Lipsk – informacje o miejscowości
Lipsk (niem. Leipzig; górnołuż. Lipsk; czes. Lipsko; łac. Lipsia) – miasto na prawach powiatu, najliczniejszy ośrodek Saksonii i drugi po Berlinie w Niemczech wschodnich. Miasto należy do aglomeracji Lipsk-Halle, która liczy ok. 996 100 mieszkańców (2009). Lipsk położony jest nad Białą Elsterą.
Lipsk to duży ośrodek przemysłowy, jedno z ważniejszych centrów handlu (Targi Lipskie), ośrodek kultury i nauki z kilkusetletnią tradycją. Najmniej zniszczone w czasie II wojny światowej spośród wielkich metropolii niemieckich posiada najlepiej w całym kraju zachowany zespół dzielnic XIX- i XX-wiecznych.
Toponimia
Po raz pierwszy nazwa miasta zanotowana została po łacinie w 1015 w kronice Thietmara jako „Libzi”. Później w latach 1165/70 Lipz, 1190/96 Lipz, Lipzk, 1216 Johannes miles de Lipzc, 1240 Lipzik, 1292 Lipzic, 1350 Lipzcik. Językoznawcy wywodzą nazwę bezpośrednio od słowiańskiego określenia *Li´pc (*Lipъcъ) oznaczającej drzewo liściaste lipę. Niemiecka nazwa Leipzig jest zgermanizowaną formą górnołużyckiej nazwy Lipsk.
Słowiańskie osadnictwo i panowanie Miśni
W X w. Lipsk był małą osadą słowiańską. W 1082 został splądrowany przez księcia czeskiego Wratysława II. W 1165 margrabia Miśni Otto Bogaty nadał Lipskowi prawa miejskie oraz przywileje handlowe. W drugiej połowie XII wieku powstała w Lipsku mennica, która biła monety do 1370 roku. W Lipsku krzyżowały się drogi Via Imperii i Via Regia. Lipsk z czasem stał się ważnym punktem dla intensywnego handlu Wolnego Miasta Norymbergi z Polską. W 1212 augustianie założyli w Lipsku Szkołę św. Tomasza. W 1409 w mieście otwarto uniwersytet, jeden z pierwszych na terenie dzisiejszych Niemiec. W 1420 miasto ucierpiało z powodu pożaru.
W granicach Elektoratu Saksonii
W 1451 r. ponownie otwarto mennicę. W 1485 r. w Lipsku podpisano traktat, który dzielił posiadłości Wettynów pomiędzy braci Albrechta i Ernesta, rozpoczynając trwały podział rodu na linie albertyńską i ernestyńską. Lipsk przypadł Albrechtowi. W latach 1482–1496 wzniesiono w Lipsku kościół św. Tomasza. W 1496 miał miejsce w Lipsku ślub polskiej królewny Barbary Jagiellonki z księciem Jerzym Brodatym. W 1497 Lipsk otrzymał przywilej organizowania targów. W 1547 w ramach I wojny szmalkaldzkiej miasto oblegał książę elektor Jan Fryderyk I. Zniszczone zostały wówczas przedmieścia. W połowie XVI wieku miasto przyjęło reformację. Za panowania elektora Augusta Wettyna do osadnictwa w mieście zachęcano mieszkańców Niderlandów. W XVII w. Lipsk ucierpiał znacznie w wyniku działań wojny trzydziestoletniej. W latach 1631 i 1642 Szwedzi dwukrotnie odnieśli zwycięstwo nad siłami Świętego Cesarstwa Rzymskiego w bitwach pod Breitenfeld, które od 1999 jest dzielnicą Lipska. W pierwszej połowie XVII w. miasto odwiedził późniejszy król Polski, Jan Sobieski. W latach 1680–1681 z powodu epidemii zmarło ok. 3000 mieszkańców miasta. W 1683 Lipsk połączono traktem pocztowym z Wolnym Miastem Norymbergą. W 1693 został oddany do użytku gmach opery.
Pod panowaniem królów Polski
W latach 1697–1706 i 1709-1763 Lipsk leżał w granicach unijnego państwa polsko-saskiego. W mieście kwitł wówczas handel polskimi towarami. W 1697 wznowiono odprawianie nabożeństw katolickich w Lipsku. W 1698 w lipskiej mennicy rozpoczęto bicie tymfów i szóstaków. Za panowania królów Polski Augusta II Mocnego i Augusta III Sasa bito tu polskie srebrne monety, a w 1749 wybito tu także partię miedzianych szelągów, po czym ich produkcję przeniesiono do Gubina. W 1701 miasto uzyskało oświetlenie uliczne, obejmujące 700 lamp. W 1701 lub 1702 założono Collegium Musicum. W 1710 na Targach Lipskich król August II Mocny po raz pierwszy zaprezentował porcelanę miśnieńską. W Lipsku w 1711 po raz pierwszy w całości wydano Roczniki, czyli kroniki sławnego Królestwa Polskiego Jana Długosza 231 lat po jego śmierci. W 1714 miasto uzyskało połączenie pocztowe z Wrocławiem. W 1724 i 1729 w Lipsku miały premierę Pasja według św. Jana i Pasja według św. Mateusza Jana Sebastiana Bacha. Wiosną 1727 w mieście gościł król August II Mocny.
W 1745 po raz pierwszy Lipsk znalazł się pod okupacją Królestwa Prus. W 1753 okupanci posłużyli się skradzionymi stąd stemplami w celu fałszowania polskich monet. W 1756 miasto ponownie znalazło się pod okupacją pruską. W 1760 król Prus Fryderyk II Wielki nałożył na okupowane miasto kontrybucję w wysokości miliona talarów. Berliński kupiec polskiego pochodzenia Johann Ernst Gotzkowsky wynegocjował obniżenie tej kwoty do 800 tysięcy talarów.
Elektorat oraz Królestwo Saksonii
W 1765 roku zakończyła działalność mennica lipska. W 1768 r. zostało założone w Lipsku Towarzystwo Naukowe Jabłonowskich. Założyciel, Józef Aleksander Jabłonowski, zmarł w Lipsku w 1777. W 1781 działalność rozpoczęła Orkiestra Gewandhaus w Lipsku. W drugiej połowie XVIII wieku Lipsk był jednym z ośrodków konfederatów barskich i przeciwników konfederacji targowickiej. Od 1792 w Lipsku przygotowywano insurekcję kościuszkowską. W mieście przebywał m.in. Tadeusz Kościuszko.
Od 1806 Lipsk stanowił część Królestwa Saksonii, połączonego w latach 1807–1815 unią z Księstwem Warszawskim.
16-19 października 1813 nieopodal miasta rozegrała się „Bitwa Narodów”, zakończona klęską wojsk Napoleona i śmiercią jednego z wodzów – ks. Józefa Poniatowskiego. „Bitwę Narodów” upamiętnia monumentalny pomnik, wysokości 91 m, wzniesiony w stulecie wydarzeń z 1813. W latach 1861–1864 kosztem lipskiego pisarza Theodora Apla w mieście i okolicach postawiono 44 ponumerowane pomniki, upamiętniające wydarzenia i uczestników bitwy – tzw. Kamienie Apla (Apelsteine). Wśród nich są po dwa kamienie upamiętniające ks. Józefa Poniatowskiego (nr 11 i 33) i gen. Jana Henryka Dąbrowskiego (nr 21 i 37).
Po porażce powstania listopadowego, Lipsk stał się jednym z ośrodków polskiej emigracji. Wjazdowi Polaków do Lipska towarzyszyła asysta honorowa wojska saskiego i gwardii mieszkańskiej. Od listopada 1831 działał w Lipsku Związek dla Wsparcia Potrzebujących Pomocy Polaków, przy materialnym wsparciu infantki Marii Augusty Wettyn. W 1832 w Lipsku gen. Józef Bem organizował punkty etapowe dla polskich żołnierzy i powstańców uciekających po powstaniu do zachodniej Europy. W 1835 i 1836 w Lipsku gościł m.in. Fryderyk Chopin.
W 1839 otwarto linię kolejową łączącą Lipsk z Dreznem. W latach 1847–1848 wzniesiono Hôtel de Pologne. W 1866 miasto znalazło się po raz kolejny pod okupacją pruską.
W granicach Niemiec
W 1871 r. Lipsk stał się częścią zjednoczonych Niemiec. 12 maja 1884 w Lipsku ruszył proces Józefa Ignacego Kraszewskiego, w wyniku którego został on skazany na trzy i pół roku więzienia w twierdzy w Magdeburgu za szpiegostwo na rzecz Francji.
W 1900 Lipsk był czwartym największym miastem Niemiec (za Berlinem, Hamburgiem i Monachium). W 1923 w Lipsku został otwarty Konsulat Polski. W 1933 rada miasta zniosła historyczną nazwę ulicy i mostu im. ks. Józefa Poniatowskiego.
Pod koniec II wojny światowej miasto było bombardowane przez wojska alianckie. Szczęśliwie jednak zniszczenia były, w porównaniu z innymi miastami niemieckimi, niewielkie. Straty poniosło głównie Stare Miasto (Altstadt), które zostało tylko częściowo odbudowane. Uratowały się jednak pozostałe dzielnice, dzięki czemu Lipsk ma dziś najlepiej zachowany zespół architektury z wieku XIX i początku XX wieku. W latach 1949–1990 należał do NRD. Był drugim największym miastem NRD po Berlinie Wschodnim. W latach 1968–1972 wzniesiony został wieżowiec City-Hochhaus, który z uwzględnieniem anteny do 1973 był najwyższym budynkiem na terenie obu państw niemieckich.
Od 1990 Lipsk leży w granicach odtworzonego Wolnego Kraju Saksonia Republiki Federalnej Niemiec.
Zabytki
Na rynku znajdują się renesansowy Stary Ratusz (Altes Rathaus), wybudowany w latach 1556–1557 w ciągu zaledwie dziewięciu miesięcy. Obecnie w Ratuszu mieści się Muzeum Historii Miasta (Stadtgeschichtliches Museum). Obok także renesansowy (odbudowany po wojnie) budynek Starej Wagi (Alte Waage) z 1555 oraz sukiennice (Gewandhaus). Także na rynku, wśród renesansowych kamieniczek znajduje się wzniesiony w tym samym stylu (przebudowany następnie w stylu barokowym w 1706/07) Dom Królewski (Königshaus), którego nazwa jest związana z pobytem króla Polski Augusta II Mocnego. Obok rynku, na placu zwanym Naschmarkt (targ łakoci) stoi XVII-wieczny barokowy gmach Starej Giełdy (Handelsbörse) oraz pomnik związanego z miastem Goethego. Z poetą tym związana jest także Piwnica Auerbacha (Auerbachs Keller) w pasażu Mädlerpassage, upamiętniona w dramacie „Faust”. W późnogotyckim kościele św. Tomasza znajduje się grób Johanna Sebastiana Bacha, który w latach 1723–1750 pracował tu jako kantor. Przed kościołem, w miejscu, gdzie kiedyś stała szkoła św. Tomasza, w której kompozytor ten mieszkał i tworzył aż do śmierci, stoi jego pomnik.
Drugi z kościołów znajdujących się w pobliżu rynku – kościół św. Mikołaja (Nikolaikirche) – to późnogotycka świątynia halowa z początku XVI w. W centrum na uwagę zasługuje też Nowy Ratusz (Neues Rathaus) – okazały budynek z wieżą o wysokości 108 m, wybudowany na początku XX w. (koniec budowy w 1905) na miejscu dawnej warowni Pleissenburg.
Poza obrębem Starego Miasta możemy podziwiać nie zniszczone wojną wielkomiejskie XIX-wieczne dzielnice, z zabudową reprezentującą przede wszystkim style historyzmu. Na szczególną uwagę zasługuje położona na zachodzie miasta dzielnica Lindenau, będąca do 1891 r. osobnym miastem.
Inne zabytki:
Hôtel de Pologne – w stylu neorenesansowym z 1847/48
Pałac Królewski – w stylu klasycystycznym z 1860/1861, współcześnie siedziba rektoratu Uniwersytetu w Lipsku
Dom Romanusa (Romanushaus) – barokowa kamienica z lat 1701–1704
Dwór Barthela (Barthels Hof) – barokowa kamienica z lat 1747–1750 przy rynku
Kościół św. Piotra – luterański, neogotycki, z lat 80. XIX w.
Pałacyk w Gohlis – rokokowy, z lat 50. XVIII w.
Pomnik Bitwy Narodów
Gmach Federalnego Sądu Administracyjnego
Muzea
Muzeum Bacha (Bachmuseum) przy kościele św. Tomasza – życie i twórczość Johanna Sebastiana Bacha
Muzeum Pamięci Narodowej w „Okrągłym Narożniku” (Museum in der „Runden Ecke”) mieszczące się w niegdysiejszej siedzibie służb specjalnych NRD – Stasi, które dokumentuje działalność tej instytucji
Muzeum Historii Miasta (Stadtgeschichtliches Museum) w budynku Starego Ratusza (Altes Rathaus). W jego skład wchodzi także: Pomnik Bitwy Narodów (Völkerschlachtdenkmal) muzeum poświęcone tej bitwie (FORUM 1813) Muzeum Kawy (Das Museum zum Arabischen Coffe Baum) Dom Schillera (Schillerhaus) Muzeum Sportu (Sportmuseum) Archiwum Ruchu Obywatelskiego Lipsk (Archiv Bürgerbewegung Leipzig e.V)
Muzeum Sztuk Pięknych (Museum der bildenden Künste) z kolekcją 2700 obrazów, 750 rzeźb i ponad 55 tys. rysunków, grafik i druków, w tym z bogatą kolekcją dzieł Lucasa Cranacha Starszego
Muzeum Starożytności Uniwersytetu w Lipsku
Muzeum Etnograficzne w Lipsku
Inne atrakcje turystyczne
Ogród Zoologiczny jest jednym ze starszych obiektów tego typu na świecie – został założony w 1878. Na powierzchni 22,5 ha prezentowane jest tu ok. 900 gatunków zwierząt. Jedną z głównych atrakcji lipskiego ZOO jest Pongoland – kraina małp, gdzie na bardzo rozbudowanych wybiegach można obserwować m.in. orangutany i szympansy. Pongoland został ukończony w 2001 jako pierwszy etap projektu „Zoo przyszłości” (Zoo der Zukunft).
Demografia
Zmiany populacji Lipska od 1600 do 2011 roku:
Najwyższą populację miasto osiągnęło w 1930 – 718 200 mieszkańców.
Najliczniejsze środowiska imigranckie Lipska w 2014 według kraju pochodzenia: Rosja (7382), Polska (3542), Ukraina (3196), Wietnam (3029), Rumunia (2106), Kazachstan (2026).
Gospodarka
Ważny ośrodek przemysłu: maszynowego, środków transportu (m.in. fabryki Porsche i BMW), elektroniczny, chemiczny, poligraficzny i odzieżowy. Lipsk też jest dużym ośrodkiem handlowym.
Znajduje się tu centrum wystawienniczo-kongresowe. Ważny ośrodek handlu międzynarodowego, od XV wieku – Targi Lipskie. Międzynarodowe targi książki od 1594 r.
Transport
Lipsk stanowi duży węzeł komunikacyjny.
Kolej
Lipsk jest jednym z najstarszych węzłów kolejowych w Europie. W 1839 otwarto pierwszą na terytorium niemieckim stałą linię kolejową na trasie Lipsk-Drezno. W 1842 wybudowano dworzec Bawarski (Bayrischer Bahnhof) w celu obsługi ruchu kolejowego z Saksonii i do Bawarii. Dworzec został otwarty w 1844 i jest najstarszym dworcem czołowym na świecie. W latach 1902–1915 zbudowano największy dworzec czołowy w Europie – Leipzig Hauptbahnhof.
Lotnictwo
Port lotniczy Lipsk/Halle w Schkeuditz
Port lotniczy Lipsk-Altenburg
Sport
Handball-Club Leipzig – klub piłki ręcznej kobiet
Leipziger BC 1893 – klub piłkarski
1. FC Lokomotive Leipzig – klub piłkarski (dawniej VfB Leipzig)
FC Sachsen Leipzig – klub piłkarski
RB Leipzig – klub piłkarski
Red Bull Arena – stadion piłkarski, arena Mistrzostw Świata 2006
Urodzeni w Lipsku
Johann Christoph Friedrich Bach – kompozytor
Johann Christian Bach – kompozytor
Fredrik Barth – norweski antropolog społeczny
Jacob Born starszy – królewsko-polski i elektorsko-saski rzeczywisty tajny radca, burmistrz Lipska
Erich Frost – niemiecki muzyk, nadzorca Biura Oddziału Towarzystwa Strażnica w Niemczech
Marja Grólmusec – serbołużycka publicystka i socjalistka
Paul Kalkbrenner – niemiecki twórca muzyki elektronicznej
Bernard Katz – angielski elektrofizjolog
Till Lindemann – niemiecki muzyk, wokalista zespołu Rammstein
Hans Hartung – niemiecko-francuski malarz i grafik współczesny
Krzysztof Hegendorfer – teolog luterański, humanista
Bill Kaulitz – niemiecki muzyk, wokalista zespołu Tokio Hotel
Tom Kaulitz – niemiecki muzyk, gitarzysta zespołu Tokio Hotel
Gottfried Wilhelm Leibniz – niemiecki filozof, matematyk, prawnik, inżynier–mechanik, fizyk i dyplomata
Johann Burckhardt Mencke – królewsko-polski historiograf, królewsko-polski i elektorsko-saski radca dworu, wykładowca Uniwersytetu w Lipsku
Neo Rauch – niemiecki malarz
Walter Ulbricht – działacz komunistyczny, współzałożyciel Związku Spartakusa, inicjator powstania NRD, czołowy polityk niemieckiej partii komunistycznej, przewodniczący rady państwa.
Richard Wagner – niemiecki kompozytor
Moritz Georg Weidmann – królewsko-polski i elektorsko-saski radca dworu, księgarz i wydawca
Związani z miastem
Johann Sebastian Bach – kompozytor, królewsko-polski i elektorsko-saski kapelmistrz i kompozytor dworski, w latach 1723–1750 kantor w kościele św. Tomasza
August Bebel – jeden z założycieli niemieckiej socjaldemokracji
Johann Alexander Christ – królewsko-polski i elektorsko-saski radca, burmistrz Lipska
Otto Ludwig Hölder – matematyk
Samuel Linde – polski leksykograf, językoznawca, tłumacz, student i wykładowca Uniwersytetu w Lipsku, autor pierwszego słownika języka polskiego
Józef Aleksander Jabłonowski – polski urzędnik, historyk, bibliograf, mecenas sztuki
Felix Mendelssohn-Bartholdy – kompozytor, był dyrektorem orkiestry w tutejszym domu cechowym (Gewandhausorchester)
Frank Rost – niemiecki piłkarz
Stanisław Schwann – polski historyk medycyny i wykładowca Uniwersytetu w Lipsku
Friedrich Schiller – poeta, przebywał w Lipsku latem 1785, tu napisał Odę do radości
Carl Friedrich Trier – królewsko-polski i elektorsko-saski radca dworu, burmistrz Lipska
Współpraca międzynarodowa
Miejscowości partnerskie:
Addis Abeba, Etiopia
Birmingham, Anglia
Bolonia, Włochy
Brno, Czechy
Frankfurt nad Menem, Hesja
Hanower, Dolna Saksonia
Herclijja, Izrael
Houston, Stany Zjednoczone
Kijów, Ukraina
Kraków, Polska
Lyon, Francja
March, Badenia-Wirtembergia (kontakty utrzymuje dzielnica Holzhausen)
Nankin, Chiny
Travnik, Bośnia i Hercegowina
Saloniki, Grecja
Źródło treści i historia autorów: Wikipedia. Tekst skrócono i uporządkowano.
Tworzenie stron internetowych – Lipsk
Dla firm działających na obszarze miejscowości Lipsk projektujemy witryny dopasowane do sposobu, w jaki klienci zamawiają usługi lub produkty.
Witryna z rezerwacją lub zapytaniem
Strona może pokazywać zakres usług, sposób umawiania terminów i informacje potrzebne przed wizytą. Formularz dopasowujemy do tego, czy firma przyjmuje rezerwacje, czy najpierw odpowiada na zapytania.
Modernizacja istniejącej witryny
Przy przebudowie porządkujemy menu, aktualizujemy prezentację oferty i planujemy przekierowania ze zmienianych adresów. Warto zacząć od podstron, z których klienci najczęściej przechodzą do kontaktu.