Lubartów – informacje o miejscowości
Lubartów – miasto w województwie lubelskim, siedziba powiatu lubartowskiego oraz gminy wiejskiej Lubartów, położone nad rzeką Wieprz. Leży na Wysoczyźnie Lubartowskiej, zaliczanej do Niziny Południowopodlaskiej, która leży w pasie Nizin Środkowopolskich. Nazwa miasta pochodzi z przekształcenia nazwy Lewartów.
Według danych z 31 grudnia 2012 r. miasto miało 22 654 mieszkańców.
W pobliżu Lubartowa znajduje się Kozłowiecki Park Krajobrazowy
W mieście zlokalizowane są zakłady przemysłu: spożywczego, szklarskiego, materiałów budowlanych, odzieżowego, metalowego, skórzanego, meblarskiego i zakłady drukarskie. Miejscowość słynie z odbywającego się co roku Lubartowskiego Święta Roweru, na które zjeżdżają rowerzyści z całej Polski, a nawet i ze świata.
Położenie
Według danych z roku 2002 Lubartów ma obszar 13,92 km², w tym użytki rolne 60%.
Według danych z 1 stycznia 2011 r. powierzchnia miasta wynosiła 13,91 km². Miasto stanowi 1,08% powierzchni powiatu.
Miasto znajduje się we wschodniej Polsce. Położone jest 26 km na północ od Lublina. Lubartów leży na Wysoczyźnie Lubartowskiej, zaliczanej do Niziny Południowopodlaskiej.
Historia
29 maja 1543 Zygmunt I Stary zezwolił Piotrowi Firlejowi na założenie miasta na gruncie wsi Szczekarkowa i Łucki, nazwanego od herbu Firlejów – Lewart, Lewartowem. Prywatne miasto szlacheckie Lewartów położone było w drugiej połowie XVI wieku w powiecie lubelskim w województwie lubelskim.
Za rządów Mikołaja, syna Piotra – kalwina i wodza innowierców małopolskich sprowadzono wysoko wykwalifikowanych rzemieślników z Francji, Niemiec i Holandii, jak również hodowców bydła, którzy znacząco przyczynili się do rozwoju miasta. Pod koniec XVI w. Lewartów był ośrodkiem ruchu reformacyjnego. Założone tam przez Mikołaja Kazimierskiego gimnazjum ariańskie zasłynęło w całej Rzeczypospolitej. W 1580 odbył się synod braci polskich.
Później miasto wielokrotnie zmieniało właścicieli. Na początku XVIII w. byli nimi Sanguszkowie, którzy przyczynili się do dalszego rozwoju miasta: przebudowali pałac, wybudowali dwa barokowe kościoły oraz kilka kamienic. Na prośbę Pawła Karola Sanguszki (rzekomo protoplastą jego rodu miał być Lubart, syn wielkiego księcia litewskiego – Giedymina) August III, przywilejem z 22 listopada 1744 wydał zgodę na zmianę nazwy miasta na Lubartów (nazwa używana jest do dzisiaj), nadał herb oraz odnowił prawa miejskie.
Gmina żydowska była już zorganizowana w XVI w. Posiadała dwa cmentarze (stary i nowy). W 1819 utworzono nowy kirkut, który ostatnio uporządkowano, a z pozostałych macew utworzono lapidarium. Z nagrobków można wywnioskować, iż gmina żydowska była zamożna. Drugi cmentarz pochodzącego z XVII w. nie zachował się.
Okres zaborów
Po rozbiorach Polski Lubartów znalazł się w zaborze rosyjskim. W okresie powstania listopadowego w 1831 roku niedaleko Lubartowa miała miejsce bitwa. W okresie powstania styczniowego w 1863 roku niedaleko Lubartowa również został stoczona bitwa.
W XIX wieku kilkakrotnie wybuchały pożary (1831, 1838 i 1846). Dopiero w 1866 miasto uzyskało status miasta powiatowego i zostały stworzone warunki do dalszego rozwoju. W 1912 działało tutaj siedem zakładów przemysłowych (cztery olejarnie, dwa młyny oraz browar). Wartość ich produkcji wynosiła ponad 65 tysięcy rubli.
Okres II RP
W 1922 r. w mieście rozpoczęła działalność huta szkła.
II wojna światowa
W 1939 Żydzi stanowili ponad 50% ludności Lubartowa. W 1942 żydowskich mieszkańców miasta wywieziono do obozów zagłady w Bełżcu i Sobiborze.
W okresie II wojny światowej1 września 1943 roku oddział Gwardii Ludowej (dowódca - Ryszard Postowicz „Murzyn”) przeprowadził akcję likwidacyjną Konstantego Burki - dyrektora szpitala w Lubartowie, który współpracował z Gestapo. W lipcu 1944 r. Lubartów został wyzwolony przez żołnierzy Armii Krajowej.
W mieście po wyzwoleniu w 1944 roku formowała się 4 Brygada Saperów 2 Armii Wojska Polskiego (upamiętniała to tablica na ul. Poprzecznej).
Okres powojenny
W Lubartowie działał do lat 90. XX w. oddział Zakładów Radiowych im. M. Kasprzaka w Warszawie, później Zakłady Wytwórcze Magnetofonów „Unitra-Lubartów”, znany z takich wyrobów jak RP-701, Finezja, Condor.
Zabytki Lubartowa
Pałac Sanguszków, który obejmuje murowany pałac z XVIII w., bramę pałacową, park i staw za pałacem oraz pozostałości mostu. Posiadłość została założona ok. połowy wieku XVI w. przez Piotra Firleja, i miała ona wtedy profil obronny. Obecny pałac w stylu barokowym zbudowano w drugiej połowie XVII w. W 1693 roku Tylman z Gameren sporządził projekt przebudowy zamku dla marszałka wielkiego koronnego Józefa Karola Lubomirskiego, ale nie wiadomo, czy został on w pełni zrealizowany. W roku 1705 podczas wojny północnej pałac został częściowo zniszczony. Odbudowany z funduszy księcia Pawła Karola Sanguszki, według projektu Pawła Antoniego Fontany zyskał m.in. portyk i trzecią kondygnację. Poza tym wyposażono wnętrza, dobudowano ogrodzenie oraz uporządkowano wystrój parku za pałacem. Potem rezydencja wielokrotnie zmieniała właścicieli. Był on pod administracją Banku Polskiego w XIX wieku, jak również pełnił funkcję szpitala wojskowego. W 1925 pałac kupiło Zgromadzenie Zakonne Braci Kresowych. Rok 1933 nie zapisał się dobrze w historii tego zabytku – pożar, który wybuchł w rezydencji zniszczył dach i wnętrza pałacowe. Zarząd Miejski wykupił ruinę wraz z ogrodem w latach 1935-1938. Odbudowa i remont generalny miał miejsce już po II wojnie światowej, w latach 1950-1970. Obecnie pełni funkcję siedziby Starostwa Powiatowego w Lubartowie.
Bazylika pw. św. Anny – budowana w latach 1733-1738, projektu Pawła Antoniego Fontany. Barokowa, murowana, dwuwieżowa, ufundowana przez Pawła Sanguszkę. Budowniczym Fary Lubartowskiej był Tomasz Rezler. Konsekracji świątyni dokonał biskup żmudzki Michał Karp w 1738 roku. Kościół był wielokrotnie odnawiany, w szczególności zaś, po pożarze z 1792 roku, kiedy to częściowo spłonęła. Fronton kościoła ozdabiają dwie wieże, które zwieńczone są hełmami oraz elewacja zdobiona pilastrami i gzymsami. Portal wejściowy, który jest wsparty na dwóch kolumnach jest wykonany z czarnego marmuru. Liczne zaokrąglenia, filary i witraże wzbogacają wnętrze grą światła. Ośmioboczna nawa środkowa, nakryta załamanym dachem w późnobarokowej bryle świątyni. Na ową nawę otwierają się arkady naw bocznych, których przęsła są połączone oryginalnymi górnymi prześwitami. W prawej nawie znajduje się epitafium z sercami fundatora (Pawła K. Sanguszki) i jego żony – Barbary z Duninów Sanguszkowej.
Klasztor oo. Kapucynów z lat 1737-1741. Obejmuje: kościół pw. św. Wawrzyńca, klasztor oraz ogród. Kościół został ufundowany przez Pawła Karola Sanguszkę i Mikołaja Krzyneckiego z Urzędowa. Zaprojektowany przez Pawła Antoniego Fontanę, konsekrowany w 1741 roku otrzymał wezwanie św. Wawrzyńca. Jest to budowla jednonawowa, barokowa, oszczędna w bryle i dekoracjach (zgodnie z regułami zakonu kapucynów). Charakterystyczna jest elewacja kościoła, która nawiązuje do głównego kościoła tego zakonu, znajdującego się w Rzymie. Ozdobą wnętrza kościoła są osiemnastowieczne płótna ołtarzowe, autorstwa Szymona Czechowicza. Wśród nich obraz „Męczeństwo św. Wawrzyńca” w ołtarzu głównym. Do kościoła pw. św. Wawrzyńca przylega wybudowany w tym samym czasie klasztor, który przeszedł wiele modernizacji i jest otoczony murem obronnym. W 1831 roku, a więc podczas powstania listopadowego mur ten stanowił punkt oporu podczas walk gen. Wojciecha Chrzanowskiego z liczniejszymi siłami rosyjskimi gen. Kreutza. W 1864 roku, w ramach odwetu za poparcie przez zakonników powstania styczniowego, władze carskie podjęły uchwałę w sprawie kasaty klasztoru oo. Kapucynów, jednak w 1866 roku przebywało tutaj 12 braci zakonnych. W 1867 roku kościół przejęła Archidiecezja lubelska, chociaż przez pewien okres obsługiwał go kapelan zakonny. Dopiero w 1938 roku powrócili tutaj kapucyni. Budynek mieszkalny został oddany tylko częściowo kapucynom – resztę pomieszczeń zajęły urzędy państwowe. W 1978 roku oddano cały klasztor. Kaplica Cmentarna z pocz. XIX w. Nowy cmentarz żydowski W odległości 9 km od Lubartowa znajduje się kompleks pałacowy Zamoyskich w Kozłówce.
Gospodarka/Inwestycje
Centrum dystrybucyjne sieci sklepów „Biedronka”
Zakład produkcyjny Roto Frank Okna Dachowe Sp. z o.o.
Solbet Lubartów S.A.
Rozlewnia gazu Gaspol Energy
Fabryka Opakowań foliowych „Stella”
Drukarnia Dako – największa w Polsce drukarnia opakowań z wyłącznie polskim kapitałem
Transport
W mieście krzyżują się drogi krajowe i wojewódzkie:
droga krajowa nr 19 (kierunek Rzeszów–Lublin–Lubartów–Międzyrzec Podlaski–Siemiatycze–Białystok),
droga wojewódzka nr 815 (kierunek Parczew–Wisznice).
Przez Lubartów przebiega też linia kolejowa nr 30 (Łuków–Lublin) ze stacją w Lubartowie i przystankami Lubartów Lipowa oraz Lubartów Słowackiego. Wraz z modernizacją z linii kolejowej na odcinku Lublin Północny–Lubartów ze środków Regionalnego Programu Operacyjnego, od 2 kwietnia 2013 po 12 latach przerwy wracają pociągi osobowe w postaci szynobusów.
Demografia
Dane z 31 grudnia 2012:
Piramida wieku mieszkańców Lubartowa w 2014 roku.
Edukacja
Na terenie Lubartowa działa kilka placówek edukacyjnych.
Szkoła Podstawowa nr 1
Szkoła Podstawowa nr 3
Szkoła Podstawowa nr 4
Gimnazjum nr 1
Gimnazjum nr 2
Liceum Ogólnokształcące im. Piotra Firleja w Lubartowie
Zespół Szkół im. Księcia Pawła Karola Sanguszki
Regionalne Centrum Edukacji Zawodowej
Szkoła Umiejętności
Media
Na terenie Lubartowa działają następujące media:
Echo Powiatu Lubartowskiego – bezpłatny miesięcznik wydawany przez Starostwo Powiatowe w Lubartowie
Lubartowiak – gazeta lokalna
Wspólnota Lubartowska – gazeta powiatowa
Lubartów24 – internetowy serwis informacyjny
Tuba Lubartowa – internetowy serwis informacyjny
Przegląd Lubartowski.pl – gazeta powiatowa
MM Moje Miasto Lubartów – internetowy serwis społecznościowy
MoGe Lubartów – internetowy serwis informacyjny
Osoby związane z Lubartowem
Iwona Sitkowska
Honorat Koźmiński
Jan Kochanowski
Rafał Patyra
Janusz Lalka
Mirosław Granat
Bolesław Prus – mieszkał w Lubartowie
Apolinary Nosalski
Wacław Nałkowski
Ludwik Stanisław Liciński
Feliks Bentkowski
Jan Regulski
Maciej Topolski
Grzegorz Korczyński
Wspólnoty religijne
Na terenie Lubartowa działalność religijną prowadzą następujące wspólnoty:
Kościół Rzymskokatolicki: Bazylika pw. św. Anny - (parafia św. Anny) Kościół pw. Matki Bożej Nieustającej Pomocy - (parafia Matki Bożej Nieustającej Pomocy) Kościół pw.św.Wawrzyńca i Klasztor Ojców Kapucynów Kościół pw.Wniebowstąpienia Pańskiego - (parafia Wniebowstąpienia Pańskiego) Kaplica pw. św Antoniego Sióstr Felicjanek i Klasztor Sióstr Felicjanek
Kościół Zielonoświątkowy Zbór
Świadkowie Jehowy Zbór Lubartów (Sala Królestwa)
Współpraca międzynarodowa
Miasta partnerskie:
Źródło treści i historia autorów: Wikipedia. Tekst skrócono i uporządkowano.
Tworzenie stron internetowych – Lubartów
Projektując witrynę dla firmy z obszaru miejscowości Lubartów, zaczynamy od ustalenia, czego klient potrzebuje przed złożeniem zamówienia lub wysłaniem zapytania.
Modernizacja istniejącej witryny
Przy przebudowie porządkujemy menu, aktualizujemy prezentację oferty i planujemy przekierowania ze zmienianych adresów. Warto zacząć od podstron, z których klienci najczęściej przechodzą do kontaktu.
Strona usługowa z portfolio
Realizacje można uporządkować według rodzaju zlecenia i opisać zakres każdej z prac. Klient może przejść z przykładu realizacji do odpowiedniej usługi i wysłać zapytanie.