Ostrołęka – informacje o miejscowości
Ostrołęka – miasto na prawach powiatu w województwie mazowieckim. Leży nad rzeką Narwią. Siedziba powiatu ostrołęckiego. W latach 1975–1998 stolica województwa ostrołęckiego. Ośrodek usług oraz przemysłu energetycznego, budowlanego, celulozowo-papierniczego i spożywczego. Ośrodek folkloru kurpiowskiego.
Miasto królewskie Korony Królestwa Polskiego w województwie mazowieckim.
Położenie
Ostrołęka jest położona w północno-wschodniej Polsce w Nizinie Północnomazowieckiej, na skraju Puszczy Zielonej, w środkowej części powiatu ostrołęckiego, w województwie mazowieckim. Przez miasto przepływają trzy rzeki: Narew, Omulew i Czeczotka. Nazwa miasta ściśle związana jest z topograficznymi właściwościami terenu („ostre” łąki nad rzeką, które wiosną zalewa woda).
Według danych z roku 2005 Ostrołęka zajmuje obszar 29,00 km², z czego:
użytki rolne: 32% powierzchni
użytki leśne: 6% powierzchni
Miasto stanowi 0,08% powierzchni województwa mazowieckiego.
Kalendarium
X-XII wiek – w miejscowości Susk Nowy koło dzisiejszej Ostrołęki istniał duży piastowski gród i osada z targiem
XI-XII wiek – gród i osada targowa na lewym brzegu Narwi na wysokości ujścia Omulwi. Wiódł tędy szlak handlowy z Mazowsza do Prus.
1373 12 maja – Umowna data początku pisanej historii miasta. Tego dnia Ostrołęka otrzymała od księcia Mazowieckiego Siemowita III w Wyszogrodzie przywilej na wójtostwo w Ostrołęce. Dokument nadający prawa miejskie nie zachował się. Zakłada się, że w chwili nadania przywileju na wójtostwo (zabezpieczenie finansowe dla wójta Ostrołęki i jego spadkobierców) miejscowość miała już prawa miejskie chełmińskie. Nadanie wójtostwa jest najstarszym dokumentem o Ostrołęce, stąd zwyczajowo jego datę tę uważa się w Ostrołęce za umowny moment nadania jej praw miejskich.
1526 – Ostrołęka, jako części Księstwa Mazowieckiego, zostaje włączona do Korony.
XVI w. – Ostrołęka stała się ośrodkiem starostwa niegrodowego należącego do królowej Bony. Królowa otoczyła swe miasto opieką, dzięki czemu Ostrołęka zyskała rangę ośrodka rzemieślniczego (sukiennictwo, rzemiosło drzewne) i handlowego – spław produktów leśnych i zboża Narwią do Gdańska. Liczba mieszkańców osiągnęła 2 000.
1563 – Ostrołęka została dotknięta zarazą oraz pożarem, które spustoszyły miasto.
XVII wiek – ożywienie gospodarcze, głównie na skutek szybkiego rozwoju handlu.
1655-1660 – w okresie potopu szwedzkiego miasto zostało dotkliwie zniszczone. Liczyło zaledwie około 400 mieszkańców.
1708 – w okolicach Ostrołęki Kurpie stoczyli walki ze Szwedami (bitwa pod Kopańskim Mostem), broniąc im wejścia na tereny puszczańskie.
1769 3 sierpnia – po zawiązaniu się konfederacji barskiej, w Ostrołęce odbył się zjazd konfederatów ziemi łomżyńskiej.
1777 – miasto liczyło 1674 mieszkańców i było trzecim pod względem wielkości miastem Mazowsza (po Warszawie i Pułtusku).
1783 – w dokumentach Komisji Edukacji Narodowej odnotowano, że w tym roku istniała szkoła parafialna, utrzymywana przez księdza.
1789 – powstaje kolejna szkoła otwarta przez bernardynów. Uczęszczało do niej 150 uczniów.
1793 – w Ostrołęce stacjonował sztab 1 brygady wraz z 10 szwadronem wielkopolskiej kawalerii narodowej dowodzonej przez brygadiera Antoniego Madalińskiego. Stąd, po zatwierdzeniu II rozbioru Polski, kiedy to miano przeprowadzić redukcję wojsk polskich, Madaliński wyruszył na czele zgromadzonych szwadronów w kierunku Krakowa, dając tym hasło do wybuchu insurekcji kościuszkowskiej.
1795 – po III rozbiorze Polski miasto weszło w skład zaboru pruskiego, stając się jednym z ośrodków miejskich Prus Nowowschodnich.
początek XIX w. – rozwój miasta: opracowano plan regulacyjny, rozpoczęto budowę manufaktury włókienniczej i osady rękodzielniczej na prawym brzegu Narwi pomiędzy ujściem Omulwi a drogą do Myszyńca.
1807 16 lutego – została stoczona bitwa między wojskami francuskimi a rosyjskimi. Francuzi odnieśli w niej zwycięstwo upamiętnione wyryciem nazwy Ostrołęki na Łuku Triumfalnym w Paryżu. Miasto stało się miastem powiatowym departamentu płockiego w Księstwie Warszawskim.
1808 – miasto wraz z przedmieściami liczyło 2036 mieszkańców.
1815 – Ostrołęka została włączona w skład Królestwa Kongresowego i stała się jednym z miast obwodowych.
1829 – miasto liczyło 2883 mieszkańców.
1831 26 maja – Ostrołęka była miejscem bitwy wojsk polskich pod dowództwem J. Skrzyneckiego z armią rosyjską dowodzoną przez I. Dybicza. Do ostatecznego rozbicia wojsk polskich nie dopuścił ppłk Józef Bem, dzięki szarży czwartej baterii artylerii lekkokonnej, którą osobiście dowodził. W wyniku bitwy nastąpiło całkowite zniszczenie prawobrzeżnej osady oraz duże zniszczenie miasta lewobrzeżnego.
II połowa XIX w. – w latach 80. zlokalizowano w mieście duży garnizon wojsk rosyjskich. Wybudowano forty, później w Wojciechowicach przy drodze łomżyńskiej, wybudowano koszary. Miasto liczyło wówczas 7965 mieszkańców, a wraz wojskiem 12 949.
1893 – Ostrołęka zyskała połączenie kolejowe przez Łapy i Małkinię z linią Warszawa-Petersburg.
1897 – miasto zyskało połączenie kolejowe z Tłuszczem.
1913 – liczba mieszkańców bez wojska osiągnęła 13 500. Dynamiczny rozwój miasta zaowocował nowymi zakładami przemysłowymi. Działały m.in. fabryki świec, mydła, kafli, guzików, 2 destylarnie, 3 browary, duża cegielnia, tartak, młyny i inne. Powstał oddział Towarzystwa Krajoznawczego oraz duże, murowane więzienie.
1915 – przez miasto przeszedł front I wojny światowej. Nastąpiły znaczne zniszczenia wojenne. Wycofująca się armia rosyjska spaliła miasto. Liczba mieszkańców spadła do 5 tys., z czego 80% stanowiła ludność żydowska.
1918 – po odzyskaniu przez Polskę niepodległości Ostrołęka weszła w skład województwa białostockiego, w którym pozostawała aż do 1939. Na kilka miesięcy przed wybuchem II wojny światowej miasto zostało włączone w skład województwa warszawskiego.
1920 7 sierpnia – miasto zostało zajęte przez Armię Czerwoną, by 23 sierpnia zostać wyzwolone.
1920-1939 – po I wojnie światowej nastąpiła odbudowa miasta oraz rozwój szkolnictwa podstawowego i średniego.
1937 – miasto liczyło 13 650 mieszkańców.
1939-1945 – okres okupacji hitlerowskiej, podczas którego w Ostrołęce utworzone były obozy pracy przymusowej. Miasto zostało poważnie zniszczone.
1945 – Ostrołęka została miastem powiatowym w województwie warszawskim.
1951 – rozpoczęto budowę elektrociepłowni.
1959 – powstała Ostrołęcka Fabryka Celulozy i Papieru (od 1971 Ostrołęckie Zakłady Celulozowo-Papiernicze).
1970-1990 – liczba mieszkańców wzrosła ponad 2-krotnie.
1972-1975 – w mieście powstały kolejne zakłady przemysłowe: Elektrownia „B”, Zakłady Wapienno-Piaskowe, Zakłady Mięsne, Zakłady Betonów Komórkowych i Proszkownia Mleka. Rozbudowano również obiekty infrastruktury społecznej, powstał nowy szpital, dworzec autobusowy, dom rzemiosła, międzyzakładowy dom kultury, dom sportowca, stadion.
1975 1 czerwca – Ostrołęka stała się miastem wojewódzkim. Nastąpił dynamiczny rozwój funkcji administracyjnych.
1979 – na początku kwietnia miasto zostało sparaliżowane na skutek ogromnej powodzi. Poziom rzeki Narew osiągnął wówczas 6 m. W związku z tymi wydarzeniami z wizytą do Ostrołęki przybył E. Gierek
1990 – restytucja samorządu terytorialnego.
1995 – powstał Most Madalińskiego, wzorowany na moście Barqueta w Sewilli.
1999 – powrót do statusu miasta na prawach powiatu oraz siedzibą starostwa powiatowego. Miasto w tym czasie liczyło 54 tys. mieszkańców.
2002 – odbyły się pierwsze od 1945 roku powszechne wybory prezydenta miasta. Zwyciężył w nich Ryszard Załuska i sprawował swój urząd do roku 2006.
Zabytki
grodzisko wczesnośredniowieczne, gródek obronny pochodzący prawdopodobnie z XII lub końca XI w.;
historyczny układ urbanistyczny starego miasta z rynkiem i ulicami przyległymi, miasto lokowane w XIV w. na prawie chełmińskim
kościół Farny pw. NMP i św. Mikołaja z XIV w., rozbudowany w latach 1641–1658;
zespół klasztorny pobernardyński: kościół św. Antoniego z lat 1666–1696 z polichromią z XVIII w., klasztor z 1660; dziedziniec kalwaryjny z lat 1751–1752;
zespół budynków pokoszarowych, druga połowa XIX w.;
kościół pw. św. Wojciecha, wzniesiony w 1890 r., pierwotnie cerkiew prawosławna służąca stacjonującym wojskom rosyjskim;
klasycystyczny ratusz, wzniesiony w 1824 r., zniszczony w 1915 r. odbudowany w 1924 r.;
budynek dawnej poczty (obecnie Muzeum Kultury Kurpiowskiej), z I poł. XIX w. w tym budynku najprawdopodobniej kwaterował Napoleon.
Demografia
Ostrołęka liczy 53 710 (dane za rok 2010) mieszkańców, gęstość zaludnienia wynosi 1852 mieszk./km². Pod względem liczby ludności miasto zajmuje 6. miejsce w województwie i 83. w Polsce.
Gospodarka
Najbardziej dynamiczny rozwój miasta nastąpił w XX w. Na początku tego stulecia w Ostrołęce powstał węzeł kolejowy, a w latach 50. zaczął się rozwijać przemysł. Powstały zakłady celulozowo-papiernicze i zespół elektrowni. Ostrołęka, chociaż położona wśród terenów rolniczych, jest liczącym się ośrodkiem przemysłowym.
W Ostrołęce funkcjonuje 5100 przedsiębiorstw zatrudniających 20 tys. osób. Dominują małe i średnie firmy prywatne. Ostrołęka pełni rolę ośrodka administracyjnego i gospodarczego dla północno-wschodniego Mazowsza. Struktura gospodarcza miasta zdominowana jest przez przemysł drzewno-papierniczy, energetyczny, materiałów budowlanych oraz przetwórstwa rolno-spożywczego.
W ostatnich latach utworzono tzw. strefę rozwoju gospodarczego, gdzie na obszarze kilkunastu hektarów, wyposażonym w pełną infrastrukturę techniczną, stworzono dogodne warunki do prowadzenia działalności produkcyjnej i usługowej. W ramach strefy funkcjonuje już kilka przedsiębiorstw, w tym Lacroix-Opakowania Sp. z o.o. z kapitałem francuskim. W wyniku otwarcia obwodnicy miasta dostępne stały się kolejne tereny inwestycyjne. Nowi inwestorzy mogą liczyć na ulgi w podatku od nieruchomości.
Przemysł celulozowo-papierniczy
StoraEnso Poland – jeden z największych w kraju producentów celulozy i papieru;
Lacroix-Opakowania – zakład z kapitałem francuskim.
Energetyka
Zespół Elektrowni Ostrołęka – o łącznej mocy elektrycznej 722 MW i cieplnej 456 MW
Przemysł spożywczy
Zakłady Mięsne „Pekpol Ostrołęka” – zakłady mięsne;
Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska Piątnica – produkcja mleka i jego przetworów (m.in. marka Milandia);
AGRANA Fruit Polska – przetwórstwo owoców.
Inne
Starglass – producent szyb zespolonych;
Xella Polska (Ytong) – producent betonów komórkowych.
Budżet samorządu
W 2013 r. wydatki budżetu samorządu Ostrołęki wynosiły 268,22 mln zł, a dochody budżetu 242,53 mln zł. Zadłużenie (dług publiczny) samorządu według danych na koniec 2013 r. wynosiło 81,6 mln zł, co stanowiło 33,7% wysokości wykonywanych dochodów.
Transport
Ostrołęka jest ośrodkiem drogowym i kolejowym w tej części województwa. Leży na skrzyżowaniu dróg z centrum i południa kraju na północny wschód. Od południa graniczy z obszarem aglomeracji warszawskiej, dla której jest naturalnym zapleczem. Wiedzie przez nią tzw. „gościniec mazurski”, czyli droga krajowa nr 61 z Warszawy nad jeziora. Ma bezpośrednie połączenie drogowe z Warszawą, Olsztynem i Białymstokiem, od których oddalona jest o ok. 120 km. |}
Transport drogowy
Przez Ostrołękę przebiegają dwie drogi krajowe i dwie drogi wojewódzkie.
Drogi krajowe:
Droga krajowa nr 53 – Olsztyn – Szczytno – Rozogi – Myszyniec – Kadzidło – Ostrołęka.
Droga krajowa nr 61 – Warszawa – Jabłonna – Serock – Pułtusk – Różan – Ostrołęka – Łomża – Grajewo – Augustów.
Drogi wojewódzkie:
Droga wojewódzka nr 544 – Brodnica – Lidzbark – Działdowo – Mława – Przasnysz – Krasnosielc – Ostrołęka.
Droga wojewódzka nr 627]] – Ostrołęka – Sokołów Podlaski
Transport kolejowy
Historia kolei w Ostrołęce sięga roku 1893, kiedy to uruchomiono połączenie kolejowe z Małkinią i Łapami, a co za tym szło – także z Warszawą i Białymstokiem. Obecnie przez miasto przebiega linia kolejowa nr 29 z Tłuszcza do Ostrołęki. Znajduje się na niej 16 stacji. We wrześniu 2007 r. ponownie zostało uruchomione bezpośrednie połączenie kolejowe Ostrołęka – Warszawa i Warszawa – Ostrołęka. Niestety połączenie to szybko zostało zlikwidowane. pasażerowie podróżujący do stolicy muszą korzystać ze stacji przesiadkowej w Tłuszczu. W mieście znajduje się stacja kolejowa
Transport miejski
Za organizację transportu miejskiego w Ostrołęce odpowiedzialny jest Miejski Zakład Komunikacji. Ostrołęcki MZK dysponuje obecnie 30 autobusami – głównie pojazdami marki Solaris Solbus i MAZ.
Transport lotniczy
W 2010 otwarto oficjalnie sanitarne lądowisko przy Al. Jana Pawła II.
Prezydenci Ostrołęki
Urząd Prezydenta Miasta Ostrołęki istnieje na stałe od 1975 roku. Wcześniej władzę w mieście sprawowali wójtowie, burmistrzowie, Naczelnicy i Przewodniczący. W roku 1568 Michał Tomaschek sprawował urząd Prezydenta Miasta Ostrołęki. Później Prezydentami Miasta byli też Jan Grądziński (w latach 1787–1791) i Grzegorz Karczewski (lata 1792–1798). Pierwszym w historii prezydentem, który został wybrany w wyborach bezpośrednich był Ryszard Załuska, który pełnił urząd w latach 2002–2006.
Powojenni prezydenci Ostrołęki:
1975–1978 – Edward Pyskło
1978–1985 – Jędrzej Nowak
1985–1990 – Stanisław Zaczkowski
1990–1992 – Tadeusz Witold Pieczyński
1992–1994 – Wiesław Piaściński
1994–1998 – Jędrzej Nowak
1998–2002 – Arkadiusz Czartoryski
2002–2006 – Ryszard Załuska
od 2006 – Janusz Kotowski
Osiedla Ostrołęki
Ostrołęka jest podzielona administracyjnie na 18 osiedli – dzielnic:
Kultura
Za organizację życia kulturalnego miasta odpowiada przede wszystkim Ostrołęckie Centrum Kultury, w którego skład wchodzą:
Ośrodek Folkloru i Tańca – organizuje m.in. imprezy folklorystyczne, konkursy i przeglądy zespołów ludowych, a także turnieje tańca towarzyskiego.
„Galeria Ostrołęka” – prowadzi działalność wystawienniczą, a także zajęcia plastyczne, malarskie, fotograficzne, rzeźbiarskie, czy garncarskie. Odbywają się tu również aukcje eksponatów i wernisaże.
Klub „Oczko” – skupia amatorskie zespoły artystycznego ruchu OCK. Odbywają się tutaj przedstawienia teatralne, recitale, koncerty muzyczne, a także konkursy recytatorskie. Klub organizuje coroczną imprezę „Ostrołęcką Jesień Teatralną”, na której spotkać się można z różnymi formami teatralnymi, zarówno scenicznymi, jak i ulicznymi. Od roku 2005 festiwalowi towarzyszy Przegląd Małych Form Teatralnych „Igła”.
Kino „Jantar” – jest jednym z najnowocześniejszych kin w tej części kraju, dysponuje wysokiej jakości sprzętem audio-wizualnym, spełniającym wszelkie standardy europejskie. Sala kinowa posiada 385 miejsc siedzących. Tutaj odbywają się Ogólnopolskie Spotkania z Piosenką Kabaretową (OSPA) – corocznie w listopadzie oraz Ogólnopolski Festiwal Filmów Amatorskich „Filmowe Zwierciadła” – corocznie w grudniu.
Ponadto rolę w propagowaniu kultury Ostrołęki i regionu odgrywają:
Muzeum Kultury Kurpiowskiej – pod tą nazwą działa od 1998 r., wcześniej funkcjonowało jako Muzeum Okręgowe w Ostrołęce. Obejrzeć tu można m.in. stałą ekspozycję z czasu powstania listopadowego.
Miejska Biblioteka Publiczna im. W. Gomulickiego – w swoich zbiorach posiada blisko 190 tys. pozycji książkowych i innych. Promuje działalność wydawniczą rodzimych twórców.
Zespół Pieśni i Tańca „Kurpie” – zespół ludowy działający od 1952 roku; występuje z sukcesami w całym kraju, od 2002 r. jest współorganizatorem Ogólnopolskiego Konkursu Tańców Polskich „Kurpiowskie Dwojaki”.
Ponadto corocznie w maju odbywają się „Dni Ostrołęki”. W ich ramach organizowane są przez władze miasta imprezy plenerowe, festyny, zawody sportowe, koncerty muzyczne, wybory miss, czy juwenalia studenckie. Akcentem „Dni Ostrołęki” jest – organizowane jednak nie w każdym roku – widowisko plenerowe „Bitwa pod Ostrołęką”, jako upamiętnienie wydarzeń z maja 1831 r.
Także corocznie, we wrześniu, odbywa się ogólnopolski przegląd zespołów rockowych „Rockołęka”. Pierwsza edycja odbyła się 5 września 2009 na scenie przy domu handlowym „Kupiec”.
Edukacja
W Ostrołęce funkcjonuje 10 szkół podstawowych, 8 gimnazjów, 4 zespoły szkół zawodowych, 5 liceów ogólnokształcących oraz 4 placówki szkolnictwa wyższego:
Kościół rzymskokatolicki
W Ostrołęce funkcjonuje 6 parafii rzymskokatolickich. Należą one do dekanatu Ostrołęka w Diecezji Łomżyńskiej:
parafia pw. św. Antoniego Padewskiego;
parafia pw. Nawiedzenia NMP i św. Mikołaja (tzw. kościół farny);
parafia pw. św. Wojciecha (księża Pallotyni) – Ostrołęka/Wojciechowice;
parafia pw. Zbawiciela Świata;
parafia pw. św. Franciszka z Asyżu;
parafia pw. NMP Królowej Rodzin
Kościoły ewangeliczne
Na terenie miasta działalność duszpasterską prowadzą dwie protestanckie wspólnoty o charakterze ewangelicznym:
Kościół Chrześcijan Baptystów
Kościół Zielonoświątkowy
Inne wyznania
Świadkowie Jehowy: zbór Ostrołęka–Wschód (w tym grupa języka migowego) i zbór Ostrołęka–Zachód, z Salą Królestwa.
Sport i rekreacja
Organizacją życia sportowego na terenie miasta zajmuje się Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji. Dysponuje on m.in. halą widowiskowo-sportową, krytą pływalnią, kortami tenisowymi, a także stadionem na ponad 2500 miejsc siedzących.
Piłka nożna
Narew Ostrołęka – klub piłkarski powstały w 1962 r. W sezonie 2015/2016 występuje w IV lidze – grupa mazowiecka (północ);
Korona Ostrołęka – klub piłkarski założony w 1998 r., aktualnie – Liga Okręgowa.
Siatkówka
Energa Omis Ostrołęka – drużyna siatkarzy występująca w II lidze polskiej (sezon 2016/2017).
OTPS Nike Ostrołęka – sekcja siatkówki kobiet; drużyna seniorek występuje w II lidze polskiej.
Olimp Ostrołęka – drużyna siatkarzy – młodzików (I liga) i kadetów (I liga)
Piłka ręczna
„Trójka” Ostrołęka – drużyna piłkarzy ręcznych. Występuje w II lidze.
Koszykówka
OTK Ostrołęka – męska drużyna koszykarska;
MUKS Unia Basket Ostrołęka – żeńska sekcja koszykówki;
OKK Ostrołęka – męska sekcja koszykówki.
Lekkoatletyka
OKLA Ostrołęka – ostrołęcki klub lekkoatletyczny.
Prasa
„Tygodnik Ostrołęcki” – najstarsza ostrołęcka gazeta, ukazuje się od 14 października 1982;
„Rozmaitości Ostrołęckie” – bezpłatny dwutygodnik, dystrybucja bezpośrednio do mieszkań na osiedlach, gazeta ukazuje się od marca 1998 roku, największy nakład w Ostrołęce;
„Kurier Ostrołęcki” – bezpłatny tygodnik o nakładzie 25 000 egzemplarzy, ukazuje się od marca 2007 roku
Radio
Radio Nadzieja;
Radio Dla Ciebie – oddział w Ostrołęce.
Media internetowe
eOstroleka.pl
kurierostrolecki.pl
moja-ostroleka.pl
nowaostroleka.pl
tv-ostroleka.pl
epowiatostrolecki.pl
Lokalne atrakcje
Muzeum Kultury Kurpiowskiej, a w nim m.in. stałą ekspozycję poświęconą powstaniu listopadowemu;
Forty Bema – mauzoleum powstania listopadowego – budowla-pomnik, otoczona fosą, wykorzystywana do przedstawień plenerowych i części inscenizacji „Bitwy pod Ostrołęką”;
pomnik gen. Józefa Bema – bohatera bitwy powstania listopadowego, jaka rozegrała się pod Ostrołęką 26 maja 1831 r.;
izba pamięci 5 Pułku Ułanów Zasławskich w ZSZ nr 2 Ostrołęka-Wojciechowice.
Most Madalińskiego – zbudowany w 1995 r., podwieszony na łuku; wzorowany na moście Barqueta w Sewilli;
Stare Miasto i deptak śródmiejski (m.in. ulica Głowackiego);
Kompleks sportowy przy ulicy Traugutta wraz z ‘Aquaparkiem’;
Pomnik-ławeczka dr Józefa Psarskiego na skwerze jego imienia
Współpraca międzynarodowa
Miasta i gminy partnerskie:
Balassagyarmat
Slavkov u Brna
Źródło treści i historia autorów: Wikipedia. Tekst skrócono i uporządkowano.
Tworzenie stron internetowych – Ostrołęka
Jeśli prowadzisz firmę obsługującą klientów z miejscowości Ostrołęka, możemy przygotować stronę odpowiadającą na ich najczęstsze pytania.
Serwis dla firmy obsługującej kilka miejscowości
Witryna może przedstawiać rzeczywisty obszar obsługi oraz różnice między usługami dostępnymi w poszczególnych lokalizacjach. Każda podstrona powinna odpowiadać na konkretne pytania klientów dotyczące dojazdu, zakresu prac lub kontaktu.