Garwolin – informacje o miejscowości
Garwolin (jid. מירוואַן = Mirwan) – miasto w województwie mazowieckim położone nad rzeką Wilgą, siedziba władz gminy wiejskiej Garwolin i powiatu garwolińskiego przy skrzyżowaniu dróg S17 z 76.
Miasto królewskie Korony Królestwa Polskiego, położone w drugiej połowie XVI wieku w powiecie garwolińskim ziemi czerskiej województwa mazowieckiego.
Położenie
Miasto we wschodniej Polsce, usytuowane w południowo-wschodniej części Równiny Garwolińskiej, położone 60 km od Warszawy. W latach 1975–1998 należało do województwa siedleckiego.
Etymologia
Nazwa Garwolino pojawia się w średniowiecznych notatkach z 1386 i 1404. Pochodzi od nazwy osobowej Garwoł. Wśród mieszkańców popularna jest legenda łącząca nazwę miasta z gawronami.
Historia
Ślady osadnictwa na terenie dzisiejszych granic Garwolina pochodzą sprzed około 2000 lat czyli z epoki żelaza.
Prawa miejskie miasto uzyskało 27 lipca 1423. W 1565 liczył 260 domów, 69 ogrodów i 230 rzemieślników, w tym: 24 szewców, 12 krawców, 9 kuśnierzy, 22 kowali, 7 czapników, 3 tesarzów, 3 bednarzy, 6 krawców, 3 barwierzy, 6 cieśli, 3 kołodziejów i 63 piwowarów. Garwolin w owym czasie słynął z warzenia przedniego piwa. W czasie potopu szwedzkiego straty w ludności przekroczyły 90%, w mieście pozostało 50 domów. W 1795 po trzecim rozbiorze miasto znalazło się w zaborze austriackim, w czasie wojen napoleońskich w Księstwie Warszawskim, po Kongresie Wiedeńskim w 1815 w zaborze rosyjskim na terenie Królestwa Kongresowego. Do rozwoju miasta przyczyniły się budowy: traktu lubelskiego w 1835 i kolei nadwiślańskiej Warszawa – Lublin – 1877.
22 marca 1863 powstańcy styczniowi usiłowali bez skutku zdobyć Garwolin broniony przez wojska rosyjskie. W latach 1892-1914 w Garwolinie stacjonował 37 (13) pułk dragonówcarskiej armii.
W czasie I wojny światowej działa placówka Polskiej Organizacji Wojskowej w listopadzie 1918 rozbrajająca stacjonujących tu żołnierzy niemieckich.
Podczas bitwy o Garwolin, w dniu 16 sierpnia 1920 roku wyróżnił się Stanisław Szaliński (późniejszy major i szef kontrwywiadu wojskowego w latach 1930-1939). Dowodząc plutonem karabinów maszynowych 3 batalionu 58 pp, zmusił nieprzyjaciela do pozostawienia dwóch dział. W pościgu za oddziałem sowieckim zaatakował koszary w Garwolinie. Dzięki śmiałemu szturmowi doprowadził do kapitulacji załogi i zdobycia taboru brygady oraz 300 jeńców. Następnie skutecznie bronił koszar przed nacierającą kawalerią nieprzyjaciela.
17-18 sierpnia 1920 podczas Bitwy Warszawskiej w Garwolinie stacjonował sztab Józefa Piłsudskiego dowodząc kontruderzeniem znad Wieprza.
W latach 1921 – 1939 w tutejszych koszarach kawaleryjskich stacjonował 1 Pułk Strzelców Konnych Raszyńskich im. cesarza Napoleona I.
Podczas II wojny światowej Garwolin znalazł się w granicach Generalnego Gubernatorstwa. Od stycznia 1941 funkcję Kreishauptmanna (starosty) powiatu Garwolin objął Karl Freudenthal. Jedną z pierwszych jego decyzji było usunięcie z miasta obywateli narodowości żydowskiej i przesiedlenie ich do gett w Żelechowie, Sobolewie, Łaskarzewie i Parysowie. Do końca 1942 na rozkaz Freudenthala Gestapo oraz żandarmeria zamordowały na terenie miasta i powiatu 890 osób, a do obozów koncentracyjnych lub do pracy przymusowej wywieziono kolejnych 2100. Za popełnione zbrodnie Sąd Delegatury Rządu na Kraj wydał na przełomie lat 1942-1943 wyrok skazujący go na karę śmierci. Zastrzelony 5 lipca 1944 podczas zamachu dokonanego przez połączone dwie grupy dywersyjne AK z Garwolina i Woli Rębkowskiej.
W dniu 27 lipca 1944 do rejonu Garwolina docierają jednostki 2 Armii Pancernej 1 Frontu Białoruskiego dowodzonego przez marsz. K. Rokossowskiego, które wieczorem tego samego dnia zajmują miasto. 28 lipca 1944 do miasta docierają jednostki 8 Armii Gwardii 1 Frontu Białoruskiego, które dotychczas nacierały w ślad za 2 A.Panc. Armie te w okolicach miasta przygotowywały się do operacji forsowania Wisły.
W dniu 11 września 1944, oddziały 1 Armii WP zostają zluzowane na przyczółku magnuszewskim przez 8 Armię Gwardii i zostają ześrodkowane w okolicach Garwolina, w celu przygotowania do działania na odcinku warszawskim.
10 marca 1946 na szosie Warszawa – Lublin w rejonie Gończyc w pobliżu Garwolina Oddział AK Mariana Bernaciaka stoczył potyczkę z oddziałem Armii Czerwonej, w której zginęło kilku żołnierzy sowieckich, a pluton polski stracił 1 zabitego i 1 rannego. Podczas II wojny światowej Garwolin uległ zniszczeniu niemal w 70%, po wojnie odbudowany i rozbudowany.
Zabytki
Według rejestru zabytków NID na listę zabytków wpisane są obiekty:
kolegiata pod wezwaniem Przemienienia Pańskiego, neobarokowy kościół wybudowany na przełomie XIX i XX wieku. Znajdują się w nim obrazy: Przemienienia Pańskiego z 1894, Św. Stanisława Kostki, Św. Józefa (XIX w.), Św. Jana Chrzciciela (XVIII w.), Świętych Barbary, Rocha i Rozalii (I połowa XIX w.), a także kielichy z 1762, 1760 i z pierwszej połowy XIX w.1890-1909, nr rej.: 741 z 7.05.1962
park „Sulbiny”, ul. Lubelska 50, XIX-XX, nr rej.: A-379 z 16.07.1985 i z 9.04.2009
zespół dworski, Studzińskiego 28, pocz. XX, nr rej.: A-275 z 29.08.1980: dwór rządcówka spichlerz park
stajnie koszarowe, ob. magazyn, al. Legionów, 1905, nr rej.: A-449 z 16.04.1996
dom, ob. Urząd Miasta, Staszica 15, 1910, nr rej.: 1048 z 10.05.1974
parterowa organistówka o konstrukcji zrębowej, oszalowana, pięcioosiowa, zbudowana na planie prostokąta o dwutraktowym układzie wnętrz, z początku XIX w.
klasycystyczna kaplica cmentarna z 1839.
drewniane domy pochodzące z pierwszej połowy XIX wieku, o konstrukcji zrębowej, dwutraktowym układzie wnętrz i dwuspadowych dachach.
XIX/XX w. zespół dawnych koszar kawaleryjskich rosyjskiego 13 pułku dragonów 1892-1914; gdzie w latach 1921-1939 stacjonował 1 Pułk Strzelców Konnych Raszyńskich im. cesarza Napoleona I, stajnie, budynki koszarowe, dawna cerkiew garnizonowa przy Al. Legionów.
Honorowy obywatel miasta
Marian Jaworski (1905-2001), nauczyciel, działacz TON, żołnierz AK
biskup Jan Mazur
ks. prałat Bogdan Jacek Krawczyk
Jan Piesiewicz
ks. prałat Stanisław Józef Maksymowicz
Gospodarka
Garwolińska Strefa Aktywności Gospodarczej; Ośrodek przemysłowo-usługowy; przemysł maszynowy, środków transportu, poligraficzny, spożywczy (mleczarski i mięsny), odzieżowy, skórzany, materiałów budowlanych, meblowy i kosmetyczny.
Transport
droga krajowa nr 17 Warszawa – Garwolin – Hrebenne
droga krajowa nr 76 Łuków – Garwolin – Wilga
W odległości 5 km od miasta przebiega linia kolejowa nr 7 Warszawa – Lublin – Dorohusk; stacja Garwolin znajduje się we wsi Wola Rębkowska. W momencie uruchomienia kolei nadwiślańskiej (1877) Garwolin nie miał stacji kolejowej. W 1894 miasto obsługiwała stacja kolejowa Wilga usytuowana w miejscu dzisiejszej stacji Ruda Talubska. W 1914 Garwolin obsługiwały dwie stacje kolejowe – Mirwan (położona w miejscu obecnej stacji Garwolin) i Garwolin (wcześniej zwana Wilgą a dziś Ruda Talubska). W 1922 ustalono nazwy stacji obowiązujące do dnia dzisiejszego. Do czasów II wojny światowej stacja i miasto Garwolin przez Żydów były nazywana Mirwan.
W Garwolinie działa przedsiębiorstwo PKS Garwolin, które zapewnia połączenia do Warszawy, Otwocka, Łaskarzewa, Ryk, Siedlec, Żelechowa, Łukowa, Maciejowic i innych miejscowości. Istnieją też przewoźnicy prywatni, którzy zapewniają połączenia do Warszawy, Lublina, Siedlec i Stoczka Łukowskiego.
12 czerwca 2010 otworzono oficjalnie sanitarne lądowisko.
Demografia
Piramida wieku mieszkańców Garwolina w 2014 roku.
Edukacja
Publiczne Przedszkole nr 1 „Bajka”
Publiczne Przedszkole nr 2 „Akademia pana Kleksa”
Publiczne Przedszkole nr 6 „Mały Europejczyk”
Publiczne Przedszkole nr 8 „Plastuś”
Niepubliczne Przedszkole „Zielona Łączka”
Niepubliczne Przedszkole „Juniorek"
Niepubliczne Przedszkole „Akademia Sztuki Dziecięcej”
Niepubliczny Żłobek „Tęczowa Kraina”
Szkoły podstawowe i gimnazjalne
Zespół Szkół nr 1 im.Marii Konopnickiej
Zespół Szkół nr 2
Zespół Szkół nr 5 im. Janusza Korczaka,
Publiczne Gimnazjum Powiatowe im. Marszałka Józefa Piłsudskiego
Gimnazjum im. C.K. Norwida w Garwolinie
Szkoły artystyczne
Szkoła Muzyczna I stopnia w Garwolinie
Szkoły ponadgimnazjalne
Liceum Ogólnokształcące im. Marszałka Józefa Piłsudskiego
Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 1 im. Bohaterów Westerplatte
Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 2 im. Tadeusza Kościuszki
Katolickie Liceum Ogólnokształcące im. Cypriana Kamila Norwida
Uczelnie wyższe
Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania w Łodzi, Wydział zamiejscowy w Garwolinie
Szkoły specjalne
Zespół Szkół Specjalnych nr 1
Zespół Szkół Specjalnych nr 2 i Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy
Kultura i sport
Miejsko-Powiatowa Biblioteka Publiczna w Garwolinie – Wypożyczalnia dla Dorosłych, Oddział dla Dzieci i Młodzieży, Czytelnia, Mediateka.
Kino „Wilga”, sala kinowa na 250 miejsc, dźwięk Dolby Digital, fotele lotnicze, projektor cyfrowy FULL-HD, 3D,
Centrum Sportu i Kultury (dom kultury, hala sportowa, stadion),
Pływalnia Miejska „Garwolanka”,
Chór Miasta Garwolin,
Garwoliński Teatr Muzyczny „Od Czapy” – amatorski teatr młodzieżowy prowadzony przez Fundację 'Sztafeta',
Teatr Rękawiczka – amatorski teatr młodzieżowy działający przy CSiK,
GTS Wilga Garwolin – siatkówka mężczyzn,
GKS Wilga Garwolin – piłka nożna mężczyzn,
4CV Garwolin – siatkówka mężczyzn,
No Name – Międzyszkolny gimnastyczno-taneczny uczniowski klub sportowy (działający przy ZS nr 5).
Conectum Garwolin - amatorski klub piłkarski należący do piłkarskich Ludowych Zespołów Sportowych
Wspólnoty religijne
Kościół Rzymskokatolicki Parafia Matki Boskiej Częstochowskiej Parafia Przemienienia Pańskiego Parafia św. Jana Pawła II
Kościół Katolicki Mariawitów diaspora pozostająca pod opieką parafii w Goździe. Wierni z Garwolina odprawiają adorację ubłagania 16. dnia każdego miesiąca
Świadkowie Jehowy zbór Garwolin (Sala Królestwa)
Wojsko w Garwolinie
Jednostki wojskowe stacjonujące na terenie Garwolina:
13 Pułk Dragonów im. Generała Marszałka Polnego Hrabiego Münnicha odznaczony Wojskowym OrderemArmii Imperium Rosyjskiego – 1892-1914
1 Pułk Strzelców Konnych Raszyńskich im. cesarza Napoleona I – 1921-1939
1 Pułk Ułanów (LWP) – 1945-1946
barwy mundurów jednostek wojskowych stacjonujących w Garwolinie:
Miasta partnerskie
Gorki, Białoruś (2002)
Fürstenau, Niemcy (2004)
Urodzeni w Garwolinie
Józef Grzegorz Puchalski, chirurg wojskowy, pułkownik wojsk Księstwa Warszawskiego.
Jerzy Kalina – artysta rzeźbiarz
Witold Stanisław Kozak – historyk sztuki, absolwent Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego im. Jana Pawła II, artysta malarz, poeta, filozof
Dariusz Zawadka – pułkownik rezerwy, były dowódca JW GROM
Sławomir Sikora – bankowiec, prezes zarządu Banku Handlowego
Abraham Goldberg – polsko-australijski przedsiębiorca
Anna Szarek – aktorka
Aleksandra Domańska – aktorka
Maciej Gładysz – gitarzysta
Krzysztof Mętrak – polski krytyk filmowy i literacki, poeta.
Znani literaci o Garwolinie
Miron Białoszewski – cykl Garwolin i z powrotem
Joanna Chmielewska – Lądowanie w Garwolinie
Evelyne Dress - Les Chemins de Garwolin
Źródło treści i historia autorów: Wikipedia. Tekst skrócono i uporządkowano.
Tworzenie stron internetowych – Garwolin
Dla firm działających na obszarze miejscowości Garwolin projektujemy witryny dopasowane do sposobu, w jaki klienci zamawiają usługi lub produkty.
Witryna z rezerwacją lub zapytaniem
Strona może pokazywać zakres usług, sposób umawiania terminów i informacje potrzebne przed wizytą. Formularz dopasowujemy do tego, czy firma przyjmuje rezerwacje, czy najpierw odpowiada na zapytania.
Katalog produktów i sklep internetowy
Przygotowujemy strukturę kategorii i karty produktów z miejscem na zdjęcia, parametry oraz informacje o dostawie. Zakres wdrożenia można dopasować do liczby produktów i sposobu przyjmowania zamówień.