Kolbuszowa – informacje o miejscowości
Kolbuszowa – miasto w województwie podkarpackim, w powiecie kolbuszowskim, położone nad rzeką Nil, na płaskowyżu Kolbuszowskim w Kotlinie Sandomierskiej na skraju Puszczy Sandomierskiej. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Kolbuszowa. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa rzeszowskiego.
Kolbuszowa leży na skrzyżowaniu drogi krajowej nr 9 (Radom – Rzeszów) z drogami wojewódzkimi: nr 875 (połączenie z Mielcem i Leżajskiem) oraz nr 987 (połączenie z Sędziszowem Małopolskim).
Przez miasto przechodzi linia kolejowa nr 71 Tarnobrzeg – Rzeszów ze zmodernizowaną w roku 2009 stacją kolejową Kolbuszowa.
Według danych UM Kolbuszowa z 31 grudnia 2016 r. miasto liczyło 9109 mieszkańców.
Historia
Nazwa miejscowości pochodzi od zasadźcy o nazwisku Kolbuski (Kolbe, Kolbusz). Pojawiła się po raz pierwszy w 1504 r. na miejscu dawnych Porąb Wielkich.
Miasto lokowane zapewne przed 1683 r. – wspomina o tym dokument Józefa Karola Lubomirskiego regulujący zasady handlu. Przez miasto wiódł ważny szlak handlowy Sandomierz – Przemyśl. Kolbuszowa jako posiadłość Leliwitów Tarnowskich należała do powiatu sandomierskiego, natomiast przynależność kościelna to diecezja krakowska, zaś po 1786 r. należała do diecezji tarnowskiej. W okresie zaborów należała do cyrkułu rzeszowskiego, a od 1867 r. stała się miastem powiatowym.
W XVIII wieku pałac "cały z drzewa o żelaznych sztybrach, kutych przez miejscowych ślusarzy (...) został rozebrany z rozkazu Jerzego hr Tyszkiewicza." Tutaj odbywała się słynna transakcja kolbuszowska zakończona konstytucją sejmową z 1766 roku.
Miejscowość słynna była z rękodzielnictwa: ślusarstwa, stolarstwa, tokarstwa i wyrobów kołodziejskich. Handlowano nimi na terenie całej Polski i Litwy. Potem "z braku poparcia i wobec konkurencji fabryk wiedeńskich" produkcja przestaje się rozwijać.
9 września 1939 roku 4 Batalion Forteczny por. Andrzeja Krawca i część Batalionu KOP „Wołożyn” kpt. Piotra Tymkiewicza stoczyły bój z nacierającymi na miasto oddziałami niemieckiej 2 Dywizji Pancernej. W walkach poległo około 100 żołnierzy polskich, a 300 odniosło rany; straty niemieckie były niewiele mniejsze. Mszcząc się za stawianie oporu Niemcy spalili ponad 300 budynków.
Działające na terenie Kolbuszowej i okolic oddziały AK i BCh przyczyniły się m.in. do ujawnienia tajemnicy broni rakietowej V-1 i V-2, które były testowane przez Niemców na pobliskim poligonie w Bliznie / Pustkowie. W lipcu 1944 r. do Kolbuszowej wkroczyły oddziały Armii Czerwonej, przedtem jednak w ramach akcji „Burza” miejscowy oddział AK zaatakował wycofujące się wojska niemieckie – zginęło kilkudziesięciu partyzantów.
W 1964 r. uruchomiono odcinek linii kolejowej Rzeszów – Głogów Małopolski – Kolbuszowa ze stacją Kolbuszowa. W 1971 r. linia została przedłużona do Nowej Dęby i Tarnobrzega. Kolbuszowa zyskała wówczas połączenie kolejowe ze wszystkimi większymi ośrodkami miejskimi w Polsce łącznie z Warszawą. Było to uwieńczenie kilkudziesięciu lat starań, zapoczątkowanych jeszcze w czasach monarchii austro-węgierskiej.
1 stycznia 1999 r. Kolbuszowa ponownie stała się stolicą powiatu kolbuszowskiego.
Historia Żydów w Kolbuszowej
Pierwsi Żydzi osiedlali się tutaj w XVII w. Trudnili się wówczas handlem, rzemiosłem i wyszynkiem. W 1736 r. istniał już kahał z bóżnicą i mykwą, później powstały szkoła i szpital. W połowie XVIII w. Żydzi stanowili już połowę mieszkańców miasta. W 1866 r. miasto przyjęło wyjątkowy herb – z krzyżem greckim, gwiazdą Dawida i splecionymi w uścisku dłońmi.
W 1919 roku w Kolbuszowej doszło do pogromu Żydów. Zginęło 8 osób (zob. Raport Morgenthaua).
We wrześniu 1941 r. Niemcy utworzyli tutaj getto, zamykając w nim 2,5 tys. osób. We wrześniu 1942 r. wszystkich wywieźli do getta w Rzeszowie.
Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej
W skład kolbuszowskiego muzeum wchodzi skansen istniejący od 1978 r. Jest w nim eksponowane budownictwo Lasowiaków i Rzeszowiaków – grup etnograficznych zamieszkujących tereny środkowej i północnej części województwa podkarpackiego. Teren skansenu podzielono na dwa sektory. W każdym z nich odtwarza się tradycyjną zabudowę wsi z elementami charakterystycznymi dla danej grupy etnograficznej. Budownictwo Lasowiaków usytuowane jest w północno-zachodniej części ekspozycji, a Rzeszowiaków w części południowo-wschodniej. Zagospodarowanie terenu oraz wyposażenie obiektów muzealnych daje obraz lasowiackiej i rzeszowskiej wsi z okresu XIX i początków XX w. Obecnie w skansenie znajduje się ponad 80 obiektów małej i dużej architektury drewnianej, oprócz chałup m.in. kościół, karczma, młyn wodny, remiza strażacka, wiatraki, piec garncarski. W większości są to zabytkowe budynki przeniesione z podkarpackich miejscowości. Resztę stanowią rekonstrukcje.
Pozostałe
Kolegiata Wszystkich Świętych w Kolbuszowej,
Kaplica Książąt Tyszkiewiczów w Kolbuszowej (Cmentarz Kolegiaty w Kolbuszowej),
Cmentarz żydowski w Kolbuszowej – (Kirkut),
Rynek – zrewitalizowany w 2012 roku (wschodnia ściana została spalona podczas II wojny światowej) z zabytkową studnią pośrodku,
Pałac Tyszkiewiczów w pobliskiej Weryni,
Pozostałości po pałacu Lubomirskich (zrujnowanym przez Rosjan podczas konfederacji barskiej),
Synagoga w Kolbuszowej.
Demografia
Piramida wieku mieszkańców Kolbuszowej w 2014 roku.
Podział administracyjny
W granicach miasta znajdują się 3 jednostki podziału administracyjnego, mające status osiedli. Są ponumerowane kolejno 1, 2, 3, nie posiadając innych nazw własnych.
Edukacja
Przedszkole Publiczne nr 1
Przedszkole Publiczne nr 2
Przedszkole Publiczne nr 3
Niepubliczne Przedszkole „Słoneczny Zakątek”
Szkoły podstawowe
Szkoła Podstawowa nr 1 im. Henryka Sienkiewicza
Szkoła Podstawowa nr 2 im. K. K. Baczyńskiego
Szkoły gimnazjalne
Gimnazjum nr 1 im. 11 Listopada
Gimnazjum nr 2 im. Jana Pawła II
Szkoły ponadgimnazjalne
Liceum Ogólnokształcące im. Janka Bytnara
Zespół Szkół Agrotechniczno-Ekonomicznych im. Komisji Edukacji Narodowej w Weryni koło Kolbuszowej
Zespół Szkół Technicznych im. Bohaterów Września 1939 r.
Centrum Kształcenia Zawodowego
Szkoły policealne i wyższe
Mielecka Szkoła Biznesu w Kolbuszowej
Uniwersytet Rzeszowski – Pozawydziałowy Zamiejscowy Instytut Biotechnologii Stosowanej i Nauk Podstawowych
Szkoły muzyczne
Państwowa Szkoła Muzyczna I stopnia
Szkoły specjalne
Zespół Szkół Specjalnych w Kolbuszowej Dolnej Szkoła Podstawowa Specjalna Gimnazjum Specjalne Ponadgimnazjalna Szkoła Specjalna Przysposabiająca do Pracy
Parafie rzymskokatolickie
Na terenie miasta znajdują się dwie parafie rzymskokatolickie:
Parafia Wszystkich Świętych w Kolbuszowej
Parafia Świętego Brata Alberta w Kolbuszowej
Kaplice
Kaplica Książąt Tyszkiewiczów w Kolbuszowej (Cmentarz Kolegiaty w Kolbuszowej)
Kaplica Matki Bożej Częstochowskiej w Kolbuszowej Dolnej
Kaplica Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Brzezówce koło Kolbuszowej
Kaplica Sióstr Służebniczek pw. św. Józefa
Pozostałe świątynie
Chrześcijański Zbór Świadków Jehowy
Cmentarze
Miasto posiada cztery cmentarze:
przy ulicy Narutowicza, parafii Wszystkich Świętych
przy ulicy Świętego Brata Alberta, parafii Świętego Brata Alberta
przy ulicy Sokołowskiej, cmentarz komunalny
przy ulicy Krakowskiej, cmentarz żydowski – (Kirkut)
Kluby sportowe
KKS Kolbuszowianka Kolbuszowa – IV liga w piłce nożnej, piłka siatkowa, koszykówka, tenis ziemny
Zet-Bud Kolbuszowa – III i IV liga tenis stołowy
Sokół Kolbuszowa Dolna – piłka nożna, pływanie
LO Kolbuszowa – piłka siatkowa
Belweder Kolbuszowa – tenis stołowy
Kolbuszowski Klub Nordic Walking
Kolbuszowski Klub Modelarski – modele samolotów
Kolbuszowski Klub Turystyczny „Salamandra”
Kolbuszowski Klub Kyokushin Karate
Uczniowski Klub Sportowy TIKI TAKA Kolbuszowa – biegi lekkoatletyczne
Transport drogowy
Przez miasto przebiega dwie drogi o numerze wojewódzkim, oraz jedna krajowa wzdłuż której przebiega trasa europejska.
987 – połączenie z Sędziszowem Małopolskim
875 – (odcinek I) połączenie z Mielcem
875 – (odcinek II ) połączenie z miastami: Sokołów Małopolski, Leżajsk
9 – połączenie z miastami: Rzeszów, Tarnobrzeg, Opatów, Ostrowiec Świętokrzyski, Iłża, Skaryszew, Radom
E371 – połączenie z miastami: Radom, Ostrowiec Świętokrzyski, Rzeszów, Barwinek, Svidník, Giraltovce, Preszów.
Bezpośrednio do Kolbuszowej można dojechać także autostradą A4. Węzły w najbliższym położeniu to: węzeł Sędziszów (w Borku Wielkim) oraz węzeł Rzeszów – Północ (w Rudnej Małej).
Transport kolejowy
Przez Kolbuszową przebiega linia kolejowa nr 71 łącząca stację Ocice (obecnie dzielnica Tarnobrzega, faktycznie na terenie Chmielowa) ze stacją Rzeszów Główny.
Komunikacja miejska
Od 1 września 2014 r. do marca 2015 r. miasto posiadało komunikację miejską, którą wykonywała firma Arriva, regularnie kursując na "pierwszej" linii miejskiej, objeżdżającej zachodnią część miasta, relacji:
dworzec PKP/PKS (ul. Ruczki) – cmentarz (ul. Narutowicza) – rynek (pl. Wolności) – Zespół Szkół Technicznych (ul. Jana Pawła II) – ul. Wojska Polskiego (skrzyżowanie z ul. Sienkiewicza) – Szpital Powiatowy (wówczas ul. 22 Lipca) – ul. Obrońców Pokoju (skrzyżowanie z ówczesną ul. 22 Lipca) – Urząd Miasta (ul. Obrońców Pokoju) – dworzec PKP/PKS (ul. Ruczki),
oraz "drugiej" linii podmiejskiej, przejeżdżająca przez:
Bukowiec – Kupno – Poręby Kupieńskie.
Ludzie związani z miastem
Józef Batory – kapitan Wojska Polskiego (w 2013 r. awansowany pośmiertnie do stopnia majora), żołnierz ZWZ-AK, szef łączności zewnętrznej IV ZG Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość.
Jakub Elenstein – wiceburmistrz miasta, uhonorowany tytułem honorowego obywatelstwa Kolbuszowej
Kazimierz Górny – były ordynariusz Diecezji Rzeszowskiej, Honorowy Obywatel Miasta i Gminy Kolbuszowej
Bronisław Kwiatkowski – generał, były Dowódca Operacyjny Sił Zbrojnych, urodzony w Mazurach k. Kolbuszowej. Zginął w katastrofie smoleńskiej 10 kwietnia 2010 roku
Celestyn Męciński – naczelnik sądu, obywatel honorowy Kolbuszowej z 1903 r.
Andrzej Mleczko – rysownik, w latach młodości mieszkał w Kolbuszowej
Ryszard Sziler – pisarz i artysta plastyk, mieszka w Kolbuszowej
Hr. Jerzy Tyszkiewicz – rotmistrz kawalerii WP, ps. „Koral”, członek ZWZ-AK, w 1945 r. zesłany do obozu Borowicze, ZSRR
Jan Pomiankowski – starosta Kolbuszowski w latach 1920 – 1933
Urodzeni w Kolbuszowej
Marek Bajor – piłkarz, były reprezentant Polski, były zawodnik Widzewa Łódź, były trener Zagłębia Lubin
Bogusław Butrymowicz – poeta okresu Młodej Polski, tłumacz i historyk literatury
Jan Bytnar – żołnierz, podporucznik AK, główny bohater książki „Kamienie na szaniec”
Zdzisława Bytnarowa – matka Jana Bytnara, powstaniec warszawski
Mateusz Cetnarski – piłkarz klubu Cracovia, reprezentant Polski
Zbigniew Chmielowiec – poseł na Sejm RP
Ewa Draus – była wojewoda podkarpacki, radna sejmiku województwa podkarpackiego, siostra Jana Drausa
Jan Draus – rektor Państwowej Wyższej Szkoły Wschodnioeuropejskiej w Przemyślu, brat Ewy Draus
Stanisław Dubisz – językoznawca
Jędrzej Jędrych – polityk, politolog, poseł na Sejm RP
Marian Krzaklewski – polityk, związkowiec, w latach 1991–2002 przewodniczący NSZZ „Solidarność”, kandydat na Prezydenta RP w 2000 r.
Edward Margański – konstruktor lotniczy i wynalazca, pilot, założyciel Zakładu Remontów i Produkcji Sprzętu Lotniczego w Bielsku-Białej, obecnie firmy lotniczej Margański&Mysłowski Zakłady Lotnicze Sp. z o.o.
Bogdan Romaniuk – wicemarszałek województwa podkarpackiego, były przewodniczący sejmiku podkarpackiego, były starosta kolbuszowski
Hieronim Janusz Sanguszko – generał, wojewoda wołyński
Józef Paulin Sanguszko – marszałek wielki litewski, książę, starosta krzemieniecki i czerkaski
Janusz Skowron – rysownik, malarz i grafik
Kazimierz Skowroński – działacz społeczny i kulturalny, doktor filozofii, poseł na Sejm PRL II kadencji w latach 1957–1961, przyłączył się do koła posłów „Znak”
Michał Skowroński – prawnik, adwokat
Rafał Stąpor – tenisista stołowy, zawodnik klubu ekstraklasy KU AZS Politechnika Rzeszów
Michał Swoboda – filolog, literaturoznawca
Tadeusz Urban – polityk, poseł na Sejm RP
Władysław Welfe – ekonomista
Miasta partnerskie
Kolbuszowa współpracuje z sześcioma zagranicznymi miejscowościami na zasadzie partnerstwa miast:
Ploërmel (Francja)
Apensen (Niemcy)
Cobh (Irlandia)
Cassino (Włochy)
Stary Sambor (Ukraina)
Mátészalka (Węgry)
Źródło treści i historia autorów: Wikipedia. Tekst skrócono i uporządkowano.
Tworzenie stron internetowych – Kolbuszowa
Chcesz przedstawić ofertę klientom z miejscowości Kolbuszowa? Pomagamy uporządkować treść i zaprojektować ścieżkę od zapoznania się z usługą do kontaktu.
Witryna z rezerwacją lub zapytaniem
Strona może pokazywać zakres usług, sposób umawiania terminów i informacje potrzebne przed wizytą. Formularz dopasowujemy do tego, czy firma przyjmuje rezerwacje, czy najpierw odpowiada na zapytania.
Katalog produktów i sklep internetowy
Przygotowujemy strukturę kategorii i karty produktów z miejscem na zdjęcia, parametry oraz informacje o dostawie. Zakres wdrożenia można dopasować do liczby produktów i sposobu przyjmowania zamówień.