Szczyrzyc – informacje o miejscowości
Szczyrzyc – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie limanowskim, w gminie Jodłownik.
W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie nowosądeckim. Integralne części miejscowości: Abramowice, Wadzyn.
Położenie
Szczyrzyc leży w dolinie rzeki Stradomki, w jej górnym odcinku biegu na wysokości od 320–360 m n.p.m. Obszar ten leży na pograniczu Beskidu Wyspowego (Ciecień) i Pogórza Wiśnickiego (Górki Szczyrzyckie).
Od zachodu nad Szczyrzycem dominuje zalesiony Ciecień, obok niego widać Księżą Górę i Grodzisko. Na wschodzie rozciągają się Górki Szczyrzyckie z Górą Świętego Jana o rozległych i płaskich wierzchowinach. Na południu widać szczyty Beskidu Wyspowego: Wierzbanowską Górę, Dzielec, Śnieżnicę, Łopień i Kostrzę.
Klimat
Klimat Szczyrzyca nosi cechy typu podgórskiego i górskiego. Opady atmosferyczne kształtują się tutaj w granicach 800 mm/rok. Długość okresu wegetacyjnego wynosi 190–225 dni. Liczba dni z pokrywą śnieżną to 80–100.
Warunki naturalne
Szczyrzyc znajduje się w obrębie tzw. jednostki tektonicznej Szczyrzyca. Cechuje się ona południkowymi rozciągłościami warstw i obecnością zapadliskowej formy Szczyrzyca w środku, przechodzącej w klinalne strefy od strony zachodniej i wschodniej. Zachodnia część zapadliska Szczyrzyca nazwana została monokliną Cietnia – Grodziska. Na południe od zapadliska Szczyrzyca znajduje się okno tektoniczne Skrzydlnej, w którym odsłaniają się dwa równoleżnikowo ułożone elementy antyklinalne.
Dorzecze Stradomki jest obszarem występowania wód podziemnych, znajdujących się na różnej głębokości w utworach fliszowych i zalegających na nich pokrywach glin zwietrzelinowych i innych.
Okolice Szczyrzyca odznaczają się urozmaiconą szatą roślinną. W dolinie Stradomki i na niewielkich stokach przeważają pola uprawne, sady i ogrody. Wyższe partie porośnięte są lasem. Niższe partie stoków i wzgórz porastają lasy jodłowo-bukowe. Wyżej lasy lipowo-grabowe oraz monokulturalne lasy świerkowe. Miejscami wierzchowiny pogórza porasta zespół boru mieszanego z sosną i dębem.
Z roślin chronionych występują:
lilia złotogłów,
storczyk – podkolan biały,
rosiczka okrągłolistna,
zimowit jesienny.
Historia
Miejscowość jest wymieniona w książce Michała Balińskiego i Tymoteusza Lipińskiego Starożytna Polska pod względem historycznym, geograficznym i statystycznym– wydanie nakładem S. Orgelbranda, Warszawa 1844 rok. W publikacji tej wspomina się między innymi, że miejscowość była w XIV wieku siedzibą powiatu.
We wsi znajduje się opactwo cystersów, założone ok. 1234 roku. W 1259 klasztor najechali Tatarzy. W pierwszej połowie XVII wieku opactwo zostało przebudowane, jednak w XVIII wieku zostało dwukrotnie ograbione. W 1765 klasztor wraz z kościołem niemal całkowicie spłonął. W 1798 roku przy klasztorze powstało gimnazjum, które władze komunistyczne zamknęły w 1955 roku. Przejęły także część ziem klasztoru, tworząc z nich PGR (PGR Jodłownik; w Szczyrzycu do tego PGR-u należały gospodarstwo Dobroniów i Godusza).
W pierwszych dniach II wojny światowej doszło do pacyfikacji Szczyrzyca przez Niemców – zamordowano w bestialski sposób 39 mieszkańców przysiółka Wadzyń. W 1944 roku doszło do pacyfikacji przysiółka Smykań – za pomoc partyzantom AK. Po II wojnie światowej opactwo uhonorowane zostało orderem Virtuti Militari.
W lipcu 1984 roku odbyła się koronacja obrazu Matki Boskiej Szczyrzyckiej. Na mszę koronacyjną przybyło kilkadziesiąt tysięcy pielgrzymów. Przy klasztorze w starym spichlerzu z XV wieku działa muzeum posiadające unikatowe eksponaty między innymi mapę świata z XIII wieku.
W opactwie szczyrzyckim znajduje się Sanktuarium Matki Bożej Szczyrzyckiej Matki Pokoju i Dobroci, które jest miejscem kultu cudownego obrazu Matki Bożej.
Szlaki turystyczne
– ze Szczyrzyca przez Pogorzany, obok Diablego Kamienia na grzbiet łączący Ciecień z Grodziskiem – ze Szczyrzyca przez Janowice do Stróży – ze Szczyrzyca na szczyt Cietnia
Zabytki
Obiekty wpisane do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego
zespół klasztorny cystersów z XIII–XVII; kościół pw. Wniebowzięcia NMP; klasztor; 3 budynki; bramka (na dziedzińcu przed klasztorem); ogród;
cmentarz wojenny nr 362 z I wojny światowej; kapliczka, XVIII/XIX.
Pozostałe
Muzeum Klasztorne oo. Cystersów w Szczyrzycu;
Kościół Najświętszej Maryi Panny Wniebowziętej i św. Stanisława Biskupa w Szczyrzycu;
Diabli Kamień;
Browar klasztorny w Szczyrzycu.
W Szczyrzycu mieściło się również braksatorium – browar założony przez cystersów w 1628 roku. Zakonnicy sami wyrabiali piwo do 1925 r., kiedy browar został wydzierżawiony. W okresie PRL-u browar został znacjonalizowany. W 1982 r. produkcja wynosiła 22 tys. hl piwa rocznie sprzedawanego w Dobrej, Limanowej, Rabce, Myślenicach, Dobczycach i Krakowie. W 1993 r. cystersi odzyskali browar, jednakże ze względu na brak funduszy na modernizację i rozwój wstrzymali produkcję w roku 1997. W latach 2004–2009 Browar Kielce warzył piwo Frater na podstawie receptury ze szczyrzyckiego klasztoru. Produkcja piwa w Szczyrzycu wznowiona została w 2009 r. w minibrowarze Marysia obok klasztoru.
Kultura
Szczyrzyc jest ośrodkiem kultury ludowej, co roku odbywa się tu festiwal piosenki ludowej, a w samym Szczyrzycu działa od 1926 roku regionalny zespół pieśni i tańca Szczyrzycanie oraz dziecięcy – Mali Szczyrzycanie.
We wsi działa klub piłkarski LKS Orkan Szczyrzyc, założony w 1949 r., występujący obecnie w IV Lidze (grupa małopolska). Dysponuje on stadionem o wymiarach 100 × 59 m, bez oświetlenia i z widownią o pojemności 500 osób.
W Szczyrzycu znajduje się nie działający Dom Pracy Twórczej Polskiej Akademii Nauk, przekazany PAN przez rodzinę Koniecznych.
Religia
Od 1238 roku na terenie Szczyrzyca istniała samodzielna parafia, ufundowana przez jeden z rodów rycerskich. W 1244 przejęli ją Cystersi i gospodarują nią do dziś.
Ludzie związani ze Szczyrzycem
Ludzie odznaczeni dla społeczności lokalnej:
ks. Antoni Matejkiewicz – kapelan Wojska Polskiego;
Władysław Gębik – doktor nauk filozoficznych.
Urodzeni i/albo spędzili dzieciństwo w Szczyrzycu
Zbigniew ze Szczyrzyca (1328–1356) – czołowy możnowładca Królestwa w czasach Kazimierza Wielkiego;
Władysław Orkan – artysta (pisarz);
Zygmunt Konieczny – artysta (kompozytor);
Jadwiga Konieczna – prof. dr. hab emerytowana Katedry Iberystyki UJ [1];
Leszek Konieczny – prof. dr hab emerytowany dziekan Katedry Biochemii Lekarskiej CM UJ;
Michał Krupiński – ekonomista;
Jerzy Matykiewicz – oficer PSZ, kawaler Orderu Virtuti Militari, nauczyciel;
Ignacy Matykiewicz – żołnierz NSZ, prześladowany przez władze stalinowskie.
Źródło treści i historia autorów: Wikipedia. Tekst skrócono i uporządkowano.
Tworzenie stron internetowych – Szczyrzyc
Chcesz przedstawić ofertę klientom z miejscowości Szczyrzyc? Pomagamy uporządkować treść i zaprojektować ścieżkę od zapoznania się z usługą do kontaktu.
Serwis dla firmy obsługującej kilka miejscowości
Witryna może przedstawiać rzeczywisty obszar obsługi oraz różnice między usługami dostępnymi w poszczególnych lokalizacjach. Każda podstrona powinna odpowiadać na konkretne pytania klientów dotyczące dojazdu, zakresu prac lub kontaktu.
Witryna z rezerwacją lub zapytaniem
Strona może pokazywać zakres usług, sposób umawiania terminów i informacje potrzebne przed wizytą. Formularz dopasowujemy do tego, czy firma przyjmuje rezerwacje, czy najpierw odpowiada na zapytania.