Głubczyce – informacje o miejscowości
Głubczyce (śl. Gubczýcé, niem. Leobschütz, czes. Hlubčice) – miasto w województwie opolskim, siedziba władz powiatu głubczyckiego i gminy miejsko-wiejskiej Głubczyce. Położone nad rzeką Psiną, na Płaskowyżu Głubczyckim (wchodzącym w skład Niziny Śląskiej). Historycznie na Górnym Śląsku.
W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do starego woj. opolskiego.
Według danych na 1 stycznia 2017r. miasto było zamieszkane przez 12 735 osób.
W 2016 roku Głubczyce przystąpiły do Międzynarodowego Stowarzyszenia Miast Dobrego Życia Cittaslow.
Nazwa
Z powodu różnych form jakie w historii przybierała nazwa miejscowości jej znaczenie nie jest jasne. Istnieje kilka teorii jej pochodzenia. Etymolodzy wywodzą je od słów lubić, głęboki, głupi lub nawet gołąb.
Pierwsza historyczna wzmianka o mieście pojawiła się w roku 1107. W tym czasie była to mała morawska osada nazywana Glubcici, która w większości była zajmowana przez gród. W 1131 wymieniona jako Glupcicih, 1183 Glubcice, w latach 1224, 1281, 1354 i 1434 Lubschicz.
W 1750 roku polska nazwa „Leobszyce” wymieniona jest w języku polskim przez Fryderyka II pośród innych miast śląskich w zarządzeniu urzędowym wydanym dla mieszkańców Śląska. Nazwę Głupczyce w książce „Krótki rys jeografii Szląska dla nauki początkowej” wydanej w Głogówku w 1847 wymienił śląski pisarz Józef Lompa, w 1945 używano jej urzędowo.
Historia
Średniowiecze
Osada znajdowała się na prawym brzegu rzeki Psiny. Dokładna data założenia miasta nie jest znana, ale jest to możliwe do ustalenia. Najbardziej prawdopodobną datą założenia miasta jest rok 1224 kiedy nastąpiło osiedlenie w mieście Lubschicz (informacja o komorze celnej w „Lubschicz”, wcześniejsze okazały się falsyfikatami) za panowania Ottokara I. Jednak miasto to zostało zniszczone przez atak Mongołów. Po zniszczeniu miasta nastąpiła jego stopniowa odbudowa, osada została przeniesiona na lewy brzeg Psiny, w roku 1270 miasto otrzymało prawa miejskie nadane przez Przemysła Ottokara II. W tych czasach miasto było otoczone murem, przed którym znajdowała się fosa. Miasto było bronione przez liczne wieże obronne. W mieście został zbudowany kościół, któremu opieka została przyznana joanitom z rekomendacji Przemysła Ottokara II. W roku 1298, Wacław II rozszerzył przywileje miasta. Dzięki dodatkowym przywilejom miasto mogło wzmocnić swoją pozycję, wśród innych miast na Śląsku. W roku 1365 miasto stało się siedzibą księstwa, a od roku 1482 w mieście władali przedstawiciele dynastii Przemyślidów. Jednak ostatni przedstawiciel dynastii wstąpił do klasztoru franciszkanów. Głubczyce bezpowrotnie utraciły status księstwa w roku 1503, miasto weszło wówczas w skład księstwa karniowskiego (obecnie Krnov w Czechach, pol. Karniów).
XVI wiek – początki XX wieku
W roku 1523 ruch protestancki dotarł do miasta. W roku 1558 został wzniesiony luterański kościół i szkoła. W odpowiedzi na te wydarzenia ojcowie Franciszkanie i Żydzi zostali wygnani z miasta. W czasie wojny trzydziestoletniej miasto zostało całkowicie zniszczone, większość zniszczeń zostało dokonanych przez nacierających Szwedów w roku 1645. Miasto przeszło pod panowanie Prus w roku 1743 i znalazło się w okręgu administracyjnym Landkreis Leobschütz. W roku 1781 populacja miasta wynosiła tylko 2637. W trakcie rozrastania się miasta jego populacja stopniowo wzrastała. W roku 1825 miasto zamieszkiwało 4565 mieszkańców, a w 1870 już 9546. Po I wojnie światowej na terytorium Górnego Śląska odbył się plebiscyt, w którym mieszkańcy tego regionu mieli opowiedzieć się za przynależnością do państwa polskiego lub niemieckiego. W mieście 99,5% mieszkańców zagłosowało za Niemcami, w tym ponad 35% tzw. „emigrantów plebiscytowych” (ściągniętych na tereny plebiscytowe w celu podniesienia końcowego rezultatu).
Po dojściu do władzy przez Adolfa Hitlera w roku 1933, w mieście swą siedzibę miała szkoła i poligon SS oraz SA. Ośrodki te były głównymi centrami NSDAP w prowincji śląskiej. Miejska synagoga została spalona w roku 1938 w tak zwanej „nocy kryształowej”.
Początek 1945 – w czasie przemarszu więźniów obozów koncentracyjnych przez teren miasta Niemcy z eskorty zamordowali 21 więźniów niezdolnych do dalszego marszu. Ciała pogrzebano na cmentarzu żydowskim.
18 marca 1945 roku miasto zostało otoczone przez wojska radzieckie. Broniły go 18. SS Panzergrenadierdivision (grenadierzy pancerni) i 371. Dywizja Wehrmachtu. W wyniku trwającego do 24 marca oblężenia oraz grabieży dokonywanych przez żołnierzy radzieckich w pierwszym tygodniu po jego zakończeniu zniszczeniu uległo około 40 procent miasta.
Po 1945 r. miasto nosiło przejściową nazwę Głąbczyce, którą w 1946 r. zastąpiono urzędową nazwą Głubczyce. Od lipca 1945 r. do września tego roku w mieście w ramach 5 pułku piechoty służył Wojciech Jaruzelski, który w sierpniu został komendantem wojskowym miasta. Na teren miasta zostało przesiedlonych wielu Polaków zamieszkujących dawne Kresy Wschodnie, podobna sytuacja miała miejsce na całym Śląsku. Niemcy zamieszkujący miasto zostali wysiedleni. Miasto stało się siedzibą powiatu i gminy. Utraciło status siedziby powiatu w 1975 i w roku 1998 otrzymało go powtórnie.
1224 – pierwsza wzmianka o Głubczycach, informacja o komorze celnej w „Lubschicz”, wcześniejsze okazały się falsyfikatami
1270 – odnowienie przez króla Czech Przemysła Ottokara II praw miejskich nadanych Głubczycom wcześniej (data nadania pierwszych praw miejskich jest nieznana)
II poł. XIII wieku – budowa murów miejskich wraz z ich basztami, wieżami bramnymi i fosą
1298 – król Wacław II rozszerza przywileje miasta
1365-1503 – Głubczyce funkcjonowały jako samodzielne księstwo. Był to pomyślny okres dla miasta, nie licząc najazdów husyckich, które doprowadziły do zniszczenia jego przedmieść.
1503 – Głubczyce stały się częścią Księstwa Krnowskiego.
1523 – nowy właściciel miasta Jerzy Hohenzollern, gorliwy luteranin, doprowadził siłą do usunięcia z Głubczyc zakonników franciszkańskich, a następnie wyznających judaizm Żydów.
1570 – budowa renesansowego ratusza miejskiego
1622 – władzę nad miastem przejął Karol von Liechtenstein
1645 – najazd wojsk szwedzkich
1741 – król Fryderyk Wielki odebrał cesarzowej austriackiej Śląsk, a z ziemi głubczyckiej – po pokoju wrocławskim – Prusacy utworzyli powiat głubczycki
1808 – rozszerzenie samorządu miejskiego w wyniku reform dokonanych po klęsce wojennej Prus
1810 – sekularyzacja zakonów usuwa z Głubczyc na ponad wiek franciszkanów, a zakon joannitów na zawsze opuścił podgłubczyckie Grobniki. Do miasta powrócili Żydzi.
1837 – rozpoczęło się tworzenie parku miejskiego
II poł. XIX wieku – budowa połączenia kolejowego Głubczyc z Raciborzem, Karniowem i Racławicami Śląskimi. W tym okresie w mieście rozwijał się przemysł, w tym browary, słodownie, młyny, fabryki wełny oraz huta szkła.
1902 – powstało gimnazjum (dzisiejszy Zespół Szkół Ogólnokształcących)
1921 – w wyniku plebiscytu górnośląskiego Głubczyce pozostały we władaniu Niemiec (za Niemcami opowiedziało się 99,3% głosujących)
1933 – do miasta wkroczył hitleryzm, w związku z czym powstał tu m.in. punkt szkoleniowy jednostek SS. W powiecie nastąpiło przemianowanie słowiańsko brzmiących nazw miejscowości na niemieckie.
1938 – hitlerowcy zniszczyli należące do głubczyckich Żydów sklepy oraz synagogę
18 marca 1945 – w wyniku działań wojennych zniszczona została większa część miasta, w tym rynek wraz z zabytkowym ratuszem miejskim
24 marca 1945 – do miasta wkroczyły wojska radzieckie
19 maja 1945 – radziecki komendant Głubczyc przekazał miasto administracji polskiej (starosta Tadeusz Kopczyński)
po 1945 – wysiedlenie ludności niemieckiej, napływ polskich przesiedleńców
1946-1975, od 1999 – Głubczyce miastem powiatowym
Zabytki
Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są:
układ urbanistyczny Starego Miasta, z rynkiem o unikatowym w Europie kształcie ćwierci koła (podobny znajduje się w Nysie) oraz siatką ulic, z których do najstarszych należą Wodna i Kościelna. Dzisiejsza ul. Kozielska na odcinku od rynku do studni św. Floriana nosiła nazwę Targu Końskiego.
kościół pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny, gotycki z XIII w., rozbudowany w XIV w., a następnie w latach 1579, 1903-1907 według projektu M. Hasaka. Wystrój kościoła pochodzi z II poł XIX w. i lat 1903–1907. Warto zwrócić uwagę na zabytkowe części świątyni: nadbudowane w późniejszym czasie wieże czołowe (wieża południowa zaopatrzona w barokowy hełm), trzy wczesnogotyckie XIII-wieczne kamienne portale, transept (nawa poprzeczna), laskowaty szczyt frontowy. Z lewej strony widoczna kaplica św. Fabiana i Sebastiana z roku 1501. W części zabytkowej świątyni warto zobaczyć: wczesnogotycki trzynawowy korpus z kruchtą wejściową, kamienne dekoracje roślinne w nawach świątyni, służki o kapitelach kostkowych w kruchcie pod wieżą prezbiterium. W ścianach kruchty i naw bocznych wbudowane są inskrypcyjne kamienne tablice nagrobne z XVI i XVII w., poświęcone tutejszym zamożnym luterańskim mieszczanom. Jedna z tablic herbowych poświęcona jest Martinowi Kinnerowi, pisarzowi miejskiemu, będącego przyjacielem Filipa Melanchtona, słynnego reformatora i współpracownika Marcina Lutra
kościół św. Anny (dawniej Św. Trójcy) z 1776, po II wojnie światowej kościół polsko-kat. pw. św. Józefa (w 1991 przekazany rzymskokatolikom) przy ulicy Sobieskiego, na miejscu poprzedniego wzniesionego za murami miasta w XVI w., zniszczonego przez Szwedów w 1654.
kaplica pw. śś. Fabiana i Sebastiana, z 1501 r.
zespół klasztoru franciszkanów. Cały kompleks zbudowany został w latach 1753–1770 według projektu J.I. Töppera. Do klasztoru przylega budynek wzniesiony w 1752 roku, w którym niegdyś mieściło się gimnazjum, ul. Zakonna 3 kościół pw. śś. Idziego i Bernarda, barokowy z 1756 r., wystrój barokowo-rokokowy klasztor, charakterystyczny czteroskrzydłowy z wirydarzem pośrodku
cmentarz żydowski, ul. Wrocławska, z l. 1890-1939
zbiorowa mogiła strażników i celników czeskich na cmentarzu komunalnym, z 1938 r.
mury obronne i baszty z II połowy XIII wieku, a wśród nich baszta koło poczty (ul. Pocztowa/pl. Wiosenny) przebudowana w XVI w. z fragmentami murów obronnych z kamienia łamanego, naprawianych i umacnianych kilkakrotnie w XIV/XV w. oraz XVI w. i XX w.
ratusz miejski zniszczony w 1945 roku i stopniowo rozbierany w późniejszych czasach, został odbudowany w latach 2006–2008. Pierwotny ratusz miał średniowieczne korzenie i został przebudowany w stylu renesansowym (1570), a następnie neogotyckim (1862-1864). Odbudowany z wykorzystaniem zachowanych elementów historycznej budowli tj. kikuta wieży i pozostałości ścian przyziemia ratusz swobodnie nawiązuje do wyglądu swojego poprzednika z czasów posiadania przezeń renesansowego wystroju fasady.
sąd, ul. Kochanowskiego 1, z 1850 r.
więzienie Kochanowskiego 3, z poł. XIX w.,
domy, pl. Kościelny 1 (d. 5), 4, z XVI-XVIII w., XIX w.
domy, ul. 22 Lipca 5 (d. Sobieskiego 10), 7 (d. Sobieskiego 11), 9 (d. Sobieskiego 12), z XVI-XVII w., XVIII w., XIX w.
dom, ul. Ratuszowa 10, 12 (d. 30), z XVIII w., XIX w./XX w.
inne zabytki:
budynek przy ul. Niepodległości 14 wybudowany w drugiej poł. XIX w. w stylu eklektycznym. Obecnie siedziba władz gminy oraz Urzędu Miejskiego
dworzec kolejowy (obecnie nieczynny) wybudowany w drugiej poł. XIX w. w kształcie lokomotywy. Warto wspomnieć, iż budynek ten jest wierną kopią dworca z Salonik (Grecja)
barokowa kolumna maryjna na rynku dłuta A. Jörga z 1732 roku
Demografia
Liczba ludności miasta, gminy i powiatu
Miasto, gmina i powiat systematycznie się wyludniają. Jest to spowodowane dużym bezrobociem, głównie rolniczym charakterem tych terenów, niskimi zarobkami, a także peryferyjnym położeniem Głubczyc w stosunku do większych ośrodków miejskich (ok. 64 km Opole, ok. 120 km Katowice, ok. 150 km Wrocław). Również prognozy demograficzne nie są pomyślne: według danych przedstawionych przez Główny Urząd Statystyczny w 2025r. liczba mieszkańców powiatu ma spaść do 43 192 mieszkańców, natomiast w 2050 do 32 097.
Piramida wieku mieszkańców Głubczyc w 2014 roku.
Gospodarka
Głubczyce są miastem i gminą opartą głównie na gospodarce związanej z rolnictwem i przemysłem rolno-spożywczym (Zakłady Piwowarskie „Głubczyce” SA, Spółdzielnia Mleczarska, Toska, Top Farms). Wcześniej, w latach PRL-u, rozwijał się prężnie przemysł włókienniczy (Unia, Piast). Obecnie ten rodzaj przemysłu praktycznie w Głubczycach nie istnieje. Innymi przedsiębiorstwami są „Galmet” i „Elektromet” związane z przemysłem grzewczym.
Zakłady Piwowarskie Głubczyce
Obecnie funkcjonujące przedsiębiorstwo działa od 1945 roku, kiedy to znacjonalizowano poniemieckie browary i słodownie funkcjonujące w Głubczycach przed II Wojną Światową. W dniu 2.03.1992 roku Zakłady Piwowarskie w Głubczycach zostały przekształcone w spółkę Skarbu Państwa o nazwie Zakłady Piwowarskie „Głubczyce” S.A. Przedsiębiorstwo zostało sprywatyzowane w 1996 roku, a większościowym udziałowcem stała się firma Merkury S.A. z Krakowa. Obecnie w Głubczycach produkowane są następujące marki piwa: Rycerskie Mocne, Hammer, Brax, Karlik oraz Pils.
Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska
Jest to przedsiębiorstwo spółdzielcze zrzeszające producentów mleka z Głubczyc oraz okolicznych miast z województwa opolskiego i śląskiego. Spółdzielnia funkcjonuje na lokalnym rynku od około 90 lat a rocznie przerabia 20 milionów litrów mleka i daje zatrudnienie 100 osobom. Do produktów OSM Głubczyce należą różne rodzaje mleka, śmietany, jogurtów, maślanki, kefirów i twarogów, które są dostępne także w większych wersjach dla gastronomii.
Turek Głubczyce
W Głubczycach mieści się jedna z fabryk firmy Bongrain produkującej wyroby znanej na polskim rynku sieci wyrobów mlecznych marki Turek. Istnieje on od 1998 roku, od wykupienia prywatnego przedsiębiorstwa Toska. W zakładzie w Głubczycach produkowane są różne rodzaje serów pod markami Turek i Tartare, powszechnie znane przez konsumentów:Tartare z czosnkiem i ziołami, Tartare z łososiem, Turek Świeży, Turek Świeży Light, Turek Kremowy, Turek Kremowy łososiowy, Turek Świeży z ziołami i Turek Puszysty
Top Farms Głubczyce
Jest to przedsiębiorstwo rolne funkcjonujące na obszarze powiatu głubczyckiego oraz gminy Pawłowiczki. Spółka zajmuje się głównie produkcją zbóż ozimych i jarych (40 tys. ton rocznie), rzepaku (6 tys. ton), ziemniaków (35 tys. ton), kukurydzy (10 tys. ton), buraków cukrowych (50 tys. ton), a także wytwarza 21 milionów litrów mleka rocznie. Spółka współpracuje z takimi znanymi przedsiębiorstwami jak Nutricia, Frito Lay, McCain, Diamant, ZT Bielmar, ZT Kruszwica, Danone, OSM Włoszczowa czy Südzucker.
Galmet
Jest to funkcjonujące od 30 lat przedsiębiorstwo zajmujące się produkcją wyrobów z branży grzewczej. Przedsiębiorstwo zatrudnia dziś ponad 700 osób a produkcja odbywa się w halach o powierzchni ponad 22 000 m². Firma produkuje wyroby takie jak: elektryczne ogrzewacze wody, bojlery z wężownicą do centralnego ogrzewania, wymienniki biwalentne, kombinowane zbiorniki akumulacji ciepła, zbiorniki buforowe, ekologiczne kotły c.o. na ekogroszek z zasobnikiem paliwa, kotły c.o. bez zasobnika, kolektory słoneczne czy pompy ciepła.
Komunikacja
Głubczyce są jedynym miastem powiatowym w woj. opolskim, które nie ma pasażerskich połączeń kolejowych (zawieszone dnia 8 kwietnia 2000 r.). Transport zbiorowy jest realizowany głównie poprzez miejscowy PKS. Do Wrocławia jeździ prywatny bus. Brak komunikacji miejskiej, można skorzystać z przewozów oferowanych przez taksówki.
Religia
Większość mieszkańców miasta stanowią wyznawcy Kościoła Rzymskokatolickiego (parafia Narodzenia Najświętszej Maryi Panny). Na terenie miasta działalność religijną prowadzą także:
Kościół Zielonoświątkowy (protestancka wspólnota o charakterze ewangelicznym) – zbór w Głubczycach;
Chrześcijański Zbór Świadków Jehowy w Głubczycach
Edukacja
Przedszkola:
Przedszkole nr 1 im. Marii Konopnickiej
Przedszkole nr 3
Przedszkole nr 6 im. Kubusia Puchatka
Szkoły podstawowe:
Szkoła Podstawowa nr 1 im. Tadeusza Kościuszki
Szkoła Podstawowa nr 2 im. Janusza Korczaka
Gimnazjum z Oddziałami Integracyjnymi im. Marii Skłodowskiej-Curie
Szkoły ponadgimnazjalne:
Zespół Szkół Ogólnokształcących im. Adama Mickiewicza
Zespół Szkół Mechanicznych
Zespół Szkół Rolnicze Centrum Kształcenia Ustawicznego im. Władysława Szafera
Placówki wychowawcze:
Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy
Państwowa Szkoła Muzyczna I Stopnia
Powiatowy Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli i Poradnictwa Psychologiczno-Pedagogicznego
Franciszkański Ośrodek Pomocy Dzieciom
Kultura
Miejski Ośrodek Kultury
Miejsko-Gminna Biblioteka Publiczna, siedziba w ratuszu (II piętro)
Muzeum Ziemi Głubczyckiej, siedziba w ratuszu (I piętro)
Prasa lokalna i telewizja
Głos Głubczyc – miesięcznik samorządowy
TV Głubczyce – prywatna telewizja nadająca w ramach sieci kablowej oraz w Internecie
Gazeta Prudnik 24 z wkladką Głubczyce 24
Wydarzenia Cykliczne
Międzynarodowy Festiwal Młodych Pianistów
Festiwal promujący młodych pianistów organizowany przez Państwową Szkołę Muzyczną 1-go stopnia w Głubczycach od 1994r. W ramach imprezy, w której udział biorą młodzi artyści z Polski oraz z zagranicy odbywa się konkurs główny, a także liczne warsztaty, koncerty i seminaria tematyczne.
Głubczyckie Dni Kultury
Szereg imprez kulturalnych takich jak koncerty, wystawy, przedstawienia teatralne, recitale, pokazy, wieczory autorskie itp odbywających się co roku w Głubczycach. Wydarzenie ma miejsce jesienią w miesiącach październik-listopad w obiektach na terenie Głubczyc oraz okolicznych wsi. W 2015r. miała miejsce 25 edycja tej imprezy.
Impreza młodzieżowa organizowana przez Zespół Szkół Ogólnokształcących w Głubczycach. Odbywa się ona przed zakończeniem roku szkolnego, a uczniowie idą przez miasto w barwnym korowodzie, a następnie organizowane są dla nich oraz mieszkańców miasta liczne atrakcje takiej jak koncerty, zawody sportowe czy przedstawienia.
Dni Głubczyc
Impreza odbywająca się od 2008r. i zapoczątkowana świętowaniem oddania do użytku odremontowanego ratusza miejskiego. Odbywa się w sezonie letnim i trwa 2-3 dni. W tym czasie mają miejsce liczne koncerty, zawody sportowe, przedstawienia oraz wiele różnych wydarzeń towarzyszących.
Osoby urodzone w Głubczycach
Carl Oswald Bulla (1853/1855-1929), słynny fotograf, czynny w Petersburgu.
Max Filke (1855–1911), kompozytor i dyrektor muzyczny w katedrze wrocławskiej
Joachim Gnilka (* 1928), teolog katolicki
Felix Hollaender (1867–1931), pisarz, dramaturg
Otfried Höffe (* 1943), filozof
Adam Lipiński (* 1956), polityk
Ferdinand Piontek (1878–1963), biskup rzymskokatolicki i administrator apostolski
Przemysław Wacha (* 1981), polski badmintonista
Gustav Veit (1824–1903), ginekolog
Elżbieta Zapendowska (* 1947), krytyk muzyczny
Stefanie Zweig (* 1932), pisarka
Agnieszka Franków-Żelazny (1976), polska dyrygentka, biolog
Źródło treści i historia autorów: Wikipedia. Tekst skrócono i uporządkowano.
Tworzenie stron internetowych – Głubczyce
Jeśli prowadzisz firmę obsługującą klientów z miejscowości Głubczyce, możemy przygotować stronę odpowiadającą na ich najczęstsze pytania.
Modernizacja istniejącej witryny
Przy przebudowie porządkujemy menu, aktualizujemy prezentację oferty i planujemy przekierowania ze zmienianych adresów. Warto zacząć od podstron, z których klienci najczęściej przechodzą do kontaktu.
Katalog produktów i sklep internetowy
Przygotowujemy strukturę kategorii i karty produktów z miejscem na zdjęcia, parametry oraz informacje o dostawie. Zakres wdrożenia można dopasować do liczby produktów i sposobu przyjmowania zamówień.