Rudy Wielkie – informacje o miejscowości
Rudy (też: Rudy Wielkie; niem. Rudy, Groß Rauden) – wieś sołecka w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie raciborskim, w gminie Kuźnia Raciborska. W latach 1973-1977 miejscowość była siedzibą gminy Rudy.
Nazwa
Ewolucja zapisów nazwy wsi Rudy przebiegała następująco:
1258 – Wladislaw,
1264 – Ruda,
1295 w kronice łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) miejscowość wymieniona jest jako Ruda.
1391 – Rudden – wariant niemiecki (czyt. Ruden),
1408 – Rawden, Rawdin – wariant niemiecki (czyt. Rauden),
1420 – Rauda (czyt. Ruda),
1475 w łacińskich statutach Statuta synodalia episcoporum Wratislaviensium miejscowość wymieniona jest w formie Ruda.
II poł. XV w. – Rauden
pocz. XVI w. – Raudten, Rauden – warianty niemieckie (oba czyt. Rauden)
XVIII w. – Rauden, Rudy, Groß Rauden,
1830 – Rudeo (błąd pisarza lub zapis uszkodzony)
1888 – Ruda,
1918-1945 – Rudy, Groß Rauden,
od 1945 – Rudy (Rudy Wielkie, urzędowo, następnie potocznie: Rudy Raciborskie, obecnie Rudy).
Geografia
Rudy położone są w dolnym biegu rzeki Rudy, która z kolei jest dopływem górnej Odry. Zlokalizować je można na styku Płaskowyżu Rybnickiego i Kotliny Raciborskiej. W południowej części Rud, na granicy z Rybnikiem, znajduje się najwyższy punkt sięgający 271 m n.p.m. Początkowo okoliczne tereny były mocno zalesione a drzewostan stanowiły buki, dęby, sosny, świerki i jodły. W XVIII wieku wytrzebiono jednak niemal zupełnie buki i dęby, a zanieczyszczenie środowiska spowodowało zanik jodły, którą zastąpiono modrzewiami i innymi gatunkami liściastymi. Lasy w Rudach obfitują także w zwierzynę płową, czarną i drobną.
Klimat Rud jest ciepły, a okres wegetacyjny trwa 224 dni. Gleby są w większości nieurodzajne i powstały na bazie utworów polodowcowych: gliny, piasków i iłów. Natomiast gleby bielicowe właściwe, rdzawe i murszowate zajmują ok. 66% powierzchni. W dolinie rzecznej występują również nadające się pod gospodarkę łąkową mady piaszczyste.
Przysiółki Rud
Biały Dwór – dawny folwark cysterski z końca XIII wieku;
Brantolka – dawna osada fabryczna założona przez Cystersów w XVI wieku, funkcjonowały tam najpierw fryszerki i kuźnica, a później fabryka drutu i huta;
Kolonia Renerowska – powstała na początku XIX w. przy drodze do Jankowic;
Paproć – kolonia fabryczna zbudowana przez Cystersów przy drodze do Rybnika;
Przerycie – kolonia fabryczna założona przez Cystersów;
Szybki – kolonia górnicza założona przez Cystersów na południe od Rud, na skraju lasu zwanego Buk, miejsce wydobywania rudy darniowej.
Historia
Historia Rud sięga I poł. XIII wieku. Wtedy miała tu powstać pierwsza fundacja klasztorna, która w 1228 roku otrzymała obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem. Prawdopodobnie jednak datowanie to jest zbyt wczesne i faktycznie można je przesunąć na ok. 1237 rok. Pierwszy klasztor nie przetrwał w związku z najazdem tatarskim w 1241 roku. Z początkiem II połowy XIII wieku Cystersi z Jędrzejowa przybyli tu jednak ponownie i w 1252 roku zaczęli budowę klasztoru, który zasiedlili w 1255 roku. Znany jest też dokument fundacji klasztoru z 21 października 1258 roku wydany przez Władysława Opolskiego i potwierdzony 16 lat później przez papieża Grzegorza X.
Cystersi szybko rozwijali miejscową gospodarkę i osadnictwo. Zajmowali się sadownictwem, leśnictwem i bartnictwem. W okolicy Rud wybudowali stawy rybne, które zaopatrywały zarówno klasztor, jak i okoliczne wioski. Hodowali także owce, trzodę i bydło.
Kolejny szybki wzrost znaczenia klasztoru rudzkiego przyniósł XVII wiek i rządy opata Andrzeja Emanuela Pospela. Klasztor założył wówczas kuźnicę, dwie fryszerki i fabrykę drutu. W 1710 powstała w Rudach huta potażu, a w 1725 założono tu kuźnicę miedzi.
W 1810 roku władze pruskie dokonały kasaty klasztoru, a w jego budynkach powstał szpital wojskowy, który funkcjonował tu w latach 1813-1814.
We wsi niemiecki etnograf Juliusz Roger zbierał pieśni ludowe Górnego Śląska do swojej książki Pieśni ludu polskiego w Górnym Szląsku z muzyką wydanej we Wrocławiu w 1863 roku. Dwadzieścia pięć pieśni z tego zbioru pochodzących z Rudy przetłumaczył Hoffman von Fallersleben w opublikowanym w Kassel w 1865 roku dwujęzycznym, polsko-niemieckim zbiorze pt. "Ruda. Polnische Volkslieder der Oberschlesier". Topograficzny opis Górnego Śląska z 1865 roku notuje stosunki ludnościowe na terenie wsi – „Die Bevolkerung von dem eigentlichen Gross-Rauden besteht aus 195 Haushaltungen mit 1131 Seelen, zur halfte polnisch(...).”, czyli w tłumaczeniu na język polski „Populacja w Rudach w 195 gospodarstwach domowych wynosi 1131 dusz, z czego połowa jest polska (...)”.
Zabytki i atrakcje turystyczne
Sanktuarium Matki Bożej Pokornej w Rudach
Zabytkowa Stacja Kolei Wąskotorowej
Park Krajobrazowy Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich
Rezerwat przyrody Łężczok
Leśniczówka Buk – Uroczysko Buk z domkiem myśliwskim to miejsce spotkań myśliwych. Otoczone starymi 150-letnimi bukami. W połowie XIX wieku księżniczka Wiktoria, córka królowej Anglii Wiktorii, posadziła tu lipę. Dzisiaj drzewo otoczone zostało kręgiem kamieni, na jednym z nich wyryto imię księżnej.
Etnomuzeum Zaczarowana Chata
Kościół pw. Św. Marii Magdaleny i cmentarz
Szlaki turystyczne przechodzące przez Rudy:
– Szlak Husarii Polskiej
– Szlak Okrężny Wokół Gliwic
Szlak Zabytków Techniki
Szlak cysterski
Drogowy
droga wojewódzka nr 425 (Bierawa – Kuźnia Raciborska – Rudy)
droga wojewódzka nr 919 (Racibórz – Rudy – Sośnicowice)
droga wojewódzka nr 920 (Rudy – Rybnik)
droga wojewódzka nr 921 (Rudy – Przerycie – Knurów – Zabrze)
Rudy znajdują się w odległości ok. 13 km od autostrady A4 – węzeł Ostropa z drogą wojewódzką ner 408.
Droga wojewódzka nr 921 jest drogą dojazdową do autostrady A1 i prowadzi do węzła Knurów oddalonego od Rud o ok. 18 km.
Autobusowy
Rudy są połączone komunikacją autobusową z:
Rybnikiem (ZTZ w Rybniku – linia 43)
Gliwicami (PKS Gliwice i PKS Racibórz)
Raciborzem (PKS Gliwice i PKS Racibórz)
Kuźnią Raciborską (ZTZ w Rybniku – linia 44 oraz PKS Gliwice i PKS Racibórz)
Edukacja
W Rudach znajduje się Zespół Szkół Ogólnokształcących, w którym mieści się szkoła podstawowa oraz gimnazjum (ul. Rogera). Przedszkole (ul. Raciborska) oraz Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy (czynny oficjalnie od września 2008) (ul. Dworcowa).
ZSO w Rudach w ramach programu Comenius prowadzi kontakty partnerskie oraz wymianę młodzieży i nauczycieli z kilkoma szkołami w Europie:
Rendsburg (Schule Altstadt)
Torrox Costa (Colegio Público Los Llanos)
Southam (Southam Primary School)
Bolatice (Základní škola Bolatice)
Vierzon (College Prive Notre Dame)
Osoby związane z Rudami
Franciszek I Albrecht von Ratibor
Władysław opolski
Jan III Sobieski
Karol Godula
Juliusz Roger
ks. prałat Władysław Kopeć
ks. prałat Bonifacy Madla
poseł Henryk Siedlaczek
Źródło treści i historia autorów: Wikipedia. Tekst skrócono i uporządkowano.
Tworzenie stron internetowych – Rudy Wielkie
Dla firm działających na obszarze miejscowości Rudy Wielkie projektujemy witryny dopasowane do sposobu, w jaki klienci zamawiają usługi lub produkty.
Modernizacja istniejącej witryny
Przy przebudowie porządkujemy menu, aktualizujemy prezentację oferty i planujemy przekierowania ze zmienianych adresów. Warto zacząć od podstron, z których klienci najczęściej przechodzą do kontaktu.
Strona firmowa z czytelną ofertą
Porządkujemy usługi w osobnych podstronach, opisujemy zakres prac i umieszczamy dane kontaktowe tam, gdzie klient ich szuka. Formularz zapytania może zbierać informacje potrzebne do przygotowania wyceny.