Mikołów – informacje o miejscowości
Mikołów (śl. Mikołůw, niem. Nikolai / Nicolai, czes. i słow.: Mikulov, pl. hist. Mikulow) – miasto w południowej Polsce, w województwie śląskim, siedziba władz powiatu mikołowskiego, w południowej części Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego.
Według danych z 31 grudnia 2015 r. miasto miało 39 923 mieszkańców.
Położenie
Jest to miasto położone na Wyżynie Śląskiej, graniczy bezpośrednio od wschodu z Katowicami, od południa z Tychami, gminą Wyry, Łaziskami Górnymi i Orzeszem, od zachodu z gminą Ornontowice i gminą Gierałtowice, a od północy z Rudą Śląską. Współrzędne geograficzne centrum miasta wynoszą: 50º 10' szerokości geograficznej północnej i 18º 54' długości geograficznej wschodniej. Historycznie leży na Górnym Śląsku.
W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa katowickiego.
Według danych z 31 grudnia 2015 powierzchnia miasta wynosiła 79,21 km². Miasto stanowi 34% powierzchni powiatu.
Według danych z 1 stycznia 2015 r. powierzchnia gruntów leśnych w Mikołowie wynosiła 2177,33 ha
Sąsiednie gminy: Gierałtowice, Katowice, Łaziska Górne, Ornontowice, Orzesze, Ruda Śląska, Tychy, Wyry.
Podział administracyjny
Sołectwa:Borowa Wieś Bujaków Mokre Paniowy Śmiłowice
Dzielnice: Centrum Dąbrowa Gniotek Goj Gronie Jamna Kamionka Kałuże Kąty Kolonia Huta Kolonia Wojewódzka Nowy Świat Pelcówka Regielowiec Reta Rusinów Sośnia Góra Stara Huta Stracona Wioska Wygoda Wymyślanka
Osiedla: 30-lecia PRL Adama Mickiewicza C.K. Norwida Grunwaldzkie Jana Kochanowskiego Józefa Piłsudskiego Juliusza Słowackiego Leśna Bryza Słoneczna Polana Wojciecha Korfantego
Demografia
W 2005 gmina miejska Mikołów miała 38 057 mieszkańców, z czego 28 396 osób zamieszkuje w centralnych dzielnicach miasta, natomiast 9661 pozostałe pięć sołectw wchodzących w skład Mikołowa: Borowa Wieś, Bujaków, Mokre, Paniowy i Śmiłowice.
Piramida wieku mieszkańców Mikołowa w 2014 roku:
Nazwa
Nazwa miasta pochodzi prawdopodobnie od imienia Mikołaj, nie jest jednak pewne, czy pochodzi od św. Mikołaja (najstarszy kościółek, a właściwie kapliczka, poświęcona jest św. Mikołajowi), czy też od jakiegoś dziedzica imieniem Mikołaj (po ludowemu Mikula), bogatego właściciela mieszkającego w tej okolicy w czasach powstania osady. Za drugą możliwością przemawiają dawne nazwy miasta - Miculow, Mikulau, Mikulow, Mikułów (w księgach kościelnych ta ostatnia nazwa występuje do 1824). W alfabetycznym spisie miejscowości na terenie Śląska wydanym w 1830 roku we Wrocławiu przez Johanna Knie miejscowość występuje pod niemiecką nazwą Nicolai oraz polską Mikołow (org. polnisch Mikołow). Statystyczny opis Prus z 1837 roku wymienia tylko niemiecką nazwę Nikolai.
Istnieje również stare podanie opowiadające o początkach tego miasta, nie poparte jednak żadnymi dowodami historycznymi. Podanie opowiada o handlarzach bydłem, którzy zatrzymali się w tych okolicach na odpoczynek. W trakcie nocy nagle zachorowało całe bydło. Przerażeni handlarze zaczęli się modlić i ślubować św. Mikołajowi wybudowanie kaplicy, jeżeli święty sprawi, że bydło wyzdrowieje. Bydło rzeczywiście wyzdrowiało, a handlarze zbudowali ślubowaną kaplicę ku czci św. Mikołaja.
Kalendarium
1222 - pierwsza historyczna wzmianka o Mikołowie - w dokumencie wydanym przez księcia opolskiego Kazimierza I dla biskupa wrocławskiego Wawrzyńca, gdzie jako świadek wymieniony jest hrabia Andrzej, kasztelan z Mikołowa (oryg. comes Andreas, castellanus de Miculow). Świadczy to o tym, iż Mikołów pełnił już funkcje w administracji państwowej jako gród i siedziba kasztelanii.
1228 - wzmianka o Mikołowie pojawiła się w dokumencie księcia opolskiego Kazimierza, stanowiącym umowę z wojewodą Klemensem, gdzie jako świadek, po raz kolejny, pojawia się kasztelan mikołowski Andrzej. Podobne wzmianki, w których występuje ów Andrzej znajdujemy również w dokumentach z lat 1232 i 1234.
1258 - w dokumentach księcia Władysława opolskiego dwukrotnie pojawia się kasztelan mikołowski imieniem Jan, syn Wernera.
1265-1280 - rozbudowa miasta przez Jana z Grabia.
1266 - 1 marca pierwsza wzmianka o kościele św. Wojciecha w Mikołowie - biskup krakowski Paweł przebywający w Sławkowie nadał kościołowi św. Wojciecha w Mikołowie dziesięciny ze wsi Przeczyce, Toporowice i Targoszyce. Mikołów należał w tych czasach do dekanatu Sławkowskiego.
1349 - 1350 - epidemia czarnej ospy, umiera 1/3 mieszkańców miasta.
1375 - książę raciborski Jan I sprzedaje miasto Mikołów i Pszczynę z okolicami księciu opolskiemu Władysławowi.
ok. 1500 - początkigórnictwa.
1545 - król czeski Ferdynand I nadaje miastu Mikołów prawo do urządzania jarmarków i targów tygodniowych.
1547 - 27 lipca nadanie Mikołowowi ordynacji miejskiej, staraniem ówczesnego pana ziemi pszczyńskiej, barona Jana Turzo. Od tej daty, Mikołów stał się miastem.
1580 - do Mikołowa przybywa pierwszy pastor.
1630 - parafia mikołowska wraca w ręce katolików (proboszczem zostaje Tomasz Aleksander Czarniecki).
1645 - miasto dotknęła klęska pożaru - świadczy o tym dokument z tegoż roku, w którym miasto Mikołów prosi urząd podatkowy we Wrocławiu o umorzenie 500 florenów zaległości podatkowych.
1760 - po raz pierwszy w dokumentach pojawia się dzisiejsza nazwa miasta „Mikołów”.
1794 - 20 maja największy pożar w historii miasta, centralna część miasta uległa zniszczeniu - pożar prawdopodobnie wybuchł w domu kowala Marcina Kozaka znajdującym się na rynku miasta.
1837 - w Mikołowie znajdują się 2 kościoły katolickie, szkoła, 250 domów, a zamieszkuje go 2000 osób.
1840 - L. Froehlich zakłada w Mikołowie fabrykę łyżek (przetrwała do końca stulecia).
1842 - otwarto fabrykę wyrobów żelaznych i części maszyn pod nazwą huta „Maria Ludwika”.
1845 - Tomasz Nowacki zakłada w Mikołowie drukarnię.
1848 - w Mikołowie miała miejsce epidemia tyfusu, zmarło wówczas 20% ogółu ludności.
1856 - powstaje dworzec kolejowy w Mikołowie.
1858 - powstaje huta „Waltera”, późniejsza Fabryka Palenisk Mechanicznych.
1861 - 25 września konsekracja nowego kościoła pw. św. Wojciecha.
1872 - zburzenie starego ratusza i wybudowanie nowego ratusza w Mikołowie.
1874 - Karol Miarka rozpoczyna działalność wydawniczą w Mikołowie.
1908 - ukończenie budowy wodociągów miejskich, na które wydano ok. 250 tys. marek.
1919 - 17 sierpnia walki w mieście podczas I powstania śląskiego.
1921 - plebiscyt na Górnym Śląsku - w Mikołowie większość głosów pada za Niemcami (3059 do 2434).
1922 - 29 czerwca Mikołów wraz z częścią Górnego Śląska przyłączony do Polski.
1939 - 3 września wkroczenie wojsk niemieckich do miasta Mikołów.
1945 - styczeń - tzw. „marsz śmierci” więźniów KL Auschwitz przez Mikołów i Borową Wieś do Gliwic
1945 - 28 stycznia wkroczenie Armii Radzieckiej.
1954 - Mikołów zostaje włączony do powiatu tyskiego.
1975 - do Mikołowa przyłączono Śmiłowice, Mokre oraz Paniowy.
1994 - 30 grudnia przyłączenie Bujakowa.
1998 - powstaje powiat mikołowski obejmujący Mikołów, Łaziska Górne, Orzesze, Wyry oraz Ornontowice.
1998 - ogłoszenie św. Wojciecha patronem Mikołowa.
2002 - przebudowa rynku w Mikołowie.
2008 - kościół św. Wojciecha staje się Bazyliką Mniejszą w Mikołowie.
2009 - poświęcenie kościoła pw. św. Antoniego Padewskiego w Mikołowie Recie-Goju.
Opis miasta z 1859 roku
Informacje pochodzące ze „Słownika geograficznego Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”, Warszawa 1885:
Informacje o stosunkach narodowościowych w połowie XIX wieku
Po trzech wojnach śląskich jakie odbyły się w latach 1740-1763 pomiędzy Austrią oraz Prusami miejscowość znalazła się granicach Prus i leżała w powiecie pszczyńskim. W połowie XIX wieku zarówno w powiecie jak w samej miejscowości dominowała ludność polska. Topograficzny opis Górnego Śląska z 1865 roku notuje „Das polnische Element ist im Kreise das bei Weitem vorherrschende. Unter 75,725 Einwohnern sind nur 8413 Deutsche, 67,312 sprechen polnisch” czyli w tłumaczeniu na język polski „Element polski dominuje w powiecie. Spośród 75,725 mieszkańców tylko 8413 to Niemcy, podczas gdy 67,312 mówi po polsku”. Również w samym mieście było więcej Polaków niż Niemców co odnotowuje spis we fragmencie: „Sogar in den Stadten ist die Bevolkerung zum grosen Theile polnisch. So zahlt Pless unter 3154 Einwohnern 560 polnisch sprechende, Nikolai sogar unter 4479 Einwohnern deren 2971, also sast” w tłumaczeniu „Nawet w miastach ludność w dużej części jest polska. W Pszczynie z 2971 mieszkańców 560 mówi po polsku, a w Mikołowie z 4479 mieszkańców jest ich aż 2971.”.
Żydzi w Mikołowie
Pierwsza żydowska rodzina zamieszkała w mieście w 1640, po wydaniu, kilkanaście lat wcześniej, edyktu cesarskiego, łagodzącego politykę Habsburgów wobec Żydów. Spis ludności żydowskiej z 1691 r. wspomina o mieszkających w Mikołowie Żydach. Przez wiele lat byli oni jednak stosunkowo nieliczni - w 1758 r. miało tutaj żyć zaledwie 6 osób tego wyznania.
W latach 70. XVIII wieku władze pruskie nakazały początkowo przesiedlić wszystkich Żydów na prawą stronę Odry i to tylko na tereny wiejskie, następnie zmieniono zdanie i przyszło polecenie osiedlenia ich w miastach - w 1780 r. Mikołów został jednym z pięciu miast przesiedleńczych. W 1787 roku i to zarządzenie odwołano w obawie o skutki gospodarcze, ale liczba żydowskich mieszkańców w ówczesnym Nikolei wzrosła do 84 osób.
W 1816 r. Mikołów wybudował synagogę, a w 1854 powstała gmina żydowska, jednak była ona na tyle mała, że aż do 1931 r. funkcję rabinów pełnili kantorzy. W 1861 r. mieszkało w mieście 504 Żydów (ok. 11% społeczeństwa), istniała też żydowska szkoła, do której uczęszczało ponad 100 uczniów. W 1872 r. miejscowa gmina żydowska weszła w skład Związku Górnośląskich Gmin Synagogalnych (Oberschlesische Synagogen-Gemeinden).
Na przełomie wieków liczba Żydów spadła w wyniku emigracji do Stanów Zjednoczonych i Palestyny - spis z 1900 r. wykazał 192 osoby (na 6638 ogółu mieszkańców) a w 1910 r. 175 osób. W Mikołowie działał Izraelicki Związek Pielęgnowania Chorych i Izraelicki Związek Pogrzebowy „Chewra Kadisza”.
W czasie plebiscytu większość Żydów głosowała za pozostawieniem miasta w Niemczech - mimo ogólnego zwycięstwa tej opcji w Mikołowie miasto włączono w granice Polski. Poskutkowało to emigracją wielu Żydów na Zachód. Z drugiej strony nastąpił napływ żydowskich obywateli z głębi Polski - głównie z Zagłębia Dąbrowskiego. Ich przyjazd spotykał się jednak z niechęcią zarówno władz miejskich jak i zamieszkałych już w mieście członków gminy żydowskiej - przyczyną były obawy gospodarcze, negatywny wizerunek Kongresówki w oczach mieszkańców Śląska oraz obawy o wzrost tendencji propolskich.
W 1931 r. wybrano pierwszego rabina - został nim Ajzyk Chameides, który jednak dojeżdżał do Mikołowa z Katowic. Liczba Żydów mikołowskich wzrosła z 74 (1928 r.) do 243 osób.
Po 1933 r. ruszyła następna fala żydowskich emigrantów - tym razem przyjeżdżali oni z rządzonych przez nazistów Niemiec na polski Górny Śląsk. Liczba uchodźców była na tyle duża, że Zwierzchność Gmin Izraelickich w Katowicach przeprowadziła zbiórkę pieniężną, aby ich wspomóc. W 1938 r. po anszlusie Austrii wielu Żydów kolejny raz opuszczało Śląsk - obawiając się rychłego wybuchu wojny polsko-niemieckiej emigrowali na Zachód.
Po zajęciu tych terenów przez III Rzeszę mikołowskich żydów wywieziono do getta w Sosnowcu, skąd większość 12 maja 1942 r. trafiła do obozu w Auschwitz-Birkenau.
Po II wojnie światowej społeczność żydowska już się w Mikołowie nie odrodziła - stary cmentarz żydowski został zabudowany, synagogę wysadzono w powietrze w 1972 r.. Jedyną pamiątką jest nowy cmentarz żydowski.
Zabytki
Układ urbanistyczny z rynkiem i nieregularną siatką ulic.
Kościół parafialny pw. św. Mikołaja z 1720 r. Został przeniesiony z Przyszowic do Borowej Wsi w latach 1937-1939. Ołtarz pochodzi z roku 1600.
Kościół parafialny pw. św. ap. Piotra i Pawła w Paniowach.
Kościół parafialny pw. Matki Bożej Śnieżnej (nazwany tak dopiero po wybudowaniu kościoła parafialnego pw. św. Wojciecha, który przejął jego wcześniejszą nazwę) zbudowany w latach 1270-1280, później przebudowany.
Kościół parafialny pw. św. Wojciecha (Bazylika mniejsza) zbudowany w stylu neoromańskim w latach 1843-1861.
Kościół parafialny św. Mikołaja w Bujakowie.
Kościół parafialny św. Wawrzyńca w Mokrem.
Kościół ewangelicki św. Jana z lat 1860-1861.
Nowy cmentarz żydowski w Mikołowie z najstarszą macewą z połowy XVIII w. przy ul. Konstytucji 3 Maja (istniał też stary cmentarz żydowski w Mikołowie, lecz został zniszczony podczas II wojny światowej).
Zabytkowe kamienice w śródmieściu.
Budynek przy ul. Krakowskiej 33, którego historia może sięgać czasów średniowiecza (mury piwnic), a obecnie stanowi przykład architektury historyzująco-modernistycznej.
Park tzw. Duże i Małe Planty, którego początki sięgają końca XVIII wieku.
Edukacja
W mieście znajduje się:
12 przedszkoli oraz 2 oddziały przedszkolne przy szkołach podstawowych
11 szkół podstawowych, w tym 2 tzw. specjalne
6 gimnazjów, w tym 2 tzw. specjalne
7 szkół średnich
Gospodarka
Przez większą część swojej historii Mikołów był miastem handlowym, a w XX wieku miastem przemysłowym. W ubiegłym wieku w Mikołowie powstało wiele dużych zakładów przemysłowych, m.in. MiFaMa (Mikołowska Fabryka Maszyn), FPM (Fabryka Palenisk Mechanicznych), Wiromet. W Mikołowie mieści się jedyna w Polsce i jedna z dwóch w Europie Kopalnia Doświadczalna „Barbara”. W Mikołowie znajduje się wzgórze Gronie, od którego pochodzi nazwa piwa Tyskie Gronie (na wzgórzu tym znajduje się ujęcie wody dla browaru).
Kościół katolicki
Dziewięć parafii:
parafia św. Antoniego z Padwy
parafia św. Mikołaja (sołectwo Borowa Wieś)
parafia św. Mikołaja (sołectwo Bujaków)
parafia Matki Bożej Częstochowskiej (sołectwo Śmiłowice)
parafia Najświętszej Maryi Panny Matki Zbawiciela
parafia św. Wawrzyńca (sołectwo Mokre)
parafia św. Urbana Papieża i Męczennika
parafia Świętych Apostołów Piotra i Pawła (sołectwo Paniowy)
parafia św. Wojciecha
Kościół Ewangelicko-Augsburski
Jedna parafia:
parafia w Mikołowie
Kościół Wolnych Chrześcijan
zbór w Mikołowie
Świadkowie Jehowy
zbór Mikołów
Kultura
Instytut Mikołowski - mieści się w mieszkaniu Rafała Wojaczka
Mikołowskie Dni Muzyki - odbywający się w maju festiwal muzyki poważnej
Impresje Mikołowskie - plenery malarskie
Dni Mikołowa - święto miasta
Sport
Aqua Plant - kryta pływalnia z dwoma basenami, jacuzzi oraz dwiema saunami.
Rajd Mikołowski - okręgowy rajd samochodowy rozgrywany w ostatni weekend kwietnia, połączony z wystawą pojazdów zabytkowych.
Mikołowski Bieg Uliczny - cykliczna impreza odbywająca się pod koniec września.
Mikołowski Rodzinny Rajd Rowerowy - rajd odbywający się na terenie powiatu mikołowskiego.
Otwarte Mistrzostwa Mikołowa w Kolarstwie Górskim XC - mistrzostwa odbywające się co roku w czerwcu.
Kluby sportowe
AKS Mikołów - klub piłkarski (obecnie w IV lidze), klub szachowy, sekcja szermiercza szpada, sekcja tenisa stołowego
allinone Mikołów - klub bilardowy (obecnie w II lidze bilardowej, grupa 4)
KS Kamionka Mikołów - klub piłkarski (obecnie w klasie „B”, grupa Katowice)
KS Burza Borowa Wieś - sekcja akrobatyki, piłki nożnej, siatkówki, tenisa stołowego
LKS 45 Bujaków - klub piłkarski (obecnie w klasie „B”, grupa Zabrze), sekcja tenisa stołowego (obecnie Liga okręgowa mężczyzn i II Liga kobiet)
Orzeł Mokre - klub piłkarski (obecnie w klasie „A”)
LKS Strażak Mikołów - klub piłkarski (obecnie w klasie „A”), sekcja speedrowerowa (obecnie walczą o medale Drużynowych Mistrzostw Okręgu Południowego PFKS)
Orkan KS Kamionka - klub skata (obecnie w II lidze)
SSiSW Kong Sao
UKS Satori - klub karate, reprezentujący powiat mikołowski na arenie krajowej i międzynarodowej według zasad Karate WKF i WUKF
UKS Silesia Mikołów - klub koszykówki
UKS Trójka Mikołów
STS Biegaton Mikołów
Turystyka
Szlaki turystyczne Szlak Obrońców Polskiej Granicy
Trasa: Zabrze – Mikołów - Tychy
Szlak Krawędziowy GOP
Trasa: Gliwice – Mikołów - Chełm Śląski
Szlak Bohaterów Wieży Spadochronowej
Trasa: Katowice – Mikołów - Chudów
Szlak Okrężny Wokół Gliwic
Trasa: Rudy – Mikołów - Stodoły
Szlak Historii Górnictwa Górnośląskiego
Trasa: Łubianki – Mikołów - Rybnik
Szlak architektury drewnianej
Trasa: Bielsko-Biała – Mikołów - Żywiec
Media
Czasopisma miejskie:
Gazeta Mikołowska
Telewizja internetowa:
Miasta partnerskie
Lista miast partnerskich Mikołowa:
Sainte-Geneviève-des-Bois
Źródło treści i historia autorów: Wikipedia. Tekst skrócono i uporządkowano.
Tworzenie stron internetowych – Mikołów
Dla firm działających na obszarze miejscowości Mikołów projektujemy witryny dopasowane do sposobu, w jaki klienci zamawiają usługi lub produkty.
Witryna z rezerwacją lub zapytaniem
Strona może pokazywać zakres usług, sposób umawiania terminów i informacje potrzebne przed wizytą. Formularz dopasowujemy do tego, czy firma przyjmuje rezerwacje, czy najpierw odpowiada na zapytania.
Modernizacja istniejącej witryny
Przy przebudowie porządkujemy menu, aktualizujemy prezentację oferty i planujemy przekierowania ze zmienianych adresów. Warto zacząć od podstron, z których klienci najczęściej przechodzą do kontaktu.