Ełk – informacje o miejscowości
Ełk (dawniej Łek, niem. Lyck, prus. Luks) – miasto w północno-wschodniej Polsce, w województwie warmińsko-mazurskim. Największe i najludniejsze miasto na Mazurach oraz główny ośrodek przemysłowy i kulturalny w regionie.
Do 31 maja 1975 r. i od 1 stycznia 1999 r. siedziba władz powiatu ełckiego, a od 1992 r. siedziba rzymskokatolickiej diecezji ełckiej. Miasto zajmuje 3. miejsce pod względem ludności i 4. miejsce pod względem powierzchni w województwie warmińsko-mazurskim. Jest największym w województwie miastem, które nigdy przed 1945 nie znalazło się w granicach państwa polskiego (Elbląg i Olsztyn należały do Polski w latach 1466–1772), największym miastem współczesnej Polski na ziemiach, które należały do Prus Książęcych i największym miastem leżącym na ziemiach, które nigdy przed 1945 r. nie były integralną częścią państwa polskiego (w latach 1466–1657 Ełk był lennem Korony Królestwa Polskiego).
W latach 1946–1975 miasto administracyjnie należało do województwa białostockiego, a w latach 1975–1998 do województwa suwalskiego.
Toponimia
Pochodzenie nazwy miasta jest sporne. Według badaczy słowo „Lek” w języku Jaćwingów miało oznaczać białą lilię wodną (grzybień), a w języku pruskim „Luk” również oznaczało roślinę wodną, natomiast „Elk” oznaczało łosia. Wysuwano też hipotezę, że nazwa wywodzi się od polskiego słowa „Łęg” – nadbrzeżna łąka.
Po raz pierwszy nazwa rzeki „Łyk” pojawia się w 1247 roku w kronice halicko-wołyńskiej. W 1390 r. zapisano dwie nazwy tego samego miejsca – Lick i Lyck, a w 1398 – Licke. Polską wersję nazwy rzeki – Łek – wymienia Jan Długosz. Można przypuszczać, że nazwa osady wzięła od nazwy rzeki, nad którą ją założono. Istnieje też teza historyków, że przejściowo (na początku XV w.) funkcjonowały dwie nazwy dla tego samego miejsca: Lyck (Łyk, Łek) oraz Przewłoki.
Obecna forma Ełk powstała z miejscownika „we Łku”; „e” z przyimka „we” zaczęto używać jako przynależne do nazwy i tak powstało „w Ełku”. Krzyżacy nadali osadzie nazwę w brzmieniu niemieckim. W późniejszych źródłach podawano ją różnie: Licke, Lik, Licce, Lueck, Lyck. Oficjalnie nazwę w obecnym brzmieniu ustanowiono 7 maja 1946.
Nazwa Ełku w innych językach:
Położenie
Ełk położony jest na Pojezierzu Ełckim, będącym częścią Pojezierza Mazurskiego. Miasto leży nad Jeziorem Ełckim, jeziorem Sunowo i rzeką Ełk, będącą dopływem Biebrzy. Ponadto w obrębie miasta znajdują się dwa niewielkie jeziora: Selmęt Mały i Szyba. Miasto znajduje się w centrum Zielonych Płuc Polski.
Według danych z 2002 Ełk ma obszar 21,07 km², w tym: użytki rolne 24%, użytki leśne 4%
Miasto stanowi 1,9% powierzchni powiatu.
Demografia
Podział demograficzny (dane z 30 czerwca 2014):
Według danych z 2010 średni dochód na mieszkańca wynosił 2606 zł.
Według danych z roku 2012 średni dochód na mieszkańca wynosił 3063 zł.
W Ełku mieszka mniejszość romska licząca około 200 osób oraz działa stowarzyszenie romskie.
W mieście działa od 1991 roku także Stowarzyszenie Mniejszości Niemieckiej „Mazury” w Ełku, liczące ok. 130 członków z miasta i regionu.
Piramida wieku mieszkańców Ełku w 2014 roku.
Od 2003 liczba mieszkańców Ełku stale i systematycznie rośnie. Aktualnie miasto liczy ponad 61 tysięcy mieszkańców, co stanowi najwyższą liczbę w historii.
Historia
Osada rozwinęła się pod ochroną zamku, którego początek budowy datuje się na 1398 r. Zamek i osada stanowiły efekt działalności kolonizacyjnej państwa zakonnego na skraju Wielkiej Puszczy (Grosse Wildnis). Przywilej lokacyjny wsi na prawie chełmińskim wystawił wielki mistrz Paweł von Russdorf w 1425 r. przyznając mieszkańcom 12 lat wolnizny od czynszów. Do wsi należało 48 łanów ziemi. Mieszkańcy zobowiązani byli m.in. do prac przy mostach prowadzących do zamku i koszenia łąk zamkowych oraz zawożenia listów do Rynu (Rhein), Giżycka (Leca, Lötzen) i na Mazowsze. Osada prawdopodobnie uległa zniszczeniu w 1433 r. Wieś położona była prawdopodobnie po obu brzegach rzeki Ełk u jej ujścia do jeziora Ełckiego, natomiast osada miejska rozwinęła się nieco bardziej na północ, bliżej zamku. Prawa miejskie Ełku zapisano w akcie lokacyjnym wystawionym pod datą 27 lutego 1445 r. Data roczna jest omyłką, gdyż wystawca dokumentu wielki mistrz Paweł von Russdorf zmarł w 1441 r. Na podstawie badań stwierdzono, że prawidłowy rok nadania praw miejskich to 1435. W przywileju miejskim miastu na prawie chełmińskim nadano 102 łany ziemi i 12 lat wolnizny. Urbanizacja ośrodka przebiegała powoli lub była wręcz nieskuteczna. Hamujący wpływ mogły mieć zniszczenia wojny trzynastoletniej, bo jeszcze w 1483 i 1511 r. Ełk nazywany jest „lichą wioszczyną”, choć z pieczęcią miejską. Szybszy rozwój ośrodka nastąpił po sekularyzacji Prus. W 1554 r. Ełk po raz pierwszy wzmianki wymieniają „oppidam Lyccenses”, czyli miasteczko Ełk. Odnowienie przywilejów miejskich nastąpiło w 1560 i już w dokumentach z 1561 r. zapisano „Stadt Lyck” – miasto Ełk. Odtąd Ełk już zawsze był nazywany miastem. Podczas potopu szwedzkiego, a szczególnie w wyniku akcji pacyfikacyjnej hetmana polnego litewskiego Wincentego Gosiewskiego miasto zostało totalnie zniszczone, a cały region złupiony i wyludniony. W celu pobudzenia rozwoju ośrodka Fryderyk Wilhelm I (Wielki Elektor) w 1669 r. przeprowadził odnowienie praw miejskich, a powtórzył je w 1690 r. Fryderyk III.
Przed reformacją parafia ełcka należała do archiprezbiteratu w Reszlu. Od XVI w. aż do 1945 dominowali ewangelicy. Udział ludności polskojęzycznej w tej części Prus i w rejonie Ełku był przeważający i jeszcze długo po sekularyzacji kazania w kościele ełckim prowadzono wyłącznie w języku polskim. W latach 1543–1552 w Królewcu i w Ełku wydano więcej książek w języku polskim niż w całej Rzeczypospolitej. W 1546 r. założono w Ełku szkołę przykościelną z lekcjami w j. polskim, która bardzo szybko osiągnęła wysoki poziom o czym świadczy fakt, że w l. 1549-1580 aż 48 absolwentów szkoły studiowało na uniwersytecie w Królewcu. W 1587 roku przekształcono ją oficjalnie w szkołę partykularną, czyli przygotowującą do studiów uniwersyteckich. Językiem obowiązującym był polski w odmianie literackiej, a nie dialekcie mazurskim. Lekcje zaczynano i kończono śpiewem polskich pieśni z psałterza Jana Kochanowskiego oraz czytaniem Biblii. Uczniowie przed południem rozmawiali tylko po łacinie, po południu Polacy mówili po niemiecku, a Niemcy po polsku. W 1599 r. nadano szkole rangę książęcej. W latach 1580–1640 aż 579 absolwentów szkoły ełckiej studiowało na uczelni w Królewcu.
Ośrodek ruchu mazurskiego. Według danych niemieckich w 1890 w mieście Polacy stanowili 13%, a w powiecie (Landskreis Lyck) 71% mieszkańców. Pod koniec 1896 w Ełku powstała Mazurska Partia Ludowa, a w grudniu 1923 – Masurenbund (Związek Mazurów). W latach 1896–1902 wydawano również Gazetę Ludową, redagowaną w języku polskim i przeznaczoną dla ludności mazurskiej.
Silne zniszczenia w czasie I wojny światowej. Szybka odbudowa i rozkwit gospodarczy po jej zakończeniu. W okresie międzywojennym siedziba Konsulatu Polskiego. W czasie II wojny światowej miejsce pracy przymusowej wielu obywateli państw okupowanych. Teren działania wywiadu AK. 24 stycznia 1945 opustoszałe miasto zdobyły wojska radzieckie (Siły niemieckie mające bronić Ełku, wycofały się na chwilę przed pojawieniem pierwszych oddziałów Armii Czerwonej). Po zajęciu Ełku Czerwonoarmiści dokonali grabieży oraz umyślnego niszczenia budynków. Zniszczeniu uległo blisko 50% zabudowy. 6 kwietnia 1945 zdewastowane miasto zostaje przekazane administracji polskiej. Po wojnie Ełk był wyludnionym miastem powiatowym. Zasiedlono go głównie mieszkańcami z okolicznych powiatów (np. szczuczyńskiego, augustowskiego), w mniejszym stopniu przesiedleńcami z Kresów (głównie Grodzieńszczyzny i Wileńszczyzny).
Miasto znalazło się pierwszy raz od czasów swojego istnienia w granicach państwa polskiego, aczkolwiek w wiekach poprzednich niejednokrotnie było zdobywane przez Polaków, w latach 1466–1657 było wasalne wobec Polski (stanowiło jej lenno), a w wiekach XIX i XX znajdował się w mieście silny ośrodek polskości. Obecnie duże zakłady mięsne, przetwórnia owoców, zakłady elektrotechniczne, drzewne, odzieżowe, węzeł kolejowo-drogowy. Rodzinne miasto znanego mazurskiego poety Michała Kajki. Do lat 90. XX wieku przyszłość Ełku upatrywano w intensywnej rozbudowie przemysłu, w szczególności przemysłu przetwórczego, rolno-spożywczego oraz drzewnego. Po przemianach ustrojowych w 1989 nowe samorządowe władze postawiły na turystykę i ekologię. W 1992 miasto przystąpiło do realizacji strategii Zielone Płuca Polski. Cel programu to zarządzanie miastem i gminą oparte na idei ekorozwoju. Rozpoczęto rekultywację jeziora oraz modernizację oczyszczalni ścieków.
W 1989 miasto osiągnęło liczbę 50 tysięcy mieszkańców. Zmiany ustrojowe, wzrost ludności oraz powstanie nowych osiedli umożliwiło powołanie nowych parafii i budowę nowych kościołów. W latach 1988–1992 powołano siedem nowych parafii rzymskokatolickich. 25 marca 1992 miasto zostało siedzibą rzymskokatolickiej diecezji ełckiej, a pierwszym biskupem został Wojciech Ziemba.
8 czerwca 1999 miasto odwiedził Jan Paweł II. W pierwszą rocznicę mszy papieskiej odsłonięto pomnik Jana Pawła II, a Plac Sapera, na którym stoi, przemianowano na Plac Jana Pawła II. Także w 2000 roku oddano do użytku krytą pływalnię. W kolejnym roku otworzono Centrum Edukacji Ekologicznej oraz Centrum Studiów Bałtyckich w Ełku, będące pierwszym zamiejscowym punktem kształcenia Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego. W 2002 roku działalność rozpoczął nowy szpital miejski na Barankach.
W 2008 roku doszło do głośnego konfliktu władz miasta oraz władz gminy wiejskiej Ełk w związku z planowanym poszerzeniem granic miasta o wsie Konieczki i Siedliska. Wydarzenia, w tym strajk głodowy w siedzibie gminy, były opisywane przez największe krajowe media, co doprowadziło do upadku projektu 28 lipca tegoż roku.
W lipcu 2011 działalność zakończyło Kino Polonia – ostatnie ełckie kino, jednakże 21 października tego samego roku działalność rozpoczęło nowe kino w Ełckim Centrum Kultury.
Zabytki rejestrowane
Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa – największy i najstarszy kościół Ełku, zbudowany w latach 1847–1850, pierwotnie ewangelicki, po 1945 katolicki
Katedra św. Wojciecha Biskupa i Męczennika – neogotycki kościół zbudowany w 1893 roku z częściowo gotyckim wyposażeniem, w 1992 podniesiony do rangi katedry
Zabudowania dawnego zamku krzyżackiego – ruiny zamku krzyżackiego wybudowanego na przełomie XIV i XV w. na wyspie Jeziora Ełckiego. Początkowo siedziba prokuratora krzyżackiego, później starosty książęcego i sądu. W 1888 część zabudowy przekształcono na więzienie, które funkcjonowało do 1970 roku. W późniejszym czasie budynki porzucono, po niedokończonej adaptacji na instytucję kulturalną. Obecnie w rękach prywatnych.
Wieża ciśnień – jedna z najlepiej zachowanych wież ciśnień na Mazurach, wybudowana w 1895 roku, eksploatowana do lat 70. XX wieku, obecnie siedziba Stowarzyszenia Mniejszości Niemieckiej „Mazury” w Ełku oraz Muzeum Kropli Wody
Kościół Chrześcijan Baptystów – neogotycki kościół baptystyczny z początku XX wieku
Park Solidarności – zabytkowy odrestaurowany park miejski w Centrum z alejkami pieszymi, ławkami, XIX-wieczną fontanną, XX-wiecznymi pomnikami oraz pomnikami przyrody
Most na Jeziorze Ełckim – żelbetowy most drogowy przez Jezioro Ełckie zbudowany w 1910 roku
Budynek Szkoły Artystycznej – dawna kamienica mieszkalno-handlowa z 1919 roku, będąca od 2008 siedzibą Szkoły Artystycznej w Ełku
Budynek Sądu Rejonowego – dawna kamienica mieszkalna z 1911 roku, pełniąca obecnie funkcję siedziby sądu
Dawna szkoła muzyczna – eklektyczny budynek z początku XX wieku, po przeprowadzce Państwowej Szkoły Muzycznej I stopnia do odnowionego budynku Szkoły Artystycznej siedziba straży miejskiej
Budynek Wyższego Seminarium Duchownego – zabytkowy budynek z początku XX wieku, od 1992 (to jest od powołania diecezji ełckiej) siedziba Wyższego Seminarium Duchownego w Ełku
Sala sportowa przy ul. Armii Krajowej – sala sportowa użytkowana przez klub bokserski Mazur Ełk
Kamienice mieszkalne z przełomu XIX i XX wieku, w tym: Kamienica przy ul. 3 Maja 11 Kamienica przy ul. Armii Krajowej 23 Kamienica przy ul. Armii Krajowej 25
Domy mieszkalne (XIX wiek)
Parowozownia normalnotorowa
Ełcka Kolej Wąskotorowa
Zabytki poza rejestrem zabytków
Poczta Główna w Ełku – gmach poczty głównej, wybudowany w 1881 roku
Ratusz w Ełku – gmach z 1912 roku, w którym urzędują władze miejskie i powiatowe
Kamienice z XIX i XX wieku
Gmachy szkolne: I Liceum Ogólnokształcącego, Szkoły Podstawowej nr 2 i Gimnazjum nr 1, Zespołu Szkół nr 1, Zespołu Szkół nr 6, Zespołu Szkół Mechaniczno–Elektrycznych
Zabytkowe cmentarze
Cmentarz Komunalny i Wojskowy założony w 1788 roku
Cmentarz Katolicki z XIX wieku
Cmentarz wojenny żołnierzy niemieckich z I wojny światowej
Cmentarz wojenny żołnierzy rosyjskich z I wojny światowej przy ul. 11 Listopada
Cmentarz wojenny żołnierzy rosyjskich z I wojny światowej w Ełku-Szybie
Przynależność państwowa
Od uzyskania praw miejskich Ełk znajdował się pod panowaniem następujących państw:
1445-1466 – państwo zakonu krzyżackiego
1466-1525 – Prusy Zakonne, lenno Korony Królestwa Polskiego
1525-1618 – Prusy Książęce, lenno Korony Królestwa Polskiego
1618-1657 – Brandenburgia-Prusy, lenno Korony Królestwa Polskiego
1657-1701 – Brandenburgia-Prusy
1701-1867 – Królestwo Prus
1867-1871 – Związek Północnoniemiecki, Królestwo Prus
1871-1878 – Rzesza Niemiecka, Królestwo Prus
1878-1919 – Rzesza Niemiecka, Królestwo Prus
1919-1933 – Rzesza Niemiecka
1933-1935 – Rzesza Niemiecka
1935-1938 – Rzesza Niemiecka
1938-1945 – Rzesza Wielkoniemiecka
1945-1952 – Rzeczpospolita Polska
1952-1989 – Polska Rzeczpospolita Ludowa
od 1989 – Rzeczpospolita Polska
Gospodarka
W Ełku znajduje się podstrefa Suwalskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej, gdzie obowiązują preferencyjne warunki prowadzenia działalności gospodarczej dla firm krajowych i zagranicznych. Do najbardziej znanych firm należy zaliczyć: „PORTA DRZWI” – fabryka drzwi i ościeżnic, „MG MURBET” stalowe centrum serwisowe, „IMPRESS DECOR” – fabryka papieru dla przemysłu meblowego, „CEZAR” – fabryka listew do glazury i przypodłogowych. Reprezentowany jest kapitał polski, austriacki, szwajcarski, koreański i tajwański. Poza strefą największymi zakładami przemysłowymi są zakłady mięsne Animex „Mazury Ełk”, założone w 1907, obecnie produkujące między innymi na rynek Unii Europejskiej. Branża motoryzacyjna jest reprezentowana przez dwie duże firmy: „Zakład Elektrotechniki Motoryzacyjnej” – producenta wiązek samochodowych kabli elektrycznych i „SUNGSAN-ZEM Polska” – producenta oświetlenia samochodowego. W Ełku rozwija się także przemysł drzewny. W ramach zatwierdzonego w 1992 programu Ełk – miasto ekologiczne promuje się inwestycje związane z ochroną środowiska. 18 października 2012 roku nastąpiło otwarcie Parku Naukowo-Technologicznego służącego do tworzenia innowacyjnej działalności gospodarczej oraz prowadzenia badań i tworzenia nowych miejsc pracy.
Parki, place, deptaki
Park Solidarności – zabytkowy park w centrum miasta
Promenada nad Jeziorem Ełckim – ciąg pieszy i rowerowy wzdłuż wschodniego brzegu Jeziora Ełckiego
Plac Jana Pawła II – plac i park w południowo-centralnej części miasta przy rzece Ełk i ul. Kilińskiego, z centralnie zlokalizowanym pomnikiem Jana Pawła II, mierzący 5 m. (najwyższa figura w Polsce)
Park przy ul. Słowackiego przy Urzędzie Gminy Ełk
Park przy ul. Dąbrowskiego przy dworcu PKP
Skwer na rogu ulic Armii Krajowej i Małeckich
Park Mikołaja Kopernika
Skwer Zesłańca Sybiru (zlikwidowany w 2012 roku)
Pomniki przyrody
Na terenie miasta rosną następujące pomniki przyrody:
park przy ul. Słowackiego: klon jawor 205 cm, nr ew. 521; klon zwyczajny 219 cm, nr ew. 523. Do 2013 roku w parku rósł jeszcze jeden pomnik przyrody – klon zwyczajny o obwodzie 210 cm.
park Solidarności przy ul. 3 Maja: 3 buki zwyczajne dwa z nich o nazwach „Adam”, „Ewa” o obwodach 170 i 240 cm oraz trzeci bez nazwy 254 cm, nr ew. 525 i 526. Do 2010 roku w parku rósł jeszcze jeden pomnik przyrody – klon jawor o obwodzie 254 cm.
Transport drogowy
Ełk jest położony na przecięciu dróg krajowych nr 65 i nr 16. Środkami komunikacji miejskiej są głównie autobusy Miejskiego Zakładu Komunikacji i taksówki. W mieście znajduje się 207 dróg miejskich i 4 zarządzane przez GDDKiA. Dostępne są ponadto drogi rowerowe, przede wszystkim wzdłuż promenady i niektórych ulic miasta. Łączna długość ścieżek rowerowych oscyluje w granicach 25–30 km.
Najdłuższe ulice
ul. Przemysłowa – 3705 m
ul. Suwalska – 2800 m
ul. Sikorskiego – 2300 m
ul. Kilińskiego – 1710 m
ul. Wojska Polskiego – 1640 m
Najkrótsze ulice
ul. Czarna – 59 m
ul. Jasna – 75 m
ul. Wiosenna – 85 m
ul. Dębowa – 98 m
ul. Świerkowa – 100 m
Odległości od Ełku
Olecko – 31 km
Gołdap – 51 km
Pisz – 52 km
Olsztyn – 153 km
Giżycko – 53 km
Grajewo – 22 km
Białystok – 104 km
Suwałki – 65 km
Warszawa – 224 km
Poznań - 396 km
Kraków – 525 km
Tranzyt
Przez Ełk przebiegają:
droga krajowa nr 65 Gołdap – Olecko – Ełk – Grajewo – Mońki – Białystok – Bobrowniki
droga krajowa nr 16 Dolna Grupa – Grudziądz – Olsztyn – Ełk – Augustów – Ogrodniki
droga wojewódzka nr 656
Planowane drogi
Via Baltica – droga ekspresowa S61 Ostrów Mazowiecka – Łomża – Stawiski – Szczuczyn – Ełk – Raczki – Suwałki – Budzisko, jako część trasy europejskiej droga międzynarodowa E67 Helsinki – Kowno – Warszawa – Praga
Obwodnica Ełku
Droga omijająca miasto Ełk, znajdująca się w ciągu drogi krajowej nr 16 i drogi krajowej nr 65. Budowa ełckiej obwodnicy rozpoczęła się w 2004 roku i została podzielona na 5 etapów. Odcinek I znajduje się w ciągu ulicy Przemysłowej, długość odcinka 3,8 km. Odcinek II o długości 1,7 km stanowi ulica Kolonia. Odcinek III i IV został wybudowany w latach 2010–2012, zawiera najwięcej trudnych obiektów inżynierskich: most, wiadukt kolejowy, pięć wiaduktów drogowych oraz przepust zwierząt. Zaś V etap zrealizowano w 2005 roku, wykonano przebudowę ronda u zbiegu ulic Grajewskiej, Kilińskiego i Przemysłowej, oświetlenie, kanalizacje deszczową, dobudowaną nową nitkę drogi na ulicy Grajewskiej wraz z budową chodnika i ścieżki rowerowej.
Transport autobusowy
Komunikację autobusową zapewnia lokalny oddział przedsiębiorstwa PKS Suwałki. Miasto posiada bezpośrednie połączenia autobusowe z Warszawą, Wrocławiem, Białymstokiem, Łomżą, Suwałkami, Piszem, Giżyckiem, Oleckiem, Augustowem, Grajewem i Gołdapią.
Komunikacja miejska
System komunikacji miejskiej w Ełku istnieje od 5 kwietnia 1973 roku. Uruchomienie pierwszej linii autobusowej nastąpiło 20 lipca tego samego roku. W mieście kursuje 35 autobusów. Miejski Zakład Komunikacyjny prowadzi obecnie 17 linii autobusowych. Autobusy przejeżdżają rocznie ponad 1,5 mln km i przewożą 4,8 mln pasażerów.
Transport kolejowy
Ełk posiada największą stację węzłową na Mazurach, w której krzyżują się linie do Białegostoku (przedłużona do Brześcia, zelektryfikowana w 1990), Korsz, Gołdapi, Olsztyna i Czerwonki. Z Ełku kursują bezpośrednie pociągi m.in. do Olsztyna, Białegostoku, Torunia, Poznania, Wrocławia, Gdańska, Szczecina i Gdyni. W wakacje z Ełku można dojechać pociągiem do Warszawy i Łodzi. Z Ełku można też wyjechać zabytkową kolejką wąskotorową, obsługującą linie Turów-Zawady Tworki.
Miasto posiada dwa dworce kolejowe: Ełk przy ulicy Dąbrowskiego oraz Ełk Wąskotorowy przy ulicy Wąski Tor w którym funkcjonuje niewielkie muzeum poświęcone historii kolei w Ełku. Miasto posiada ponadto trzy przystanki kolejowe: Ełk Zachód, Ełk Szyba Wschód, Ełk Szyba Zachód oraz trzy stacje towarowe Ełk Towarowy, Ełk Towarowy I, Ełk Towarowy II.
Lotnisko
W 2012 roku rozpoczęła się realizacja projektu „Odlotowa Polska Wschodnia” w planach jest utworzenie trawiastego lotniska w pod ełckiej miejscowości Pisanica w gminie Kalinowo
Polityka i administracja
Ełk ma status gminy miejskiej i jest siedzibą władz miasta, powiatu ełckiego oraz gminy wiejskiej Ełk. Mieszkańcy wybierają do rady miejskiej 23 radnych. Organem wykonawczym władz jest prezydent miasta. Siedziby władz miasta oraz powiatu (dawnego niemieckiego Landskreisu Lyck) się wielokrotnie zmieniały. Dziś powiat i gmina dzielą gmach Landratsamtu z 1912 roku przy ul. Piłsudskiego. W przeszłości istniał ratusz miejski, a kilkaset lat temu starosta urzędował w dawnym zamku krzyżackim.
Miasto jest członkiem Związku Miast Polskich.
Prezydenci Ełku (od 1990)
Adam Puza (1990–1994)
Zdzisław Fadrowski (1994–2002)
Janusz Nowakowski (2002–2006)
Tomasz Andrukiewicz (od 2006)
Miasta partnerskie
Galatone – Włochy
Lida – Białoruś
Lorenskog – Norwegia
Nettetal – Niemcy
Olita – Litwa
Orbassano – Włochy
Oziorsk (pol. Darkiejmy) – Rosja
Osiedla
Podział na osiedla nie jest ustanowiony prawnie i w większości odzwierciedla podziały zwyczajowe. Głównym wyjątkiem jest osiedle Jeziorna, traktowane przez większość mieszkańców jako część sąsiadujących Baranek.
Najstarszym osiedlem jest Centrum. Dość liczną zwartą zabudowę sprzed 1939 roku można znaleźć także na osiedlach: Grunwaldzkim, Kochanowskiego, Północ I, na Szybie oraz na Zatorzu. Najmłodszym osiedlem jest Osiedle Tuwima powstałe po 2000 roku. Współczesne inwestycje deweloperskie niekiedy są nazywane osiedlami, jednakże leżą w obrębie już istniejących, jak Sosnowa na Szybie czy Nowe Miasto na Konieczkach.
Bogdanowicza
Grunwaldzkie
Kochanowskiego
Szpitale
108 Szpital Wojskowy z Przychodnią SPZOZ – ul. Kościuszki 30
Mazurskie Centrum Zdrowia „Pro Medica” – ul. Baranki 24
Szkoły podstawowe
Publiczna Szkoła Podstawowa nr 2 im. I Dywizji Tadeusza Kościuszki
Publiczna Szkoła Podstawowa nr 3 im. Henryka Sienkiewicza
Publiczna Szkoła Podstawowa nr 4 im. Władysława Szafera
Publiczna Szkoła Podstawowa nr 5 im. Marii Konopnickiej
Publiczna Szkoła Podstawowa nr 6 w Zespole Szkół Samorządowych
Publiczna Szkoła Podstawowa nr 7 z oddziałami integracyjnymi
Publiczna Szkoła Podstawowa nr 9 im. Jana Pawła II
Specjalna Szkoła Podstawowa nr 1 w Zespole Szkół Specjalnych nr 4
Specjalna Szkoła Podstawowa nr 2 w Zespole Szkół Specjalnych nr 4
Gimnazja
Gimnazjum nr 1 im. Danuty Siedzikówny „Inki”
Gimnazjum nr 2
Gimnazjum nr 3 im. Kard. Stefana Wyszyńskiego
Gimnazjum nr 4
Szkoły ponadgimnazjalne
Liceum Ogólnokształcące im. Stefana Żeromskiego
Liceum Ogólnokształcące przy Zespole Szkół Samorządowych
Zespół Szkół nr 1 im. Jędrzeja Śniadeckiego
Zespół Szkół nr 2 im. Krzysztofa Kamila Baczyńskiego
Zespół Szkół nr 3 im. J. H. Małeckich
Zespół Szkół nr 5 im. Karola Brzostowskiego
Zespół Szkół nr 6 im. Macieja Rataja
Zespół Szkół Mechaniczno – Elektrycznych
Zakład Doskonalenia Zawodowego w Ełku
Szkoły muzyczne
Szkoła Muzyczna I i II stopnia
Studium Prywatne Elżbiety Lickiewicz – tylko fortepian
Szkoły wyższe
Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie
Centrum Studiów Bałtyckich
Wyższe Seminarium Duchowne w Ełku
Mazurska Szkoła Wyższa w Ełku z siedzibą w Ełku
Wyższa Szkoła Finansów i Zarządzania, filia w Ełku
Wyższa Szkoła Gospodarki, oddział Ełk
Kultura
W Ełku odbywają się jedne z największych imprez w Polsce:
Hip Hop Raport Projekt Ełk jest największym w Polsce festiwalem kultury hip-hop
Mazurski MotoShow odbywa się co roku i należy do czołówki polskich imprez motoryzacyjnych.
Ełckie Centrum Kultury
Na terenie miasta działa Ełckie Centrum Kultury, w którym istnieje między innymi Teatr Współczesny w Ełku, Ełcki Teatr Tańca, Teatr 30 Minut, Mazurski Zespół Pieśni i Tańca EŁK. Dom kultury posiada pracownie: modelarską, ceramiczną, plastyczną i fotograficzną. Często odbywają się tam różne uroczystości i konkursy (np. Złota Nutka).
Ełckie Centrum Kultury oprócz mniejszych działań, realizuje cztery wielkie festiwale:
Międzynarodowy Festiwal Folkloru Dzieci i Młodzieży TĘCZA
Festiwal Tańca Współczesnego IMPRESJE
Festiwal Sztuk Pirotechnicznych EŁK, OGIEŃ & WODA (wcześniej Festiwal Teatrów Plenerowych EŁK, WIND & FIRE)
Mazurskie Lato Kabaretowe MULATKA
W Ełckim Centrum Kultury działają różnorodne grupy:
Mazurski Zespół Pieśni i Tańca EŁK
Ełcki Teatr Tańca
Teatr Współczesny
Teatr 30 Minut
Teatr im. Józefa Węgrzyna
Poeci XXI wieku
Zespół Seniora POJEZIERZE
Grupa Tańca Współczesnego ABC
Dyskusyjny Klub Filmowy KINOMAN
Pracowania modelarska
Pracownia ceramiczna
Pracownia plastyczna
Pracownia fotograficzna
Biblioteki
Miejska Biblioteka Publiczna w Ełku
Warmińsko-Mazurska Biblioteka Pedagogiczna Filia w Ełku
Biblioteka Wyższego Seminarium Duchownego
Muzea
Muzeum Zabytków Kolejnictwa i Skansen Pszczelarski
Muzeum Kropli Wody (Wieża Ciśnień)
Muzeum Jeziora w Centrum Edukacji Ekologicznej
Muzeum Historyczne w Ełku
Kino
Kino w Ełckim Centrum Kultury – sala widowiskowa 3D
Planet Cinema
Mazurskie Kino pod Gwiazdami w każdy pogodny wtorek lipca i sierpnia o godz. 21:30 w amfiteatrze.
Media
Radio i telewizja
Radio Bayer FM
TVP3 Olsztyn redakcja Ełk
Amazing Ełk (dawniej Tele-Top Ełk)
Bezpłatna Ełcka Gazeta Powiatowa
Gazeta Współczesna
Gazeta Olsztyńska – Rozmaitości Ełckie
Extra Tygodnik Mazur – gazeta bezpłatna
Dwutygodnik Mazurski – gazeta bezpłatna
wirtualnyElk.pl – Portal Miasta Ełk
InfoSerwis Ełk – informator miejski
Regionalny portal informacyjny Twoje Miasto w Sieci – Elk24.pl
ElkOnline.pl – Portal Miejski Ełku
EłckiSport – Sportowa Wizja Informacji
Historyczne pisma
Ełk był jednym z głównych miast Mazur oraz miastem przygranicznym Królestwa Prus, a następnie zjednoczonych Niemiec, co sprzyjało rozwojowi prasy. Wśród wydawanych w Ełku tytułów były:
Gazeta Ludowa – polski tygodnik społeczno-kulturalny i polityczny wydawany w latach 1892–1902
Ha-Magid – żydowskie pismo wydawane od 1856 roku
Poselstwo Prawdy – mazurskie pismo wydawane od 1903 roku
Przyjaciel Ludu Łecki – polskie pismo wydawane w latach 1842–1850
Wspólnoty wyznaniowe
W Ełku są zlokalizowane liczne parafie i zbory chrześcijańskie. Najliczniej reprezentowany jest katolicyzm – 11 parafii. Ełk jest siedzibą utworzonej przez papieża Jana Pawła II w 1992 roku diecezji ełckiej. Głównymi i najstarszymi świątyniami Ełku są neogotyckie kościoły św. Wojciecha Biskupa i Męczennika oraz Najświętszego Serca Pana Jezusa. Większość protestantów zrzeszonych jest w zborach: Kościoła Ewangelicko-Metodystycznego, Kościoła Chrześcijan Baptystów i zielonoświątkowych. Prawosławnych reprezentuje jedna parafia. Świadkowie Jehowy tworzą w Ełku trzy zbory. W przeszłości w Ełku istniała synagoga.
Katolicyzm
Parafia Chrystusa Sługi
Parafia Ducha Świętego
Parafia św. Jana Apostoła i Ewangelisty
Parafia św. Jana Pawła II
Parafia bł. Karoliny Kózkówny
Parafia Najświętszej Maryi Panny Królowej Apostołów
Parafia Najświętszego Serca Pana Jezusa
Parafia Opatrzności Bożej
Parafia św. Rafała Kalinowskiego
Parafia św. Tomasza Apostoła
Parafia Katedralna św. Wojciecha Biskupa i Męczennika
Protestantyzm
Parafia Ewangelicko-Metodystyczna Miłości Bożej
Zbór Kościoła Chrześcijan Baptystów
Kościół Chrześcijański „Słowo Wiary”
Zbór Ewangelicznych Chrześcijan w Duchu Apostolskim
Filiał Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego
placówka zamiejscowa Kościoła Zielonoświątkowego zbór Betel z Gołdapi
Prawosławie
Parafia Świętych Apostołów Piotra i Pawła
Świadkowie Jehowy
Świadkowie Jehowy – 3 zbory i grupa języka migowego (Sala Królestwa ul. Władysława Szafera 1).
Sport
W Ełku działa Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji – udostępnia mieszkańcom swoje obiekty i organizuje sekcje. W mieście znajdują się korty tenisowe, siłownie, wypożyczalnie sprzętu wodnego i rowerów, wioślarski basen treningowy. Można też korzystać z usług Ośrodków Sportowych Wodnych, kąpielisk miejskich i Parku Wodnego. Miasto posiada halę widowiskowo-sportową. Może ona pomieścić 1500 osób.
W Ełku istnieją różne kluby sportowe:
MKS Mazurski Klub Sportowy Ełk (piłka nożna)(kontynuacja piłkarskiej działalności klubów MKS Mazur i Płomień),
MKB Mazur Ełk (boks),
Jaćwing Ełk i Ełcki Klub Koszykówki „Dwutakt” Ełk (koszykówka),
Ełcki Klub Karate Kyokushin (Karate Kyokushinkan-kai),
MOS Ełk (wioślarstwo, żeglarstwo, pływanie),
MKS ŻAK EŁK (JUDO)
MMA Team Ełk (MMA),
LUKK Ełk (kolarstwo),
KS Megatron II Ełk (trójbój siłowy),
UMKS FPP Mikro Ełk (siatkówka),
UMKS Mosir Ełk (piłka ręczna),
EKS Delfin (pływanie),
Bractwo Rycerskie Ziemi Ełckiej,
Grupa akrobatyczno-taneczna Jumper Steps,
Grappler Ełk - Dragon's Den Fight Club Team (brazylijskie juji-tsu).
Turystyka
Ełk jest ośrodkiem turystycznym głównie ze względu na swoje położenie wśród lasów i jezior. Jeziora w większości połączone są ze sobą rzekami i strumieniami, co stwarza warunki do uprawiania turystyki wodnej, podwodnej i wędkarstwa. W mieście i okolicach zlokalizowane są piesze i rowerowe szlaki turystyczne. Główną atrakcją w mieście, jest przejazd stuletnią „wąskotorówką”. Można nie tylko wyruszyć w niespieszną podróż pociągiem w stylu retro, ale również odwiedzić Muzeum Kolejnictwa lub Skansen Pszczelarski z pracownią rzeźby. W sezonie letnim odbywa się tutaj wiele koncertów i imprez plenerowych, o których możemy dowiedzieć się w Centrum Informacji Turystyczno-Kulturalnej (ul. Wojska Polskiego 47, Ełckie Centrum Kultury)
Piesze
Szlak im. Michała Kajki (53,2 km)
Trasa: Ełk – Chruściele – Tracze – Zdedy – Jezioro Zdedy – Jezioro Krosztyn – Ogródek – Skomack Wielki – Jezioro Orzysz
Szlak Tatarski (26 km)
Trasa: Ełk – Góra Tatarska – Ostrykół – Prostki – Bogusze
Szlak „Dookoła Ełku” (18 km)
Trasa: Ełk – Szeligi – Ełk – Miluki – Oracze
Szlak Ełk – Wierzbowo (38 km)
Trasa: Ełk – Miluki – Płociczno – Kleszczewo – Szeszki – Wierzbowo
Szlak Czerwony Dwór – Augustów (116 km)
Trasa: Czerwony Dwór – Wronki – Połom – Malinówka – Ełk – Sypitki – Borzymy – Reszki – Bargłów Kościelny – Augustów
Rowerowe
Szlak „Wokół Jeziora Selmęt Wielki” (49 km)
Trasa: Ełk – Mrozy Wielkie – Sordachy – Koziki – Giże – Brodowo – Laski Małe – Sypitki – Makosieje – Laski Wielkie – Sędki – Lega – Szeligi – Ełk
Szlak „Morenowych Wzgórz” (47 km)
Trasa: Ełk – Oracze – Płociczno – Straduny – Piaski – Malinówka – Bałamutowo – Czerwonka – Woszczele – Chrzanowo – Ełk
Szlak „Tatarskim Szlakiem” (38 km)
Trasa: Ełk – Szarejki – Nowa Wieś Ełcka – Barany – Lipińskie Małe – Prostki – Ostrykół – Regiel – Mrozy Wielkie – Ełk
Osoby związane z Ełkiem
Karol Bahrke – polski drukarz i wydawca, działacz mazurski
Artur Balazs – były minister rolnictwa i rozwoju wsi
Leszek Błażyński – polski bokser, dwukrotny brązowy medalista olimpijski z Monachium (1972) i Montrealu (1976)
Mariusz Daniszewski – polski wioślarz, olimpijczyk z Aten (2004)
Janusz Duchnowski – polski piłkarz, zawodnik Stali Mielec
Karol Foks – niemiecki duchowny katolicki, pierwszy proboszcz w polskim Ełku
Michał Kajka – polski poeta ludowy, działacz mazurski
Andrzej Klimaszewski – polski skoczek w dal, olimpijczyk z Moskwy (1980)
Sebastian Kosiorek – polski wioślarz, olimpijczyk z Aten (2004) i Pekinu (2008)
Wojciech Kossakowski – poseł na Sejm RP (Prawo i Sprawiedliwość)
Siegfried Lenz – niemiecki pisarz, honorowy obywatel Ełku
Hieronim Malecki – polski pastor, drukarz, założyciel Akademii Mazurskiej
Jan Malecki – polski teolog luterański, poeta, drukarz, prekursor polskiej oświaty na Mazurach
Irena Misztal – polska pisarka
Witold Mroziewski – polski piłkarz i trener
Czesław Nalborski – oficer Armii Krajowej, harcmistrz
Michał Olszewski – polski pisarz i publicysta
Gustaw Sawicki – mazurski działacz
Paweł Sobolewski – polski piłkarz, zawodnik Korony Kielce
Cezary Zamana – polski kolarz, zwycięzca Tour de Pologne (2003)
Źródło treści i historia autorów: Wikipedia. Tekst skrócono i uporządkowano.
Tworzenie stron internetowych – Ełk
Jeśli prowadzisz firmę obsługującą klientów z miejscowości Ełk, możemy przygotować stronę odpowiadającą na ich najczęstsze pytania.
Katalog produktów i sklep internetowy
Przygotowujemy strukturę kategorii i karty produktów z miejscem na zdjęcia, parametry oraz informacje o dostawie. Zakres wdrożenia można dopasować do liczby produktów i sposobu przyjmowania zamówień.
Serwis dla firmy obsługującej kilka miejscowości
Witryna może przedstawiać rzeczywisty obszar obsługi oraz różnice między usługami dostępnymi w poszczególnych lokalizacjach. Każda podstrona powinna odpowiadać na konkretne pytania klientów dotyczące dojazdu, zakresu prac lub kontaktu.