Nowy Sącz – informacje o miejscowości
Nowy Sącz – miasto na prawach powiatu grodzkiego w województwie małopolskim, siedziba ziemskiego powiatu nowosądeckiego. Trzecie pod względem liczby mieszkańców i powierzchni miasto w województwie małopolskim. Węzeł komunikacyjny gdzie krzyżują się Drogi Krajowe 75,28 i 87, stolica Sądecczyzny z racji tego że jest to największe miasto w regionie. Jedno z najstarszych miast w Małopolsce – lokowane 8 listopada 1292 roku.
31 grudnia 2015 roku miasto miało 83 903 mieszkańców.
Położenie geograficzne
Nowy Sącz położony jest w płaskim dnie Kotliny Sądeckiej, w widłach rzek Dunajca i Kamienicy Nawojowskiej na zróżnicowanej wysokości od 272 n.p.m.(Wielopole) do ok. 475 n.p.m. (wzgórze Majdan). Najstarsza część miasta leży na płaskim wyniesieniu pomiędzy korytami obu rzek, które posiada naturalne walory obronne, co zadecydowało o lokowaniu miasta przez króla Wacława II właśnie w tym miejscu. W dawnych czasach wzgórze miejskie było poprzecinane parowami (obecnie zasypanymi) pełniącymi role dodatkowych fos. Położenie w Kotlinie Sądeckiej powoduje pewną izolację Nowego Sącza od innych ośrodków osadniczych, jednak przebiegający tędy szlak komunikacyjny na południe Europy, spowodował, że miasto znalazło w średniowieczu dogodne warunki do rozwoju i wymiany handlowej – głównie z Węgrami.
Nowy Sącz położony jest u podnóża masywów górskich: na południu znajduje się Beskid Sądecki, na zachodzie Beskid Wyspowy, na wschodzie wcina się wąskim klinem Beskid Niski, a od północy przylega Pogórze Rożnowskie. W niewielkiej odległości znajduje się Jezioro Rożnowskie.
Przed reformą administracyjną w 1998 r. stolica województwa nowosądeckiego. W latach 1973-1977 miasto było siedzibą gminy wiejskiej Nowy Sącz.
Zanieczyszczenie powietrza: Położenie geograficzne utrudnia wentylację miasta, przez co spowija je smog, szczególnie w sezonie grzewczym. Według raportu Światowej Organizacji Zdrowia w 2016 roku Nowy Sącz został sklasyfikowany jako czternaste najbardziej zanieczyszczone miasto Unii Europejskiej.
W liczbach
Powierzchnia miasta: 57,58 km²
Najwyższy punkt: wzgórze Majdan – ok. 475 m n.p.m.
Najniższy punkt: Wielopole – 272 m n.p.m.
Obwód miasta: 42,3 km
Długość wszystkich ulic: 230 km
Długość rzek: 18 km
Osiedla
Zgodnie z obowiązującym Statutem Nowego Sącza miasto dzieli się na 25 osiedli:
Toponimia
Początkowo osada w miejscu dzisiejszego Nowego Sącza nosiła nazwę Kamienica. Nazwa miasta aktem lokacyjnym nadanym przez Wacława II, została przeniesiona z sąsiadującego Sandecz – Sącza (dzisiaj Starego Sącza). Aby odróżnić od poprzedniego miasta, dodano przymiotnik "Nowy", a miasto zaczęło nosić nazwę "Nova Sandecz".
Historia
Nowy Sącz został lokowany 8 listopada 1292 przez króla Wacława II. Miasto zawdzięczało szybki rozwój licznym przywilejom oraz położeniu na szlaku handlowym na Węgry. W XIV w. Za panowania Kazimierza Wielkiego, wybudowany został zamek i mury obronne. W zamku sądeckim odbywały się liczne spotkania polskich władców z władcami innych narodów. W 1409 król Władysław Jagiełło oraz książę litewski Witold układali tutaj plany wojny z zakonem krzyżackim. W średniowieczu miasto kilkakrotnie nawiedzały powodzie, pożary oraz epidemie, co częściowo zahamowało jego rozwój. Od początku panowania Jagiellonów aż do rozbiorów, miasto było siedzibą sądów szlacheckich: ziemskiego i grodzkiego.
W XVI i XVII w. w okolicach Nowego Sącza rozwijali działalność bracia polscy (m.in. Jonasz i Wespazjan Schlichtyngowie). W mieście w latach 1556-1616 funkcjonowała tu szkoła i zbór ariański ukierunkowane na dyteizm.
13 grudnia 1655 mieszczanie sądeccy, pod dowództwem braci Wąsowiczów i przy wsparciu oddziałów Gabriela Wojniłłowicza, uwolnili miasto (jako jedno z pierwszych w Rzeczypospolitej) od najeźdźców szwedzkich. Tym samym rozpoczął się zryw narodu polskiego przeciwko najeźdźcy z północy. Odwrót Szwedów spod Jasnej Góry rozpoczął się 13 dni po tym fakcie. 3 stycznia 1656 Król Jan Kazimierz przebywający w Krośnie, datował list z podziękowaniem dla ludności Nowego Sącza za obronę Polski. W 1683 odwiedził leżący nieopodal Stary Sącz, powracający do kraju po zwycięskiej bitwie pod Wiedniem Jan III Sobieski. Tam spotkał się ze swoją żoną, królową Marią Kazimierą.
W 1770, a więc jeszcze przed I rozbiorem Polski, Austria zaanektowała powiaty spiski, nowotarski i sądecki, w wyniku czego Nowy Sącz znalazł się w granicach Austrii w Galicji – urzędowa niemiecka nazwa miasta brzmiała Neu Sandez. W 1876 utworzono C.K. Warsztaty Kolejowe, a rok później oddano do użytku sądecki odcinek kolei tarnowsko-leluchowskiej. 3 lipca 1893 w Nowym Sączu powstał Związek Stronnictwa Chłopskiego (ZSCh) – pierwsza w Europie polityczna organizacja chłopska. Utworzona została przez Jana i Stanisława Potoczków.
W 1889 Nowy Sącz stał się gminą miejską. W 1912 jako w jednym z pierwszych miast w Polsce wybudowano w rekordowym tempie własną elektrownię. 11 marca po raz pierwszy zapaliły się lampy elektryczne.
Podczas I wojny światowej, w latach 1914-1915, miasto przejściowo okupowali Rosjanie, następnie ponownie zajęte zostało przez wojska państw centralnych. Wyzwolony w 1918 powrócił do odrodzonej Rzeczypospolitej. 31 października 1918 w Nowym Sączu (3 dni po powołaniu Polskiej Komisji Likwidacyjnej), po raz pierwszy w niepodległej Polsce, orkiestra oficjalnie odegrała Mazurka Dąbrowskiego, który później stał się hymnem państwowym.
21 czerwca 1934 na "Starym Cmentarzu" został pochowany minister spraw wewnętrznych gen. Bronisław Pieracki. W tym dniu Polskie Radio przeprowadziło pierwszą w historii bezpośrednią transmisję wydarzenia spoza Warszawy.
6 września 1939 Nowy Sącz został zajęty przez wojska niemieckie. W latach okupacji niemieckiej przez Nowy Sącz prowadziły szlaki przerzutu żołnierzy na Węgry do organizowanej we Francji a potem Anglii armii polskiej. 20 stycznia 1945, po trzydniowych walkach, do miasta wkroczyły jednostki 38 Armii )gen. płk. Kiryła Moskalenki) IV Frontu Ukraińskiego. Ku czci poległych podczas wyzwalania miasta żołnierzy radzieckich wzniesiono Pomnik Wdzięczności na kwaterze żołnierzy Armii Czerwonej na cmentarzu komunalnym oraz Pomnik Braterstwa Broni w Alei Wolności. Uchwałą Prezydium Krajowej Rady Narodowej z 6 września 1946 miasto Nowy Sącz zostało odznaczone Orderem Krzyża Grunwaldu III klasy za wydatny udział ludności w konspiracji w okresie okupacji.
W 1951 Nowy Sącz został uznany za miasto na prawach powiatu. W latach 1958-1975 miał miejsce tzw. „eksperyment sądecki”. W latach 1975-1998 był stolicą województwa nowosądeckiego. W wyniku reformy administracyjnej od 1 stycznia 1999 Nowy Sącz jest powiatem grodzkim, będąc jednocześnie siedzibą powiatu nowosądeckiego ziemskiego.
Demografia
Liczba ludności Nowego Sącza na przestrzeni ostatnich 6 stuleci Źródło: .
Największą populację Nowy Sącz odnotował w 2005 r. – według danych GUS 84 729 mieszkańców.
Piramida wieku mieszkańców Nowego Sącza w 2014 roku.
Zabytki
Ratusz – budynek stanowiący serce miasta, siedziba władz Nowego Sącza. Obecny kształt ratusz uzyskał podczas odbudowy po pożarze w końcu XIX wieku. Stoi pośrodku rynku – centralnego placu miasta, który ma powierzchnię 19 200 m²
Bazylika kolegiacka św. Małgorzaty
Kościół pw. św. Rocha – parafia istniała za czasów księdza Jana Długosza, przed 1513 r.
Kościół pw. św. Heleny – nieznany rok budowy, wymieniany w archiwach Kapituły Katedry Wawelsklej już w 1596 r.
Kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa
Kościół św. Wawrzyńca
Kościół pw. św. Ducha i Klasztor OO Jezuitów – z fundacji Władysława Jagiełły wzniesiony w 1410 r.
Zespół Poklasztorny OO Franciszkanów – powstał w 1297 r. z upoważnienia Wacława II
Kościół pw. św. Kazimierza
Klasztor i Kościół Popijarski – budowa z inicjatywy starosądeckich klarysek przed 1610 r.
"Biały Klasztor" – Klasztor Zgromadzenia Sióstr Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny
Kapliczka "Szwedzka" pw. św. Marka z 1771 r.
Kapliczka pw. św. Jana Nepomucena z przełomu XIX i XX wieku (przyczółek mostu nad Kamienicą)
Kapliczka pw. św. Anny z XVII wieku (przy ul. Lwowskiej)
Synagoga – wybudowana w 1746 roku
Chasydzka bożnica Bajs Nusn z przełomu XIX i XX wieku
Układ urbanistyczny Starego Miasta
Mury obronne miasta Nowego Sącza
Zamek Królewski w Nowym Sączu (XIV, XVII w.) – ruiny, z zachowanym fragmentem fortyfikacji miejskich
Dom Gotycki – siedziba Muzeum Okręgowego w Nowym Sączu
Renesansowa kamienica Lubomirskich – dzisiaj Biblioteka Publiczna
Sądecki Park Etnograficzny – jest skansenem regionalnym, który prezentuje kulturę ludową Sądecczyzny
Secesyjny Dworzec PKP
Stara Kolonia – jedno z najstarszych i największych osiedli robotniczych w kraju; dla nowosądeckich kolejarzy.
Dom Robotniczy – neogotycki w stylu architektonicznym ośrodek kulturalny nowosądeckich kolejarzy z 1907 r.
XIX-wieczny budynek Szkoły Podstawowej im. Władysława Jagiełły
XIX-wieczny budynek Gimnazjum im. Adama Mickiewicza (dawniej Szkoła Podstawowa)
Budynek Szkoły Podstawowej im. Obrońców Pokoju
Budynki secesyjne z pocz. XX w. projektu budowniczego miejskiego, Zenona Adama Remiego: Dawna szkoła, ul. Jagiellońska 62 Bank Mieszczański, Rynek 29 Dawny gmach Towarzystwa Gimnastycznego "Sokół", ul. Świerczewskiego 23 Kamienica własna przy pl. Św. Kazimierza 2 Kamienica Wiktora Oleksego, ul. Konarskiego 8 Kamienica Edwarda Zielińskiego, ul. Kościuszki 18
Cmentarz Komunalny – na którym znajdują się m.in.: symboliczny pomnik powstańców (1831), Grób Nieznanego Żołnierza z 1920, Groby powstańców z 1863 r., monumentalny pomnik – obelisk z kwaterami grobów żołnierzy (polskich, austriackich i niemieckich z czasów I wojny światowej), pomnik legionistów z I wojny światowej, nagrobny pomnik gen. Józefa Kustronia, symboliczny grób "Oświęcimiaków" (kwatery ofiar terroru hitlerowskiego), pomnik i groby żołnierzy radzieckich z lat II wojny światowej, pomnik Bronisława Pierackiego (ministra i polityka II Rzeczypospolitej), symboliczny grób "Sybiraków" Ziemi Sądeckiej
Nowy cmentarz żydowski – kirkut, w latach 1940-1945 był miejscem egzekucji, także masowych dokonywanych przez hitlerowców na ludności żydowskiej miasta i okolicy, również na Polakach
Stary Cmentarz ("Cmentarz Zasłużonych") – W cokole pomnika złożone są urny z prochami z miejsc straceń, obozów koncentracyjnych, z pól bitewnych. Przed pomnikiem Sądeckiej Piety znajduje się płyta Nieznanego Żołnierza II wojny światowej. Cmentarz symbolizuje: kaźń w więzieniu w Nowym Sączu, rozstrzelanych przy moście kolejowym nad Dunajcem, przy moście na Kamienicy, na Cmentarzu Żydowskim, rozstrzelanych dwóch partyzantów w Dąbrówce, rozstrzelanych w Biegonicach, w Rdziostowie, Młodowie, Starym Sączu, Wysokim, Chomranicach, Łomnicy
Pomnik Władysława Jagiełły z 1910
Pomniki martyrologii
Gospodarka
Lista przedsiębiorstw w mieście zatrudniających ponad 500 osób:
w branży budownictwa: Fakro
w branży kolejowej: Newag
w branży spożywczej: Konspol
w branży górniczej: Nowosądecka Fabryka Urządzeń Górniczych "Nowomag" S.A. – członek Grupy Famur
w branży przemysłowej: Wiśniowski (z siedzibą w Wielogłowach)
w branży produktów węglowych i technicznych : SGL CARBON SA
Dla zgromadzenia nowych inwestycji, stworzenia nowych miejsc pracy, 19 września 2007 roku powstała w mieście "Podstrefa Nowy Sącz Krakowskiego Parku Technologicznego".
Miasto jest gospodarzem Targów Budownictwa oraz Targów Stolarki Budowlanej. W roku 2011 odbędzie się już 15 edycji Sądeckich Targów "Dom i Otoczenie", które skupiają branże: budownictwo, instalacje i wyposażenie wnętrz. Dodatkowo od kilku już lat z powodzeniem imprezie towarzyszy Wystawa Motoryzacyjna.
Wyższa Szkoła Biznesu – National-Louis University i miasto Nowy Sącz są corocznym organizatorem Światowego Forum Ekonomicznego dla Młodzieży (równoległego do Forum Ekonomicznego w Krynicy-Zdroju).
Centra i galerie handlowe
Centrum Handlowe EUROPA II Plaza
Centrum Handlowe Gołąbkowice
Centrum Handlowe Arkadia
Centrum Handlowe Węgierska
Galeria Szubryt
Galeria Sandecja
Galeria Trzy Korony
Edukacja
Na terenie Nowego Sącza działa: 19 szkół podstawowych, 15 gimnazjów, 13 techników (wraz ze szkołami artystycznymi), 18 liceów, 10 zasadniczych szkół zawodowych, 13 liceów dla dorosłych, 7 techników dla dorosłych oraz 28 szkół pomaturalnych. Swoją siedzibę mają tu również uczelnie wyższe:
Wyższa Szkoła Biznesu - National-Louis University,
Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu,
Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości w Nowym Sączu
oraz ośrodki zamiejscowe uczelni:
Politechniki Krakowskiej,
Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie,
Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie,
Wydział Nauk Społecznych Wschód-Zachód Szkoły Wyższej w Łodzi.
W 2007 r. Wyższa Szkoła Biznesu - National-Louis University została pierwszym (i jest obecnie jedynym) partnerem firmy Google w Europie Środkowej. Szeroka współpraca ze światowym potentatem w wyszukiwaniu będzie polegać m.in. na rozwijaniu nowoczesnych systemów komunikacji w WSB-NLU. Uczelniami współpracującymi z Google w Europie Zachodniej są m.in. uniwersytety Oksfordzki i Cambridge.
Na terenie miasta znajduje się jedna z dwóch w Polsce szkół należących do jezuitów. Nazywa się: Jezuickie Centrum Edukacji i znajduje się w niej gimnazjum akademickie i liceum akademickie.
Kultura
Nowy Sącz jest ośrodkiem kulturalnym ziemi sądeckiej i w Małopolsce.
Instytucje kulturalne
W Nowym Sączu znajduje się szereg instytucji i placówek, mających istotny wpływ dla życia kulturalnego regionu.
Muzea i galerie sztuki:
Muzeum Okręgowe w Nowym Sączu: Dom Gotycki Galeria Dawna Synagoga Galeria Marii Ritter Sądecki Park Etnograficzny
Nowosądecka Mała Galeria
Galeria "Sokół"
Galeria Sztuki Współczesnej BWA SOKÓŁ
Galeria Sądeckiej Biblioteki Publicznej "Piwnica"
Galeria Klubu Twórczego TPSP
Galeria Miejskiego Ośrodka Kultury
Biblioteka Publiczna im. J. Szujskiego
Biblioteka WSB-NLU
Biblioteka PWSZ Nowy Sącz
Biblioteka Pedagogiczna
Biblioteka Lekarska
Biblioteka Specjalistyczna przy Muzeum Okręgowym
Kino 5D Extreme
Wybrane zespoły teatralne i kabarety:
Teatr Robotniczy im. Bolesława Barbackiego
Teatr Dziecięcy "Cudoki Szuroki"
Kabaret "Ergo" na czele z Leszkiem Bolanowskim
Teatr dziecięcy i młodzieżowy "Iskiereczka" przy Gimnazjum im. Adama Mickiewicza
Teatr Nowy w Nowym Sączu
Wybrane kluby literackie i stowarzyszenia:
Klub Literacki "Sądecczyzna" przy Katolickim Stowarzyszeniu "Civitas Christiana"
Stowarzyszenie Animatorów Kultury
Stowarzyszenie Przyjaciół Sztuk Pięknych
Stowarzyszenie Pastelistów Polskich
Stowarzyszenie Na Rzecz Badań i Dokumentacji Kultury "A posteriori"
W Nowym Sączu działa również wiele zespołów muzycznych, orkiestr, chórów, zespołów folklorystycznych, zespołów tanecznych.
Sądecki Park Etnograficzny
Sądecki Park Etnograficzny jest jednym z oddziałów Muzeum Okręgowego w Nowym Sączu. Jest to skansen regionalny o powierzchni ok. 20 hektarów, posiadający 68 obiektów tradycyjnego budownictwa wiejskiego i mieszczańskiego (prezentujących kulturę ludową historycznej Sądecczyzny) oraz amfiteatr leśny. Na terenie parku znajdują się m.in.: zagrody chłopskie, dwór szlachecki, folwark dworski, kościół rzymskokatolicki, cerkiew greckokatolicka, zbór protestancki oraz wiele innych.
Media
Dziennik Polski oddział w Nowym Sączu
Nowy Sącz Info – regionalny portal informacyjny
Gazeta Krakowska oddział w Nowym Sączu Gazeta Nowosądecka
Sądeczanin – miesięcznik niezależny wydawany przez Fundację Sądecką
Miasto – tygodnik nowosądecki
Dobry Tygodnik Sądecki – tygodnik regionalny
Nasz Beskid – niezależny miesięcznik regionalny
Promyczek Dobra – miesięcznik katolicki
RMF MAXXX Nowy Sącz
Fun Radio (Polska)
Radio Echo Złote Przeboje
Polskie Radio Kraków – studio Nowy Sącz
RDN Małopolska Nowy Sącz
Radio Eska Małopolska
Twoje Radio Nowy Sącz
Regionalna Telewizja Kablowa
TVP3 Kraków redakcja w Nowym Sączu
Sądecka Telewizja Internetowa
Nasza Telewizja Sądecka
Najważniejsze wydarzenia sportowe
Nowy Sącz w XX w. wielokrotnie gościł najlepszych kolarzy. W roku 1960 w mieście była meta IV etapu Tour de Pologne z Rzeszowa oraz start V etapu do Zakopanego. 6 lat później Nowy Sącz ponownie był jednym z miast gospodarzy. Podczas Tour de Pologne 1966 kończył się tutaj IV etap z Rzeszowa, oraz zaczynała się jazda indywidualna na czas do Krynicy, którą wygrał pochodzący z sądecczyzny Jan Magiera. Po raz trzeci kolarze finiszowali w Nowym Sączu podczas Tour de Pologne 1974. Na VIII etapie z Oświęcimia najszybszy okazał się medalista olimpijski i mistrz świata Stanisław Szozda. Dzień później odbył się tutaj start do IX etapu z metą w Mielcu. W roku 1979 Nowy Sącz gościł Wyścig Pokoju. Najpierw odbyła się tutaj czasówka indywidualna ze startem w Naściszowej, a następnie tego samego dnia start etapu z metą w Rzeszowie. Podczas Tour de Pologne 1983 w Nowym Sączu była meta VI etapu z Wisły. Po raz ostatni miasto w podwójnej roli organizatora startu i mety etapu wystąpiło w Tour de Pologne 1993. Wówczas kolarze finiszowali w Nowym Sączu podczas V etapu z Rzeszowa oraz startowali do VI etapu z metą w Zakopanem. Po raz ostatni miasto było gospodarzem Tour de Pologne w roku 1995. Odbył się tutaj wtedy start do VII etapu z metą w Zakopanem. W 2015 r., po dwudziestu latach przerwy, w Nowym Sączu kończył się IV etap Tour de Pologne (ze startem w Jaworznie), zaś dzień później zaczynał V etap z metą w Zakopanem. Trudny IV etap zakończył się spektakularnym zwycięstwem Macieja Bodnara .
Większe kluby sportowe
MKS Sandecja – piłka nożna od sezonu 2017/2018 zespół występuje w najwyższej klasie rozgrywkowej polskiej ekstraklasie, siatkówka, szachy, brydż
MKS Olimpia-Beskid Nowy Sącz – piłka ręczna
KS Dunajec/Start – piłka nożna, kajakarstwo górskie, tenis stołowy
KS Narciarnia - narciarstwo alpejskie
SKPS Dunajec – piłka siatkowa
LKS Zawada – piłka nożna
LKS Biegoniczanka – piłka nożna
KS Helena – piłka nożna
KS Jedność Nowy Sącz – piłka nożna, narciarstwo biegowe
KS Galicja Nowy Sącz – piłka nożna
UKS Dwójka Nowy Sącz – piłka ręczna
RC Biało-Czarni – rugby
Nowosądecki Klub Sportowy Karate Kyokushin
KS Chruślice – piłka nożna, kolarstwo górskie
KS Fight House Nowy Sącz - K1, kickboxingu, boks, BJJ, sporty walki
KS Halny Nowy Sącz – kick-boxing, boks tajski, K-1, sporty walki
KS Zabełcze Nowy Sącz – piłka nożna
Nowosądecki Klub Sportowy Taekwondo ITF
UKS Żak – koszykówka
UKS Tajfun Nowy Sącz – Klub Saneczkarski
KTT AXIS – Klub Tańca Towarzyskiego
Obiekty sportowe
Stadion Ojca Władysława Augustynka – piłka nożna
Hala Widowiskowo Sportowa – przystosowana do uprawiania dyscyplin sportowych: piłka ręczna, futsal, koszykówka, siatkówka, badminton, tenis ziemny i stołowy, unihokej
Basen przy Instytucie Sportowym PWSZ
Basen sezonowy (odkryty)
Boiska piłkarskie: Dunajec, Start, Helena, Jedność (Piątkowa), Biegoniczanka (Osiedle Biegonice), Zabełcze, Zawada
Stadion im. Romana Stramki (pot. międzyszkolny) – bieżnia okólna 330 m, urządzenia lekkoatletyczne, boiska do koszykówki, piłki ręcznej i nożnej
Sala gimnastyczna – Sądeckie Towarzystwo Siatkarskie "Sandecja"
Biegoniczanka – kort-boisko do siatkówki
Strzelnica – Rejonowy Ośrodek Szkolenia LOK
Tory modelarskie – tor asfaltowy do modelarstwa samochodowego z podium
Lodowisko – otwierane zimą przy hali basenu
Skatepark – niezadaszony, drewniane przeszkody
Boisko przy Jezuckim Cenrtrum Edukacji
Hala Sportowa przy ul. Na Rurach : piłka ręczna, futsal, koszykówka, siatkówka
Wspólnoty religijne
Na terenie Nowego Sącza działalność religijną prowadzą następujące kościoły i związki wyznaniowe:
Kościół rzymskokatolicki, diecezja tarnowska, 10 parafii w 4 dekanatach: dekanat Nowy Sącz Centrum, dekanat Nowy Sącz Wschód, dekanat Nowy Sącz Zachód, dekanat Stary Sącz: parafia Ducha Świętego, (kościół św. Ducha (Jezuitów)) parafia św. Heleny, (kościół Świętego Krzyża, kościół filialny Świętej Heleny) parafia św. Jana Chrzciciela, (kościół św. Jana Chrzciciela) parafia św. Kazimierza, (kościół św. Kazimierza, kościół cmentarny Najświętszej Maryi Panny) parafia św. Małgorzaty, (bazylika kolegiacka św. Małgorzaty) parafia Matki Bożej Bolesnej, (kościół Matki Bożej Bolesnej) parafia Matki Bożej Niepokalanej, (kościół MB Niepokalanej) parafia Najświętszej Maryi Panny Częstochowskiej, (kościół NMP Częstochowskiej) parafia Najświętszego Serca Pana Jezusa, (kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa (kolejowy)) parafia św. Rocha, (kościół św. Rocha) parafia św. Wawrzyńca Męczennika, (kościół św. Wawrzyńca)
Kościół rzymskokatolicki, Ordynariat Polowy Wojska Polskiego, 1 parafia w dekanacie Straży Granicznej: parafia wojskowa Miłosierdzia Bożego w Nowym Sączu
Kościół katolicki obrządku bizantyjsko-ukraińskiego (greckokatolicki), Metropolia przemysko-warszawska, Archieparchia przemysko-warszawska, Dekanat krakowsko-krynicki: parafia św. Włodzimierza i Olgi, (cerkiew greckokatolicka św. Dymitra)
Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny, Diecezja przemysko-gorlicka, Dekanat Gorlice: punkt duszpasterski Świętych Cyryla i Metodego; nabożeństwa odbywają się w kościele ewangelicko-augsburskim przy ulicy Pijarskiej 21
Kościół Ewangelicko-Augsburski RP, parafia Ewangelicko-Augsburska, (kościół ewangelicko-augsburski Przemienia Pańskiego wraz z zespołem poklasztornym)
Kościół Zielonoświątkowy w RP, zbór Chwały Bożej w Nowym Sączu (ul. Nawojowska)
Kościół Adwentystów Dnia Siódmego w RP, zbór w Nowym Sączu
Kościół Wolnych Chrześcijan, placówka w Nowym Sączu
Świadkowie Jehowy: Nowy Sącz – Północ (w tym grupa języka migowego) Nowy Sącz – Południe
Zbory te (razem ze zborem Limanowa) korzystają wspólnie z jednej Sali Królestwa (ul. Węgierska 213) z l. 90. XX w. i powstały 1 czerwca 2012 r. po reorganizacji z trzech zborów. Pierwszy zbór w mieście powstał pod koniec lat 20. XX wieku.
Historyczne obiekty sakralne:
Synagogi: Stara Synagoga w Nowym Sączu Najstarsza Synagoga w Nowym Sączu Synagoga Bajs Nusn w Nowym Sączu Synagoga w Nowym Sączu
Kościoły: Kościół Narodzenia Najświętszej Marii Panny
Tranzyt
Przez Nowy Sącz przechodzą drogi krajowe nr:
Komunikacja miejska
Komunikację miejską stanowią autobusy Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego.
Początki organizowania komunikacji na terenie miasta sięgają Uchwały Miejskiej Rady Narodowej z 17.07.1947 roku, w której Miejski Zakład Komunikacyjny przystąpił do MRN. W roku 1948 pojawił się pierwszy autobus, obsługujący linię Rynek – Dworzec PKP. Po licznych reorganizacjach, ostatecznie w 1995 roku MZK przekształciło się w Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne, którego jedynym właścicielem jest miasto Nowy Sącz.
Obecnie MPK obsługuje linie o numerach: od 1 do 49 oraz 101 i 102 (nocne), będące zarówno trasami na terenie miasta, jak również pobliskich miejscowości.
Kolej
Przez Nowy Sącz przechodzą 2 szlaki kolejowe:
linia kolejowa nr 96 Tarnów–Leluchów (długość 145,5 km; uruchomiona 18 sierpnia 1878, 2-torowa na odcinku Stróże–Nowy Sącz, zelektryfikowana w latach 1984–1987)
linia kolejowa nr 104 Chabówka–Nowy Sącz (długość 76,5 km; uruchomiona 16 grudnia 1884, 1-torowa, 10 km odcinek do stacji Marcinkowice zelektryfikowano w 1986, obecnie czynny tylko 30 km odcinek Nowy Sącz–Marcinkowice–Limanowa jedynie dla ruchu towarowego)
W mieście znajdują się 3 czynne stacje i przystanki kolejowe dla ruchu pasażerskiego:
Nowy Sącz Jamnica
Nowy Sącz Biegonice
Oraz dwie nieczynne dla ruchu pasażerskiego:
Nowy Sącz Miasto
Nowy Sącz Chełmiec
Bezpośrednie połączenia z Nowego Sącza: Kraków, Krynica, Rytro Tarnów.
Lotnictwo
W miejscowości Łososina Dolna niedaleko miasta znajduje się lotnisko sportowe Aeroklubu Podhalańskiego.
Ok. 21 km na północ od miasta działa prywatne, śmigłowcowe lądowisko Gródek nad Dunajcem 1.
W miejscowości Nowy Sącz naprzeciwko Szpitala Specjalistycznego im. Jędrzeja Śniadeckiego znajduje się lądowisko sanitarne dla helikopterów.
Władze miasta
Od 2006 roku prezydentem miasta jest Ryszard Nowak.
Służby mundurowe i instytucje publiczne
Nowy Sącz jest siedzibą sądu okręgowego oraz prokuratury okręgowej. W mieście znajduje się także urząd celny.
Państwowa Straż Pożarna
W Nowym Sączu mieści się Komenda Miejska Państwowej Straży Pożarnej, w której strukturach działają dwie jednostki ratowniczo-gaśnicze PSP
Jednostka Ratowniczo-gaśnicza nr 1 Państwowej Straży Pożarnej w Nowym Sączu (ul.W. Witosa 69)
Jednostka Ratowniczo-gaśnicza nr 2 Państwowej Straży Pożarnej w Nowym Sączu (ul. Węgierska 188)
Prócz tego w strukturach komendy działa 3 jednostka Ratowniczo-gaśnicza w Krynicy Zdrój
Przy JRG 2 swoją siedzibę ma Małopolska Grupa Poszukiwawczo-ratownicza (MGPR)
Wyposazenie :
340 K 90 - SLOp Skoda Fabia
340 K 95 - SLOp Skoda Superb
340 K 92 - SLRr Suzuki Grand Vitara
340 K 93 - SLBus 9 Renault Trafic
340 K 91 - SLKw Ford Transit Custom
340 K 82 - SCKw Scania P320
Jednostka Ratowniczo-Gaśnicza nr 1 PSP Nowy Sącz:
341 K 90 - SLRr Nissan Navara
341 K 21 - GBARt 2,5/24 Renault Midium
341 K 22 - GBARt 2,5/28 Mercedes Benz Atego 1530
341 K 23 - GBARw 2,5/24 MercedesBenz Atego 1329
341 K 25 - GCBARt 5/32 Scania P360
341 K 39 - GCBM 19/18 Jelcz 620
341 K 43 - SCRt Renault Kerax 6x6
341 K 51 - SD 37 Iveco Magirus
341 K 53 - SCH 40 Volvo FM12
341 K 60 - SLRchem Mercedes Benz Sprinter I
341 K 61 - SRchem Man
341 K 71 - SLRw Mercedes Benz Sprinter III
341 K 81 - SCkn Mercedes Benz Actros 4144
341-K1- Kontener Pompowy
341-K2- Kontener Przeciwpowodziowy
341-P1 -Przyczepa rat.ekologicznego
341-P2 -Przyczepa do przewozu Łodzi
341-P3 -Przyczepa
341-P4 -Przyczepa Kontenerowa
341-Ł3 - Przyczepa z Łodzią
341-Ł4 - Przyczepa z pontonem
Jednostka Ratowniczo-Gaśnicza nr 2 PSP w Nowym Sączu:
342 K 90 - SLRr Nissan
342 K 21 - GBARt 2,5/25 Man TGM 13.290 4x4
342 K 25 - GCBA 8/50 Renault Kerax 6x6
342 K 72 - SRt Mercedes Benz 911
342-Q1 - Quad
342-P1 - Przyczepa z ag.piany
Ochotnicza Straż Pożarna
Działania pożarnicze wspomaga także OSP Biegonice. Która na swoim wyposażeniu ma samochody GBART 3/16 Renault , GBA 2/24 Steyr oraz Skw Star .
Jest również OSP GRS Nowy Sącz
Służby Porządkowe
Bezpieczeństwa publicznego i prawa strzeże Komenda Miejska Policji w Nowym Sączu. Działania te wspomaga straż miejska, a także znajdujący się tutaj Karpacki Oddział Straży Granicznej.
Na terenie miasta znajduje się zakład karny.
Miasto ma 2 szpitale Szpital Specjalistyczny im. Jędrzeja Śniadeckiego oraz Szpital Ginekologiczno - Położniczy MEDIKOR
Pogotowie Ratunkowe
Dyspozytornia pogotowia ratunkowego znajduje się w Tarnowie, Sądeckie Pogotowie Ratunkowe poza karetkami w Siedzibie w Nowym Sączu posiada podstacje pogotowia ratunkowego w miejscowosciach:
Krynica-Zdrój
Łososina Dolna
Współpraca międzynarodowa
Miasta partnerskie:
Ludzie związani z miastem
Honorowi obywatele
W 1916 tytuł honorowego obywatelstwa Nowego Sącza otrzymali Władysław Leopold Jaworski i Józef Piłsudski.
Źródło treści i historia autorów: Wikipedia. Tekst skrócono i uporządkowano.
Tworzenie stron internetowych – Nowy Sącz
Jeśli prowadzisz firmę obsługującą klientów z miejscowości Nowy Sącz, możemy przygotować stronę odpowiadającą na ich najczęstsze pytania.
Witryna z rezerwacją lub zapytaniem
Strona może pokazywać zakres usług, sposób umawiania terminów i informacje potrzebne przed wizytą. Formularz dopasowujemy do tego, czy firma przyjmuje rezerwacje, czy najpierw odpowiada na zapytania.
Modernizacja istniejącej witryny
Przy przebudowie porządkujemy menu, aktualizujemy prezentację oferty i planujemy przekierowania ze zmienianych adresów. Warto zacząć od podstron, z których klienci najczęściej przechodzą do kontaktu.