Libiąż – informacje o miejscowości
Libiąż – miasto w województwie małopolskim, w powiecie chrzanowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Libiąż. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa katowickiego.
Położone jest w sąsiedztwie miast: Chrzanów, Chełmek, Jaworzno i Oświęcim.
Libiąż jest miastem przemysłowym. Na jego terenie znajdują się m.in. Kopalnia Węgla Kamiennego ZG „Janina", fabryka okien i profili PCW „Thermoplast”, kopalnia dolomitu „Libiąż” a także fabryka kostki brukowej „Libet”. Należy do Jaworznicko-Chrzanowskiego Okręgu Przemysłowego. Wcześniej wchodził w skład Zagłębia Krakowskiego.
Położenie
Libiąż znajduje się na obrzeżach Krakowskiego Obszaru Metropolitalnego i z racji położenia w zachodniej części województwa małopolskiego wiążą go relacje przestrzenne z niektórymi miastami Konurbacji Górnośląskiej. Natomiast według niektórych badaczy związanych z katowickim ośrodkiem naukowym (pogląd ten znalazł się w jednym z raportów programu ESPON) - Libiąż leży na wschodnich peryferiach konurbacji górnośląskiej oraz w centralnej części Jaworznicko-Chrzanowskiego Okręgu Przemysłowego, który w przeszłości nazywano także Zachodniokrakowskim Okręgiem Przemysłowym, Zachodnio-Krakowskim Kompleksem Przemysłowym lub Zagłębiem Krakowskim.
Geograficznie miasto leży na wschodnich krańcach Wyżyny Śląskiej, na Zrębowych Pagórach Libiąskich, części Pagórów Jaworznickich. Terytorium miasta jest objęte eksploatacją węgla kamiennego.
Historia
Pierwsza historyczna wzmianka na temat Libiąża pochodzi z „Kronik” Jana Długosza. Dotyczy ona przekazania w roku 1243 miejscowości Libiąż Wielki i Libiąż Mały w posiadanie klasztorowi Benedyktynek w Staniątkach przez dotychczasowych właścicieli pochodzących z rodu Gryfitów. W trakcie swego rozwoju Libiąż przechodził kolejno w posiadanie różnych rodów. Po podziale Polski na dzielnice w 1138 r. przynależy do dzielnicy senioralnej a po roku 1179 prawdopodobnie przejściowo do księstwa raciborskiego. Prawdopodobnie wchodzi też w skład kasztelanii chrzanowskiej, istniejącej w XIII w. Później rozwija się w bezpośrednim sąsiedztwie księstwa oświęcimskiego, które było związane z państwem czeskim a w 1454 r. stało się lennem Korony Polskiej. W 1564 roku zostało wchłonięte przez Królestwo Polskie. Libiąż od czasów panowania Wacława II lub Władysława Łokietka wchodzi w skład powiatu krakowskiego i województwa krakowskiego. Wzmianki o przynależności Libiąża do tego powiatu pochodzą z lat 1489 i 1581. W 1795 roku trafia do zaboru austriackiego. W latach 1815-1846 znajduje się na terenie Okręgu Wolnego Miasta Krakowa. Libiąż Mały wchodzi w skład gminy okręgowej nr 17 z siedzibą w Chrzanowie, natomiast Libiąż Wielki w skład gminy okręgowej nr 9 z siedzibą w Bobrku (do 1839 r.). W latach 1846-1918 jest częścią Galicji (wchodzi w skład tzw. Wielkiego Księstwa Krakowskiego). W okresie międzywojennym w województwie krakowskim. Związki z ziemią krakowską uwidoczniły się m.in. w tradycjach, obrzędach, a także w sferze kultury materialnej (strój, zabudowa) tutejszych mieszkańców. Lokalna mowa to jedna z odmian gwary śląskiej (tak twierdzi pisarz i pasjonat historii lokalnej Wiesław Koneczny w Opowieściach z okręgu górniczego).
Ważnym faktem w dziejach Libiąża było ufundowanie przez hrabiego Wielopolskiego w 1735 roku w Libiążu Wielkim parafii rzymskokatolickiej pod wezwaniem Przemienienia Pańskiego. Do XIX wieku Libiąż był typową osadą rolniczą. Budowa linii kolejowej Kraków–Wiedeń stała się powodem migracji zarobkowej i osiedlaniem się ludności na tych terenach.
Momentem przełomowym w historii Libiąża stał się fakt odkrycia tutaj u schyłku XIX wieku bogatych złóż węgla kamiennego. Na początku XX wieku rozpoczęto budowę kopalni węgla kamiennego „Janina”, w której od 1907 roku eksploatuje się ten surowiec. Otworzyło to nowe perspektywy przed Libiążem. Tutejsi mieszkańcy otrzymali zatrudnienie, a miejscowość zaczęła być atrakcyjna także dla ludzi z zewnątrz. Od tej pory rozpoczął się szybki rozwój gospodarczy i kulturalny osady. Przybywali wykwalifikowani robotnicy oraz sporo inteligencji. W tym czasie zmienił się także kształt urbanistyczny Libiąża. Wokół kopalni zaczęły powstawać nowe osiedla mieszkaniowe i obiekty użyteczności publicznej (szkoła, poczta i telegraf).
Według austriackiego spisu powszechnego z 1900 roku w Libiążu Wielkim w 258 budynkach mieszkało 1452 osób, wszyscy polskojęzyczni, z tego 1435 katolików, 17 wyznania mojżeszowego, w Libiążu Małym w 283 budynkach mieszkało 1557 osób, w tym 1546 polskojęzycznych 9 niemieckojęzycznych oraz 2 innych, z tego 1522 katolików, 33 wyznania mojżeszowego oraz 2 grekokatolików, a na Moczydle w 59 domach mieszkało 283 polskojęzycznych, w tym 279 katolików oraz 4 osoby wyznania mojżeszowego.
Także po I wojnie światowej, po odzyskaniu przez Polskę niepodległości trwał dalszy rozwój urbanistyczny i gospodarczy. Powstały nowe szlaki komunikacyjne, linia elektryczna i budynki użyteczności publicznej. Okres międzywojenny to także czas silnego rozwoju działalności samorządowej.
Wybuch II wojnie światowej i wkroczenie w ślad za wojskiem niemieckim niemieckiej administracji okupacyjnej na stosunkowo krótki czas zatrzymał funkcjonowanie głównego zakładu w Libiążu, kopalni „Janina”, która jeszcze w pierwszej połowie września 1939 r. podjęła wydobycie. W okresie wrzesień 1943 – styczeń 1945 działał tu podobóz KL Auschwitz Janinagrube zwany również Gute Hoffnung; więźniowie wykonywali prace przy wydobyciu węgla w kopalni „Janina”; w podobozie przebywało ponad 800 osób. W czasie okupacji w okolicy miasta intensywną działalność zbrojną prowadził oddział Armii Ludowej im. Jarosława Dąbrowskiego. 6 maja 1944 roku został zdekonspirowany w lesie za Krzemieńcem bunkier partyzancki, gdzie przebywało 9 członków tego oddziału. W walce zginął m.in. szef sztabu śląskiego obwodu AL Stanisław Baran ps. "Bolek" oraz innych 4 partyzantów. Miasto zostało wyzwolone spod okupacji hitlerowskiej 25/26 stycznia 1945 roku przez oddziały 4 samodzielnego korpusu pancernego i 59 armii I Frontu Ukraińskiego.
Okres II wojny światowej i pierwsze lata powojenne zahamowały aktywność społeczną i samorządową. Dopiero dalszy rozwój kopalni „Janina” spowodował ponowny napływ ludności na te tereny. Zaowocowało to uzyskaniem w 1969 roku praw miejskich przez osadę Libiąż Mały i zmianę jej nazwy na Libiąż. Miasto wchłonęło też wieś Libiąż Wielki.
Obecnie w skład miasta i gminy Libiąż wchodzą: miasto Libiąż oraz dwa sołectwa – Żarki i Gromiec.
Pomniki
Pomnik „Poległym za Wolność i Lud” przy ul. 1 Maja
Pomnik „Wdzięczności dla Armii Radzieckiej” przy Placu Zwycięstwa – w ostatnich latach zrzucono czerwoną gwiazdę ze szczytu cokołu – grób 21 żołnierzy Armii Czerwonej
Pomnik upamiętniający miejsce obozu jeńców radzieckich przy ul. Armii Krajowej (przy stacji PKP)
Pomnik na miejscu obozu koncentracyjnego „Janinagrube” na ul. Obieżowej
Pomnik „Partyzantów” – ma miejscu leśnego bunkra partyzantów zgrupowania AL w lesie pod Kroczymiechem
Pomnik Odsieczy Wiedeńskiej przy Gimnazjum nr 1 przy ul. Szkolnej
Pomnik Tadeusza Kościuszki obok LCK przy ul. Górniczej
Pomnik Papieża Jana Pawła II w Parku Młodości
Pomnik Skarbnika – dobrego, opiekuńczego ducha kopalnianych podziemi – w parku przy ul. Górniczej
Pomnik Janiny – dziewczyny, której imię nosi libiąska kopalnia
Pomnik „Krzyż na Lipiu” – pomnik z okazji 25-lecia pontyfikatu Jana Pawła II, ufundowany przez wiernych parafii pw. Przemienienia Pańskiego
Rekreacja
Kino – przy ul. Górniczej działa „Ale Kino”. Seanse odbywają się głównie w weekendy.
Libiąskie Centrum Kultury – przy ul. Górniczej, w budynku tym znajduje się sala kinowo-teatralna, sala baletowa, mniejsza sala, siłownia, kafejka internetowa.
Parki – główny park libiąski, „Park Młodości”, znajduje się przy alei Jana Pawła II. W parku tym znajduje się zegar wodny i liczne wodne kaskady oraz pomnik Jana Pawła II pobłogosławiony przez Metropolitę Krakowskiego Stanisława Kardynała Dziwisza. Pozostałe parki umieszczone są przy ulicy Górniczej (tu pomnik Skarbnika), na Placu Zwycięstwa (pomnik Janiny – dziewczyny której imieniem została nazwana kopalnia węgla kamiennego) oraz park przy ulicy Chrzanowskiej.
Ośrodek sportowo rekreacyjny im. Solidarności 1980 przy ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego. W skład tego kompleksu wchodzi stadion GKS Janina, basen letni, lokal „Kombajn” (już nie istniejący), boiska do gry.
Plac słoneczny utworzony w centrum miasta, niedaleko Parku Młodości. Cyklicznie odbywają się tu obchody „Dni Libiąża” oraz inne imprezy okolicznościowe.
Zrekultywowana hałda odpadów pokopalnianych przy ul. Krakowskiej
Biblioteka publiczna przy ul. Górniczej.
Kościoły i związki wyznaniowe
Kościół parafialny rzymskokatolicki pw. Przemienienia Pańskiego
Kościół parafialny rzymskokatolicki pw. św. Barbary
Kościół parafialny polskokatolicki pw. Matki Bożej Nieustającej Pomocy wybudowany na początku lat 60. XX wieku przez Polonię amerykańską. Jest to wotum dla twórcy Kościoła Polskokatolickiego – a pochodzącego z pobliskich Żarek biskupa Franciszka Hodura. Kościół jednonawowy.
Dom Zakonny Sióstr Służebniczek NMP
Sala Królestwa Świadków Jehowy
Demografia
Piramida wieku mieszkańców Libiąża w 2014 roku.
Lasy
Lasy wokół Libiąża należą do Nadleśnictwa Chrzanów, Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Katowicach. W przeszłości tereny leśne należały do Biskupstwa Krakowskiego. Potem te na północ od miasta były własnością posiadaczy pól górniczych w okolicy i właścicieli Katowic, rodziny von Thiele-Winckler. Następnie przejął je koncern G. Giesche's Erben A.G., zarządca kopalni "Matylda" w Kątach (dzisiejsza dzielnica Chrzanowa). Lasy na południe i wschód od Libiąża zostały zakupione w 1868 roku przez hr. Guido Donnersmarck, który nabył zamek Lipowiec wraz z jego dobrami w tym z dużą ilością lasów od Antoniny Łąskiej. Do Wygiełzowa przeniósł swojego leśniczego, Franza Knerscha. Po śmierci Księcia Guido okoliczne lasy przejął młodszy syn, hr. Kraft Henckel von Donnersmarck.
Zabytki
neogotycki kościół pw. Przemienienia Pańskiego z początków XX w., dzieło Teodora Talowskiego;
domy przy ulicy: Floriańskiej, Sienkiewicza, Flasińskiego, Armii Krajowej i Długosza (zabytkowy układ wsi – ulicówki (Libiąż Wielki);
budynek straży pożarnej (ul. Floriańska);
Straż Pożarna – OSP Moczydło – (ul. Gen. Andersa 9) – 1925 r
zabytkowy cmentarz parafialny przy ul. Oświęcimskiej;
Komunikacja
Przez Libiąż przebiegają drogi wojewódzkie nr 780 oraz 933. Miasto znajduje się w niewielkiej odległości od autostrady A4. Do Krakowa jest stąd 50 km, do Katowic zaś 30 km. Jaworzno znajduje się w odległości 6,5 km.
Znajduje się tu także stacja kolejowa, z której odjeżdżają pociągi do Oświęcimia i do Krakowa przez Trzebinię (także do Wieliczki przez Kraków).
Znane osoby związane z Libiążem
Franciszek Hodur (1866–1953), organizator i pierwszy biskup Polskiego Narodowego Kościoła Katolickiego, publicysta, poeta
Zygmunt Szczotkowski (1877–1943), pierwszy polski dyrektor kopalni „Janina” (w latach 1920–1939), mieszkał i pracował w Libiążu przez 20 lat
Alexis Bartet (1880–1953), dyrektor Compagnie Galicienne de Mines (CGdM, Galicyjskiej Spółki Kopalń) w latach 1912-1939, do której należała kopalnia „Janina”, spędził w Libiążu znaczną część czasu od utworzenia firmy CGdM do wybuchu II wojny światowej
Franciszek Flasiński (1888–1946), polski ksiądz katolicki, proboszcz parafii w Libiążu, zamordowany przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa
Jerzy Litwiniszyn (1914–2000), prof. AGH, inżynier górniczy, naukowiec, prezes krakowskiego oddziału PAN i wiceprezes Polskiej Akademii Nauk
Jan Zając – biskup (ur. 20 czerwca 1939 w Libiążu)
Marek Leśniak (ur. 24 kwietnia 1968 w Krakowie, zm. 1 sierpnia 2017 tamże) – polski ksiądz rzymskokatolicki, wykładowca teologii moralnej na Uniwersytecie Papieskim Jana Pawła II w Krakowie, przełożony i wicerektor Wyższego Seminarium Duchownego w Krakowie(w latach 1993–1995 pracował jako wikary w parafii Św. Barbary w Libiążu)
Dariusz Raś (ur. 10 sierpnia 1969 w Proszowicach) – polski duchowny katolicki, prałat archidiecezji krakowskiej, archiprezbiter Bazyliki Mariackiej (w latach 1994–1998 pracował jako wikary w parafii Św. Barbary w Libiążu).
Stanisław Wałach (1919-1999) – oficer WP i służb specjalnych PRL, pisarz.
Beata Szydło (ur. 1963) - etnograf, polityk i samorządowiec, prezes Rady Ministrów (pracowała w Libiąskim Centrum Kultury w latach 1995-1996)
Tadeusz Arkit – polski polityk i samorządowiec, z wykształcenia inżynier górnictwa, poseł na Sejm (ur. 10 listopada 1955 w Tenczynku)
Kazimierz Poznański – polski polityk, poseł na Sejm III kadencji (ur. 4 marca 1962 w Libiążu)
Andrzej Sermak – piłkarz, trener (ur. 29 listopada 1962 roku w Libiążu)
Jacek Stryczek – polski duchowny katolicki, duszpasterz akademicki oraz prezes Stowarzyszenia Wiosna (ur. 25 maja 1963 w Libiążu)
Ks. Kazimierz Sowa – polski duchowny, dyrektor telewizji Religia.tv (ur. 31 lipca 1965 w Libiążu)
Jacek Cyzio – piłkarz, trener (ur. 6 września 1968 w Chrzanowie)
Marek Sowa – polski samorządowiec (ur. 4 lutego 1967 roku w Libiążu)
Daniel Chylaszek – polski piłkarz, pomocnik (ur. 25 września 1982 w Oświęcimiu)
Marcin Korcz – aktor (ur. 15 listopada 1986)
Paweł Budniak – polski futsalista (ur. 10 marca 1989)
Helena Kmieć – wolontariuszka, działaczka katolicka zamordowana w Boliwii (ur. 9 lutego 1991 w Krakowie, zm. 24 na 25 stycznia 2017 w Cochabamba)
Źródło treści i historia autorów: Wikipedia. Tekst skrócono i uporządkowano.
Tworzenie stron internetowych – Libiąż
Jeśli prowadzisz firmę obsługującą klientów z miejscowości Libiąż, możemy przygotować stronę odpowiadającą na ich najczęstsze pytania.
Modernizacja istniejącej witryny
Przy przebudowie porządkujemy menu, aktualizujemy prezentację oferty i planujemy przekierowania ze zmienianych adresów. Warto zacząć od podstron, z których klienci najczęściej przechodzą do kontaktu.
Strona firmowa z czytelną ofertą
Porządkujemy usługi w osobnych podstronach, opisujemy zakres prac i umieszczamy dane kontaktowe tam, gdzie klient ich szuka. Formularz zapytania może zbierać informacje potrzebne do przygotowania wyceny.