Samodzielnego Korpusu Kawalerii Gwardii oraz 1 Armii Wojska Polskiego.
Po wojnie Białogard został siedzibą powiatu, obejmującego swoim zasięgiem tereny przedwojennego powiatu białogardzko-świdwińskiego (Kreis Belgard-Schievelbein). W latach 50. i 60. XX wieku, m.in. w następstwie braku ujęcia w tzw. planie 6-letnim, nastąpił regres przemysłu, który rozwijał się tylko przez rozbudowę i modernizację istniejących zakładów. W latach 70. XX wieku Białogard był znaczącym ośrodkiem przemysłu elektronicznego (filia Warszawskich Zakładów Radiowych „RAWAR”, przekształcona następnie w nowy zakład „UNITRA-ELTRA”); firma pod nazwą „UNICON” funkcjonuje do dziś, choć w znacznie ograniczonym zakresie. Jak dawniej zajmuje ciekawe architektonicznie zabudowania po dawnej elektrowni miejskiej między dwiema liniami kolejowymi.
W okolicy Białogardu, niedaleko wsi Podborsko znajdowała się jednostka wojskowa Armii Radzieckiej na terenie której przechowywana była broń nuklearna.
Do lat 90. stacjonowały tu 3 znaczne zgrupowania jednostek Północnej Grupy Wojsk Armii Radzieckiej – obecnie dawne koszary są wyremontowane i zagospodarowane (mieszkania, szkoły, urzędy, przedsiębiorstwa).
Zabytki
Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są:
śródmieście miasta – stare miasto
kościół parafialny pod wezwaniem Narodzenia NMP, gotycki z 1310 r. do XIX wieku, rzymskokatolicki należący do dekanatu Białogard, diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej, metropolii szczecińsko-kamieńskiej
kościół filialny pod wezwaniem św. Jerzego, ul. Świdwińska, wybudowany około XIV wieku na starych fundamentach dawnej pogańskiej świątyni. Pierwotnie była to kaplica i dom trędowatych położony poza murami miasta. Przebudowany w XV/XVI wieku. Murowana, ceglana budowla w układzie wendyjskim z elementami gotyckimi wznosi się na planie prostokąta. Kościół kilkakrotnie był niszczony przez pożary. w roku 1858 przeszedł gruntowny remont, podczas którego został też znacznie przebudowany. Obecny wygląd pochodzi z przełomu XIX i XX wieku. Dzisiaj jest to filiał rzymskokatolicki należący do parafii ewangelicko-augsburskiej Jezusa Dobrego Pasterza w Koszalinie, diecezji pomorsko-wielkopolskiej
dawny cmentarz ewangelicki, obecnie komunalny wielowyznaniowy, ul. Szpitalna, z XIX wiek wieku
pozostałości murów obronnych, ul. Matejki, z XIV/XV wiek wieku
Brama Wysoka, inaczej Połczyńska, ul. Grottgera; zbudowana łącznie z murami miejskimi w początkach XIV wieku. Murowana budowla z cegły, na planie prostokąta stoi na fundamencie kamiennym. Brama ma dwie kondygnacje, i ostrołukowy przejazd. Fortyfikacja zachowała się jako jedyna z dwóch istniejących dawniej. Do końca XIX wieku służyła jako areszt miejski i mieszkanie dozorcy. Później, od roku użytkowana była przez Muzeum Regionalne. Obecnie jest siedzibą białogardzkich artystów
piwnice zamku, ul. Płowiecka 3, z XVIII wiek wieku
ratusz, pl. Wolności 5, Rynek, z pierwszej połowy XIX wieku
spichlerz, obecnie magazyn, ul. Piłsudskiego 25, szachulcowo-murowany, z końca XVIII wieku, w połowie XIX wiek wieku, budynek przemysłowy
dom z dwiema oficynami, ul. Najświętszej Marii Panny 3, z 1880 roku
dom, obecnie bank PKO, pl. Wolności 17, z 1910 roku
inne zabytki:
cmentarz żydowski
Pomniki i miejsca pamięci narodowej
cmentarz żołnierzy radzieckich – cmentarz wojenny 763 oficerów i żołnierzy radzieckich 1. Frontu Białoruskiego, poległych podczas walk o Białogard w 1945 r. wraz z pomnikiem ku czci poległych żołnierzy z 1970 r.
Demografia
Struktura demograficzna mieszkańców miasta Białogard 31 grudnia 2007:
Gminę miejską Białogard zamieszkuje 50,5% ludności całego powiatu. Na 1 km² przypada 948 osób – tym samym jest to gmina o największej gęstości zaludnienia w powiecie.
Piramida wieku mieszkańców Białogardu w 2014 roku.
Gospodarka
Na terenie Białogardu istnieje podstrefa Kostrzyńsko-Słubickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej obejmującą wyznaczone 2 kompleksy.
W III kwartale 2012 r. Białogard miał 1989 zarejestrowanych bezrobotnych
W 2016 r. wykonane wydatki budżetu gminy wynosiły 93,2 mln zł, a dochody budżetu 92,5 mln zł. Zobowiązania samorządu (dług publiczny) według stanu na koniec 2016 r. wynosiły 22 mln zł, co stanowiło 23,7% dochodów.
W Białogardzie znajduje się zakład produkcji płyt klejonych. Ponadto w mieści ma miejsce produkcja w sektorze zbóż i traw.
Kolejny zakład zbożowo-młynarski zajmuje się produkcją mąki pszennej i żytniej.
W mieście zlokalizowany jest szpital powiatowy z 6 oddziałami.
Transport
Przez miasto przebiegają dwie drogi wojewódzkie:
nr 163: Kołobrzeg – Białogard – Połczyn-Zdrój – Czaplinek – Wałcz
nr 166: DK6 – Lulewice – Białogard
W Białogardzie działa komunikacja autobusowa prowadzona przez ZKM Białogard.
Przy stacji Białogard przecinają się dwie linie kolejowe (jednotorowe, zelektryfikowane):
nr 202 Gdańsk – Stargard
nr 404 Szczecinek – Kołobrzeg
Do lat 90. XX wieku Białogard był także stacją końcową dla dwóch linii kolejki wąskotorowej tzw. Białogardzka Kolej Dojazdowa, która obecnie nie funkcjonuje.
Oświata
W Białogardzie znajduje się biblioteka publiczna przy ulicy Grunwaldzkiej 46, która posiada trzy filie:
Filia nr 1 - ul. Chopina 29
Filia nr 2 - ul. Komara 25
Filia nr 3 - Biblioteka Pedagogiczno-Naukowa - ul. Dworcowa 2
Miasto posiada 3 przedszkola miejskie:
Przedszkole miejskie nr 1 „Bajka” - ul. 1 Maja 12
Przedszkole miejskie nr 2 „Słoneczne” - ul. Chopina 4A
Przedszkole miejskie nr 3 „Niezapominajka” ul. Kochanowskiego 21
Lista szkół publicznych działających w Białogardzie od września 2017:
Szkoła Podstawowa nr 1 im. Marii Skłodowskiej-Curie - ul. Świdwińska 7
Szkoła Podstawowa nr 3 im. Bolesława Krzywoustego - ul. Chopina 8
Szkoła Podstawowa nr 4 im. Mikołaja Kopernika - ul. Grunwaldzka 53 i ul. Kościelna 1
Szkoła Podstawowa nr 5 im. Władysława Broniewskiego - ul. Kołobrzeska 23
Liceum Ogólnokształcące im. Bogusława X - ul. Grunwaldzka 46
Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych, w ramach którego działa Technikum i Zasadnicza Szkoła Zawodowa - ul. Wyszyńskiego 14
Zespół Szkół Specjalnych, im. Jana Pawła II - ul. Zamoyskiego 3A
Państwowa Szkoła Muzyczna I Stopnia. - ul. Dworcowa 4
Lista szkół prywatnych działających w mieście:
I Prywatne Gimnazjum „Sukces” - ul. Mickiewicza 24
I Prywatne Liceum Ogólnokształcące „Sukces” - ul. Mickiewicza 24
Gimnazjum „Scholar” - ul. Grunwaldzka 44
Prywatne Liceum „Scholar” - ul. Grunwaldzka 44
Kultura
Od października 2008 roku na terenie Białogardu otwarte jest Centrum Kultury i Spotkań Europejskich, które organizuje różne imprezy kulturalne, np.: koncerty, przedstawienia teatralne. W CKiSE działają różne grupy artystyczne, m.in. Teatr Lalek Marko, Białogardzki Chór Kameralny Bel Canto i teatr RÓŻ. W Białogardzie co roku odbywają się Międzynarodowe Dni Kultury Chrześcijańskiej.
Od roku 1969, rokrocznie w czerwcu, na przemian w Świdwinie i Białogardzie, odbywa się impreza rozrywkowa nawiązująca do wojny o krowę z 1469 roku.
Każdego roku w Białogardzie, w lipcu lub sierpniu organizowana jest tu impreza kulturalna, trwająca 2–3 dni, zwana Dniami Białogardu. Wtedy na białogardzkiej scenie występują polscy i zagraniczni artyści.
Sport
W kompleksie rekreacyjno-wypoczynkowym istnieje stosunkowo niedawno odnowiony stadion oraz klub sportowy z wieloma sekcjami. W lecie działają baseny miejskie.
Atletyczny klub sportowy sekcja zapasy „AKS BIAŁOGARD”
Hala sportowa przy LO
Klub Lekkoatletyczny „Iskra”
Klub Piłkarski Iskra Białogard
Klub Piłkarski „UKS Unia”
Klub Piłkarski „Konsorcjum Białogard”
Klub Sportowy Karate Kyokushin
Kryta pływalnia BOSiR przy ul. Moniuszki 29
Letnie baseny miejskie przy ul. Moniuszki 49
Sekcja Karate Kyokushin
Sekcja MMA, BJJ, zapasy, boks „AKS GRAPPLING BIAŁOGARD”
Sekcja podnoszenia ciężarów
Sekcja tenisa stołowego „UKS T-Tenis 2005”
Stowarzyszenie Pływackie „AQUA” w Białogardzie
UKS Herkules Białogard – zajęcia dla młodych koszykarzy i koszykarek
Wspólnoty religijne
Na terenie miasta działalność religijną prowadzą następujące kościoły i wspólnoty wyznaniowe:
Kościół ewangelicko-augsburski filiał parafii w Koszalinie
Kościół ewangeliczny zbór Kościoła Wolnych Chrześcijan, zbór Wspólnoty Kościołów Chrystusowych, zbór Kościoła Zielonoświątkowego w RP
Kościół rzymskokatolicki 3 parafie należące do dekanatu Białogard diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej. Parafia Najświętszego Serca Pana Jezusa Parafia Narodzenia Najświętszej Maryi Panny Parafia św. Jadwigi
Kościół Nowoapostolski.
Świadkowie Jehowy Chrześcijański Zbór Świadków Jehowy (Sala Królestwa)
Zrzeszenie Wolnych Badaczy Pisma Świętego zbór Zrzeszenia Wolnych Badaczy Pisma Świętego
Administracja
Białogard ma status gminy miejskiej, miasto posiada 168 ulic. Mieszkańcy wybierają do Rady Miasta Białogardu 21 radnych. Organem wykonawczym władz jest burmistrz. Siedziba władz miasta znajduje się przy ul. 1 Maja.
Burmistrzowie Białogardu:
Stefan Zdzisław Strzałkowski (2002–2009)
Zbigniew Raczewski (2009–2010)
Krzysztof Bagiński (od 2010)
Miasto jest siedzibą władz powiatu białogardzkiego, a także władz wiejskiej gminy Białogard. W Białogardzie działa prokuratura rejonowa, znajduje się tu również sąd rejonowy.
Białogard jest członkiem Związku Miast Polskich i Nowej Hanzy. W 2005 r. miasto otrzymało Dyplom Europejski, a od 5 sierpnia 2007 r. posiada Flagę Europy.
Mieszkańcy Białogardu wybierają posłów z okręgu wyborczego nr 40, a posłów do Parlamentu Europejskiego z okręgu wyborczego nr 13.
Współpraca międzynarodowa
Miasto posiada umowy partnerskie z następującymi miastami i gminami:
Teterow, Niemcy – od 1970 r.
Aknīste, Łotwa – od 1999 r.
Binz, Niemcy – od sierpnia 2002 r.
Gmina Gnosjö, Szwecja – od 28 marca 2003 r.
Maardu, Estonia – od 4 sierpnia 2004 r.
Olen, Belgia – od 12 listopada 2004 r.
Albano Laziale, Włochy – od 2 grudnia 2004 r.
Caracal, Rumunia – od 4 sierpnia 2007 r.
Montana, Bułgaria – od 20 września 2014 r.
Osoby urodzone w Białogardzie
Dariusz Białkowski (ur. 1970) – polski kajakarz, dwukrotny brązowy medalista olimpijski
Jerzy Borowczak (ur. 1957) – polityk i działacz związkowy, poseł na Sejm III kadencji
Otto Busse (ur. 1867, zm. 1922) – patolog
Anna Chitro (ur. 1956) – polska aktorka teatralna i filmowa
Maximilian Grävell (ur. 1781, zm. 1860) – prawnik
Ludwig Ferdinand Hesse (ur. 1795, zm. 1876) – architekt
Lech M. Jakób (ur. 1953) – pisarz
księżna Anna Komorowska (ur. 24 września 1946) – matka Matyldy d’Udekem d’Acoz, żony Filipa I Koburga, króla Belgów
Jacek Kosmalski (ur. 1976) – polski piłkarz grający w Polonii Warszawa
Aleksander Kwaśniewski (ur. 1954) – prezydent Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1995–2005
Ewald von Massow (ur. 1869, zm. 1942) – niemiecki generał
Hans Martin Schaller (ur. 1923, zm. 2005) – niemiecki historyk
Dariusz Szubert (ur. 1970) – polski piłkarz, srebrny medalista olimpijski z 1992
Joachim Utech (ur. 1889, zm. 1960) – rzeźbiarz
Andrzej Wasilewicz (ur. 1951, zm. 2016) – polski aktor Teatru Powszechnego w Warszawie
Damian Skoczyk (ur. 1995) polski piosenkarz
Osoby związane z Białogardem
Josquinus ab Holtzen (zm. 1657 w Ratzebuhr) – kompozytor; pełnił w Białogardzie funkcję kantora od 1631 roku
Leon Mroczkiewicz (ur. 1900, zm. 1971) – profesor, leśnik, mieszkał w Białogardzie
Erika Fuchs (ur. 1906, zm. 2005) – tłumaczka, mieszkała w Białogardzie
Czesław Niemen (ur. 1939, zm. 2004) – kompozytor, multiinstrumentalista, piosenkarz i autor tekstów piosenek. W młodości mieszkał w Białogardzie.
Marcin Jurecki (ur. 1976, zm. 2008) – polski zapaśnik, wielokrotny reprezentant Polski w stylu wolnym, mieszkał w Białogardzie
Źródło treści i historia autorów: Wikipedia. Tekst skrócono i uporządkowano.
Tworzenie stron internetowych – Białogard
Dla firm działających na obszarze miejscowości Białogard projektujemy witryny dopasowane do sposobu, w jaki klienci zamawiają usługi lub produkty.
Serwis dla firmy obsługującej kilka miejscowości
Witryna może przedstawiać rzeczywisty obszar obsługi oraz różnice między usługami dostępnymi w poszczególnych lokalizacjach. Każda podstrona powinna odpowiadać na konkretne pytania klientów dotyczące dojazdu, zakresu prac lub kontaktu.
Witryna z rezerwacją lub zapytaniem
Strona może pokazywać zakres usług, sposób umawiania terminów i informacje potrzebne przed wizytą. Formularz dopasowujemy do tego, czy firma przyjmuje rezerwacje, czy najpierw odpowiada na zapytania.