Gliwice – informacje o miejscowości
Gliwice wymowa (łac. Glivitium, niem. Gleiwitz, czes. Glivice albo Hlivice, śl. Glywicy) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, na Górnym Śląsku, w województwie śląskim, położone na Wyżynie Śląskiej, nad rzeką Kłodnicą.
Siedziba władz ziemskiego powiatu gliwickiego oraz kurii diecezji gliwickiej.
Miasto przyłączono do Polski w 1945 roku. W latach 1945–1950 należało do województwa śląskiego, w latach 1950–1975 do tzw. dużego województwa katowickiego, a w latach 1975–1998 do tzw. małego województwa katowickiego.
31 grudnia 2015 Gliwice zajmowały na liście największych miast Polski 18. miejsce według powierzchni i 19. pod względem liczby ludności. W województwie śląskim plasują się na 4. pozycji pod względem liczby mieszkańców.
Według danych GUS miasto w dniu 31 grudnia 2015 roku miało 183 392 mieszkańców.
Położenie
Miasto Gliwice jest położone w południowo-zachodniej Polsce, w zachodniej części województwa śląskiego i konurbacji górnośląskiej, na Wyżynie Katowickiej, nad rzeką Kłodnicą.
W latach 1945–1950 należało do województwa śląskiego, w latach 1950–1975 do tzw. dużego województwa katowickiego, a w latach 1975–1998 do tzw. małego województwa katowickiego
Gliwice sąsiadują z miastem Zabrze oraz powiatem gliwickim i tarnogórskim.
Powierzchnia
31 grudnia 2015 powierzchnia miasta wynosiła 133,88 km².
Demografia
Wykres liczby ludności Gliwic na przestrzeni ostatnich 145 lat
Największą populację Gliwice odnotowały w 1988 roku – według danych GUS 223 403 mieszkańców. Począwszy od roku 1996 liczba mieszkańców stale spada.
Piramida wieku mieszkańców Gliwic w 2014 roku.
Podział administracyjny
Gliwice podzielone są na 21 osiedli, będących jednostkami pomocniczymi gminy.
Dodatkowo w latach 2011–2015 istniało osiedle Żwirki i Wigury, które został najpierw wydzielone z osiedla Trynek, a następnie ponownie do niego włączone.
Ochrona środowiska
Według raportu Światowej Organizacji Zdrowia w 2016 roku Gliwice zostały sklasyfikowane jako dwudzieste drugie najbardziej zanieczyszczone miasto Unii Europejskiej.
Nazwa
Dawniej historycy, głównie niemieccy, wiązali pochodzenie nazwy Gliwice/Gleiwitz (pisane dawniej też Glywice lub Glewitze; łac. Glivitium) od czeskiego pojęcia chlewa (oboczność g do h). Taką tezę postawił, między innymi, niemiecki autor pierwszej monografii miasta, Beno Nietsche. Stąd można stwierdzić, że XIII-wieczny endonim został powiązany z czeskim pochodzeniem.
Wywód od nazwy chlew (czes. chlév) nie przesądza jednak o czeskim pochodzeniu tej nazwy, ponieważ termin występuje również w języku polskim. Niemiecki językoznawca Heinrich Adamy, który wywodzi nazwę od tego słowa, nie wskazuje jednoznacznie jej czeskiego pochodzenia. Nie wiąże jej także z miejscem trzymania świń, ale koni. Według niego miejscowość miałaby wziąć swoją nazwę od funkcji osady, której zadaniem była wymiana koni ze szlacheckich taborów w czasie podróży. Adamy w swoim dziele poświęconym nazwom miejscowym na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu notuje trzy formy: polską, „Chlewiska”, oraz niemieckie „Gleywitz” i „Glubschiz”. W swojej pracy podaje również ich znaczenie Ort der Stallungen und des Pferdewechsels auf der Strase von Oppeln nach Krakau, czyli w tłumaczeniu „Miejscowość stajni, wymiany koni na drodze z Opola do Krakowa”. Wywód nazwy od słowa chlew został zweryfikowany przez niemieckich oraz polskich językoznawców i zastąpiony dwiema innymi koncepcjami:
Gliw albo Gliwa – to imię osobowe, które występowało na terenie Śląska w średniowieczu. W tym przypadku Gliwice posiadają nazwę patronimiczną utworzoną od imienia właściciela ziemi lub jej dzierżawcy, względnie założyciela, zasadźcy Gliwic.
Gliw – w językach słowiańskich oznacza często teren gliniasty, obszar podmokły, wilgotny. W języku prasłowiańskim *gliva /*glivъ oznaczało coś oślizłego, śluzowatego, kleistego, a gliwieć oznaczało gnić, psuć się. W języku polskim używa się do chwili obecnej tego wyrazu np. do określenia zepsutego i przypominającego glinę – zgliwiałego sera. Ciekawostką jest fakt, że w językach słoweńskim, chorwackim i serbskim termin glive / gljive oznacza grzyby, zaś gljivice – małe grzybki. Według tej wykładni nazwa Gliwic jest nazwą topograficzną, utworzoną od właściwości obszaru na którym założono miasto.
Jedna i druga teza ma swoich zwolenników i przeciwników, choć językoznawcy raczej skłonni się przychylać się do drugiej, topograficznej wykładni. W wielu opracowaniach niemieckich można się jeszcze spotkać z tezą wcześniejszą, powielaną bezpośrednio od Beno Nietschego.
W księdze łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis spisanej w latach 1295–1305 miejscowość wymieniona jest jako Glywitz. W kronice wymienione zostały również wsie, które w procesach urbanizacyjnych zostały wchłonięte przez miasto. Są to obecne dzielnice lub części miasta, na przykład Żerniki zapisane w formach Syrdnicza villa, Syrdnicza Semiani oraz Syrdnik, Sobiszowice jako Novo Sobyssowitz, Ostropa jako Rostropitz, Łabędy jako Labant, Czechowice jako Cechowitz.
W 1475 roku w łacińskich statutach Statuta Synodalia Episcoporum Wratislaviensium miejscowość wymieniona jest w zlatynizowanej formie Gleiwice oraz Glywicze. W historii nazwa miasta notowana była różnorodnie Geibitz, Gleywicz, Hliwicz oraz Gleiwitium.
W pruskim urzędowym dokumencie z 1750 roku wydanym w języku polskim w Berlinie przez Fryderyka Wielkiego wymienione są Gleywice pośród innych śląskich miejscowości. W alfabetycznym spisie miejscowości na terenie prowincji śląskiej wydanym w 1830 roku we Wrocławiu przez Johanna Knie miejscowość występuje pod nazwą niemiecką Gleiwitz oraz obecnie używaną polską nazwą Gliwice. Nazwę miejscowości w formie Gliwice-Toszek w książce Krótki rys jeografii Szląska dla nauki początkowej wydanej w Głogówku w 1847 wymienił śląski pisarz Józef Lompa. Polską nazwę Gliwice oraz niemiecką Gleiwitz wymienia Słownik geograficzny Królestwa Polskiego wydany na przełomie XIX i XX wieku.
Historia
Kalendarium:
przed 1276 – książę Władysław opolski nadał Gliwicom prawa miejskie
1430 – Gliwicami włada pretendent do tronu czeskiego, książę Zygmunt Korybutowicz
1431 wybudowanie murów obronnych książę oleśnicki Konrad VII Biały zdobywa miasto i niszczy zamek
1557 – wydzierżawienie Państwa Gliwickiego przez Fryderyka von Zetritz (Cetrycz)
1569 – wykupienie przez radę miejską od Fryderyka von Zetritz praw książęcych nad Państwem Gliwickim, zapewnia to Gliwicom prawa wolnego miasta królewskiego podległego koronie czeskiej
1587 – biskup wrocławski, Wyższy Starosta Śląska Andrzej von Jerin wydaje dokument, w myśl którego obywatelami miasta Gliwice mogą być jedynie katolicy
1601 – pożar niszczy całe miasto wraz z przedmieściami
1626 – nieskuteczne oblężenie miasta przez protestanckich Duńczyków pod wodzą Ernsta von Mansfelda podczas wojny trzydziestoletniej.
1629 – nadanie nowego herbu miastu przez cesarza Ferdynanda II
1683 – przez miasto przeszły wojska króla Jana III Sobieskiego idące na odsiecz Wiednia, natomiast król zatrzymał się w klasztorze przy kościele Podwyższenia Krzyża Świętego
1711 Gliwice sprzedały Krywałd, Szywałd i Żernicę pożar miasta
1742 – miasto w granicach Prus
1796 – uruchomienie pierwszego na kontynencie europejskim wielkiego pieca opalanego koksem w „Królewskiej Hucie” hrabiego Fryderyka Redena (w Anglii pieców opalanych koksem używano już od 1709 r.)
1804 – ukończono budowę Kanału Kłodnickiego
1813 10 marca – Friedrich Wilhelm III, król pruski, podczas pobytu we Wrocławiu podpisuje akt fundacyjny Żelaznego Krzyża. Odznaczenie to, zaprojektowane przez Karla Friedricha Schinkela, odlewane było w Królewsko-Pruskiej Odlewni w Gliwicach.
1826 – powstanie pierwszej drukarni w mieście
1845 – budowa dworca i linii kolejowej łączącej Gliwice z Opolem i Wrocławiem
1848 – powstanie huty „Hermina”, obecna nazwa to „Huta Łabędy”
1851 – pierwszy bank w Gliwicach
1861 – rozpoczęcie pracy gazowni miejskiej
1868 – powstają Zakłady Huldschinsky’ego, w późniejszym okresie noszące nazwę Huta „1 Maja”, a następnie Huta „Gliwice”.
1874 – na Germaniaplatz (obecnie plac Piastów) zostaje odsłonięty pomnik Germanii
1880 – otwarcie Palmiarni Miejskiej
1894 – pierwsza konna linia tramwajowa w centrum miasta oraz parowa poza centrum
1898 – pierwsze w Europie tramwaje elektryczne z napędem na wszystkie cztery osie wożą pasażerów
1899 – teatr w Gliwicach rozpoczyna działalność
1905 – powstaje muzeum w Gliwicach
1912 – pracować zaczyna kopalnia „Gliwice”
1916 – nowo otwarta Koksownia „Gliwice” rozpoczyna produkcję
1921 – powstaje dom tekstylny „Seidenhaus” przy skrzyżowaniu ulicy Zwycięstwa z aleją Przyjaźni, za realizację odpowiedzialny jest światowej sławy architekt modernistyczny Erich Mendelsohn. 20 marca – plebiscyt decydujący o przynależności państwowej regionu. 21,09% głosujących opowiada się za Polską. Mocą decyzji Rady Ambasadorów Gliwice pozostają w Rzeszy, lecz granica z Polską przebiega w odległości kilku kilometrów od śródmieścia.
1924 – z połączenia teatrów Gliwic, Zabrza i Bytomia powstaje Teatr Trzech Miast, który od 1927 roku zmienia nazwę na Teatr Górnośląski
1925 – początek pracy dwumasztowej radiostacji przy ulicy Radiowej
1927 – przyłączenie do Gliwic Ligoty Zabrskiej, Sośnicy, Wójtowej Wsi i Żernik
1928 – oddanie do użytku hotelu Haus Oberschlesien (dosł. „Dom Górny Śląsk”) – obecnie gmach Urzędu Miejskiego
1934 – wydany w sierpniu przewodnik po mieście informuje o działających w Gliwicach 10 kościołach katolickich i 2 ewangelickich
1935 – zbudowano nową radiostację gliwicką przy ulicy Tarnogórskiej
1938 – ukończenie budowy Kanału Gliwickiego
1939 31 sierpnia – sfingowany napad na radiostację gliwicką
1945 23/24 stycznia – zajęcie Gliwic, jako pierwszego z dużych miast niemieckiego Górnego Śląska, przez Armię Czerwoną przyłączenie Gliwic do Polski przybycie do miasta Polaków z Kresów Wschodnich (Gliwice stają się znacznym skupiskiem Kresowian) otwarcie Politechniki Śląskiej powstanie klubu Piast Gliwice
1951 – przyłączenie do Gliwic Starych Gliwic
1964 – przyłączenie do Gliwic Łabęd i Czechowic
1975 – przyłączenie do Gliwic Bojkowa i Wilczego Gardła
1998 30 stycznia – otwarcie Palmiarni Miejskiej po remoncie październik – otwarcie fabryki Opla
1999 1 stycznia – przejęcie kompetencji powiatu grodzkiego przez samorząd miasta 17 czerwca – wizyta papieża Jana Pawła II na lotnisku
2003 grudzień – otwarcie odcinka autostrady A4 z Nogowczyc do Kleszczowa
2005 styczeń – otwarcie odcinka autostrady A4 od węzła Gliwice Sośnica do Chorzowa 28 październik – otwarcie odcinka autostrady A4 od węzła Gliwice Sośnica do węzła Kleszczów
2009 1 września – zawieszenie kursowania tramwajów na odcinku od zajezdni tramwajowej do pętli znajdującej się na terenie dzielnicy Wójtowa Wieś 23 grudnia – otwarto odcinek autostrady A1 od węzła Gliwice Sośnica do węzła Rybnik
2010 17 na 18 maja – część miasteczka akademickiego została zalana przez wodę z Kłodnicy podczas powodzi
2011 30 września – otwarcie odcinka autostrady A1 od węzła Gliwice Sośnica do węzła Gliwice Wschód
2013 15 kwietnia – rozpoczęła się budowa hali widowiskowo-sportowej
2015 styczeń – rozpoczęcie gruntownego remontu i przebudowy hali i peronów dworca kolejowego
2016 20 marca – oddanie do użytku ostatniego, biegnącego przez Gliwice, odcinka Drogowej Trasy Średnicowej
Budynki
Dom tekstylny Weichmanna
Dom przedpogrzebowy na cmentarzu żydowskim
Główna Poczta
Ruiny Teatru Miejskiego
Zamek Piastowski
Czerwona chemia
Szara chemia
Hotel Diament
Fontanny, pomniki, rzeźby
Fontanna z Neptunem
Fontanna z trzema faunami
Rzeźba lew czuwający
Rzeźby lwy leżące
Miejsca
Stare Miasto
Plac Krakowski
Plac Piastów
Inne obiekty
Miejskie mury obronne
Radiostacja gliwicka
Cmentarze
Cmentarz Centralny – ul. Kozielska
Cmentarz Lipowy – ul. Okrzei
Cmentarz Starokozielski – ul. Kozielska
Cmentarz św. Wojciecha – ul. św. Wojciecha, dzielnica Szobiszowice
Cmentarz komunalny – ul. św. Jacka, dzielnica Ligota Zabrska
Cmentarz komunalny – ul. Wrzosowa, dzielnica Łabedy
Cmentarz parafialny – ul. Pszczyńska, dzielnica Trynek
Cmentarz parafialny – ul. Dolnej Wsi, dzielnica Wójtowa Wieś
Cmentarz parafialny – ul. Cmentarna, dzielnica Sośnica
Cmentarz parafialny – ul. Spacerowa, dzielnica Bojków
Cmentarz wojenny żołnierzy Armii Czerwonej – ul. Sobieskiego
Cmentarz wojenny żołnierzy francuskich – ul. Kozielska 29
Cmentarze żydowskie: Stary cmentarz żydowski w Gliwicach – ul. Na Piasku, dzielnica Śródmieście Nowy cmentarz żydowski w Gliwicach – ul. Poniatowskiego, dzielnica Zatorze
Cmentarz Hutniczy
Muzea
Muzeum w Gliwicach
Muzeum Geologii Złóż
Muzeum Odlewnictwa Artystycznego
Muzeum Historii Radia i Sztuki Mediów Radiostacja Gliwice
Muzeum Techniki Sanitarnej
Kościoły katolickie
Kościół rzymskokatolicki Katedra św. Apostołów Piotra i Pawła Kościół św. Antoniego Kościół św. Anny Kościół św. Barbary (Kościół Garnizonowy) Kościół św. Bartłomieja Kościół św. Gerarda Kościół św. Jacka Kościół św. Jadwigi Kościół św. Jana Chrzciciela Kościół św. Jerzego (Dzielnica: Ostropa) Kościół św. Jerzego (Dzielnica: Łabędy) Kościół św. Józefa Kościół św. Michała Archanioła (kościół akademicki) Kościół św. Rodziny Kościół Chrystusa Króla Kościół Ducha Świętego Kościół Matki Boskiej Częstochowskiej Kościół Matki Boskiej Kochawińskiej Kościół Miłosierdzia Bożego Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa Kościół Narodzenia NMP Kościół NMP Matki Kościoła Kościół NMP Wspomożenia Wiernych Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego Kościół Wniebowzięcia NMP, ul. Kozielska 29 Kościół Wniebowzięcia NMP (Dzielnica: Łabędy) Kościół Wszystkich Świętych
Kościół ormiańskokatolicki Kościół Trójcy Świętej
Kościół greckokatolicki Kaplica pw. św. Jadwigi obrządku Bizantyńsko-Ukraińskiego (Dzielnica: Śródmieście)
Kościoły protestanckie
Kościół Ewangelicko-Augsburski Kościół Ewangelicki Marcina Lutra w Gliwicach Kościół Ewangelicki Zbawiciela w Gliwicach
Kościół Ewangelicko-Metodystyczny
Kościół Adwentystów Dnia Siódmego zbór w Gliwicach
Kościół Zielonoświątkowy
Chrześcijańska Wspólnota Zielonoświątkowa zbór w Gliwicach
Inne
Buddyjski Związek Diamentowej Drogi Linii Karma Kagyu
Świecki Ruch Misyjny „Epifania”
Synagoga gminy żydowskiej
Świadkowie Jehowy – 9 zborów (w tym grupa angielskojęzyczna), kompleks dwóch Sal Królestwa przy ul. Wiertniczej 9, kompleks dwóch Sal Królestwa przy ul. Marzanki 10, Sala Królestwa przy ulicy Sołtysiej 10
Opieka zdrowotna
Na terenie Gliwic funkcjonuje 5 szpitali:
Gliwickie Centrum Medyczne, ul. Kościuszki 29;
NZOZ Vito-Med, ul. Radiowa 2;
Szpital Wielospecjalistyczny, ul. Kościuszki 1;
Szpital Miejski nr 4, ul. Zygmunta Starego 100;
Instytut imienia Marii Skłodowskiej-Curie, Centrum Onkologii, ul. Wybrzeże Armii Krajowej 15.
Edukacja
W Gliwicach znajdują się liczne placówki oświatowe publiczne i niepubliczne:
Żłobki – publiczne 4, niepubliczne 7, kluby dziecięce – 1
Przedszkola – 48
Szkoły podstawowe – publiczne 28, niepubliczne 4
Gimnazja – publiczne 21, niepubliczne 7
Licea ogólnokształcące – publiczne 13, niepubliczne 20
Technika – publiczne 9, niepubliczne 1
Szkoły zawodowe – publiczne 6, niepubliczne 1
Szkoły wyższe – 3 (w tym jedna jako wydział zamiejscowy).
Szkoły muzyczne – 1
W mieście znajdują się również placówki oświatowe innego typu, takie jak: centra edukacyjne (prowadzące jednocześnie gimnazja, licea i szkoły policealne), szkoły sportowe, szkoły nauki języków obcych oraz centra kultury.
Nauka
Na terenie miasta znajduje się wiele instytutów naukowo-badawczych oraz wydziałów szkół wyższych. Część z nich to samodzielne instytucje, część należy do sieci Polskiej Akademii Nauk, a część to wydziały Politechniki Śląskiej.
Instytuty/Wydziały
Centrum Onkologii – Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie Oddział w Gliwicach
Instytut Chemii Nieorganicznej
Instytut Materiałów Ogniotrwałych
Instytut Materiałów Polimerowych i Barwników, Oddział Zamiejscowy Farb i Tworzyw
Instytut Metali Nieżelaznych
Instytut Metalurgii Żelaza im. Stanisława Staszica
Instytut Spawalnictwa
Instytut Techniki Górniczej KOMAG
Politechnika Śląska: Wydział Architektury Wydział Automatyki, Elektroniki i Informatyki Wydział Budownictwa Wydział Chemiczny Wydział Elektryczny Wydział Górnictwa i Geologii Wydział Inżynierii Środowiska i Energetyki Wydział Matematyki Stosowanej Wydział Mechaniczny Technologiczny Kolegium Języków Obcych Kolegium Pedagogiczne
Park Naukowo-Technologiczny Technopark Gliwice
Polska Akademia Nauk: Instytut Informatyki Teoretycznej i Stosowanej Instytut Inżynierii Chemicznej Centrum Materiałów Polimerowych i Węglowych (w Gliwicach znajduje się jedna z dwóch lokalizacji CMPW, dawny Zakład Karbochemii PAN)
Kina
Kino Amok – Scena Bajka
Kino-Teatr X
Teatry
Teatr Miejski
Teatr Nowej Sztuki
Akademicki Teatr REMONT
Chóry
Akademicki Chór Politechniki Śląskiej
Chór Państwowej Szkoły Muzycznej I i II st.
Akademicki Zespół Muzyczny Politechniki Śląskiej (AZM)
Galerie
Czytelnia Sztuki
Galeria Zakamarek w Bibliotece Politechniki Śląskiej
Galeria BlackBook.pl
Galeria Sztuki Marii Wójciak
Galeria Sztuki Współczesnej ESTA
Galeria Miniatura (w Klubie Garnizonowym)
Galeria Wydziału Architektury Politechniki Śląskiej
Galeria Melina
Galeria Brama
Galeria Na Piętrze
Galeria Na 2P
Galeria ZPAP Po schodach
Galeria EMDEK
Galeria Fabryka Drutu
Galeria Art-Studio
Galeria Gorgona
Miejsca
plac Krakowski
Śląski Jazz Club
Festiwale
Gliwicki Offowy Festiwal Filmowy GOFFR
Gliwicki Festiwal Bachowski
Jazz w Ruinach
Festiwal Młodych Artystów Rytm Gliwice
Międzynarodowy Festiwal „Dni Muzyki Organowej” w Gliwicach [1]
Rekreacja
Gliwice zaliczane były niegdyś do najbardziej „zielonych” miast w Górnośląskim Okręgu Przemysłowym. W 2015 roku parki, zieleńce i tereny zieleni osiedlowej stanowiły jednak tylko 3,1% całkowitej powierzchni miasta, co sprawia, że Gliwice należą obecnie do miast regionu o najmniejszym udziale terenów zieleni w całkowitej powierzchni. W latach 2004-2015 wskaźnik ten wahał się w przedziale od 2,7% do 4,0%, najniższą wartość osiągając w roku 2009, zaś maksimum w roku 2004.
Parki
Park im. Bolesława Chrobrego
Park im. Fryderyka Chopina
Park Kultury i Wypoczynku
Park Plac Grunwaldzki
Park Starokozielski
Park Szwajcaria
Kąpieliska
Kąpielisko Leśne
Ośrodek wypoczynkowy Czechowice
Baseny kryte
Basen „Delfin”
Basen „Olimpijczyk”
Basen „Mewa”
Basen „Neptun”
Inne
Palmiarnia Miejska
Lodowisko „Tafla”
Turystyka
Przez Gliwic przebiega 6 szlaków pieszych oraz 2 szlaki tematyczne.
Szlaki piesze
– Szlak Husarii Polskiej
– Szlak Ziemi Gliwickiej
– Szlak Powstańców Śląskich
– Szlak Okrężny Wokół Gliwic
– Szlak Krawędziowy GOP
– Szlak Sośnicowicki
Szlaki tematyczne
– Szlak architektury drewnianej województwa śląskiego
– Szlak Zabytków Techniki Województwa Śląskiego
Gospodarka
W Gliwicach znajduje się fabryka General Motors Manufacturing Poland, w której produkowany jest model Astra IV, a także japońska fabryka NGK Ceramics produkująca filtry, katalizatory oraz czujniki NOx do samochodów. Obydwie spółki działają na terenie Podstrefy Gliwice Katowickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej, której miasto jest udziałowcem. Na terenie Gliwic działa także park technologiczny Technopark Gliwice.
W dzielnicy Łabędy mieszczą się Zakłady Mechanicze Bumar Łabędy, produkujące czołgi PT-91 oraz maszyny budowlane.
Na terenie Gliwic działa również jedna z największych kopalń węgla kamiennego w Europie – KWK Sośnica. W mieście ma siedzibę największy polski producent i dystrybutor odczynników chemicznych POCH (dawniej Polskie Odczynniki Chemiczne).
Komunikacja miejska
System transportu zbiorowego w Gliwicach oparty jest na komunikacji autobusowej oraz w minimalnym zakresie tramwajowej. Głównym organizatorem komunikacji miejskiej w Gliwicach jest Komunikacyjny Związek Komunalny Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego (KZK GOP) z siedzibą w Katowicach. Według stanu z 2013 długość tras obsługiwanych na zlecenie KZK GOP na terenie miasta wynosiła 143,63 km, w tym 143,21 km tras autobusowych i 0,42 km tras tramwajowych. Łączna długość linii w tym okresie wynosiła 461,25 km, w tym 459,80 km linii autobusowych i 1,45 km linii tramwajowych. Roczna praca eksploatacyjna wyniosła niespełna 7 mln wzkm. Głównym przewoźnikiem działającym na zlecenie KZK GOP na terenie Gliwic jest PKM Gliwice. Przedsiębiorstwo powstało w 1991 roku po rozpadzie WPK, jego głównym udziałowcem jest miasto. W czerwcu 2016 roku PKM dysponowało 180 autobusami, z których 152 były wykorzystywane w codziennym ruchu.
Przez Gliwice przebiegają również 2 linie MZK Tychy łączące Gliwice z Tychami. Dzienna praca eksploatacyjna na tych liniach to niespełna 400 wzkm na dobę.
W latach 1893-2009 po Gliwicach kursowały tramwaje. W maju 2009 prezydent Gliwic Zygmunt Frankiewicz wystąpił do KZK GOP z wnioskiem o likwidację komunikacji tramwajowej na terenie miasta Gliwice, który to wniosek został rozpatrzony pozytywnie i 1 września zawieszono kursowanie tramwajów, a w ich miejsce wprowadzono linię autobusowa A4. Zawieszenie ruchu tramwajowego spotkało się z dużym sprzeciwem mieszkańców, którzy złożyli wniosek o przeprowadzenie referendum w sprawie odwołania prezydenta i rady miasta. Referendum odbyło się 11 września, jednakże zostało uznane za nieważne ze względu na zbyt małą frekwencję. W czerwcu 2010 rozpoczęto demontaż torów na terenie miasta. Pomimo rezygnacji z tramwajów czynna pozostała zajezdnia Gliwice oraz krótki odcinek pomiędzy zajezdnią a granicą z Zabrzem.
Drogowy
Gliwice leżą na skrzyżowaniu dwóch autostrad:
A1 łączącej Gdańsk i Gorzyczki,
A4 łączącej Zgorzelec i Korczową, będącej części trasy europejskiej E40, odcinek na terenie miasta jest płatny (z wyłączeniem ruchu lokalnego).
Na terenie miasta znajdują się 4 węzły autostradowe: Gliwice-Bojków, Gliwice-Ostropa, Gliwice-Sośnica (miejsce przecięcia autostrad A1 i A4) i Gliwice-Wschód.
Drogi krajowe i wojewódzkie
Ponadto przez Gliwice przebiegają 3 drogi krajowe i 3 wojewódzkie:
DK 44 Gliwice – Kraków,
DK 78 Chałupki – Chmielnik,
DK 88 Strzelce Opolskie – Bytom,
DW 408 Kędzierzyn-Koźle – Gliwice,
DW 901 Olesno – Gliwice,
DW 902 Gliwice – Katowice (zwana Drogową Trasą Średnicową).
W 2008 roku do użytku oddano pierwszą część obwodnicy zachodniej, niespełna 1,5-kilometrowy odcinek łączący DK88 z ul. Sowińskiego. Docelowo obwodnica ma łączyć DK88 z ul. Rybnicką. 21 lutego 2017 podpisana została umowa na unijne dofinansowanie na odcinek pomiędzy ulicami Daszyńskiego a Rybnicką
Kolejowy
Początki kolei żelaznych w Gliwicach sięgają I połowy XIX wieku. 3 października 1846 roku uruchomiono 64 km, w większości 2-torową, linię kolejową Katowice – Gliwice – Kędzierzyn-Koźle.
Gliwicki dworzec kolejowy jest drugim pod względem wielkości dworcem kolejowym w konurbacji górnośląskiej, według kategoryzacji PKP oznaczony kategorią Premium.
Poza stacją Gliwice, ruch pasażerski obsługuje również stacja Gliwice Łabędy oraz przystanek Gliwice Kuźnica. Do końca maja 1997 pociągi pasażerskie obsługiwały również stację Gliwice Sośnica, która od tego czasu obsługuje wyłącznie ruch towarowy. Ruch towarowy prowadzony jest ponadto na stacji Gliwice Port.
Stacje wąskotorowe
Gliwice Śródmieście – otwarta w 1990 roku w celu zwiększenia dostępności transportu wąskotorowego. Obecnie jej resztki można zobaczyć schodząc w dół ul. św. Katarzyny.
Gliwice Trynek – działała oficjalnie w latach 1899-1994. Stacja posiadała między innymi: lokomotywownię, żuraw wodny, budynek stacyjny, magazyn i wagę wagonową. Stacja ta przez jakiś czas (lata przed II wojną światową) znajdowała się na zelektryfikowanym odcinku z Huty Gliwice do Kopalni Gliwice. Obecnie na terenie stacji znajduje się stacja benzynowa.
Obecnie Górnośląskie Koleje Wąskotorowe na terenie Gliwic w 90% nie istnieje. Został jedynie odcinek Paproć-Stanica przez Rudy Raciborskie. Ponadto tory prowadziły do Fabryki Lin i Drutów przy gliwickiej palmiarni.
Centrum przesiadkowe
Po północnej stronie dworca kolejowego miasto planuje budowę centrum przesiadkowego, w którym poza dworcem kolejowym ma znaleźć się: zespół przystanków autobusowych, dworzec autobusowy, postoje taksówek, zespoły parkingowe z podziałem na postoje krótkoterminowe i długoterminowe w systemie park&ride, parkingi dla rowerów oraz budynek dworcowy północny z pomieszczeniami obsługi podróżnych.
W maju 2010 miasto wraz PKP podpisały porozumienie odnośnie wyłonienia przez samorząd przedsiębiorstwa, które przygotuje koncepcję zagospodarowania wokół dworca kolejowego. Koncepcja została wykonana przez P.A. Nova i została zaprezentowana w sierpniu 2011. W grudniu 2015 miasto odkupiło od PKP tereny wokół dworca kolejowego. W 2016 pracownia projektowa An Archi Group zaprezentowała 3 koncepcje architektoniczne centrum przesiadkowego opracowane na zlecenie miasta. W czerwcu 2016 wybrana została jedna z nich i planowano wówczas, że przetarg na dokumentację budowlaną zostanie ogłoszony na przełomie sierpnia i września, a sama budowa miałaby zacząć się najwcześniej na początku 2018 roku.
Wodny
Gliwice oraz Górnośląski Okręg Przemysłowy przez Kanał Gliwicki i dalej przez rzekę Odrę ma połączenie z zespołem portowym Szczecin-Świnoujście oraz z innymi europejskimi drogami wodnymi.
Port Gliwice
Kanał Gliwicki
Kanał Kłodnicki (nie istnieje od 1936)
Lotniczy
W odległości do 100 km od Gliwic znajdują się trzy międzynarodowe porty lotnicze:
Port lotniczy Katowice-Pyrzowice (około 40 km)
Port lotniczy Ostrawa (około 90 km)
Port lotniczy Kraków-Balice (około 100 km)
Poza tym na terenie miasta w dzielnicy Trynek znajduje się lotnisko sportowe Aeroklubu Gliwickiego.
Rowerowy
W 2011 roku na terenie miasto znajdowały się 94 km tras rowerowych, w tym 57 km prowadzących drogami utwardzonymi i 37 km nieutwardzonymi, a udział liczby podróży rowerowych pośród wszystkich rodzajów podróży wynosił 1,75%. W 2014 roku na terenie miasta było 3,6 km asfaltowych dróg dla rowerów oraz 23,5 km ciągów pieszo-rowerowych (w większości wykonanych z kostek lub płytek betonowych).
Układ tras rowerowych nie ma charakteru spójnego systemu. Stosunkowo dobrze ukształtowany jest układ tras rowerowych na obrzeżach miasta, choć dojazd do nich z centrum miasta jest utrudniony. Dodatkowo w mieście istnieje kilka samoobsługowych stacji napraw rowerów.
Na początku 2014 opublikowana została kompleksowa koncepcja rozbudowy infrastruktury rowerowej na terenie miasta przewidująca budowę ponad 300 km tras rowerowych. Koncepcję przygotowała firma Inkom na zlecenie Urzędu Miasta.
6 lutego 2017 miasto podpisało 3-letnią umowę z firmą Nextbike na organizację, zarządzanie i eksploatację Gliwickiego Roweru Miejskiego. System, w skład którego weszło 10 stacji i 100 rowerów, został uruchomiony 28 marca.
Od kwietnia 2009 w Gliwicach cyklicznie odbywa się Masa Krytyczna. W 2012 powstała Gliwicka Rada Rowerowa – zespół organizacji pozarządowych, zaangażowany w sprawy polityki rowerowej. W 2016 roku GRR przekształciła się w stowarzyszenie.
W 2012 roku w rankingu miast najbardziej przyjaznych rowerzystom przeprowadzonym przez magazynu Rowertour Gliwice zajęły 34. miejsca na 41 ocenionych miast, a w 2014 roku 37 miejsce. W 2016 Gliwice nie zostały sklasyfikowane, ponieważ miasto odmówiło wzięcia udziału w badaniu.
Kluby sportowe
Piast Gliwice – miejski klub sportowy, sekcje: ekstraklasowa sekcja piłkarska, szermiercza, brydżowa, tenisowa, lekkoatletyczna
KKS Kolejarz – sekcje: hokej na trawie, piłka nożna, tenis stołowy
Sośnica Gliwice – sekcje: piłka nożna (grający obecnie w A-klasie, powstał w 1945 roku), piłka ręczna kobiet
AZS Politechnika Śląska Gliwice – siatkówka mężczyzn
AZS Politechnika Śląska Gliwice – Judo Mężczyzn/Kobiet
AZS Politechnika Śląska Gliwice – Aikido Mężczyzn/Kobiet
AZS Politechnika Śląska Gliwice – Iaido – Japońska szermierka Mężczyzn/Kobiet
KŚ AZS Politechnika Śląska – siatkówka kobiet
Szermierczy Klub Sportowy "Muszkieter" Gliwice
Międzyszkolny Klub Narciarski MKN Gliwice narciarstwo alpejskie
Sikret Gliwice – sekcje: piłka siatkowa, pływanie, sporty zimowe
Gliwicki Klub Karate Kyokushin – Karate Kyokushin
Kluby piłkarskie
Piast Gliwice – klub piłkarski, grający obecnie w Ekstraklasie
Carbo Gliwice – klub piłkarski, grający obecnie w IV lidze grupie śląskiej II
FC Kłodnica Gliwice – klub piłkarski, grający obecnie w B-klasie
Fortuna Gliwice – klub piłkarski, grający obecnie w klasie okręgowej grupie IV katowickiej
ŁTS Łabędy – klub piłkarski, grający obecnie w klasie okręgowej grupie IV katowickiej
KS Bojków – klub piłkarski, grający obecnie w B-klasie
Kluby futsalowe
GAF Gliwice – klub futsalowy, grający obecnie w Ekstraklasie
P.A. Nova Gliwice – nieistniejący obecnie klub futsalowy, wielokrotny Mistrz Polski
NBiT Gliwice klub futsalowy, który w sezonie 2014/15 awansował do Futsal Ekstraklasy w której będzie rywalizował między innymi z GAF Jasna Gliwice
Radan Gliwice – nieistniejący obecnie klub futsalowy
Tango Gliwice – nieistniejący obecnie klub futsalowy
Piąteczki G-ce – reprezentacja Gliwic w Futsalu Kobiet, grające w I Lidze Ogólnopolskiej w futsalu Kobiet – Liga powstała w 2007 r.
Piast Gliwice – klub futsalowy, powstały 10 czerwca 2016 przez połączenie dwóch gliwickich zespołów grających w Ekstraklasie: GAF Gliwice i NBiT Gliwice
Kluby koszykarskie
Gliwickie Towarzystwo Koszykówki – klub koszykarski, grający obecnie w I lidze (vice mistrz sezonu 2016-2017)
Kluby futbolu amerykańskiego
Gliwice Lions
Samorząd miasta
Gliwice są miastem na prawach powiatu. Mieszkańcy wybierają do Rady Miejskiej w Gliwicach 25 radnych. Organem wykonawczym samorządu jest prezydent miasta, którym od 2010 roku jest Zygmunt Frankiewicz, pełniący tę funkcję siódmą kadencję.
Skład Rady Miasta w latach 2002–2006
Sojusz Lewicy Demokratycznej-Unia Pracy – 11 mandatów
Koalicja dla Gliwic Komitet Wyborczy Wyborców Zygmunta Frankiewicza – 10 mandatów
Stowarzyszenie "Dzielnicowych List Mieszkańców Miasta Gliwice" – 4 mandaty
Prawo, Sprawiedliwość, Rodzina – Inicjatywa Samorządowa – 3 mandaty
Skład Rady Miasta w latach 2006–2010
Platforma Obywatelska – 12 mandatów
Prawo i Sprawiedliwość – 6 mandatów
Forum Dzielnicowych List Mieszkańców – 5 mandatów
Lewica i Demokraci – 2 mandaty
Skład Rady Miasta w latach 2010-2014
Platforma Obywatelska – 10 mandatów
Koalicja dla Gliwic Zygmunta Frankiewicza – 9 mandatów
Prawo i Sprawiedliwość – 4 mandaty
Sojusz Lewicy Demokratycznej – 2 mandaty
Skład Rady Miasta w latach 2014–2018
Koalicja dla Gliwic Zygmunta Frankiewicza – 10 mandatów
Platforma Obywatelska – 7 mandatów
Prawo i Sprawiedliwość – 7 mandatów
SLD Lewica Razem – 1 mandat
Miasto jest członkiem Górnośląskiego Związku Metropolitalnego, Śląskiego Związku Gmin i Powiatów i Związku Miast Polskich.
Polityka
Gliwice są siedzibą komisji okręgu wyborczego w wyborach do Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej.
W Gliwicach mieszczą się trzy placówki konsularne:
Konsulat Republiki Słowackiej
Konsulat Republiki Federalnej Niemiec
Konsulat Demokratyczno-Socjalistycznej Republiki Sri Lanki
Prasa
„Nowiny Gliwickie” – najstarszy miejski tygodnik, istniejący od 1956 roku
„Gazeta Miejska” – bezpłatny tygodnik ukazujący się od 1997 roku w Gliwicach i w Zabrzu
„Miejski Serwis Informacyjny” – bezpłatny tygodnik wydawany przez Urząd Miejski w Gliwicach
Telewizja
24GLIWICE.pl – telewizja i portal miejski
Miasta partnerskie
Lista miast partnerskich Gliwic:
Bottrop (Niemcy)
Dessau-Roßlau (Niemcy)
Doncaster (Wielka Brytania)
Kieżmark (Słowacja)
Nacka (Szwecja)
Salgótarján (Węgry)
Valenciennes (Francja)
Źródło treści i historia autorów: Wikipedia. Tekst skrócono i uporządkowano.
Tworzenie stron internetowych – Gliwice
Dla firm działających na obszarze miejscowości Gliwice projektujemy witryny dopasowane do sposobu, w jaki klienci zamawiają usługi lub produkty.
Katalog produktów i sklep internetowy
Przygotowujemy strukturę kategorii i karty produktów z miejscem na zdjęcia, parametry oraz informacje o dostawie. Zakres wdrożenia można dopasować do liczby produktów i sposobu przyjmowania zamówień.
Wizytówka internetowa dla lokalnej firmy
Na stronie można zebrać godziny pracy, obszar obsługi i odpowiedzi na pytania, które klienci najczęściej zadają przed kontaktem. Projekt układu uwzględnia wygodne korzystanie z witryny na telefonie.