Hajnówka – informacje o miejscowości
Hajnówka (biał. Гайнаўка, Hajnaŭka) – miasto w województwie podlaskim, siedziba władz powiatu hajnowskiego.
Według danych z 2013 r. miasto miało 21 559 mieszkańców.
Położenie
Miasto jest położone na Równinie Bielskiej, na zachodnim krańcu Puszczy Białowieskiej. Ze względu na swoje położenie niedaleko Białowieży i puszczy nazywane jest „bramą do Puszczy Białowieskiej”.
Najbliższe miasta to Bielsk Podlaski (27 km), Kleszczele (28 km), Brańsk (50 km) i Białystok (62 km).
Struktura powierzchni
Według danych z roku 2002 powierzchnia Hajnówki wynosi 21,29 km², w tym:
użytki rolne: 59%
użytki leśne: 3%.
Miasto stanowi 1,31% powierzchni powiatu.
Sąsiednie gminy
gmina Białowieża
gmina Czeremcha
gmina Dubicze Cerkiewne
gmina Hajnówka
gmina Kleszczele
gmina Narewka
Ogólna charakterystyka
Miasto jest ośrodkiem turystycznym (lasy, kolej wąskotorowa) i ośrodkiem mniejszości białoruskiej (dzięki Muzeum Kultury Białoruskiej), którzy według danych spisu powszechnego z 2007 r. stanowią w Hajnówce 26,41% mieszkańców. W mieście ma swoją siedzibę Zamiejscowy Wydział Leśny Politechniki Białostockiej kształcący studentów na kierunku Leśnictwo. Jest to także ośrodek przemysłu drzewnego i wytwórnia maszyn dla leśnictwa. Mieszczą się tu zakłady: dziewiarski, odzieżowy, przetwórstwa runa leśnego oraz spożywczy. W mieście jest 5 szkół podstawowych, cztery gimnazja, dwa licea państwowe (w tym jedno z dodatkową nauką języka białoruskiego – LO z DNJB), zespół szkół zawodowych oraz niepubliczny zespół szkół ekonomicznych (w tym liceum). Mieści się tu także Policealne Studium Psalmistów oraz Zakład Doskonalenia Zawodowego. Co roku, w maju w mieście odbywa się Międzynarodowy Festiwal „Hajnowskie Dni Muzyki Cerkiewnej”. W mieście znajduje się także siedziba Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Cerkiewnej „Hajnówka” w Białymstoku.
Hajnówka położona jest na Nizinie Podlaskiej, w południowo-wschodniej części województwa podlaskiego, na zachodnim krańcu Puszczy Białowieskiej. Okolice Hajnówki to rozległa równina pokryta lasami, łąkami i polami uprawnymi. Przez miasto przepływa rzeczka Leśna Prawa, dopływ Bugu.
Hajnówka wyrosła z osady strażnika leśnego, powstałej w XVI w. W 1589 r. konstytucja „Ordinato o prewentach królewskich” podzieliła dobra królewskie na dobra państwowe i stołowe. Puszcza Białowieska weszła do dóbr stołowych, przeznaczonych na utrzymanie dworu królewskiego i z tego powodu była szczególnie chroniona. Rosło znaczenie Straży Hajnowskiej.
Po III rozbiorze Polski Hajnówka znalazła się wraz z Puszczą Białowieską w zaborze rosyjskim.
W roku 1888 r. Puszczę Białowieską przekazano do zarządu domen carskich. W latach 1894–1906 zbudowano kolej z Bielska Podlaskiego do Białowieży i z Siedlec przez Hajnówkę do Wołkowyska.
Hajnówka stała się węzłem kolejowym. Około 1900 zbudowano szosę z Bielska Podlaskiego do Białowieży, która przebiegała przez Hajnówkę. W czasie I wojny światowej, w 1915 r. Puszczę Białowieską zajęli Niemcy i przystąpili do jej eksploatacji. Zbudowali w Hajnówce dwa tartaki, fabrykę suchej destylacji drewna, węzeł leśnych kolejek wąskotorowych, warsztaty naprawcze, a w lesie około 90 km torów kolejowych służących do transportu drewna z Puszczy Białowieskiej. Władze polskie przejęły Hajnówkę w 1919 r.
Zakłady przemysłowe stanowiły własność państwową i były wydzierżawione, tylko fabryka „Terebenthen” przeszła w ręce prywatne. Przez kilka lat Puszczę, kolejki i tartaki w Hajnówce dzierżawiła firma angielska The Century European Timber Corporation. Napływała do Hajnówki fala ludności z różnych stron Polski. Ponadto została tu rozwiązana białoruska dywizja gen. Bułak-Bałachowicza, której żołnierze osiedli w Hajnówce i Białowieży. Utworzył się swoisty konglomerat gwarowy i kulturowy, w którym Polacy stanowili około 70% ludności.
Przybysze zajmowali baraki, budowali domy drewniane, trociniaki i ziemianki. Wytyczano uliczki na szerokość rozstawu ramion ludzkich. Powoli zaczęło rozwijać się życie kulturalne i społeczne. Powstała parafia rzymskokatolicka, zbudowano trzy szkoły podstawowe, Państwową Szkołę Przemysłu Drzewnego, internat, dom kultury, robotnicze osiedla mieszkaniowe, powstała poczta, apteka, hotel, biblioteka publiczna, dwa kina, Spółdzielnia Spożywców „Społem”, Kasa Chorych. Żydzi zbudowali bożnicę i zorganizowali szkołę wyznaniową. Ludność prawosławna od 1925 miała kaplicę „czasownię” w domu prywatnym.
Miejscowy lekarz i astronom samouk dr Tadeusz Rakowiecki wydał dwutomowe dzieło pt. Drogi planet i komet.
W dziedzinie gospodarczej dominowały cztery zakłady przemysłowe: Fabryka Chemiczna, Zarząd Kolei Leśnych, Terebenthen i Zakłady Drzewne Lasów Państwowych, które zostały rozbudowane, nowocześnie zorganizowane i zmechanizowane tak, że w 1938 r. były największym zakładem przemysłowym i zatrudniały 1521 osób. Łącznie w zakładach przemysłowych Hajnówki pracowało 1947 r. osób. Hajnówka była drugim co do wielkości ośrodkiem przemysłowym w województwie. Rozwijało się rzemiosło.
Osadę zamieszkiwali Polacy, Białorusini, Rosjanie, Ukraińcy, Żydzi, Niemcy. Druga wojna światowa i okupacja zahamowały rozwój osady. Zniszczeniu uległy zakłady produkcyjne, część miasta, stacja i tory kolejowe. Zginęło około 700 mieszkańców. Wyzwolenie Hajnówki nastąpiło 18 lipca 1944 r.
Po wojnie odbudowano zniszczone zakłady, przebudowano większość ulic, postawiono osiem szkół, cztery kościoły różnych wyznań, dom kultury, dwa szpitale, przychodnię rejonową, stację uzdatniania wody, basen pływacki, a także wprowadzono komunikację miejską.
Prawa miejskie otrzymała Hajnówka w 1951 r., a w latach 1954–1975 była siedzibą władz powiatowych.
Ogółem miasto posiada 12 zakładów przemysłowych i ok. 280 zakładów rzemieślniczych. Przez Hajnówkę przebiega linia kolejowa z Siedlec do Siemianówki (granica państwa). Drogi kołowe z Hajnówki prowadzą gwieździście w kierunku: Białowieży (18 km), Białegostoku przez Narew (62 km), Siemiatycz przez Kleszczele (62 km), Bielska Podlaskiego (27 km), Siemianówki przez Narewkę (23 km).
W 2007 r. w mieście wprowadzono białoruski jako język pomocniczy w kontaktach z organami gminy.
Demografia
Dane GUS z 30 czerwca 2012:
Według spisu ludności z 30 września 1921 r. w osadzie fabrycznej w Hajnówce mieszkało 287 osób w 17 domach, 248 było narodowości polskiej, 29 narodowości białoruskiej, 4 niemieckiej i 6 innej narodowości (Rosjan, Rusinów). Osada Fabryczna należała do gminy Łosinka. 187 osób było wyznania rzymskokatolickiego, 31 prawosławnego, 12 ewangelickiego, 56 mariawickiego i 1 bezwyznaniowiec.
Natomiast we wsi Hajnówka mieszkało 748 osób w 40 domach, 605 podało narodowość polską, 103 – białoruską, 6 – żydowską, 34 – inną narodowość. 416 osób było wyznania rzymskokatolickiego, 283 osób było wyznania prawosławnego, 41 zadeklarowało przynależność do wyznania mojżeszowego. Hajnówka (wieś) należała do gminy Białowieża.
Piramida wieku mieszkańców Hajnówki w 2014 r.:.
Nazwa
Większość źródeł podaje, iż nazwa miasta pochodzi od imienia strażnika – Hayno (Hajno) – osadzonego w uroczysku Skarbosławka w XVIII w. Od tej pory uroczysko nosiło nazwę Haynowszczyzna zaś straż założona w tym uroczysku otrzymała miano: Straż Haynowa (Hajnowa) – w skrócie Hajnówka.
Nie jest jednak całkowicie pewne jak nazywał się pierwszy strażnik Straży Hajnowskiej. Nazwa może też pochodzić od gwarowego zwrotu „uhaj”, czyli miejsce w lesie (polana) na którym wypasano bydło.
Rzeczpospolita Obojga Narodów
1589 r. – na mocy Ordynacji Sejmu „Ordinato o prewentach królewskich” tereny Hajnówki trafiają do dóbr stołowych króla Polski
1639 r. – Ordynacja Sejmowa wprowadza nakaz utworzenia strażnic królewskich chroniących Puszczę
1670 r. – w uroczysku Skarbosławka powstaje strażnica (obecnie dzielnica Placówka)
1679 r. – według „Opisania Puszczy” w strażnicy pełniło służbę 7 strzelców i 2 osoczników, pilnujących też Traktu Królewskiego do królewskiego dworu w Białowieży
XVIII w. – W uroczysku Skarbosławka, osadzono jako królewskiego strażnika człowieka imieniem Heyna (lub Hayno) – z pochodzenia prawdopodobnie Niemca.
Pod zaborem rosyjskim i I wojna światowa
1795 r. – III rozbiór Rzeczypospolitej – do podpisania traktatu w Tylży w 1807 r. przez obszar dzisiejszego miasta przebiega granica między zaborem pruskim i rosyjskim.
XIX w. – obok siedziby strażnika powstaje wieś
23 maja 1831 r. koło Hajnowszczyzny oddział powstańczy gen. Dezyderego Chłapowskiego stoczył zwycięską bitwę z oddziałem wojsk rosyjskich.
1846 r. – utworzenie Leśnictwa Hajnowskiego – zamieszkuje je 18 rodzin.
1863 r. – w okolicy mają miejsce walki w czasie powstania styczniowego
1888 r. – Puszcza Białowieska wchodzi w skład posiadłości carskich
1894 r. – doprowadzenie do Hajnówki kolei z Bielska Podlaskiego
1897 r. – przedłużenie linii kolejowej do pałacu w Białowieży
1900 r. – budowa szosy Bielsk Podlaski – Białowieża
1909 r. – budowa przez Hajnówkę linii kolejowej na trasie Siedlce – Wołkowysk. Hajnówka liczy 600 mieszkańców
1915 r. – ucieczka wojsk rosyjskich przed Niemcami i ewakuacja części ludności, spalenie Straży Hajnowskiej
1915–1918 – rabunkowa eksploatacja drewna podczas I wojny światowej, budowa dwóch tartaków, piekarni, pralni, łaźni, kasyna, kina, fabryki suchej destylacji drewna, parowozowni i sieci kolejek wąskotorowych przez okupujących Niemców
Okres międzywojenny i II wojna światowa
1919 r., luty – Hajnówka ponownie w granicach Polski, liczy wtedy 118 mieszkańców
1920 r. – wojna polsko-bolszewicka, 27 sierpnia niedaleko drogi do Białowieży ma miejsce potyczka zwiadu z 1 Dywizji Litewsko-Białoruskiej gen. Jana Rządkowskiego z sowieckim pociągiem pancernym z 48 DS. Rozstrzelanie przez Rosjan polskich jeńców i pochowanie ich przy ul. Łagodnej na Międzytorzu
1923 r. (3 maja) – erygowanie parafii katolickiej i urządzenie kaplicy w poniemieckim kinie
1924 r. – angielska firma „The Century European Timber Corporation”, popularnie zwana „Centurą”, wydzierżawia tartaki i kolejki leśne – rozpoczyna się wielki napływ robotników do Hajnówki
1924 r. (24 marca) – pierwszy strajk w Hajnówce na terenie Fabryki Chemicznej rozpoczyna falę wystąpień robotników, które trwają z przerwami do września 1939
1925 r. – pierwsza prawosławna kaplica w Hajnówce; miejscowość liczy około 4000 mieszkańców z czego 70% to Polacy. Pozostali mieszkańcy to Białorusini, Żydzi, Rosjanie, Niemcy.
1929 r. – na skutek rabunkowej eksploatacji drewna, władze polskie zrywają umowę z „Centurą”
1930 r. – cztery hajnowskie fabryki zatrudniają niemal 2000 robotników
1934 r. – osada zostaje siedzibą gminy wchodzącej w skład powiatu bielskiego
1936 r. (9 marca) – spalenie kaplicy przez komunistów i budowa nowej
1939 r. – Hajnówka liczy 17 tys. mieszkańców, działają w niej: Państwowa Szkoła Przemysłu Drzewnego, 3 szkoły podstawowe, Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”, hotel, kino Lux, kino Oko, apteka, biblioteka, Przysposobienie Wojskowe Leśników, Związek Strzelecki „Strzelec”, Rodzina Leśnika, zespół teatralny
1939 r. (17 września) – walki na terenie Hajnówki z Niemcami podczas kampanii wrześniowej, zbombardowanie okolic dworca PKP przez Luftwaffe. Po kilku dniach okupacji, Hajnówka została przez Niemców przekazana Rosjanom
1939 r. (27 września) – oddziały 10 Armii Czerwonej opanowały w rejonie Hajnówki składnicę uzbrojenia, biorąc do niewoli 125 polskich żołnierzy i dwóch oficerów
1939 r., październik – 1941, czerwiec – okupacja radziecka
1940 r. (10 lutego) – deportacja przez Rosjan na Syberię 462 osób z Hajnówki (powróciło tylko 150)[1].
1941 r. (25 czerwca) zajęcie Hajnówki przez Niemców i spalenie przez nich synagogi. W tym dniu spłonęło także kino „LUX” oraz restauracja i hotel Górskiego
1941 r. (sierpień) – wypędzenie przez Niemców ludności żydowskiej do getta w Prużanie
1943 r. (17 września) – rozstrzelanie przez Niemców 104 mieszkańców Hajnówki (w tym kobiet i dzieci)[2]
1944 r. (lipiec) – zniszczenie przez Niemców dworca kolejowego i wieży ciśnień
1944 r. (18 lipca) – zajęcie Hajnówki przez Armię Czerwoną
Polska Rzeczpospolita Ludowa
1944 r. – Hajnówka liczy już tylko 8 tys. mieszkańców
1945 r., kwiecień-maj – w pobliżu Hajnówki przebywał oddział 5 Wileńskiej Brygady Armii Krajowej pod dowództwem mjr. Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki”, starcia z NKWD, KBW, UB i MO
1945 r. (20 kwietnia) – żołnierze AKO rozbroili posterunek komunistycznej milicji w Hajnówce
1945 r. (15 maja) – patrol 1 szwadronu 5 Wileńskiej Brygady AK rozbroił posterunek SOK przy pompie na stacji kolejowej.
1946 r. (28 stycznia) – opanowanie miasta i rozbrojenie posterunku MO i Armii Czerwonej przez 3 Brygadę Wileńską Narodowego Zjednoczenia Wojskowego
1946 r. (23 czerwca) – oddanie do użytku, zniszczonej przez Niemców w sierpniu 1944, linii kolejowej do Białowieży
1948 r. – początek budowy kościoła katolickiego, zakończonej dopiero w 1965 w związku z blokowaniem budowy przez władze komunistyczne
1949 r. – od marca do lipca w jednej ze szkół istnieje tajna organizacja niepodległościowa
1951 r. – uzyskanie praw miejskich
1954 r. – Hajnówka zostaje siedzibą powiatu
1975 r. – miasto przestaje być siedzibą powiatu
1979 r. – zostaje uruchomiona pierwsza autobusowa linia komunikacji miejskiej- obecnie funkcjonują trzy linie.
1981 r. – budowa cerkwi prawosławnej pod wezwaniem Świętej Trójcy
1984 r. (3 grudnia) – uruchomienie linii PKS do Białowieży
1985 r., wrzesień – odsłonięto kamień upamiętniający obrońcę miasta z 1939 kpr. Bolesława Bierwiaczonka
1986 r. (9 września) – oddanie do użytku nowego dworca kolejowego
1989 r. – rozwiązano komitety partyjne PZPR i ZSL
III Rzeczpospolita
1993 r. – likwidacja połączenia kolejowego do stacji Białowieża Pałac i Bielska Podlaskiego
1995 r. – rozpoczęcie budowy dwóch kolejnych cerkwi w Hajnówce: Narodzenia św. Jana Chrzciciela i św. Dymitra Sołuńskiego
1999 r. (1 stycznia) – miasto ponownie zostało siedzibą powiatu
2000 r. – rozpoczęcie budowy kościoła pod wezwaniem św. Cyryla i Metodego
2003 r. – rozpoczęcie budowy kościoła i klasztoru katolickiego Zgromadzenia Sióstr Klarysek przy ul. Lipowej
2004 r. – likwidacja pociągów osobowych na trasie Hajnówka – Cisówka
2006 r. – rozpoczęcie budowy pływalni przy ul. Józefa Piłsudskiego
2007 r. (21 czerwca) – Rada Miejska przegłosowuje uchwałę o wprowadzeniu języka białoruskiego jako pomocniczego w administracji
2008 r. – otwarcie nowego kościoła pod wezwaniem Świętych Cyryla i Metodego obok cmentarza katolickiego
2009 r. (25 lipca) – pierwsza edycja festiwalu rockowego Rockowisko
2009 r. (17 grudnia) – otwarcie Parku Wodnego w Hajnówce
2010 r., sierpień – otwarcie kościoła Zgromadzenia Sióstr Klarysek
2012 r. (18 sierpnia) – wizyta patriarchy moskiewskiego i całej Rosji Cyryla I w Soborze Świętej Trójcy
Zabytki
drewniana cerkiew pod wezwaniem Świętych Braci Machabeuszy z 1846 na uroczysku Krynoczka
domek dróżnika z końca XIX w. przy ul. Warszawskiej
budynek fabryki Suchej Destylacji Drewna z lat 20. XX w. (ul. Białostocka)
budynek biurowy Zakładów Drzewnych z 1935 w stylu modernistycznym (obecnie salon meblowy firmy „Forte”) przy ul. 3 Maja [3]
„Dom Leśnika” im. Józefa Piłsudskiego z 1935 w stylu modernistycznym (potem kino, obecnie obiekt handlowy)
łaźnia zakładowa z 1937 w stylu modernistycznym (obecnie KS „Puszcza”, przebudowana) przy ul. Józefa Piłsudskiego
drewniane domy osiedla robotniczego „Czworaki” z 1934 r.
drewniana zabudowa ulic: Kosidłów i Warszawskiej z lat 30. XX w.
replika stacyjki kolejki leśnej z 1936 na terenie bazy kolejki wąskotorowej
drewniana zabudowa pożydowska przy ulicy ks. Ignacego Wierobieja
Kościół parafialny Podwyższenia Krzyża Świętego (1955-1965) z mozaiką z 1977 w apsydzie według projektu prof. Wiktora Zina z Krakowa oraz zabytkowymi organami firmy „Schlag und Söhne” z XIX w. (w okresie letnim odbywają się koncerty muzyki organowej i kameralnej), nr rej.: 692 z 1.02.1988.
Kościół parafialny Świętych Cyryla i Metodego na cmentarzu katolickim
sobór Świętej Trójcy (cerkiew prawosławna znajdująca się przy ul. ks. Antoniego Dziewiatowskiego). Projekt świątyni opracował Architekt prof. Aleksander Grygorowicz z Poznania. Siedziba parafii Świętej Trójcy
kaplica Wszystkich Świętych na cmentarzu prawosławnym (należąca do parafii Narodzenia św. Jana Chrzciciela)
poniemieckie baraki wojskowe z okresu I wojny światowej (ul. 11 Listopada)
miejsca martyrologii ludności miasta z okresu II wojny światowej: przy szosie do Białowieży
cerkiew prawosławna Zaśnięcia Przenajświętszej Bogurodzicy w Dubinach (XIX w.)
kaplica prawosławna św. Tomasza Apostoła w Dubinach (XIX w.)
tradycyjna drewniana wiejska zabudowa z I poł. XX w. przy ul. Górnej
kapliczka prawosławna pod wezwaniem Matki Boskiej Kazańskiej (należąca do parafii św. Dymitra) przy ul. Górnej, zbudowana w 1986 na cmentarzu ofiar okupacji hitlerowskiej z ówczesnej wsi Górne
Muzeum Kowalstwa i Ślusarstwa (kużnia z 1927 r.)
socrealistyczny budynek domu kultury HPSDD „Górnik” z 1955 r.
Przed II wojną światową
Hajnówka jako miejscowość rozwinęła się w pobliżu siedziby strażnika leśnego, która znajdowała się w miejscu obecnej dzielnicy Placówka. Najstarsze osadnictwo koncentrowało się wzdłuż traktu prowadzącego z Bielska do Białowieży (obecna ulica Stefana Batorego) oraz jego przecznic (obecne ulice Lipowa, ks. Ignacego Wierobieja, Grunwaldzka, 11 Listopada).
Obecnie główną ulicą miasta jest ulica 3 Maja. Jest to również wynikiem działań Niemców okupujących miasto w czasie I wojny światowej w latach 1915–1918. Zbudowali oni bowiem w okolicach obecnego Ronda Jana Pawła II budynek administracyjno-wojskowy, który mieścił również kino i kasyno. Z jego powodu punkt ciężkości miasta przeniósł się z okolic ulicy Batorego i stał się impulsem, który spowodował wzrost znaczenia ulicy 3 Maja, która przejęła funkcję przelotową od ulicy Stefana Batorego. Budynek ten przez wiele lat pełnił funkcje dworca PKS i został zburzony w 2001 r.
Zarówno przed II wojną światową, jak i przez wiele lat po niej główną ulicą handlową Hajnówki była ulica Wierobieja (przed wojną Targowa, po wojnie Mariana Buczka) i jej okolice (świadczy o tym nazwa okolicznej uliczki Zaułek Targowy).
Niemcy okupujący Hajnówkę podczas I wojny światowej wybudowali tartak, który szybko stał się największym zakładem przemysłowym. Spowodowało to liczny napływ pracowników z innych części kraju co z kolei miało konsekwencje w postaci powstawania w niewielkiej miejscowości nowej licznej zabudowy. Przyjezdni osiedlali się głównie w okolicach tartaku (między ulicą Lipową a 11 Listopada, Żabia Górka, obszar między ulicą 3 Maja a ulicą Józefa Piłsudskiego). Jako że byli to najczęściej ludzie ubodzy, budowali oni prowizoryczne chaty, powstające w sposób chaotyczny i z braku terenu tak gęsty, że uliczki pomiędzy domami miały często szerokość rozstawu ramion. Pozostałością tamtej zabudowy są osiedla Żabia Górka czy obszar zawarty między ulicami Lipową i 11 Listopada.
Podczas I wojny światowej powstała też w Hajnówce m.in. fabryka suchej destylacji drewna (popularnie zwaną „Chemiczną”) oraz kolejkę wąskotorową. W pobliżu „Chemicznej” powstało osiedle dla jej pracowników, które istnieje do dzisiaj. Osiedle obecnie nazywane po prostu Chemiczną wówczas było określane jako Hajnówka-Fabryczna – w odróżnieniu od Hajnówki-Wsi.
Drugą co do znaczenia ulicą miasta jest ulica Józefa Piłsudskiego. Na jej rozwój złożyła się tak bliskość tartaku, jak i fabryki terpentyny Terebenthen, która znajdowała się na obszarze obecnego Parku Miejskiego.
W czasach II Rzeczypospolitej w latach 30. XX w. powstały nowe osiedla mieszkalne. Były to:
Osiedle Czworaki – pierwotnie zawarte między ulicami Białowieską, wsią Majdan (nazwaną tak od znajdującego się tam targu), ulicą Armii Krajowej a 3 Maja – zbudowane dla pracowników tartaku.
Osiedle Kolejki Leśne – położone przy stacyjce kolejki wąskotorowej zamieszkane przez pracowników kolejki.
Obydwa te osiedla składały się z domów w stylu dworkowym, podzielonych na cztery mieszkania. Powstało w tym okresie także:
Osiedle Międzytory – między torami kolejowymi do Siedlec a linią do Białowieży.
Po II wojnie światowej
Po II wojnie światowej przez wiele lat rozwój Hajnówki przebiegał jedynie przez przyłączenia kolejnych okolicznych wsi. Wówczas do miasta przyłączono wsie:
Kozi Przeskok
Siwa Kolonia
W niemal wszystkich tych miejscowościach (oprócz Mazur) dominuje obecnie zabudowa jednorodzinna.
Pierwszym powstałym po wojnie osiedlem było Osiedle Millenium zbudowane z okazji Tysiąclecia Państwa Polskiego w 1966. Położone przy ulicy Stefana Batorego było to też pierwsze osiedle złożone z budynków wielorodzinnych. Jeszcze w latach 60. w centrum miasta na północnej pierzei ulicy 3 Maja zbudowano trzy bloki mieszkalne w stylu modernistycznym, niszcząc przy tym starą drewnianą zabudowę z okresu przedwojennego. Jej pozostałością są budynki pod adresami: ulica 3 Maja 41 i 41A. Również w tym samym okresie zaczęto budować budynki wielorodzinne poza centrum miasta. Powstały wówczas dwa osiedla bloków przy ulicy Józefa Piłsudskiego:
Osiedle „Za Pocztą” – położone u wylotu ulicy Piłsudskiego w ulicę 3 Maja
Osiedle „Piłsudskiego” – położone między ulicami Józefa Piłsudskiego, Elizy Orzeszkowej oraz Armii Krajowej,
Osiedle Kolejki – położone między osiedlem przedwojennym a ulicą 3 Maja
wtedy również powstały pierwsze bloki (bloki Reja 1A i 3A oraz 3 Maja 58 i 60) na obszarze Osiedla Czworaki. Jednocześnie różnego rodzaje przeróbki dokonywane przez mieszkańców tego osiedla zniekształcały oryginalny kształt budynków.
Duże inwestycje miały miejsce w latach 70. Wówczas powstały wielkopłytowe osiedla:
Osiedle Lipowa – największe hajnowskie osiedle
Osiedle Batorego
Osiedle Mikołaja Reja – powstałe na obszarze dużej części Osiedla Czworaki co wiązało się z ze zniszczeniem kilku domów.
W latach 80. po południowej stronie ulicy 3 Maja zbudowano Osiedle Centrum.
Na początku lat 90. ukończono budowę Osiedla Mazury. W latach 90. powstało również kilka bloków w dzielnicy Podlasie tworząc Osiedle Podlasie. Jednakże sama dzielnica jest zdominowana przez zabudowę jednorodzinną.
Ważne miejsca i obiekty
centrum handlowe Galeria Hajnówka
park wodny (baseny)
sobór Świętej Trójcy, siedziba prawosławnej parafii Świętej Trójcy (1981, A. Grygorowicz)
zespół boisk i kortów OSiR, ul. ks. Antoniego Dziewiatowskiego
pomnik ofiar wojen i represji na Skwerze Dymitra Wasilewskiego przy ul. Zina
pomnik żubra na Skwerze Dymitra Wasilewskiego przy ul. Zina
pomnik poległych podczas I wojny światowej żołnierzy rosyjskich i niemieckich przy ul. 3 Maja w miejscu ich pochówku
pomnik kaprala Bolesława Bierwiaczonka poległego w 1939 przy ul. 3 Maja
mogiła ofiar wojny polsko-bolszewickiej w gaju przy ul. Łagodnej na osiedlu Międzytory
zabudowa modernistyczna centrum miasta z lat 60. XX w.
współczesne rzeźby w Parku Miejskim
skatepark ul. Parkowa
stadion leśny przy ul. Celnej
stacja kolejowa przeniesiona z leśnej osady Czerlonka obecnie siedziba Centrum Promocji Regionu i Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Cerkiewnej (ul. Tamary Sołoniewicz)
wiata turystyczna z miejscem na ognisko koło ul. Warszawskiej (początek szlaku niebieskiego w Puszczy Białowieskiej)
Władze miasta
Burmistrz: Jerzy Sirak (od 2010)
Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej
Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie
Zakład Ubezpieczeń Społecznych
Powiatowy Urząd Pracy
Powiatowy Zespół Doradztwa Rolniczego
Urząd Skarbowy
Sąd Rejonowy w Bielsku Podlaskim – Zamiejscowy VII Wydział Karny z siedzibą w Hajnówce
Sąd Rejonowy w Bielsku Podlaskim – Zamiejscowy IX Wydział Ksiąg Wieczystych w Hajnówce
Ludzie
Adam Dowgird
Przemysław Sadowski
Miron Chodakowski
Anatol Czaban
Katarzyna Bonda
Joanna Litwin
Kultura
Hajnowski Dom Kultury
Muzeum i Ośrodek Kultury Białoruskiej
Muzeum Kowalstwa i Ślusarstwa
Międzynarodowy Festiwal „Hajnowskie Dni Muzyki Cerkiewnej”
Międzynarodowy Festiwal Muzyki Cerkiewnej „Hajnówka” (obecnie w Białymstoku)
Orkiestra Dęta przy Ochotniczej Straży Pożarnej
Miejska biblioteka publiczna
Parki i skwery
Park Miejski – ul. Parkowa
Skwer dr. Dymitra Wasilewskiego – ul. A. Zina
Skwer Plutonowego Bierwiaczonka ul. 3 Maja
Cmentarze
Cmentarz rzymskokatolicki założony w 1923
Cmentarz prawosławny
Mogiła żołnierzy polskich z wojny 1920 r. – ul. Łagodna w dzielnicy Międzytory
Cmentarz żołnierzy niemieckich i rosyjskich z okresu I wojny światowej (z ok. 1915 r.)
Cmentarz żołnierzy radzieckich poległych w 1944 r.
Cmentarz prawosławny z XVIII w. niedaleko wsi Dubiny (do 1839 r. unicki)
Szkoły podstawowe i gimnazja
Zespół Szkół nr 1, w skład którego wchodzą: Szkoła Podstawowa nr 5 Gimnazjum nr 1
Zespół Szkół nr 2, w skład którego wchodzą: Szkoła Podstawowa nr 2 Gimnazjum nr 3
Zespół Szkół nr 3, w skład którego wchodzą: Szkoła Podstawowa nr 6 Gimnazjum nr 2
Szkoła Podstawowa nr 3
Zespół Szkół nr 4, w skład którego wchodzą: Szkoła Podstawowa Specjalna Gimnazjum Specjalne Szkoła Przysposabiająca do Pracy
Szkoły ponadgimnazjalne
Zespół Szkół Ogólnokształcących, w tym: I Liceum Ogólnokształcące im Marii Curie-Skłodowskiej Gimnazjum nr. 4
Zespół Szkół z Dodatkową Nauką Języka Białoruskiego, w tym: II Liceum Ogólnokształcące z Dodatkowym Nauczaniem Języka Białoruskiego Gimnazjum z Dodatkową Nauką Języka Białoruskiego
Zespół Szkół Zawodowych, w tym: Technikum Branżowa Szkoła I Stopnia
Szkoły wyższe
Zamiejscowy Wydział Leśny Politechniki Białostockiej w Hajnówce
Sport
Pronar Parkiet Hajnówka – siatkówka
Puszcza Hajnówka – piłka nożna
Transport drogowy
Przez miasto Hajnówka przechodzą drogi wojewódzkie:
685 – Zabłudów – Hajnówka – Kleszczele,
689 – Bielsk Podlaski – Hajnówka – Białowieża – przejście graniczne Białowieża-Piererow.
W niedalekim sąsiedztwie miasta są następujące przejścia graniczne: Białowieża (piesze, turystyczne), Siemianówka (towarowe, kolejowe), Czeremcha (kolejowe), Połowce (dla samochodów osobowych z Polski i Białorusi)
Komunikacja miejska
Komunikacja miejska w Hajnówce jest obsługiwana przez trzy linie autobusowe. Operuje nimi Zakład Komunikacji Miejskiej w Hajnówce.
Transport kolejowy
Przez miasto przechodzą linie kolejowe:
Siedlce – Siemianówka – Granica Państwa
Lewki – Hajnówka – Nieznany Bór – Białowieża Towarowa.
Miasto ma połączenia kolejowe z Czeremchą i Siedlcami.
Transport lotniczy
W 2012 r. otwarto lądowisko śmigłowcowe (sanitarne) przy szpitalu przy ul. Lipowej.
Religia
Ludność Hajnówki jest zróżnicowana pod względem religijnym. Większość stanowią wyznawcy prawosławia (ponad 70%). Pozostała ludność jest w wyznania rzymskokatolickiego (około 25%) i protestanckiego (około 5%). Działalność kaznodziejską w mieście prowadzi również zbór Świadków Jehowy.
Prawosławie
Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny Parafia Narodzenia św. Jana Chrzciciela, Parafia św. Dymitra Sołuńskiego, Parafia Świętej Trójcy
Katolicyzm
Kościół Rzymskokatolicki Parafia Podwyższenia Krzyża Świętego i św. Stanisława, Parafia Świętych Cyryla i Metodego, Klasztor Sióstr Klarysek od Wieczystej Adoracji, Dom Zakonny Sióstr Niepokalanek
Protestantyzm
Kościół Chrześcijan Baptystów Zbór w Hajnówce
Kościół Zielonoświątkowy Zbór w Hajnówce
Kościół Boży w Chrystusie Zbór Kościoła Bożego w Chrystusie w Hajnówce
Kościół Adwentystów Dnia Siódmego Zbór w Hajnówce
Świadkowie Jehowy
zbór, Sala Królestwa.
Źródło treści i historia autorów: Wikipedia. Tekst skrócono i uporządkowano.
Tworzenie stron internetowych – Hajnówka
Chcesz przedstawić ofertę klientom z miejscowości Hajnówka? Pomagamy uporządkować treść i zaprojektować ścieżkę od zapoznania się z usługą do kontaktu.
Strona firmowa z czytelną ofertą
Porządkujemy usługi w osobnych podstronach, opisujemy zakres prac i umieszczamy dane kontaktowe tam, gdzie klient ich szuka. Formularz zapytania może zbierać informacje potrzebne do przygotowania wyceny.
Katalog produktów i sklep internetowy
Przygotowujemy strukturę kategorii i karty produktów z miejscem na zdjęcia, parametry oraz informacje o dostawie. Zakres wdrożenia można dopasować do liczby produktów i sposobu przyjmowania zamówień.