Niemcza – informacje o miejscowości
Niemcza (niem. Nimptsch) – miasto w województwie dolnośląskim, w powiecie dzierżoniowskim, siedziba władz gminy miejsko-wiejskiej Niemcza. Położone nad rzeką Ślęzą, na obszarze Wzgórz Niemczańsko-Strzelińskich. Historycznie leży na Dolnym Śląsku. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. wałbrzyskiego.
Według danych z 31 marca 2011 miasto liczy 3145 mieszkańców.
Obecnie ośrodek usługowy regionu turystycznego. Niewielkie zakłady przemysłu maszynowego, odzieżowego, drzewnego, dziewiarskiego i spożywczego.
Toponimia
Nazwa miasta, nadana przez Słowian, przybyłych na Śląsk w VI wieku n.e., wywodzi się prawdopodobnie od prasłowiańskiego słowa '*nemьcь' (niemy), Nazywano tak ludzi niewładających językiem Słowian, obcych. Już od końca IX w. wyraz ten z pewnością odnosił się do germańskich sąsiadów plemion zachodniosłowiańskich. Najstarsze zapisy nazwy grodu: 990, 1125, 1177 Nemci, 1018, 1155 Nemechi , należy odczytywać jako Niemcy. To stara nazwa etniczna, typowa m.in. dla tzw. osad jenieckich (tak jak Czechy, Węgry, Pomorzany). Ponieważ nazwa została zanotowana w zaginionym Roczniku Praskim jako nazwa istniejącego już i znanego grodu pod datą 990, jej powstanie należy łączyć z okresem władztwa wielkomorawskiego i czeskiego a więc z okresem od schyłku IX w. do r. 989. Według wzmianki z kroniki Thietmara z Merseburga nazwa grodu pochodzi od Niemców, którzy mieli gród założyć czy zbudować. Można to interpretować tak, że wzięci do niewoli przez Czechów czy Morawian Niemcy – rzemieślnicy, cieśle i in. wykonywali prace przy budowie groduj. Takie podania znane były dawniej w samej Niemczy.
W dokumencie łacińskim z 1290 pojawia się określenie ziemi niemczańskiej "in territorio Nympczensi". które zawiera w sobie nowszą postać nazwy grodu, można ją rekonstruować jako Niemcz lub Niemcza. (polską nazwę Niemcz wymienił w książce "Krótki rys jeografii Szląska dla nauki początkowej" wydanej w Głogówku w 1847 śląski pisarz Józef Lompa. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego podaje polską nazwę w formie Niemcz oraz zgermanizowaną Nimptsch.).Formy te stały się podstawą dla nazwy niemieckiej Nimptsch oraz nazwiska von Nimpsch, von Nimtsch odnoszącego się do rycerskiego, potem pańskiego i hrabiowskiego rodu wywodzącego się ze Starej Niemczy.
Obecna nazwa została administracyjnie zatwierdzona 7 maja 1946
Archeologia
Na cmentarzysku wczesnośredniowiecznym w Niemczy odkryto grupowe rodzinne pochówki szkieletowe zaopatrzone w naczynia gliniane, ozdoby i monety nie łączące się w żaden sposób z obecnością chrześcijan, odmienny obrządek pogrzebowy z VII-X wieku manifestuje na tych ziemiach odrębność religijną jeszcze przed przyjęciem chrztu przez Mieszka I
Historia
Przełom iX i X w. – wg znalezisk archeologicznych istnieje tu grodzisko kulturowo bliskie Wielkim Morawom. Pochówki świadczą o możliwej chrystianizacji, znaleziono też relikty kamiennego kościoła., prawdopodobnie z końca IX w.
990 r. – zdobycie przez Mieszka I Niemczy wraz ze Śląskiem kosztem państwa czeskiego. Kronikarz czeski Mnich Sazawski napisał wtedy: "Nemci perdita est", tj. Niemcza została utracona.
1017 r. – Niemcza zasłynęła w Europie zwycięską bitwą, kiedy to za panowania Bolesława Chrobrego odparto najazd zbrojny cesarza niemieckiego Henryka II wraz z oddziałami czeskimi i lutyckimi. Bardzo szczegółowo fakt ten opisał niemiecki kronikarz Thietmar.
1155 r. – Papież Hadrian IV wymienia Niemczę jako jeden z grodów kasztelańskich należących do biskupstwa wrocławskiego.
1213-1216 r. – na zamku w Niemczy przebywa Jadwiga, księżniczka pochodząca ze starego arystokratycznego rodu Andechs-Meran, żona Henryka Brodatego i matka Henryka Pobożnego, późniejsza święta, patronka Śląska, fundatorka kościołów w Niemczy. Zamek ten do czasów przedwojennych znany był jako Zamek Jadwigi.
1244 r. – w kościele Św. Wojciecha w Starej Niemczy podpisany zostaje dokument wydany przez księcia Bolesława Rogatkę dotyczący budowy katedry we Wrocławiu wraz z otrzymanymi przywilejami na tę okoliczność. Uczestniczył w tym ważnym momencie biskup Tomasz z Wrocławia i pięciu kasztelanów. Kopia tego dokumentu istnieje w Archiwum Archidiecezjalnym we Wrocławiu.
1282 r. – Niemcza otrzymuje prawa miejskie z rąk Henryka IV Probusa. Istnieje jednakże duże prawdopodobieństwo, że Niemcza mogła posiadać je już wcześniej.
1288 r. – zostaje wzniesiona na zamku niemczańskim kaplica.
1295 r. – budowa w Niemczy fortyfikacji, przebudowa zamku i murów obronnych, które zaopatrzone są w dwie bramy i cztery furty. Taki stan pozostał do dziś.
1329 r. – wraz z hołdem lennym złożonym we Wrocławiu przez ks. legnickiego, Bolesława III Rozrzutnego, Niemcza przechodzi pod zwierzchnictwo korony czeskiej
1331 r. – Niemcza odpiera skutecznie ataki wojsk króla czeskiego Jana Luksemburskiego, który oblegał miasto. Obrona ta uniemożliwiła połączenie się wojsk Jana Luksemburskiego z wojakami krzyżackimi, co z kolei przyczyniło się do zwycięstwa króla Władysława Łokietka w wojnie z Krzyżakami.
1393-1675 r. – Niemcza jest własnością książąt legnicko-brzeskich.
1419-1430 r. – Niemcza jest ostoją ruchu husyckiego na Śląsku. Po poddaniu się grodu zostają zburzone mury obronne.
1585 r. – przebudowa średniowiecznego zamku na styl renesansowy.
1635 r. – urodził się w Niemczy poeta barokowy, późniejszy syndyk Wrocławia, Daniel Casper von Lohenstein. Jedna z jego posiadłości, pałac w Kietlinie, do dziś jest dobrze zachowana.
1675 r. – 21 września umiera bezpotomnie w wieku 15 lat, ostatni potomek dynastii Piastów Śląskich – Jerzy Wilhelm, władca Niemczy. Miasto przechodzi na okres prawie 70 lat pod bezpośrednie panowanie Królestwa Czeskiego.
1741 r. – Niemcza wchodzi w skład państwa pruskiego
1790 r. – przebywa w Niemczy Johann Wolfgang von Goethe, słynny poeta niemiecki zaprzyjaźniony z Adamem Mickiewiczem – m.in. w Restauracji Rycerskiej (dziś Łabędź), co upamiętnia miedziana tablica).
1871 r. – Niemcza częścią zjednoczonych Niemiec
1945 r. styczeń zbliżanie się Armii Czerwonej spowodowało ucieczkę i ewakuację ludności niemieckiej z terenów Pomorza i Śląska zarządzonej przez władze niemieckie bez przygotowania. Z tego powodu wielu ludzi zginęło – bądź to w wyniku działań frontowych, bądź wskutek wysokich mrozów. 9 maja Niemcza zostaje zajęta przez wojska radzieckie włączenie miasta wraz z Dolnym Śląskiem do państwa polskiego zaczęli przybywać Polacy z obszarów, które po konferencji jałtańskiej znalazły się poza nową wschodnią granicą Polski. Polaków tych wysiedlano na podstawie narzuconych przez rząd ZSRR umów, które podpisał marionetkowy i podporządkowany Stalinowi Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego (PKWN.). początek wysiedlenia niewielu pozostałych jeszcze po zimowej ucieczce i ewakuacji dotychczasowych mieszkańców miasta do Niemiec; przybywają emigranci z Kresów Wschodnich napływ uciekinierów z Grecji. Prawie do końca lat 90. XX wieku Grecy stanowili znaczącą część mieszkańców Niemczy – m.in. w latach 70. i 80. dysponowali własną szkołą podstawową.
1996 r. – 700-lecie kościoła w Niemczy.
1997 r. – wielka powódź, która swoim zasięgiem objęła również Gminę Niemcza, m.in. zalany został stadion miejski.
1998 r. – 20 marca podpisanie układu o partnerstwie z niemieckim miastem Gladenbach, leżącym w północnej Hesji.
2008 r. – 23 października podpisanie układu o partnerstwie z czeskim miastem Letohrad.
2009 r. – 22 maja podpisanie układu o partnerstwie z francuskim miastem Monteux.
Filia Groß-Rosen
W miejscowości znajdowała się filia obozu koncentracyjnego Groß-Rosen.
Demografia
Piramida wieku mieszkańców Niemczy w 2014 roku.
Zabytki
Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są obiekty:
ośrodek historyczny miasta z rynkiem o wydłużonym, wrzecionowatym kształcie
zamek, gotycko–renesansowy z końca XVI-XIX w., ul. Królowej Jadwigi 6
pałac w Piotrkówku
kościół ewangelicki pw. św. Jerzego, ob. nieczynny, ul. Gumińska, z 1612 r., przebudowany w 1888 r.
mury obronne, z XV w., fragmenty kamiennych fortyfikacji
baszta Bramy Górnej, ul. Bolesława Chrobrego 3, z XVI w., przebudowana w 1936 r.
ratusz neoromański z lat 1853-62, Rynek 10
kamienica, ul. Królowej Jadwigi 1, z 1870 r.
plebania, pl. Mieszka I 6, z 1840 r., przebudowana w 1900 r.
dom, ul. Piastowska 13, po 1870 r.
kamienica, Rynek 5, z XVI w., przebudowana w 1861 r.
kamienica, Rynek 6, z XVI w., przebudowana po 1860 r.
dom, Rynek 8, po 1860 r.
kamienica, Rynek 9, z XVI w., przebudowana po 1860 r.
dom, Rynek 16, z XVIII w., przebudowany w XIX/XX w. (dec. pl. Wolności)
dom, Rynek 14, z 1865 r.
kamienica, Rynek 15, z 1865 r.
hotel, ob. dom, Rynek 17, z 1860 r., przebudowany w 1945 r.
dom, Rynek 18, po 1860 r.
dom, Rynek 19, po 1860 r.
dom, Rynek 20, po 1860 r.
dom, Rynek 24, z ok. 1700 r., przebudowany w początku XX w.
dom, Rynek 25, z 1800 r., przebudowany w początku XX w.
dom, Rynek 31, z 1887 r.
dom, Rynek 33, z XVIII w., przebudowany w XIX/XX w.,(dec. pl. Wolności)
dom, Rynek 34, z połowy XVIII w., przebudowany po 1920 r.
dom, Rynek 35, z początku XIX w., przebudowany w XIX/XX w. (dec. pl. Wolności)
dom, Rynek 37, z XVI w., przebudowany w latach 1730-40
dom, Rynek 38, z XVIII w., przebudowany po 1920 r.
dom, Rynek 49, z 1870 r.
dom, pl. Stary 1, z początku XIX w.
inne zabytki:
kościół Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny z 1865 roku, z 60-metrową wieżą
kościół pod wezwaniem św. Wojciecha z 1612 roku
nieistniejące
kościół św. Jadwigi
Transport
Międzynarodowa trasa E67 (DK8) Wilno – Praga przebiega w granicach administracyjnych miasta, ale faktycznie jest traktowana jako jego obwodnica, gdyż nie przecina terenów zamieszkanych. Ponadto istnieje część trakcyjna linii kolejowej Kobierzyce–Piława Górna wybudowanej w 1884. Odcinek do Kobierzyc zamknięto w 1995, a 5 lat później odcinek do Piławy Górnej (od 2006 cała linia kolejowa jest nieprzejezdna).
Rozrywka
cykliczne Dni Niemczy odbywające się na rynku w połowie maja
PAF – Ogólnopolski Przegląd Amatorskich Filmów o zabytkowych miastach
ogólnopolskie zawody w staniu na materacu dmuchanym umieszczonym na wodzie
imprezy okolicznościowe oraz czasowe wystawy oraz galerie
nieWagary z Marzanną
Dzień Otwarty Szkół Niemczańskich
Festyn Parafialny organizowany od 2008 roku przez ks. Tadeusza Pitę
Ciekawostki
W 2006 roku w Niemczy, która "grała" filmowe Maciejowice Bogusław Linda nakręcił część swojego filmu pt. Jasne błękitne okna.
W 2007 roku Niemcza stała się tłem dla wydarzeń z filmu Pora Mroku reżyserii Grzegorza Kuczeriszki .
Współpraca międzynarodowa
Miasta partnerskie:
Szlaki turystyczne
droga Szklary-Samborowice – Jagielno – Przeworno – Gromnik – Biały Kościół – Nieszkowice – Czerwieniec – Żelowice – Błotnica – Piotrkówek – Ostra Góra – Niemcza – Tatarski Okop – Dolina Piekielnego Potoku – Gilów – Piława Dolna – Owiesno – Góra Parkowa – Bielawa – Kalenica – Nowa Ruda – Tłumaczów – Radków – Pasterka – Karłów – Skalne Grzyby – Batorów – Duszniki-Zdrój – Szczytna – Zamek Leśna – Polanica-Zdrój – Bystrzyca Kłodzka – Igliczna – Międzygórze – Przełęcz Puchacza
Jordanów Śląski – Glinica – Janówek – Sokolniki – Łagiewniki – Przystronie – Jasinek – Niemcza – Stasin – Starzec – Strachów – Żelowice
Źródło treści i historia autorów: Wikipedia. Tekst skrócono i uporządkowano.
Tworzenie stron internetowych – Niemcza
Jeśli prowadzisz firmę obsługującą klientów z miejscowości Niemcza, możemy przygotować stronę odpowiadającą na ich najczęstsze pytania.
Strona firmowa z czytelną ofertą
Porządkujemy usługi w osobnych podstronach, opisujemy zakres prac i umieszczamy dane kontaktowe tam, gdzie klient ich szuka. Formularz zapytania może zbierać informacje potrzebne do przygotowania wyceny.
Witryna z rezerwacją lub zapytaniem
Strona może pokazywać zakres usług, sposób umawiania terminów i informacje potrzebne przed wizytą. Formularz dopasowujemy do tego, czy firma przyjmuje rezerwacje, czy najpierw odpowiada na zapytania.