Ryki – informacje o miejscowości
Ryki – miasto w województwie lubelskim, w powiecie ryckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Ryki. Według danych z 24 lipca 2014 roku, miasto miało 9955 mieszkańców. Założono je w roku 1442 jako wieś królewską.
Położenie
Miasto położone jest w północno-zachodniej części województwa lubelskiego, na pograniczu z województwem mazowieckim, przy drodze krajowej nr 17: Warszawa – Lublin 100 km na południowy wschód od Warszawy i 64 km na północny zachód od Lublina.
Ryki należą do historycznej ziemi stężyckiej położonej w północnej części Małopolskiej Sandomierszczyzny.
Geograficznie leżą w południowej części Wysoczyzny Żelechowskiej, części Niziny Południopodlaskiej. Położone są w odległości 64 kilometrów na północny zachód od Lublina nad rzeką Zalesianką.
W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do starego województwa lubelskiego.
Geneza nazwy
Nazwa Ryki pojawia się po raz pierwszy w notatce z 1439 roku jako Riki. Pochodzi najprawdopodobniej od nazwy osobowej Ryk, użytej w liczbie mnogiej.
Historia
XI w. – tworzy się osada Sieciechów
XII w. – powstaje kasztelania sieciechowska, pierwszy ośrodek władzy na terenie lewo- i prawobrzeżnej Wisły, obejmujący swym zasięgiem obszar dzisiejszych Ryk
XIII i XIV w. – wzrost znaczenia Stężycy
XIV w. – upadek znaczenia Sieciechowa
II poł. XV w. – z ziem po byłej kasztelanii sieciechowskiej powstaje powiat stężycki. Gród Stężyca staje się głównym ośrodkiem polityczno-gospodarczym w regionie. Rozpoczynają w nim działalność sądy: grodzki i ziemski. Powstaje wówczas określenie ziemi stężyckiej w granicach, której leżały Ryki
1397 – podział części województwa sandomierskiego na lewym brzegu Wisły na trzy powiaty: sandomierski, radomski i chęciński. Starostwo stężyckie – wraz z Rykami – zostało podporządkowane władzy radomskiego starosty grodowego. Sądy: grodzki i ziemski, przeniesiono ze Stężycy do Radomia
1424 – wzmiankowana wieś królewska Riki
1568 – wyłączenie ze starostwa radomskiego starostwa stężyckiego, wraz z przeniesieniem do Stężycy sądów: grodzkiego i ziemskiego
1570 – pierwsza znana wizytacja parafii w Rykach, istniał wówczas drewniany kościół pw. św. Jakuba Apostoła
1570 – pierwsza informacja o działaniu szkoły parafialnej
1585 – z południowo-wschodnich ziem starostwa stężyckiego utworzono starostwo ryckie, z siedzibą w Rykach
1591 – dziedzic wsi Zalesie, Mikołaj Zaleski funduje szpital parafialny
1598 – wizytacja parafialna podaje istnienie drewnianego kościoła pw. św. Stanisława bpa
1617 – kolejna wizytacja parafialna podaje istnienie drewnianego kościoła pw. Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny
1622 – założone zostaje Bractwo Świętej Anny
1637 – zostaje założone Bractwo Szkaplerza Świętego
1653 – istniał już wybudowany przez ks. proboszcza Piotra Ciecierskiego drewniany kościół pw. św. Jakuba Apostoła
1663 – starostwo ryckie składa się z jednego miasta: Okrzei, 3 folwarków: Brusów, Babice i Ownia, oraz 15 wsi: Ryki, Swaty, Sierskowola, Sarny, Bazanów, Oszczywilk, Ogonów, Rososz, Grabów, Chrustne, Babice, Dąbia, Wylezin, Skruda i Ownia
1693 – powstaje kapela parafialna, jedyna ufundowana w diecezji krakowskiej w XVII w.
1718 – wichura niszczy kościół pw. św. Jakuba Apostoła
do 1736 – ks. proboszcz Władysław Zaleski wybudował nowy drewniany kościół pw. św. Jakuba Apostoła
1736 – pierwsza wzmianka o istnieniu Bractwa Różańca Świętego
2 lipca 1744 – spłonął kościół pw. św. Jakuba Apostoła
do 1757 – wybudowano pierwszy murowany kościół parafialny pw. św. Jakuba Apostoła, dzięki ks. proboszczowi Aleksandrowi Trembińskiemu
1762 – zmarł starosta rycki, kasztelan krakowski Stanisław Poniatowski, ojciec przyszłego króla Polski
1782 – otrzymanie przez Ryki praw miejskich
23 listopada 1793 – przeniesienie ze Stężycy do Ryk sądów: grodzkiego oraz ziemskiego
1794 – wielki pożar niszczy większą część miasta
1795 – 1809 – w wyniku III rozbioru Polski Ryki zostają przydzielone do zaboru austriackiego, w prowincji Galicja Zachodnia (Galicja Nowa)
1809 – 1815 – Ryki przydzielone do Księstwa Warszawskiego, departamentu siedleckiego, powiat żelechowski
1810 – utracenie praw miejskich
1815 – Ryki znajdują się w granicach Królestwa Polskiego
1816 – przynależność do województwa podlaskiego (przemianowane z departamentu siedleckiego), obwód łukowski, powiat żelechowski
1836 – Ryki kupuje od Skarbu Państwa Jan Jezierski, zakładając hodowlę karpia. Dzięki temu Ryki stały się znane jako „stolica karpia”
7 marca 1837 – przemianowanie województwa podlaskiego na gubernię siedlecką
11 października 1842 – Ryki należą do powiatu łukowskiego, przemianowany z obwodu), okręg żelechowski (przemianowany z powiatu)
1842 – powstaje samodzielna gmina żydowska, ważny ośrodek ruchu chasydzkiego
1 stycznia 1845 – przydzielenie do guberni lubelskiej (powstała z połączenia guberni lubelskiej i podlaskiej), powiatu łukowskiego, okręgu żelechowskiego
3 marca 1859 – Ryki po raz pierwszy stają się gminą złożoną z gromad
13 stycznia 1867 – przyłączenie do guberni siedleckiej (wyłączona z guberni lubelskiej), powiatu garwolińskiego
1908 – 1914 – budowa nowego kościoła murowanego pw. Najświętszego Zbawiciela
1908 – w Rykach żyje 2077 Żydów (94% ogółu mieszkańców), w okresie międzywojennym 2419 (69%)
22 stycznia 1916 – przydział do generał-gubernatorstwa warszawskiego, powiatu garwolińskiego
2 sierpnia 1919 – przyłączenie do województwa lubelskiego, powiatu garwolińskiego
1926 – powstaje bank żydowski
1936 - dochodzi do ekscesów o podłożu antysemickim
2 sierpnia 1939 – przydział do województwa warszawskiego, powiatu garwolińskiego
1940 – rozebranie starego kościoła murowanego pw. św. Jakuba Apostoła
7 maja 1942 – część mieszkańców getta hitlerowcy wywożą do ośrodka zagłady w Sobiborze
październik 1942 – likwidacja getta, podczas której większa część ludności zostaje wywieziona do ośrodka zagłady w Treblince, a pozostała do obozu pracy
26 lipca 1944 – Armia Krajowa dokonuje wyzwolenia Ryk spod władzy okupanta niemieckiego
1 stycznia 1956 – powstaje powiat rycki, wydzielony z powiatu garwolińskiego, leżący w województwie warszawskim
1 stycznia 1957 – Ryki ponownie uzyskały prawa miejskie,
1 czerwca 1975 – wprowadzono dwustopniowy podział władzy na gminy i województwa, gmina Ryki została włączona do województwa lubelskiego
1 stycznia 1999 – Ryki stają się siedzibą gminy i powiatu w nowym województwie lubelskim
2000 – wybudowano radiowo-telewizyjne centrum nadawcze Ryki z masztem wys. 210 m
17 kwietnia 2013 – otwarto krytą pływalnię
Demografia
Piramida wieku mieszkańców Ryk w 2014 roku .
Zabytki
neogotycki kościół z początku XX wieku (budowa 1908–1914), projektu Józefa Dziekońskiego, w nim obraz namalowany przez Leona Wyczółkowskiego
pałac z XVIII wieku – rezydencja króla Stanisława Poniatowskiego, obecnie dom kultury
park i „stary” cmentarz z XIX wieku (na nim groby powstańców styczniowych)
skwer z rzeźbą Jezusa Frasobliwego (XVIII wiek)
głaz – pomnik z tablicą upamiętniającą miejsce dawnej świątyni i miejsce złożenia prochów Stanisława Poniatowskiego – ojca króla
kilka pomników i cmentarz żydowski
synagoga z połowy XIX wieku.
Przed 1939 rokiem prawie 70% mieszkańców Ryk stanowiła ludność żydowska, ale zginęła w czasie wojny. W mieście pozostały pożydowskie kamieniczki. Podczas II wojny światowej aktywnie działała w Rykach Armia Krajowa.
Gospodarka
Do największych zakładów pracy w Rykach należą Zakład Przetwórstwa Owocowo-Warzywnego „Polski Ogród” Sp. z o.o.; Spółdzielnia Mleczarska Ryki; Juwent s.c. – producent urządzeń klimatyzacyjnych i wentylacyjnych oraz Juwent sp. z o.o. – wytwórca drzwi antywłamaniowych.
Transport
Ryki to ważny węzeł drogowy i komunikacyjny. W pobliskiej Moszczance krzyżują się drogi nr 48 Kock – Tomaszów Mazowiecki oraz nr 17 Lublin – Warszawa. Ważną rolę odgrywają również drogi lokalne do Żelechowa, Stężycy, Nowodworu i Serokomli. Istnieje tu także przystanek kolejowy, jednak jest położony daleko na południe od centrum miasta. PKP zapewnia bezpośrednie połączenia Ryk z Dęblinem, Lublinem, Łukowem i Białą Podlaską. Głównym przewoźnikiem na terenie miasta i powiatu jest PPS Ryki, który realizuje połączenia między innymi z Warszawą, Dęblinem, Żelechowem, Baranowem, Łukowem i Maciejowicami. Ważną rolę w mieście i powiecie odgrywa również przedsiębiorstwo PKS Garwolin. Istnieje również komunikacja prywatna, wykonująca częstsze połączenia z Lublinem i Warszawą oraz rzadsze z Puławami, Dęblinem, Poniatową i Żelechowem.
Administracja
Ryki są stolicą powiatu ryckiego. Ma w nich siedzibę starostwo powiatowe i inne instytucje powiatowe (urząd pracy itp.), sąd rejonowy, prokuratura rejonowa, urząd skarbowy, stacja Sanepidu, inspektoraty ZUS oraz KRUS, komisariat Policji, oddział Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa itp. Miasto jest członkiem stowarzyszenia Unia Miasteczek Polskich. Objęte jest też działalnością Lokalnej Grupy Działania „Lepsza Przyszłość Ziemi Ryckiej” oraz Lokalnej Grupy Rybackiej „W dolinie Tyśmienicy i Wieprza”.
Oświata
Pierwsza szkoła w Rykach powstała w 1901 roku. Obecnie (2012 rok) swoją siedzibę w Rykach mają:
Szkoła Podstawowa im. Mariana Osińskiego
Gimnazjum im. Nauczycieli Tajnego Nauczania
Liceum Ogólnokształcące im. Marii Skłodowskiej-Curie
Zespół Szkół Ogólnokształcących im. Jana Pawła II
Zespół Szkół Zawodowych nr 1 im. Władysława Korżyka w Rykach
Zespół Szkół Zawodowych nr 2 im. Leona Wyczółkowskiego
Pierwsze Prywatne Policealne Studium Zawodowe Dla Dorosłych
Lubelska Szkoła Wyższa w Rykach (dawniej: Wyższa Szkoła Umiejętności Pedagogicznych i Zarządzania)
Pierwsze Policealne Studium Zawodowe dla Dorosłych
Kultura
Na rzecz kultury działa Miejsko-Gminne Centrum Kultury w Rykach z siedzibą w pałacu Poniatowskiego. Wokół Centrum skupione są zespoły śpiewacze, szczególnie z okolicznych kół gospodyń wiejskich. Do cyklicznych imprez organizowanych w Rykach zaliczyć można: Święto Karpia z Pradoliny Wieprza, Przegląd Zespołów Śpiewaczych Kół Gospodyń Wiejskich, Jarmark Bożonarodzeniowy oraz Weekend z LRY (dwa ostatnie organizowane przez Fundację Obywatelskiego Rozwoju-Ryki) (w 2015 roku zamiast Jarmarku Fundacja wydała płytę z kolędami). Na terenie Ryk ukazuje się tygodnik „Twój Głos”.
Religia
Parafia Najświętszego Zbawiciela w Rykach
Chrześcijański Zbór Świadków Jehowy (Sala Królestwa).
Sport
W Rykach działają: Miejski Klub Sportowy „Ruch” Ryki (piłka nożna); Miejski Klub Sportowy „TUR” Ryki (trójbój siłowy) oraz Uczniowsko-Parafialny Klub Sportowy „Arka” Ryki (tenis stołowy, koszykówka). Fundacja Obywatelskiego Rozwoju-Ryki organizuje od sierpnia 2010 roku bieg uliczny „Run For Ryki”, a w latach 2011-2014 prowadziła Rycką Ligę Koszykówki. Dostępna jest kryta pływalnia powiatowa.
Osoby urodzone w Rykach
Tomasz Ciach (1965) – polski profesor chemii
Jarosław Żaczek (1967) – poseł na Sejm
Wojciech Lubiński (1969) – polski lekarz pulmonolog
Monika Sosnowska (1972) – polska plastyczka
Hanna Szymanderska (1944) – publicystka, autorka książek kucharskich
Ciekawostki
Mitem jest jakoby Hyman Rickover, admirał Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych, pochodzenia żydowskiego, nazywany „ojcem marynarki atomowej”, miał przodków w Rykach; mimo iż mogłoby wskazywać na to jego nazwisko. On sam urodził się w Makowie Mazowieckim (w 1900 roku), a w 1905 wyjechał z rodziną do Ameryki.
Źródło treści i historia autorów: Wikipedia. Tekst skrócono i uporządkowano.
Tworzenie stron internetowych – Ryki
Jeśli prowadzisz firmę obsługującą klientów z miejscowości Ryki, możemy przygotować stronę odpowiadającą na ich najczęstsze pytania.
Strona firmowa z czytelną ofertą
Porządkujemy usługi w osobnych podstronach, opisujemy zakres prac i umieszczamy dane kontaktowe tam, gdzie klient ich szuka. Formularz zapytania może zbierać informacje potrzebne do przygotowania wyceny.
Serwis dla firmy obsługującej kilka miejscowości
Witryna może przedstawiać rzeczywisty obszar obsługi oraz różnice między usługami dostępnymi w poszczególnych lokalizacjach. Każda podstrona powinna odpowiadać na konkretne pytania klientów dotyczące dojazdu, zakresu prac lub kontaktu.