Syców – informacje o miejscowości
Syców (niem. Groß Wartenberg, do 1888 Polnisch Wartenberg) – miasto w województwie dolnośląskim, w powiecie oleśnickim, należące do aglomeracji wrocławskiej, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Syców.
Miasto założone w XIV wieku. Do 1945 roku Wolne Państwo Stanowe pod panowaniem książęcej dynastii von Bironów. Obecnie Syców zamieszkuje 10 469 osób, a jego powierzchnia zajmuje 17,05 km².
Położenie
Miasto położone jest na pograniczu Wzgórz Twardogórskich i Wzgórz Ostrzeszowskich, nad Młyńską Wodą, lewym dopływem Baryczy.
Historycznie leży na Dolnym Śląsku. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. kaliskiego. Przed 1975 było siedzibą powiatu sycowskiego w ramach starego województwa wrocławskiego.
Nazwa
Nazwa miejscowości została zachowana w źródłach pochodzących z końca XIII w., w zapisach: Syczowe (1276), Syczów (1286) i Syzow (1295). Zapisy te świadczą, iż forma pierwotną nazwy jest Syców; jest to nazwa dzierżawcza od n. osobowej Syc (a zatem była to własność Syca, por. Sycewo, Sycyna). Syc z kolei to n. os. notowana już od 1166 r. (jako Siz), odapelatywna – oznaczająca „skąpiec”, mogąca też stanowić zdrobnienie od Sylwestra.
W księdze łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna w latach 1295–1305 miejscowość wymieniona jest w zlatynizownej formie „districtus Syczow sive Wartinbergk”. Kronika ta wymienia również wsie, które w procesach urbanizacyjnych zostały wchłonięte przez miasto i stanowią jego części bądź dzielnice jak n.p. Koźle Małe w formie villa Chosa
W pruskim urzędowym dokumencie z 1750 roku wydanym języku polskim w Berlinie przez Fryderyka Wielkiego miasto wymienione jest pośród innych śląskich miejscowości jako Sycowo oboie, co potwierdza istnienie dwóch osad w tym miejscu. Polską nazwę Syców w książce „Krótki rys jeografii Szląska dla nauki początkowej” wydanej w Głogówku w 1847 wymienił śląski pisarz Józef Lompa.
W alfabetycznym spisie miejscowości na terenie Śląska wydanym w 1830 roku we Wrocławiu przez Johanna Knie miasto występuje pod obecnie używaną, polską nazwą Syców oraz nazwą niemiecką Polnisch Wartenberg. Spis wymienia również zamek sycowski we fragmencie "Wartenberg Schloss, Zomek Szyczowski". Niemiecki leksykon geograficzny Neumana wydany w 1905 roku notuje nazwę miejscowości jako Polnisch Wartenberg oraz Gross Wartenberg. Od 1946 oficjalna nazwa miasta brzmi Syców.
Wiek XIII–XVIII
Źródła z 1312 ostatecznie potwierdzają posiadanie przez osadę praw miejskich. W 1293, w wyniku podziałów dziedzicznych Śląska, miasto przechodzi z księstwa wrocławskiego do księstwa głogowskiego, by ostatecznie w 1320 znaleźć się w granicach księstwa oleśnickiego.
Obok miejscowości książę wrocławski lokował miasto Wartenberg, w którym osadził kolonistów z Frankonii, na co wskazują udokumentowane później nazwiska mieszczan. Osada otrzymała nowoczesne, regularne rozplanowanie przestrzenne. W dokumencie z 1276 Albert von Schmollen określony jest jako kasztelan we Wrathenberc, mieście zbudowanym wokół warownej twierdzy na szlaku handlowym między Wrocławiem, Kaliszem, a Toruniem. W 1287 wzmiankowany jest miejscowy kościół farny.
Po śmierci ostatniego piastowskiego księcia oleśnickiego, jego ziemie przeszły pod panowanie czeskie. Król Władysław II Jagiellończyk (król Czech i Węgier) wydzielił w 1489 r. z księstwa tzw. Wolne Państwo Stanowe, które nadał rodowi von Haugwitz. W 1529 r. posiadłość przeszła na panów von Maltzan, którzy następnie sprzedali je za 133 tysiące guldenów Georgowi von Braun w 1571 r. 20 lat później Georg Wilhelm von Braun sprzedał ziemie za 140 tysięcy talarów Abrahamowi burgrabiemu von Dohna-Schlobitten. Trzy lata później burgrabia rozpoczął budowę nowego zamku (ukończoną w 1608 r.).
W roku 1734 rozpoczęło się panowanie książąt von Biron (później von Biron-Kurland, zobacz: Ernest Jan Biron), trwające aż do zakończenia II wojny światowej. W 1741 r. Wartenberg, wraz z całym Dolnym Śląskiem, został włączony do Prus i podniesiony do rangi miasta powiatowego. W 1758 r. mieszkały w nim 863 osoby.
Wieki XIX i XX do II wojny światowej
1805: usunięto część murów miejskich
1847: pierwsza gazeta wydawana w mieście – Groß-Wartenberger Kreisblatt
1853: rozbudowano zamek
1870–1872: budowa linii kolejowej Oleśnica-Kępno przez Syców (stacja kolejowa otwarta w 1871 r.); pierwotnie odcinek ten miał stanowić fragment bezpośredniej trasy Wrocław-Warszawa (Breslau-Warschauer Eisenbahngesellschaft), jednak wskutek braku zainteresowania władz rosyjskich, a później polskich nie została ona zrealizowana do dziś
1880: miasto ma 214 domów i 2320 mieszkańców
1888: miasto przemianowano na Gross Wartenberg; pierwotnie miasto nazywano Wartenberg, później zaś Polnisch Wartenberg (ze względu na skład etniczny miejscowej ludności oraz przebiegającą do 1793 r. w pobliżu miasta granicę Rzeczypospolitej) w celu odróżnienia go od Deutsch Wartenberg (dziś Otyń), również położonego w historycznych granicach Śląska
1920: w rezultacie ustaleń traktatu wersalskiego, duża część powiatu sycowskiego przypadła Polsce, a Syców stał się miastem przygranicznym; wschodnia granica Rzeszy, przebiegająca niegdyś niemal 30 km na wschód od miasta, zbliżyła się na odległość 3 km. Ze względu na znaczne oddalenie od Górnego Śląska kilka wiosek z powiatu sycowskiego przyłączono do Wielkopolski, co utrzymało się do reformy administracyjnej przeprowadzonej w czasach rządu Jerzego Buzka.
1937–1941: budowa linii kolejowej do Bukowy Śląskiej, dzięki której Syców uzyskuje bezpośrednie połączenie z Namysłowem
Przed rokiem 1945, jako Groß Wartenberg (w wolnym tłumaczeniu: Wielka Strażnica), Syców pozostawał w granicach pruskiego rejonu administracyjnego Breslau (Wrocław). W roku 1939 r. w mieście zameldowanych było 3089 osób, głównie narodowości niemieckiej.
Lata po II wojnie światowej
W styczniu 1945 r. prawie niezniszczone miasto dostało się w ręce Armii Czerwonej, która przebywa w nim około pół roku. W tym czasie miasto zostało częściowo zniszczone, a ratusz i zamek podpalone. Zabytki te zostały następnie rozebrane przez administrację polską, a niemiecka ludność miasta wysiedlona i zastąpiona polskimi osadnikami. W miejsce bloku śródrynkowego z ratuszem władze wyznaczyły parking samochodowy, zaś sam rynek przemianowały na Plac Wolności; część ubytków w tkance miasta zastąpiona została socjalistyczną architekturą mieszkaniową. W miejsce zamku utworzono skwer publiczny. W 1946 r. miasto liczyło 2600 mieszkańców.
W latach 1945–1975 siedziba powiatu sycowskiego.
Linia kolejowa do Bukowy Śląskiej została w 1988 r. zamknięta, by w 1992 r. ulec całkowitej rozbiórce. W 2002 r. zlikwidowane zostały ostatnie połączenia pasażerskie na trasie Kępno – Syców – Oleśnica. W 2000 r. oddano za to drogową obwodnicę miasta, dzięki czemu udało się wyprowadzić przechodzący dotąd przez samo centrum ruch tranzytowy. Po 2010 przekształcono ją w drogę ekspresową S8
Wolni panowie stanowi Sycowa
1489–1517 – Hans von Haugwitz
1494–1516 – Heinrich von Haugwitz
1517–1529 – Zdeněk Lev z Rožmitálu
1529–1551 – Joachim I von Maltzan
1551–1569 – Johann Bernhard von Maltzan
1551–1560 – Franciszek von Maltzan
1569–1571 – Joachim II von Maltzan
1571–1585 – Georg von Braun
1585–1592 – Georg Wilhelm von Braun
1592–1613 – Abraham Burggraf von Dohna-Kreschen
1613–1633 – Karl Hannibal von Dohna
1633–1642 – Maximilian Ernst von Dohna
1642–1646 – Otto Abraham von Dohna
1646–1683 – Johann Georg von Dohna
1683–1711 – Karl Hannibal II von Dohna
1711–1728 – Alexander zu Dohna-Schlobitten
1728–1734 – Christoph Albrecht von Dohna
1734–1741 – Reichsgraf Ernest Jan Biron
1741–1741 – Burkhard Christoph von Münnich
1741–1762 – Korona pruska
1762–1763 – Burkhard Christoph von Münnich
1763–1769 – Ernest Jan Biron ks. Biron von Curland
1769–1801 – Karl Ernest ks. Biron von Curland
1801–1821 – Gustav Calixt ks. Biron von Curland
1821–1848 – Karl Friedrich Wilhelm ks. Biron von Curland
1848–1882 – Calixt ks. Biron von Curland
1882–1940 – Gustav ks. Biron von Curland
1940–1945 – Carlos ks. Biron von Curland
od 1982 – Ernst Johann Biron von Curland (tytuł)
Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są
ośrodek historyczny miasta; mimo znacznych ubytków w tkance miejskiej po 1945 r., centrum Sycowa zachowało typowe rozplanowanie późnośredniowiecznego miasta kolonizacyjnego z widoczną owalnicą murów miejskich i prostopadłą siecią ulic.
kościół par. pw. śś. Piotra i Pawła, ul. Wałowa 6, gotycki z XV w., 1815 r., rozbudowany w 1908 r.
kościół ewangelicko-augsburski, pl. Królowej Jadwigi, z l. 1785–1789, klasycystyczny na planie elipsy; zabytek o wysokiej wartości artystycznej, dzieło wybitnego architekta pruskiego Carla Gottharda Langhansa
cmentarz żołnierzy Armii Czerwonej, ul. Kaliska, z 1945 r.
pozostałości murów obronnych – miejskich, z XIV–XV w., 1578 r.
baszta, gotycka dzwonnica kościoła parafialnego, ul. Kościelna, z końca XIV w., przebudowana w 1909 r., z barokowym hełmem z XVIII w.; unikatowy w Polsce przykład adaptacji dawnej bramy miejskiej na funkcje kościelne
pozostałości zamku na dawnym folwarku Winnica, obecnie owczarnia, ul. Kolejowa, z l. 1819–1821
domy mieszczańskie z XVIII i XIX w. dom, ul. Kępińska 18, z połowy XIX w. dom z oficyną, Rynek (d. pl. Wolności) 17, z pierwszej połowy XIX w. dom w zespole zamkowym, ul. Wrocławska (d. Świerczewskiego) 1, z czwartej ćw. XIX w. dom, ul. Wrocławska (d. Świerczewskiego) 3, z drugiej połowy XVIII w.
poczta, ob. biura, ul. 1 Maja 3, z 1887 r.
zespół dawnych stajni zamkowych – cugowych, ul. Parkowa, z l. 1884–1889 – końca XIX w.: oficyna, obecnie dom, ul. Parkowa 1 ujeżdżalnia, obecnie dom, ul. Parkowa 7 stajnia, obecnie dom, ul. Parkowa 5 ogrodzenie dwie bramy
spichrz zamkowy, ul. Parkowa 14, z 1741 r.
Inne zabytki
synagoga z 1825 r.
park pałacowy w stylu angielskim (29 ha), założony w XVIII w.
Nieistniejące zabytki
monumentalny pałac w stylu neogotyku angielskiego, ukończony w 1819 r., uległ spaleniu w r. 1945 i został rozebrany w latach 1952–1954
Demografia
Piramida wieku mieszkańców Sycowa w 2014 roku.
Komunikacja
Syców obiega droga ekspresowa, nadto w mieście mają swój początek i koniec drogi wojewódzkie.
droga ekspresowa S8 (w ciągu trasy europejskiej E67): Wrocław – Oleśnica – Syców – Wieluń – Warszawa – Białystok
droga wojewódzka nr 448: Milicz – Krośnice – Twardogóra – Syców
droga wojewódzka nr 449: Syców – Ostrzeszów – Grabów nad Prosną – Błaszki
Wspólnoty wyznaniowe
Kościół Rzymskokatolicki
Kościół Ewangelicko-Augsburski
Chrześcijański Zbór Świadków Jehowy z Salą Królestwa
Gospodarka
Obecnie w mieście i okolicach działają firmy z branży meblarskiej.
Strefa ekonomiczna
Rada Miejska w Sycowie uchwałą Nr XLIX/277/06 z dnia 29 czerwca 2006 r. (zmieniona uchwałą Nr XLIX/278/06 z dnia 27 lipca 2006 r.) jednogłośnie poparła utworzenie na terenie miasta i gminy Syców podstrefy Wałbrzyskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej „Invest-Park”.
Na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 grudnia 2006 r. w skład WSSE „Invest-Park” włączono nowe tereny inwestycyjne – między innymi podstrefę Syców. Jej powierzchnia wynosi 9,8 ha.
Oświata i sport
Najważniejszym zadaniem Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji w Sycowie jest upowszechnianie i popularyzacja sportu, kultury fizycznej i turystyki wśród mieszkańców miasta i gminy, a także rozbudowa i modernizacja istniejącej bazy sportowo-rekreacyjnej. MOSiR przygotowuje i udostępnia obiekty i urządzenia sportowe dla szkół, organizacji sportowych oraz całego społeczeństwa, stwarzając warunki do większej aktywności i rekreacji poprzez ruch. Siedziba Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji mieści się w budynku hali sportowej w Sycowie przy ulicy Komorowskiej.
Skład Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji
Hala sportowa
Stadion sportowy
Zalew w Stradomii
Kluby i stowarzyszenia
MKS Kama Rosiek Syców – siatkówka mężczyzn.
Klub żeglarski „Szekla”
Klub rajdowy „OES”
drużyna ratowników przy WOPR we Wrocławiu
Samodzielny Klub Wspinaczkowy im. Ferdynanda Petzla
Klub sportowy Olimpia
SKS Pogoń Syców
Edukacja
Na terenie miasta i gminy Syców funkcjonuje 15 placówek oświatowych: 1 gimnazjum, 6 szkół podstawowych, 1 szkoła filialna, 3 przedszkola publiczne, 1 przedszkole niepubliczne, 2 szkoły ponadgimnazjalne, a także Państwowa Szkoła Muzyczna I stopnia. W mieście podstawową opiekę edukacyjną zapewniają 2 szkoły podstawowe oraz gimnazjum (z istniejącymi przy nich świetlicami środowiskowymi), a także 3 przedszkola publiczne i Niepubliczne Przedszkole Sióstr Urszulanek.
Honorowi Obywatele Miasta i Gminy Syców
Gertruda Kurzawa
Ernst Johann Biron von Curland
Kurt Heinzler
Aleksandra Hołubecka Zielnica i jej mąż Krzysztof Zielnica
Osoby związane z Sycowem
Grzegorz Ślak, biznesmen, jeden z najbogatszych Polaków, wiele lat wychowywał się i mieszkał w Sycowie
Osoby urodzone w Sycowie
Daniel Latussek (1787–1857) – biskup pomocniczy wrocławski
Janina Korowicka – łyżwiarka
Beata Kempa – posłanka, była wiceminister sprawiedliwości
Wiesław Ciesielski – polityk
Robert Gonera – aktor
Sycowskie media
W Sycowie ukazują się dwa lokalne tygodniki – „Panorama Oleśnicka” i „Gazeta Sycowska”. „Gazeta Sycowska” jest powiązana z portalem sycow.naszemiasto.pl, a „Panorama Oleśnicka” z portalem olesnica24.com - pełnią funkcję lokalnych dzienników.
Źródło treści i historia autorów: Wikipedia. Tekst skrócono i uporządkowano.
Tworzenie stron internetowych – Syców
Chcesz przedstawić ofertę klientom z miejscowości Syców? Pomagamy uporządkować treść i zaprojektować ścieżkę od zapoznania się z usługą do kontaktu.
Strona z ofertą dla klientów biznesowych
Przygotowujemy podstrony opisujące usługi, proces współpracy i przykładowe realizacje. Formularz pozwala wskazać zakres projektu i zostawić dane do kontaktu w sprawie wyceny.
Wizytówka internetowa dla lokalnej firmy
Na stronie można zebrać godziny pracy, obszar obsługi i odpowiedzi na pytania, które klienci najczęściej zadają przed kontaktem. Projekt układu uwzględnia wygodne korzystanie z witryny na telefonie.