Nowe Skalmierzyce – informacje o miejscowości
Nowe Skalmierzyce (niem. Neu Skalmierschütz) – miasto w województwie wielkopolskim, w powiecie ostrowskim, w gminie Nowe Skalmierzyce, na Wysoczyźnie Kaliskiej, w Kaliskiem, ośrodek przemysłowy w Kalisko-Ostrowskim Okręgu Przemysłowym, w aglomeracji kalisko-ostrowskiej, graniczy z Kaliszem, wsią Skalmierzyce, ok. 15 km na wschód od Ostrowa Wielkopolskiego.
Od czerwca 1993 miasto corocznie obchodzi "Dni Miasta Nowe Skalmierzyce". W mieście znajduje się podstrefa Łódzkiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej.
Według danych z 30 czerwca 2016 miasto liczy 4 817 mieszkańców.
Położenie
Nowe Skalmierzyce leżą w południowej Wielkopolsce, w środkowej części Niziny Południowowielkopolskiej, w południowej części Wysoczyzny Kaliskiej.
Od strony północnej granicę miasta ze Szczypiornem, wyznacza struga Lipówka, od wschodu graniczą z wsią Mączniki, od zachodu ze Skalmierzycami, od południa ze Śliwnikami.
1 stycznia 2014 powierzchnia miasta wynosiła 1,58 km².
Powstanie miejscowości
Nowe Skalmierzyce powstały w 1908, w wyniku wyodrębnienia przez ówczesne władze pruskie z wsi Skalmierzyce, nowej miejscowości w zgermanizowanej nazwie Neu Skalmierschütz (Skalmierzyce Nowe), przy granicy Królestwa Polskiego.
Gwałtowny rozwój miejscowości, podlegał historycznym czynnikom, wytyczeniu granicy między Prusami a Rosją na terenach wsi Skalmierzyce a terenami Szczypiorna, powstaniu komory celnej, doprowadzeniu w 1896 linii kolejowej z Ostrowa Wielkopolskiego (przez Czekanów, Ociąż) i jej dalszej rozbudowie w 1906 w wyniku połączenia z Koleją Warszawsko-Kaliską, nadając stacji funkcję granicznej – przeładunkowej (po 1919 straciła funkcję granicznej).
W latach 1904–1913 w osadzie wzniesiono zespół budynków kolejowych w tym wybudowany w ciągu 11 miesięcy, monumentalny, neogotycki gmach dworca kolejowego (1905–1906), w którym w 1913 doszło do spotkania dwóch monarchów, cesarza Wilhelma II i cara Mikołaja II, neogotycki budynek poczty kolejowej, pięciokondygnacyjna nastawnia (ok. 1910), zabudowa ul. Kolejowej (1910), neogotycka wieża ciśnień (1913). W miejscowości funkcjonowała niemiecka szkoła, komisariat policji, zbór protestancki, w 1908 wybudowano budynek kolejowej kantyny, funkcjonujący w późniejszych latach jako kino Kolejarz (obecnie sala kinowo-widowiskowa "Stare Kino").
27 grudnia 1918 wielu polskich mieszkańców Skalmierzyc przystąpiło do powstania wielkopolskiego, biorąc udział w walkach nad granicą między Boczkowem a Szczypiornem (w walkach poległ Jan Mertka), po dwóch dniach powstańcy przejęli kontrolę nad osadą Skalmierzyce Nowe. Formalnie miejscowość została włączona do Polski wraz z większością historycznej Wielkopolski w 1919 na mocy traktatu wersalskiego. Po odzyskaniu niepodległości, miejscowość utraciła graniczną lokalizację, co wpłynęło na spowolnienie tempa życia i rozwoju gospodarczego. W latach 20. XX w. nastąpiło stopniowe ożywienie m.in. założono stację parowozów, rozbudowano szkołę i utworzono parafię Bożego Ciała.
II wojna światowa
Przed wybuchem II wojny światowej w Skalmierzycach Nowych mieszkało około 3.000 mieszkańców a w miejscowości znajdowały się 153 budynki (w większości należące do PKP). W 1939 miejscowość została zajęta przez wojska niemieckie, a następnie wcielona do III Rzeszy. Administracja nazistowska stworzyła dla niej nowe nazwy: w latach 1940–43 Neu Skalden, 1943–45 Kalmen. W miejscowej szkole umieszczono hitlerowski obóz przejściowy (niem. Lager Skalmierschütz, później Neu Skalden) i obóz pracy dla ludności polskiej (tablica pamiątkowa znajduje się na Gimnazjum im. Polskich Noblistów). W 1943 dokonano tam akcji sabotażowej – spalono 40 wagonów z paszą, a w 1944 wykolejono transport wojskowy.
Prawa miejskie
W latach 1956–1962 Skalmierzyce Nowe miały status osiedla przemysłowego. 18 lipca 1962 miejscowość uzyskała status miasta, zmieniając nazwę na Nowe Skalmierzyce. Administracyjnie miejscowość przynależała przed 1887 do powiatu odolanowskiego, w latach 1975–1998 do województwa kaliskiego, a w latach 1887–1975 i od 1999 do powiatu ostrowskiego. Nowe Skalmierzyce są jedynym miastem w Polsce, na którego terenie nie znajduje się siedziba gminy; siedziba gminy Nowe Skalmierzyce mieści się we wsi Skalmierzyce (Stare). Miasto było siedzibą gminy do 30 grudnia 1999.
W 2015 przy obecnej granicy Nowych Skalmierzyc i Kalisza, utworzono tzw. Skwer historyczny, odnoszący się do historycznego przejścia granicznego z czasów zaborów pomiędzy Prusami a Rosją oraz skomponowano, inspirowany melodiami regionalnymi hejnał miasta.
Transport drogowy
Głównym traktem Nowych Skalmierzyc jest ulica Kaliska, stanowiła ona część drogi krajowej nr 25, dla której 14 września 2009 roku otwarto obwodnicę na trasie: Bobolice-Bydgoszcz-Kalisz-Ostrów Wielkopolski-Oleśnica.
Na dzień 10 stycznia 2015 roku miasto posiadało 26 ulic i 1 plac.
Transport kolejowy
14 Łódź Kaliska – Kalisz – Kalisz Szczypiorno – Nowe Skalmierzyce – Ociąż – Czekanów – Ostrów Wielkopolski – Tuplice
Początki kolei żelaznych w Nowych Skalmierzycach sięgają 1896 roku, kiedy to uruchomiono linię kolejową z Ostrowa. Pierwszy budynek dworca został usytuowany na Placu Wolności, dziś pełni on funkcje mieszkaniowe.
W latach 1904-1909 wybudowano nowy, monumentalny neogotycki dworzec kolejowy który miał charakter graniczny do 1919 roku. Gmach przetrwał II wojnę światową w niezmienionej formie. Aktualnie ze stacji w Nowych Skalmierzycach, pociągi zapewniają bezpośrednie połączenie z Warszawą oraz z trzema najbliższymi aglomeracjami, tj. Poznaniem, Wrocławiem i Łodzią.
Transport autobusowy
Transport publiczny zapewniają autobusy podmiejskie linii 15 i 19E Kaliskich Linii Autobusowych oraz linie M i 20 MZK Ostrów Wielkopolski, skomunikowane docelowo z Kaliszem, Ostrowem, Skalmierzycami i Lezioną, a także połączenia PKS na liniach krajowych.
Demografia
Piramida wieku mieszkańców Nowych Skalmierzyc w 2014 roku.
Gospodarka
Miasto jest niewielkim ośrodkiem przemysłowo-handlowym. Największe firmy na terenie Nowych Skalmierzyc:
Spółdzielnia Mleczarska Lazur – działająca od 1929; krajowy producent szlachetnych serów pleśniowych,
Comforty – polska produkcja mebli tapicerowanych,
P. P. H. Admat – producent lodów i mrożonek,
Pupil Foods Sp. z o.o. – producent karmy dla psów i kotów,
Vossloh Skamo Sp. z o.o. – produkcja elementów infrastruktury kolejowej,
HALFEN Produkcja Sp. z o.o. – produkcja wyrobów budowlanych,
Piano Fiks – remonty, ekspertyzy, sprzedaż fortepianów.
Miasta partnerskie
Căușeni (2014)
Obiekty wpisane do rejestru zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa
budynek szkoły przy ul. Kaliskiej 52 – wybudowany w 1909 roku, obecnie Gimnazjum im. Polskich Noblistów, w rejestrze zabytków od 1994 roku
Kościół Matki Bożej Nieustającej Pomocy (niem. Maria-Hilf-Kirche) – poewangelicki, neobarokowy z 1911 roku wraz z plebanią z pocz. XX wieku
dworzec kolejowy – neogotycki, monumentalny obiekt wzniesiony w 1909 roku, wpisany w rejestr zabytków w 2017
Pozostałe historyczne obiekty
stary dworzec kolejowy (Plac Wolności) – połączony w 1896 roku linią kolejową z Ostrowa przez Czekanów i Ociąż (obecnie obiekt mieszkalny)
zabudowa Placu Wolności – przełom XIX i XX wieku m.in. z budynkiem dawnego hotelu "Sperling"
budynek dawnego hotelu "Mamelok" (ul. Kaliska) – wybudowany w XIX wieku
budynek dawnej poczty kolejowej – wybudowany w stylu neogotyckim na początku XX wieku
neogotycka wieża ciśnień (ul. 29 Grudnia) – wybudowana w 1913 roku
zabudowa ulicy Kolejowej z 1910 roku
kamienica tzw. cła (ul. Kaliska 36) – budynek który na przełomie XIX/XX w. stanowił siedzibę Pruskiego Głównego Urzędu Celnego
Kościół Bożego Ciała (ul. 3 Maja) – wybudowany w latach 1931-1932 z zespołem witraży z 1949 roku; w 2008 roku przy kościele wybudowano wieżę
cmentarz ewangelicki (ul. Generała Józefa Hallera) – z początku XX w., zrewitalizowany w 2014 roku
kamienica (ul. 3 Maja 32) – wybudowana w 1908, dawna siedziba urzędu burmistrza; obecnie w budynku znajduje się biblioteka oraz mieszkania komunalne
kamienica (ul. Kardynała Stefana Wyszyńskiego 10) – trzykondygnacyjny budynek z 1909
Pomniki
Powstańców Wielkopolskich (ul. Podkocka) – wzniesiony w 1978 roku, według projektu Józefa Kopczyńskiego
Lotników (ul. Kaliska) – wybudowany w połowie lat 90. XX wieku, upamiętniający katastrofę samolotu Handley Page Halifax (nr seryjny JD154) z 14 na 15 września 1943 roku
Jana Pawła II
Zieleń
W 2016 na terenie miasta posadzono 67 brzóz pożytecznych.
Park Miejski o powierzchni ponad 2 ha wraz ze skateparkiem, założony w latach 2010-2011
Skwer na Placu Wolności, zrewitalizowany w 2016
Skwer Czytelnika przy Bibliotece Publicznej Gminy i Miasta Nowe Skalmierzyce
Części miasta
Osiedle Montex
Osiedle Błonie
Podkoce, położone po wschodniej stronie linii kolejowej
Oświata
Żłobek przy przedszkolu "Jarzębinka" – uruchomiony 1 grudnia 2015 (ul. Generała Józefa Hallera)
Publiczne Przedszkole nr 1 „Jarzębinka” (ul. Generała Józefa Hallera)
Publiczne Przedszkole nr 2 „Pod Kasztanami” (ul. Kolejowa) – funkcjonujące od 1948
Szkoła Podstawowa z Oddziałami Integracyjnymi im. Powstańców Wielkopolskich (ul. Okólna)
Gimnazjum im. Polskich Noblistów (ul. Kaliska)
Sport
W mieście działa założony w 1921 klub sportowy Pogoń Nowe Skalmierzyce. W 2015 zainicjowano I Klasyk Skalmierzycki, edycje wyścigu kolarskiego dla amatorów.
Samorząd
Została ustanowiona jednostka pomocnicza gminy obejmująca całe miasto o nazwie Samorząd Mieszkańców Miasta Nowe Skalmierzyce. Organem uchwałodawczym jest ogólne zebranie stałych mieszkańców. Organem wykonawczym jest przewodniczący zarządu, którego wspomaga organ pomocniczy – zarząd składający się z 3 do 7 członków.
Ludzie związani z Nowymi Skalmierzycami
Władysław Boroch – regionalista, społecznik, nauczyciel, współzałożyciel Towarzystwa Miłośników Skalmierzyc
Bożena Budzik – burmistrz Gminy i Miasta Nowe Skalmierzyce od 1992, odznaczona w 2012 przez prezydenta RP Złotym Krzyżem Zasługi, w 2015 wyróżniona jako "Samorządowiec 25-lecia" na III Ogólnopolskiej Gali Gospodarczej w Warszawie
Tomasz Gabiś – publicysta
Berthold Harhausen – pastor ewangelicki w Nowych Skalmierzycach przed I wojną światową
Andrzej Kasprzak – profesor
Jerzy Kazimierz Pietrzak – historyk, senator
Kazimierz Pussak – działacz kulturalny
Arthur Rhode – wikariusz parafii ewangelickiej
Theodor Wotschke – wikariusz parafii ewangelickiej
Źródło treści i historia autorów: Wikipedia. Tekst skrócono i uporządkowano.
Tworzenie stron internetowych – Nowe Skalmierzyce
Dla firm działających na obszarze miejscowości Nowe Skalmierzyce projektujemy witryny dopasowane do sposobu, w jaki klienci zamawiają usługi lub produkty.
Wizytówka internetowa dla lokalnej firmy
Na stronie można zebrać godziny pracy, obszar obsługi i odpowiedzi na pytania, które klienci najczęściej zadają przed kontaktem. Projekt układu uwzględnia wygodne korzystanie z witryny na telefonie.
Strona z ofertą dla klientów biznesowych
Przygotowujemy podstrony opisujące usługi, proces współpracy i przykładowe realizacje. Formularz pozwala wskazać zakres projektu i zostawić dane do kontaktu w sprawie wyceny.