Radlin – informacje o miejscowości
Radlin – miasto w południowej Polsce, w województwie śląskim, w powiecie wodzisławskim.
Według danych z 31 grudnia 2015 r. miasto miało 17 913 mieszkańców.
Położenie
Radlin historycznie położony jest na Górnym Śląsku.
Według danych z 1 stycznia 2010 r. powierzchnia miasta wynosiła 12,53 km². Miasto stanowi 4,37% powierzchni powiatu.
Według danych z 2002 r. Radlin miał obszar 12,53 km², w tym: użytki rolne: 63%, użytki leśne: 2%.
Sąsiednie gminy: Marklowice, Pszów, Rybnik, Rydułtowy, Wodzisław Śląski.
Dzielnice
Radlin jest gminą miejską, nie podzieloną na dzielnice. Obszary pretendujące do miana dzielnic są nazywane w ten sposób jedynie umownie. W miejscowości można wyróżnić:
Biertułtowy – centrum miasta, graniczy z Rybnikiem i Wodzisławiem Śląskim
Głożyny – graniczą z Wodzisławiem Śląskim, Pszowem i Rydułtowami
Reden – graniczy z Rybnikiem i Rydułtowami
Obszary – graniczą z Wodzisławiem Śląskim oraz Rybnikiem
Marcel (dawniej Emma) – dzielnica przemysłowa, od nazwy kopalni
Demografia
Dane z 31 grudnia 2007 r.:
Co daje miastu 2297 lokatę pod względem powierzchni i 385 lokatę pod względem liczby ludności w skali kraju.
Według danych z roku 2002 średni miesięczny dochód na mieszkańca wynosił 1251,81 zł.
Piramida wieku mieszkańców Radlina w 2014 r.:
Historia
Radlin jest miejscowością starą, ale niewiele zachowało się o nim wzmianek w kronikach bądź też w aktach urzędowych. Nazwę swą prawdopodobnie wywodzi od słowa „radło” w znaczeniu pługa, lub jego części, co wskazuje na rolniczy charakter miejscowości. Z okresu najazdów Tatarów w 1241 zachowało się podanie, według którego chłopi radlińscy uwolnili oblężonego przez Tatarów w zamku wodzisławskim księcia, za co ten przyjął swych wybawców do stanu szlacheckiego. Stanowiące obecne centrum miasta Biertułtowy były wzmiankowane już w 1305 r. jako Bertholdi villa, zaś pierwsza wzmianka o Radlinie pochodzi z 1365 r. i zamieszczona jest w starym akcie sprzedaży nieznanego bliżej Konrada von Radlin. Był on właścicielem całego lub części Radlina, a po nim miejscowość przeszła w ręce Plankuara, później Sednitzkiego. Od 1602 r. właścicielem był Jerzy Charwat Plawetzki z Plawecz, zaś Radlin Górny bez Szonowic należał do właściciela Wodzisławia, wchodząc w skład Wodzisławskiego Państwa Stanowego. Do Radlina należały również Obszary wraz z tzw. Pogwizdowem. Pierwsza wzmianka o nich pochodzi z 1696 r. Występują pod nazwą Romanshofod imienia obszarnika pruskiego Romana, który był właścicielem dość rozległych terenów.
Radlin rozwijał się dość wolno. W 1783 r. Mieszkało w nim 51 rolników, 13 ogrodników i liczył tylko 279 mieszkańców. Radlin Dolny długo należał do dóbr rycerskich, a w 1804 r. Przeszedł w ręce właścicieli Wodzisławia, gdyż hrabia wodzisławski zakupił cały Radlin Dolny i część Górnego tzw. Szonowiec.
Dłuższą notkę o tej miejscowości spotykamy w dokumentach pochodzących z końca XIX w., dokładniej mówiąc w zapiskach wodzisławskiego kronikarza Franiczka Henke, który podaje, że Radlin jest jedną z największych wsi powiatu rybnickiego i składa się z Radlina Górnego i Dolnego oraz z Obszar.
Henke podaje, że w Radlinie Górnym było 51 gospodarstw rolnych, zaś w wyniku parcelacji liczba ich wzrosła do 70, ale ich powierzchnia użytkowa poważnie się zmniejszyła. Poza tym było tu 89 chałupników, 2 wodne młyny, 183 domy zamieszkane przez 2190 mieszkańców, w tym 11 ewangelików i 2 żydów. Resztę stanowili katolicy. Same obszary liczyły 107 mieszkańców, w tym 8 ewangelików.
Godny uwagi jest również fakt, że każda dzielnica miała swą własną pieczęć z herbem. I tak Radlin Górny pieczętował się sercem, z którego wychodziły 2 kwiaty, Radlin Dolny mężczyzną toczącym przed sobą koło od wozu, zaś Obszary skrzyżowanymi grabiami, kosą i cepem.
Główne centrum życia mieściło się w Radlinie Dolnym (obecnie tzw. Radlin II), tu znajdowała się szkoła podstawowa i kościół – filia parafii Wodzisław, gdzie proboszczem był ks. Reszka. Do 1870 r. nie było na tych terenach obowiązku uczęszczania do szkoły. Zainteresowani mieszkańcy, np. z Obszar, wysyłali swe dzieci do szkoły mieszczącej się w Radlinie Dolnym.
Wraz z rozwojem przemysłu (głównie kompleksu kopalnianego w skład którego wchodziła kopalnia Emma, dzisiejsza KWK Marcel, elektrociepłownia oraz koksownia, dzisiejsza Koksownia Radlin) intensywnie rozbudowane zostały Obszary oraz Biertułtowy będące dzielnicami Radlina. Na terenach przykopalnianych na przełomie XIX i XX w. powstało modernistyczne osiedle-ogród zwane "Kolonią Emma". Przy pracach nad osiedlem uczestniczyli słynni niemieccy architekci wczesnego modernizmu, m.in. William Müller, czy później Hans Poelzig. Osiedle, w praktycznie niezmienionej kształcie architektonicznym, do dziś można podziwiać w Radlinie.
W wyniku działań wojennych, Radlin, jako ważny ośrodek górniczej aglomeracji, nie ucierpiał tak bardzo, jak chociażby sąsiedni Wodzisław Śląski. Mimo tego miały miejsce lokalne zrywy a nawet bitwy. Do najsłynniejszej doszło w rejonie rolniczej dzielnicy Głożyny, gdzie dziś znajduje się pamiątkowy obelisk.
Do największej tragedii w czasie II wojny światowej doszło w okolicach nieczynnego szybu "Reden" który był miejscem nazistowskiego mordu na mieszkańcach terenów ziemi rybnicko-wodzisławskiej. W latach 1939-1945 hitlerowcy wrzucali żywcem do nieczynnego szybu pojmane osoby z okolicznych terenów. W miejscu tragedii dziś znajduje się pomnik upamiętniający tamte wydarzenia, oraz park miejski.
W marcu 1945 r. Armia Czerwona toczy na ziemi rybnicko-wodzisławskiej krwawe boje z cofającymi się Niemcami. 27 marca Radlin został zajęty przez Rosjan. Trzy dni później żołnierze sowieccy wysiedlili większość ludności Kolonii Emma. Pomieszczenia w kamienicach radlińskiego osiedla zajął sztab 38 Armii Czerwonej – siły bojowej IV Frontu Ukraińskiego. Rosyjski pisarz, poeta, dramaturg i korespondent wojenny Konstantin Michajłowicz Simonow tak opisał ówczesną wizytę w mieście: "Powietrze pełne było pyłu węglowego, wszędzie napotykaliśmy jeziorka węglowe o czarnej brudnej wodzie. Także gleba była czarna. Pejzaż był ponury. [...] Murowany budynek typu koszarowego z czerwonej cegły, (tam kwaterował Simonow) choć z zewnątrz ponury, ale jak wiele niemieckich domów mieszkalnych, wewnątrz był bardzo przytulny [...]. Kopalnia i koksownia funkcjonowały”..
Po miesiącu stacjonowania w Kolonii Emma Armii Czerwonej przystąpiono do odbudowy zniszczonej infrastruktury, uruchomienia administracji oraz szkolnictwa.
W wyniku wzrostu liczby mieszkańców Radlina – gmina otrzymała prawa miejskie 13 listopada 1954 r.
W 1975 r. Radlin (wraz z Marklowicami, Pszowem, Rydułtowami i Wilchwami) włączono do Wodzisławia Śląskiego. 1 stycznia 1997 r. ponownie się uniezależnił, jednak dawne dzielnice Radlin Dolny i Górny, tworzące razem tzw. Radlin II, pozostały w granicach administracyjnych Wodzisławia. W latach 1997-1998, już jako ponownie niezależne miasto, Radlin administracyjnie należał do województwa katowickiego. W 2014 r. w Radlinie uruchomiono pierwszą w przemysłowej części Górnego Śląska tężnię.
Architektura
Wieża wyciągowa szybu Wiktor, dawniej Mauve
Wieża wyciągowa szybu Antoni, dawniej Grundman
Willa Dyrektora Wachsmanna, projektu Williama Müllera
Budynek dawnej siedziby Rybniker Steinkohlen Gewerkschaf (Rybnickiego Gwarectwa Węglowego) przy ul. Rogozina 52
Kolonia Emma w Radlinie
Kościół parafialny pod wezwaniem Wniebowzięcia NMP z 1926 r. w stylu neobarokowym
Tężnia w Radlinie
Kultura
Tradycje działalności na niwie kultury w Radlinie, sięgają czasów przełomu XIX i XX w. Ważną postacią dla krzewienia działalności kulturalnej w Radlinie, był Leopold Zarzecki, założyciel Związku Katolickich Robotników im. św. Józefa i Towarzystwa Młodzieży Polskiej "Eleusis".
W latach 60. w Radlinie powstaje Zakładowy Dom Kultury przy KWK "Marcel", późniejszy Miejski Ośrodek Kultury w Radlinie.
W 1990 r. w Radlinie (będącym wówczas dzielnicą Wodzisławia Śląskiego) powstaje Radlińskie Towarzystwo Kulturalne, jako forma protestu przeciwko planom przeznaczenia Domu Kultury na cele handlowe i chęć poprawy sytuacji życia kulturalnego na terenie Radlina. W tych kręgach pojawia się również postulat usamodzielnienia się dzielnicy Radlin, jako osobnego samorządu.
Organem prasowym radlińskiego samorządu jest miesięcznik "Biuletyn Radlin". Oprócz tego w mieście wydawane są czasopisma "Wici" (wyd. Radlińskie Towarzystwo Kulturalne), "wARTo!" (wyd. Miejski Ośrodek Kultury), oraz prasa wyznaniowa (parafialna).
Przedszkola
Przedszkole Publiczne nr 1 im. Gromadki Misia Uszatka
Przedszkole Publiczne nr 2
Przedszkole Publiczne nr 3 im. Akademii Wesołych Bajtli
Szkoły podstawowe
Szkoła Podstawowa nr 3
Szkoła Podstawowa nr 4 im. Gustawa Morcinka
Gimnazja
Gimnazjum nr 1 im. Adama Mickiewicza
Zespoły szkół
Zespół Szkół Sportowych w Radlinie, w ramach którego funkcjonują: Sportowa Szkoła Podstawowa z Oddziałami Integracyjnymi nr 2 im. Komisji Edukacji Narodowej Sportowe Gimnazjum nr 2
Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych im. Sejmu Śląskiego
Inne
Ognisko Pracy Pozaszkolnej w Radlinie
Świetlica Środowiskowa w Radlinie
Wspólnoty wyznaniowe
Na terenie Radlina funkcjonują dwie parafie rzymskokatolickie (parafia Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i parafia Niepokalanego Serca Maryi), a także Społeczność Chrześcijańska "Opoka" Kościoła Ewangelicznych Chrześcijan
Przemysł
Kopalnia Węgla Kamiennego Marcel
Koksownia Radlin
Elektrociepłownia Marcel
Komunikacja
Droga krajowa nr 78 (Chałupki – Wodzisław Śląski – Radlin – Rybnik – Gliwice – Tarnowskie Góry – Jędrzejów)
W Radlinie znajduje się przystanek kolejowy Radlin Obszary z którego odjeżdżają pociągi Kolei Śląskich w kierunku Rybnika i Wodzisławia Śląskiego. W mieście jest również towarowa stacja kolejowa Radlin Marcel, obsługująca wyłącznie ruch towarowy z KWK i EC Marcel i Koksowni Radlin. Najbliższa stacja kolejowa z międzynarodowymi połączeniami kolejowymi znajduje się w Wodzisławiu Śląskim.
Linia kolejowa nr 158 (Rybnik Towarowy - Radlin Obszary- Wodzisław Śląski -Chałupki)
Handel i usługi
Wraz z rozwojem urbanistycznym gmin wchodzących w skład dzisiejszego miasta Radlin, głównie Biertułtów i Obszar, oraz rozwojem przemysłu górniczego, charakter miasta zmieniał się z rolniczego na przemysłowo-usługowy. Wpłynęło to również na handel i usługi. Od drugiej połowy XIX wieku w centrum Biertułtów funkcjonować zaczyna gospoda „Wollner Gasthaus Inhaber Wilhelm Mrosek” która była ważnym ośrodkiem nie tylko usługowym ale i kulturalnym gminy i regionu. Od 1897 następuje szybki rozwój budownictwa w okolicy dzisiejszej kopalni "Marcel", głównie w obrębie Kolonii Emma, na terenie której funkcjonować zaczął konsum kopalniany. Główny plac targowy znajdował się wówczas na terenie dzisiejszego Parku im. Leopolda Zarzeckiego w Biertułtowach.
Drugim etapem rozwoju sfery handlowej i usługowej to przełom lat 70. i 80. kiedy to w mieście powstają punkty handlowe w ramach sieci sklepów górniczych (tzw. "sklepy G.")
Przełom ustrojowy po 1989 umożliwił większą swobodę zakładania działalności gospodarczej, co znacząco wpłynęło na zwiększenie punktów drobnego handlu i usług. Oprócz lokalnych przedsiębiorców na terenie miasta zaczynają funkcjonować supermarkety oraz dyskonty.
Kluby i stowarzyszenia sportowe
Siatkarski Klub Górnik Radlin – siatkówka
Klub Sportowy Górnik Radlin – piłka nożna i pływanie
Towarzystwo Szermierzy Górnik Radlin - szermierka
Uczniowski Klub Sportowy Trójka Radlin - szermierka
Stowarzyszenie Dalekowschodnich Sztuk Walki „Tao”
Uczniowski Klub Sportowy „Ronin”
Radlińskie Towarzystwo Przyjaciół Szermierki
PTTK Oddział Radlin
Klub Gimnastyczny „Radlin”
Osiągnięcia sportowe
Z Radlinem związane są nazwiska dwudziestu Olimpijczyków, którzy pochodzili bądź trenowali w radlińskich klubach sportowych. Przede wszystkim reprezentując Klub Sportowy Górnik Radlin oraz Klub Gimnastyczny „Radlin”, którego obiekt gimnastyczy pełnił również rolę Ośrodka Przygotowań Olimpijskich.
Radlińscy Olimpijczycy:
- Jan Deutschmanek, gimnastyk, uczestnik Igrzysk Olimpijskich w Amsterdamie (1928)
- Paweł Gaca, gimnastyk, uczestnik Igrzysk Olimpijskich w Helsinkach (1952)
- Janina Kurzanka-Bartoniek, gimnastyczka, uczestniczka Igrzysk Olimpijskich w Helsinkach (1952)
- Ryszard Kucjas, gimnastyk, uczestnik Igrzysk Olimpijskich w Helsinkach (1952)
- Paweł Gawron, gimnastyk, uczestnik Igrzysk Olimpijskich w Helsinkach (1952)
- Jerzy Krasówka, piłkarz, uczestnik Igrzysk Olimpijskich w Helsinkach (1952)
- Paweł Sobek, piłkarz, uczestnik Igrzysk Olimpijskich w Helsinkach (1952)
- Alfred Kucharczyk, gimnastyk, uczestnik Igrzysk Olimpijskich w Rzymie (1960), w Tokio (1964) i w Meksyku (1968)
- Ernest Hawełek, gimnastyk, uczestnik Igrzysk Olimpijskich w Rzymie (1960), i w Tokio (1964)
- Wilhelm Kubica, gimnastyk, uczestnik Igrzysk Olimpijskich w Tokio (1964), w Meksyku (1968) i w Monachium (1972)
- Mikołaj Kubica, gimnastyk, uczestnik Igrzysk Olimpijskich w Tokio (1964), w Meksyku (1968) i w Monachium (1972)
- Sylwester Kubica, gimnastyk, uczestnik Igrzysk Olimpijskich w Meksyku (1968), w Monachium (1972) i w Montrealu (1976)
- Jerzy Kruża, gimnastyk, uczestnik Igrzysk Olimpijskich w Meksyku (1968) i w Monachium (1972)
- Alfons Andrzej Stawski, bokser, uczestnik Igrzysk Olimpijskich w Monachium (1972)
- Marian Pieczka, gimnastyk, uczestnik Igrzysk Olimpijskich w Montrealu (1976)
- Zbigniew Kicka, bokser, uczestnik Igrzysk Olimpijskich w Montrealu (1976)
- Andrzej Biegalski, bokser, uczestnik Igrzysk Olimpijskich w Montrealu (1976)
- Leszek Bandach, szermierz, uczestnik Igrzysk Olimpijskich w Seulu (1988)
- Leszek Blanik, gimnastyk, uczestnik Igrzysk Olimpijskich w Sydney (2000) i w Pekinie (2008)
- Piotr Gabrych, siatkarz, uczestnik Igrzysk Olimpijskich w Atenach (2004)
Sukcesy krajowe:
siatkówka: SK Górnik Radlin, grał w sezonach 1996/2000 w I Lidze Serii „A” oraz w sezonie 2004/2005 w Polskiej Lidze Siatkówki.
piłka nożna: Górnik Radlin, występy w I lidze w latach 1948 (jako KS Górnik Radlin-Niedobczyce), 1950-55, 1957, 1959; 2. miejsce w l lidze w sezonie 1951.
szermierka: Towarzystwo Sportowe Górnik Radlin: Wicemistrzostwo Polski Seniorek w Szpadzie (Dominika Mosler), 2013, Wicemistrzostwo Polski Juniorów Młodszych, 2015
Obiekty sportowe
Stadion Górnika Radlin –
Pojemność – 133 miejsca siedzące
Oświetlenie – brak
Wymiary boiska 105 m x 67 m
MOSiR Radlin –
Duża sala (na sali swoje mecze ligowe rozgrywa SK Górnik Radlin)
Mała sala (na parkiecie są wymalowane pola do szermierki)
Duży basen Wymiary 25 m x 12,5 m Głębokość od 1,85 m do 1,3 6 torów pływackich Zjeżdżalnia wodna długości 80 m
Obiekt Gimnastyczny im. Leszka Blanika (tzw. „Sokolnia”)
Organizacje pozarządowe
Działalność społeczna:
Stowarzyszenie Biuro Porad Obywatelskich w Radlinie
Stowarzyszenie Kobiet Aktywnych w Radlinie
Stowarzyszenie "Młody Radlin"
Harcerski Krąg Seniora w Radlinie
Stowarzyszenie na rzecz Dzieci i Młodzieży "Tęcza"
Stowarzyszenie Aktywni Społecznie
Stowarzyszenie Integracji i Rozwoju" Dobre Anioły"
Przedsiębiorczość:
Forum Firm Miasta Radlin
Bezpieczeństwo:
Ochotnicza Straż Pożarna w Biertułtowach
Ochotnicza Straż Pożarna w Głożynach
Osoby związane z Radlinem
Józef Kolorz (ps. Marcel, Kostecki) – działacz związkowy i komunistyczny, uczestnik powstań śląskich, pracował w kopalni „Emma”. Zginął podczas hiszpańskiej wojny domowej, walcząc po stronie republiki.
Bolesław Kominek – kardynał, biskup wrocławski, urodził się w Radlinie II (wówczas części Radlina). Autor słynnego listu biskupów polskich do biskupów niemieckich.
Jan Szulik (1898-1942) – poseł Sejmu Śląskiego i Sejmu II Rzeczypospolitej, powstaniec śląski, zginął w Auschwitz.
Karol Musioł – (1905-1983) – inicjator Krajowego Festiwalu Polskiej Piosenki w Opolu, w latach 1949-1950 burmistrz Wodzisławia Śląskiego, wieloletni burmistrz Opola
Leszek Blanik – złoty medalista w skoku przez stół gimnastyczny (dyscyplina gimnastyki sportowej) na Igrzyskach Olimpijskich w Pekinie 2008 roku, brązowy medalista olimpijski w gimnastyce sportowej, złoty medalista mistrzostw świata 2007 r. w skoku.
Hubert Gruszczyk - geolog, naukowiec AGH
Martyna Kliszewska – pochodząca z Radlina aktorka Teatru Nowego w Łodzi, znana m.in. z seriali Magda M., Plebania, Klan
Kamil Durczok- związany z Radlinem prezenter TV.
Ireneusz Serwotka – działacz piłkarski i samorządowiec. Członek zarządu PZPN. Były prezes Odry Wodzisław Śląski, prezydent Wodzisławia Śląskiego w latach 1998–2002, od 2016 starosta wodzisławski
Tadeusz Kijonka – polski polityk, poeta, dziennikarz, poseł na Sejm IX i X kadencji.
Krzysztof Sitarski - polski polityk, poseł na Sejm VIII kadencji, mieszkaniec Radlina.
Jerzy Buczyński - pisarz, autor książek o tematyce śląskiej.
Miasta partnerskie
Radlin podpisał umowy partnerskie z miastami:
Genthin (Niemcy)
Mohelnice (Czechy)
Oprócz miast partnerskich Radlin współpracuje z następującymi miastami w Europie:
Valašské Meziříčí (Czechy)
Sopron (Węgry)
Kildare (Irlandia)
San Dona di Piave (Włochy)
Medina del Campo (Hiszpania)
Rohatyn (Ukraina)
Ciekawostki
Radlińska hałda (przy kopalni "Marcel") widnieje na okładce płyty "Necrocosmos" metalowej grupy Gallileous
Źródło treści i historia autorów: Wikipedia. Tekst skrócono i uporządkowano.
Tworzenie stron internetowych – Radlin
Projektując witrynę dla firmy z obszaru miejscowości Radlin, zaczynamy od ustalenia, czego klient potrzebuje przed złożeniem zamówienia lub wysłaniem zapytania.
Wizytówka internetowa dla lokalnej firmy
Na stronie można zebrać godziny pracy, obszar obsługi i odpowiedzi na pytania, które klienci najczęściej zadają przed kontaktem. Projekt układu uwzględnia wygodne korzystanie z witryny na telefonie.
Strona z ofertą dla klientów biznesowych
Przygotowujemy podstrony opisujące usługi, proces współpracy i przykładowe realizacje. Formularz pozwala wskazać zakres projektu i zostawić dane do kontaktu w sprawie wyceny.