Starogard Gdański – informacje o miejscowości
Starogard Gdański (niem. Preußisch Stargard, kaszb. Starogarda) – miasto w województwie pomorskim, siedziba powiatu starogardzkiego oraz gminy wiejskiej Starogard Gdański. Miasto leży nad rzeką Wierzycą na Pojezierzu Starogardzkim, jest stolicą i centrum nadwiślańsko-pomorskiego regionu Kociewie, a także jednym z najstarszych miast na Pomorzu.
Według danych z 30 czerwca 2013 r. miasto miało 48 690 mieszkańców.
Położenie
Według danych z 1 stycznia 2010 powierzchnia miasta wynosi 25,28 km². Miasto stanowi 1,88% powierzchni powiatu.
Według danych z 2002 Starogard Gdański zajmuje obszar o powierzchni 25,27 km², w tym: użytki rolne stanowiące 56% powierzchni oraz użytki leśne stanowiące 9%.
Miasto znajduje się w południowej części w województwa pomorskiego, w północnej części powiatu starogardzkiego. Gmina Starogard Gdański od północy graniczy z gminą Skarszewy, od zachodu z gminą Zblewo, od południa z gminami Lubichowo oraz Bobowo, od strony wschodniej zaś graniczy z powiatem tczewskim.
W latach 1945-1998 (także w latach 1975-1998) miasto administracyjnie należało do województwa gdańskiego.
Dzielnice
Miasto zostało umownie podzielone na 8 dzielnic:
Historia
Według badań archeologicznych gród wykształcił się w tym miejscu z osady neolitycznej sprzed ok. 4-5 tysięcy lat, jednak pierwsza wzmianka (Starigrod) pojawiła się w 1198, w dokumencie księcia pomorskiego Grzymisława, ofiarowującym gród rycerzom zakonnym św. Jana. W 1339 Krzyżacy nadali Starogardowi herb, zaś chełmińskie prawo miejskie nadane zostało w 1348. Starogard przeciwstawiał się uciskowi krzyżackiemu, m.in. wstępując w 1440 do Związku Pruskiego, przyczyniając się do powrotu w 1466 Prus Królewskich do Polski.
W 1484 ogromny pożar zniszczył połowę miasta.
W czasie potopu był okupowany przez Szwedów.
W 1772 miasto zostało zajęte przez Prusy w wyniku I rozbioru Polski. W 1846 (2 lata przed Wiosną Ludów) Florian Ceynowa pokierował chłopskim atakiem na garnizon wojsk pruskich w Starogardzie.
Miasto powróciło do Polski 29 stycznia 1920 – nastąpił przemarsz wojsk gen. Józefa Hallera, obejmujących miasto w imieniu Rzeczypospolitej.
Przez okres niemal całej II wojny światowej Starogard był okupowany przez Niemców, którzy w pobliskim Lesie Szpęgawskim dokonali masowych egzekucji, zabijając ok. 7 tys. ludzi, w tym pacjentów szpitala dla umysłowo chorych w Kocborowie.
6 marca 1945 r. następuje wyzwolenie miasta przez oddziały 116 korpusu armijnego 2 armii uderzeniowej 2 Frontu Białoruskiego. W walkach zginęło 26 żołnierzy radzieckich. Dla ich pamięci wzniesiono Pomnik Wdzięczności na ówczesnym pl. 1 Maja.
W 1950 do nazwy Starogard dodano "Gdański", w celu odróżnienia go od Stargardu na Pomorzu Zachodnim. W sierpniu 1980 w mieście wybuchły protesty i powstał Międzyzakładowy Komitet Strajkowy.
Obecnie Starogard Gdański to szybko rozwijający się ośrodek miejski w województwie.
Mury obronne i baszty
Mury obronne pochodzą z XIV wieku. Budowę rozpoczął w latach 1309-1310 Teodot z Florencji na polecenie wielkiego mistrza krzyżackiego, który chciał przebudować wieś Starogard w miasto-twierdzę. Zewnętrzny mur obronny powstawał od około 1313 do 1320 i otoczył teren 8,4 ha. Mur posadowiono na fundamencie kamiennym, z bastionami w narożnikach i fosą. Potem rozpoczęto budowę bram z basztami, które ukończono w latach 1338-1340.
Większość murów obronnych rozebrano za czasów pruskich. Najlepiej zachowane są fragmenty po stronie północnej i zachodniej. Osiągają wysokość do 5 m, przy szerokości sięgającej prawie 2 m.
Gdańska (Szewska) – czworoboczna, ceglana, najlepiej zachowana, powstała około 1325. Stoi nad kanałem Wierzycy – dawniej fosy. Służyła do obrony i strzegła bezpieczeństwa wjazdu do miasta przez Bramę Gdańską. Brama była broniona przez cech szewców, stąd jej druga nazwa – Szewska. W XVIII w. baszta służyła za kaplicę, w XIX w. – pruskie więzienie, przed II wojną światową była policyjnym aresztem, a w czasie wojny więzieniem gestapowskim. Baszta była wielokrotnie przebudowywana, m.in. w 1893 zwężono jej dolną część, by poszerzyć ulicę. Obecnie mieści część ekspozycji Muzeum Ziemi Kociewskiej.
Tczewska (Młyńska) – jest rekonstrukcją dawnych umocnień. Kamienne fundamenty pochodzą z pierwszej ćwierci XIV w. Dzięki prywatnemu właścicielowi w 1986 odtworzona została szachulcowa konstrukcja jej górnej kondygnacji oraz nakrycie dachowe.
Narożna (Książęca) – zapewne najstarsza, jej fundamenty mogą pamiętać wcześniejszą strażnicę książąt gdańsko-pomorskich lub starszą jeszcze czatownię, co tłumaczy jej historyczną nazwę. Znajduje się w północno-zachodnim narożniku murów. Odbudowana została na wzór prawdopodobnej XVII w. baszty, jednak ze względu na brak źródeł nie ma pewności, czy rekonstrukcja jest zgodna z historycznym wyglądem budowli. Obecnie mieści część ekspozycji Muzeum Ziemi Kociewskiej.
Świątynie
Gotycki kościół farny pw. św. Mateusza z XIV w. – najstarszy zachowany kościół w mieście, o układzie bazylikowym. Wewnątrz znajduje się wielki fresk „Sąd Ostateczny” z około XV w., odkryty dopiero w 1957.
Kościół św. Katarzyny z 1802. W północno-wschodnim narożniku starogardzkiego Rynku usytuowany jest kościół św. Katarzyny z częściowo zachowanym autentycznym wystrojem wnętrza. Ta trójnawowa świątynia wzniesiona została w 1802 na fundamentach średniowiecznego kościoła, użytkowanego od 1577 przez luteran. Przebudowana w 1873 wieża kościoła św. Katarzyny jest najwyższym obiektem w starej części miasta i stanowi dobry punkt orientacyjny podczas wędrówek po Starogardzie.
kościół św. Wojciecha z 1936-1939. Zbudowany został w latach 1934-1939 według projektu Kazimierza Ulatowskiego. Inicjatywa budowy tej świątyni pochodziła od ks. Henryka Szumana, zasłużonego kapłana i ofiarnego działacza charytatywnego.
Neogotycka synagoga z połowy XIX w. Budynek noszący cechy neogotyckiej architektury, na miejscu dawnego dworu krzyżackiego (znoszonego w wojnie szwedzkiej). Powstał w 1849 jako dom modlitwy miejscowej gminy żydowskiej, służyła celom kultowym aż do jesieni 1939.
Pałac Wiechertów
Pałac Wiechertów (ok. 1900) wraz z zespołem młynów (1872) – tradycje młynarstwa w Starogardzie sięgają 1283, kiedy to wzmiankuje się o istnieniu tutaj młyna wodnego. W 1871 nabył go Franciszek Wiechert, przekształcając w wielkie przedsiębiorstwo rodzinne. Eklektyczny pałacyk o wysmakowanych formach zdobniczych pochodzi z 1893, kiedy to został przebudowany na cele reprezentacyjne rodu Wiechertów. 26 maja 2013 w młynach wybuchł pożar i doszczętnie je spalił.
Ratusz i rynek
Ratusz staromiejski z XVIII/XIX w. Posadowiony został na fundamentach gotyckich, pozostałości dawnego ratusza zniszczonego w pożarze 1484 i przebudowanego w XVIII w. po zniszczeniach wojny szwedzkiej. Obecny pochodzący z początków XIX w., na fundamentach gotyckich, przebudowany ostatecznie w 1893.
Rynek wraz z zabytkowymi kamienicami, które posadowiono na średniowiecznych fundamentach i piwnicach – zasadniczo pochodzą z XIX i XX w.
Szpital
Szpital dla Nerwowo i Psychicznie Chorych – Kompleks budynków wniesionych w latach 1894-1898 na obszarze blisko 300 ha. Wokół zabudowań szpitalnych rozpościera się stuletni park z interesującymi, rzadkimi nasadzeniami, wśród których występują nietypowe odmiany buka, jodły białe, klony srebrzyste i tuje.
Pruska zabudowa XIX-wieczna
Gmach Sądu Rejonowego – zbudowany w końcu XIX w. w surowym stylu typowym dla pruskiego monumentalizmu, za nim rozciąga się zaplecze więzienne, rozbudowane i powiększone w 1978.
Gimnazjum (obecnie Liceum Ogólnokształcące) – budynek I LO powstał w 1880. Wiosną 1920 w szkole został wprowadzony język ojczysty, a samo gimnazjum zostało przekazane władzom polskim. W 1921 rozpoczęto budowę bursy, którą oficjalnie otwarto w 1928, w obecności m.in. prezydenta RP prof. Ignacego Mościckiego.
Biblioteka Miejska im. Bernarda Sychty – neogotycki budynek zbudowany pod koniec XIX w. Przed I wojną światową kasyno oficerskie pułku artylerii polowej. W latach 1926-1939 siedziba kasyna oficerskiego 2. pułku Szwoleżerów Rokitniańskich.
Koszary – Zespół budynków koszarowych z lat 1778-1781, wniesiony na polecenie króla pruskiego Fryderyka II z materiału budowlanego pozyskanego z rozbiórki starościńskich zamków w Borzechowie, Starej Kiszewie i Osieku. Przeznaczono go na koszary oddziałów pruskich – Tokarskiego Pułku Fizylierów. W okresie wojen napoleońskich, w 1807 w koszarach był szpital wojenny Francuzów. Po klęsce Napoleona budynek wraca w ręce pruskie. W styczniu 1920 pruski budynek przeznaczono na polskie koszary. Początkowo stacjonował tu 65 pułk piechoty. Od 1926 znajdował się 2 Batalion Strzelców (w 1930 przeniesiony do Tczewa) oraz 2 Pułk Szwoleżerów Rokitniańskich, żandarmeria wojskowa i Powiatowa Komenda Uzupełnień. Po wyzwoleniu w 1945 budynek nadal był obiektem wojskowym, aż do 1962, kiedy to sukcesywnie rozpoczęto adaptowanie budynku na potrzeby Zasadniczej Szkoły Zawodowej.
Szkoła Muzyczna – Budynek stylowej willi z 1888, zbudowanej z czerwonej cegły w stylu nawiązującym do ceglanego renesansu gdańskiego. Od 1978 siedziba Państwowej Szkoły Muzycznej I st. im. W. Lutosławskiego.
Urząd Miejski – Budynek w stylu neogotyckim z czerwonej cegły z dodatkiem glazurowanej, wybudowany w 1900. W 1967 dobudowano na zapleczu piętrowy pawilon biurowy. Pierwotnie siedziba pruskiej landratury z mieszkaniem prywatnym landrata, potem starosty aż do 1948, w okresie międzywojennym biura starostwa. Od czerwca 1975 siedziba Urzędu Miejskiego.
Gospodarka
Część terenów miasta należy do Pomorskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej. Największe przedsiębiorstwa:
Zakłady Farmaceutyczne "Polpharma" S.A. (wcześniej SZF "Polfa")
Fabryka Mebli Okrętowych "Famos"
Destylarnia "Sobieski" (wcześniej Fabryka Wódek Gdańskich, "Polmos")
Akomex (produkcja opakowań)
Gerdins Cable Systems
Perfexim (produkcja grzejników)
Gillmet – Cynkownia Ogniowa
Huta Szkła Gospodarczego
Labofarm (produkcja leków ziołowych)
Paktainer Sp. z o.o.
Starogardzkie Przedsiębiorstwo Budowlane S-BUD S.A.
Eurobud (produkcja betonu towarowego)
Drogowy
Starogard Gdański leży przy skrzyżowaniu drogi krajowej nr 22 (szlak Berlin – Królewiec) i drogi wojewódzkiej nr 222; w pobliżu przebiega autostrada A1 – 11 km na wschód od miasta węzeł Swarożyn, 9 km na południowy wschód węzeł Pelplin.
Kolejowy
Ze stacji kolejowej w Starogardzie Gdańskim odjeżdżają pociągi do kilku miast w Polsce: Chojnice (przez Zblewo, Kaliska, Czarna Woda, Czersk), Gdańsk, Gdynia, Hel (w sezonie letnim), Tczew. W mieście jest także drugi przystanek kolejowy (nazywany Przedmieście lub Starogard Szlachecki), działający obecnie jako przystanek pociągów towarowych Linii 243. Starogard Gdański–Skórcz.
Komunikacja miejska
W mieście funkcjonuje komunikacja miejska. W 2007 zakupiono 6 nowoczesnych autobusów Solaris Urbino 10, a w 2008 z taboru MZK wycofano Jelcze. W 2010 natomiast zakupiono (przy dofinansowaniu z Unii Europejskiej) kolejne 5 autobusów marki Mercedes-Benz O530, zwiększając tym samym ogólną liczbę kursujących autobusów do 30.
Lotniczy
Ok. 7 km na północ od miasta funkcjonuje lądowisko Linowiec.
KP Starogard
W mieście działa Klub Piłkarski, który założony został w 2008. Obecnie występuje w IV lidze.
SKS Polpharma Starogard Gdański
Klub koszykarski ze Starogardu Gdańskiego, założony w 1993. Występujący obecnie w PLK.
Demografia
Piramida wieku mieszkańców Starogardu Gdańskiego w 2014 roku.
Wspólnoty wyznaniowe
Kościół rzymskokatolicki – Dekanat Starogard Gdański: Parafia Jezusa Chrystusa Króla Wszechświata w Starogardzie Gdańskim Parafia św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Starogardzie Gdańskim Parafia św. Mateusza w Starogardzie Gdańskim Parafia Miłosierdzia Bożego w Starogardzie Gdańskim Parafia Najświętszego Serca Pana Jezusa w Starogardzie Gdańskim Parafia Najświętszej Maryi Panny Matki Kościoła w Starogardzie Gdańskim Parafia św. Wojciecha w Starogardzie Gdańskim
Kościół zielonoświątkowy – Wspólnota w Starogardzie Gdańskim
Sala Królestwa trzech miejscowych Chrześcijańskich Zborów Świadków Jehowy (Starogard Gdański-Południe, Starogard Gdański-Północ, Starogard Gdański-Wschód)
Honorowi obywatele miasta
Paweł Wyczyński
Albin Ossowski
Kazimierz Andrzej Wardyn
Jan Bernard Szlaga
Andrzej Grubba
Kazimierz Deyna
Współpraca międzynarodowa
Miasta i gminy partnerskie:
Białogród nad Dniestrem,
Źródło treści i historia autorów: Wikipedia. Tekst skrócono i uporządkowano.
Tworzenie stron internetowych – Starogard Gdański
Jeśli prowadzisz firmę obsługującą klientów z miejscowości Starogard Gdański, możemy przygotować stronę odpowiadającą na ich najczęstsze pytania.
Modernizacja istniejącej witryny
Przy przebudowie porządkujemy menu, aktualizujemy prezentację oferty i planujemy przekierowania ze zmienianych adresów. Warto zacząć od podstron, z których klienci najczęściej przechodzą do kontaktu.
Wizytówka internetowa dla lokalnej firmy
Na stronie można zebrać godziny pracy, obszar obsługi i odpowiedzi na pytania, które klienci najczęściej zadają przed kontaktem. Projekt układu uwzględnia wygodne korzystanie z witryny na telefonie.