Olesno – informacje o miejscowości
Olesno (śl. Òleszno, niem. Rosenberg) – miasto w woj. opolskim, siedziba gminy Olesno i powiatu oleskiego. Historycznie leży na Górnym Śląsku. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. częstochowskiego. Położone jest nad rzeką Stobrawą. Stacja kolejowa Olesno Śląskie.
Według danych z 31 marca 2011 miasto liczyło 9648 mieszkańców.
Nazwa
Nazwa miasta pochodzi od polskiej nazwy lasu lub drzewa olchy występującej w języku staropolskim w formach – Olszyna, Olsza. Znaczenie wyjaśnia topograficzny podręcznik Górnego Śląska z 1865 roku, który podaje źródłosłów nazwy jako "Olżyna (Erlen)" oraz legendę o pochodzeniu nazwy miasta od polskiego zawołania "o lesno! (O Wald!)". Niemiecką nazwę Rosenberg wywodzi natomiast od krzaków róż jakimi niemieccy koloniści dekorowali swoje obejścia.
W alfabetycznym spisie miejscowości na terenie Śląska wydanym w 1830 roku we Wrocławiu przez Johanna Knie miasto występuje pod polską nazwą Olesno oraz nazwą niemiecką Rosenberg we fragmencie "Olesno, polnischer Name der Kreisstadt Rosenberg". Podobnie odnotowuje to statystyczny opis Prus z roku 1837 notując "Rosenberg (poln. Olesno)".
Polską nazwę Olesno oraz niemiecką Rosenberg w książce "Krótki rys jeografii Szląska dla nauki początkowej" wydanej w Głogówku w 1847 wymienił śląski pisarz Józef Lompa.
Obecna nazwa została administracyjnie zatwierdzona 7 maja 1946
Historia
Istnieje dokument erekcyjny kościoła św. Michała wydany w 1226 r. przez biskupa wrocławskiego Wawrzyńca. Potwierdzono w nim fakt istnienia w Oleśnie komory celnej. W XIII w. miasto było we władaniu książąt wrocławskich. Przed 1294 r. miasto zostało ponownie przejęte przez książąt opolskich. W 1327 r. książę Opola i Olesna Bolko II uznał zwierzchnictwo czeskie. W 1396 r. miasto posiada wojewoda krakowski Spytko z Melsztyna. W 1450 r. nowy właściciel Olesna książę Bernard Niemodlińsko Strzelecki, odnowił prawa lokacyjne miasta. W 1532 r. miasto będące w posiadaniu właścicieli prywatnych (rodzin Beesów i von Geschinów) znalazło się w granicach monarchii habsburskiej. W XVII-XVIII w. liczne kataklizmy nękające mieszkańców – klęski żywiołowe i zniszczenia wojenne. W 1708 r. panująca w mieście epidemia dżumy pozostawiła przy życiu jedynie 90 mieszkańców.
W wyniku I wojny śląskiej pomiędzy Prusami oraz Austrią w 1742 r. Olesno wraz z większością Śląska zostało włączone do państwa pruskiego. Od 1816 r. Olesno było miastem powiatowym w rejencji opolskiej, grającym rolę potężnego ośrodka gospodarczego i kulturalnego. W 1848-1849 burzliwe wydarzenia Wiosny Ludów przeszły także przez tereny miasta.
Topograficzny opis Górnego Śląska z 1865 roku odnotowuje stosunki językowe w mieście: "Die deutsche Sprache ist vorherrschend und wird rein gesprochen, in der katholischen Kirche wird polnisch und deutsch, in der evangelischen nur deutsch gepredigt" czyli w tłumaczeniu na język polski "Niemiecka mowa dominuje w mieście, polski i niemiecki używany jest w kościele katolickim, w protestanckim tylko niemiecki". W 1863 roku Juliusz Roger w swojej książce wydanej we Wrocławiu p.t. Pieśni Ludu Polskiego w Górnym Szląsku zanotował polską piosenkę ludową pochodzącą z Olesna. Wg oficjalnych danych z 1905 r. językiem ojczystym 56% mieszkańców był niemiecki, a niemal 35% polski; ponad 6% zadeklarowało dwujęzyczność.
W latach 1919-1921 Olesno było rejonem działań powstańczych i walk plebiscytowych. W pobliżu Olesna w czerwcu 1919 r. miały miejsce przygotowania do wybuchu tzw. powstania oleskiego mającego poprzedzać wybuch I powstania śląskiego. W plebiscycie górnośląskim 20 marca 1920 r. 3286 głosujących opowiedziało się za pozostaniem miasta w granicach Niemiec, zaś 473 osoby – za przyłączeniem do Polski.
1939 – po rozpoczęciu II wojny światowej w miejscowym więzieniu władze niemieckie umieściły aresztowanych działaczy polskiej mniejszości. Niemieckie władze nazistowskie skonfiskowały także kapitał oraz majątek znajdującego się w mieście Banku Ludowego. Zrabowano m.in. 250. tys marek. Pracownicy banku i ich rodziny zostali aresztowani.
W trakcie wojny znajdowały się tutaj filie obozu Stutthof. W 1945 r. do miasta wkroczyły wojska Armii Czerwonej i władzę przejęła administracja polska. Od 1958 r. rozpoczęło działalność Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Oleskiej. Popularyzuje kulturę ziemi oleskiej, tradycję folklorystyczną i etnograficzną regionu. Od 1966 r.wydaje rocznik Głos Olesna. Od 1992 r. Olesno utrzymuje partnerskie kontakty z niemieckim miastem Arnsbergiem. W 1999 r. przywrócono miastu funkcję powiatu.
Demografia
Piramida wieku mieszkańców Olesna w 2014 roku.
Zabytki
Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są:
kościół fil. pw. św. Michała, ul. Kościelna, zbudowany w 1374 r. – poł. XIV w. z fundacji księcia Władysława Opolskiego, poł. XVII w., 1856 r. Murowany, wielokrotnie przebudowywany. Obecnie z cechami gotyckimi i barokowymi. Portal gotycki z XIV/XV wieku, ołtarz wczesnobarokowy, w prezbiterium dekoracja stiukowa z 1657 r. Otoczony murem z arkadką i bramą
plebania – wikarówka, ul. Kościelna 1, z poł. XVII, 1826 r.
kościół odpustowy pw. św. Anny, ul. Gorzowska 3, zbudowany w 1518 roku, l. 1668-1670; to obiekt sakralnych zabytków budownictwa drewnianego. Do głównej nawy dobudowano w latach 1668-1670 pięć kaplic usytuowanych na rzucie gwiazdy. Konstrukcja zrębowa na podmurowaniu. W ołtarzu głównym XVI-wieczne rzeźby. W nawie głównej, na belce tęczowej, rzeźbiona figura z XVII wieku. Wiele innych elementów starego wyposażenia liturgicznego, późnogotyckiego i późnorenesansowego. Ołtarz został skradziony. Do dnia dzisiejszego odzyskano tylko kilka figur. To co możemy oglądać, to replika
kościół ewangelicki, ul. Henryka Brodatego 1, z l. 1851-1853 – połowy XIX w.; wypisany z księgi rejestru
kaplica pw. św. Franciszka z Asyżu, przy dawnym szpitalu św. Anny, ul. Wielkie Przedmieście 2, z 1909 r.
cmentarz żydowski, z pocz. XIX w.: ruiny domu przedpogrzebowego, ogrodzenie
ratusz, obecnie muzeum, Rynek 20, zbudowany w 1826 r., w miejscu starszego z XVII wieku. Usytuowany w jednym z narożników czworobocznego rynku, z czasów lokacji. W 1945 roku spalony, odbudowany bez charakterystycznego wysokiego dachu z wieżą
mury obronne, z XIV/XV w., pozostałości po rozebraniu w XVII w., ul. Lompy,, wypisane z księgi rejestru
dom – kamienica barokowa, ul. Jaronia 7, z poł. XVIII w.; dwutraktowa, z sienią przelotową, nie ma osi. Elewacja frontowa trójosiowa, szczyt ujęty spływami, zwieńczony półkoliście
inne zabytki:
stara synagoga
kościół parafialny pw. Bożego Ciała, obecny, zbudowany w 1913 roku, murowany, wzniesiony na miejscu poprzedniego drewnianego z XVII i XVIII wieku, który został przeniesiony do Gronowic. (Ostatnio spłonął).
pozostałości zespołu dworskiego z XIX w. w Oleśnie – Świercze: oficyna, czworak, spichlerz, wozownia – obecnie mieszkania i magazyny, pozostałości parku.
Oświata
Przedszkola Publiczne Przedszkole nr 3 (z Oddziałem Integracyjnym) Publiczne Przedszkole nr 4
Szkoły podstawowe Publiczna Szkoła Podstawowa nr 2 Dwujęzyczna w Oleśnie im. św. Jadwigi Śląskiej Publiczna Szkoła Podstawowa nr 3 w Oleśnie im. Powstańców Śląskich
Gimnazja Publiczne Gimnazjum nr 1 im. Tadeusza Kościuszki w Oleśnie Publiczne Gimnazjum nr 2 Dwujęzyczne w Oleśnie im. św. Jadwigi Śląskiej
Szkoły ponadgimnazjalne Liceum Ogólnokształcące im. Lotników Polskich w Oleśnie Zespół Szkół Ekonomicznych i Ogólnokształcących im. Mikołaja Kopernika w Oleśnie Zespół Szkół Zawodowych im. Józefa Lompy w Oleśnie
Instytucje muzyczne i kulturalne
Miejski Dom Kultury
Muzeum im. Jana Nikodema Jaronia
Państwowa Szkoła Muzyczna I stopnia
Młodzieżowe Studium Muzyki Rozrywkowej
Oleska Biblioteka Publiczna im. Jakuba Alberta Pieloka w Oleśnie
Wspólnoty religijne
Na terenie miasta działalność duszpasterską prowadzą następujące kościoły:
Kościół Ewangelicko-Augsburski w RP Parafia Ewangelicko-Augsburska w Lasowicach Wielkich, Filiał Olesno
Kościół rzymskokatolicki Parafia pw. Bożego Ciała
Kościół Zielonoświątkowy Zbór Kanaan
Świadkowie Jehowy, Sala Królestwa Olesno
Komunikacja
Szlaki komunikacyjne:
11 – droga krajowa nr 11: Kołobrzeg – Koszalin – Szczecinek – Piła – Poznań – Ostrów Wielkopolski – Kluczbork – Olesno – Lubliniec – Bytom
487 – droga wojewódzka nr 487: Byczyna – Gorzów Śląski – Olesno
494 – droga wojewódzka nr 494: Bierdzany – Olesno – Wręczyca Wielka – Częstochowa
901 – droga wojewódzka nr 901: Olesno – Dobrodzień – Zawadzkie – Wielowieś – Pyskowice – Gliwice
linia kolejowa nr 143: Lubliniec – Olesno – Kluczbork – Oleśnica – Wrocław Mikołajów
Stacja kolejowa Olesno Śląskie.
Połączenia autobusowe obsługiwane są przez PKS Lubliniec, PKS Wieluń, PKS Kluczbork, PKS Opole, PKS Łódź, PKS Częstochowa, PKS Głogów oraz firmy prywatne, (dworzec autobusowy oraz wszystkie przystanki na terenie Olesna i powiatu oleskiego podlegają pod PKS Lubliniec). Olesno posiada bezpośrednie połączenia autobusowe z Opolem, Częstochową, Łodzią, Lublińcem, Kluczborkiem, Wieluniem, Sieradzem i in.
W 2011 otwarto oficjalnie sanitarne lądowisko przy ul. Klonowej.
Współpraca międzynarodowa
Miasta i gminy partnerskie:
Znani mieszkańcy
Reinhold Saltzwedel
Andrzej Czaja
Franciszek Kokot
Rudy Kennedy
Źródło treści i historia autorów: Wikipedia. Tekst skrócono i uporządkowano.
Tworzenie stron internetowych – Olesno
Chcesz przedstawić ofertę klientom z miejscowości Olesno? Pomagamy uporządkować treść i zaprojektować ścieżkę od zapoznania się z usługą do kontaktu.
Katalog produktów i sklep internetowy
Przygotowujemy strukturę kategorii i karty produktów z miejscem na zdjęcia, parametry oraz informacje o dostawie. Zakres wdrożenia można dopasować do liczby produktów i sposobu przyjmowania zamówień.
Witryna z rezerwacją lub zapytaniem
Strona może pokazywać zakres usług, sposób umawiania terminów i informacje potrzebne przed wizytą. Formularz dopasowujemy do tego, czy firma przyjmuje rezerwacje, czy najpierw odpowiada na zapytania.