Tuchów – informacje o miejscowości
Tuchów – miasto na południu Polski, w województwie małopolskim, w powiecie tarnowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Tuchów.
Był miastem w województwie sandomierskim w 1629 roku.W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. tarnowskiego.
Według danych z 31 grudnia 2012 miasto liczy 6729 mieszkańców.
Historia
Miasto znane jest od początków XII wieku. Przywilej legata papieskiego Paschalisa II, przeprowadzającego legację w Polsce Idziego z Tuskulum z 1105 r. zawiera zapis o Tuchowie (Tucov) jako posiadłości benedyktynów z Tyńca. Nad rzeką Białą, na wzgórzu Lipie, na miejscu pogańskiej gontyny, za sprawą księcia, a późniejszego króla polskiego Bolesława Chrobrego przed 1015 r. wzniesiono kościół ku czci Matki Bożej Wniebowziętej (dokument potwierdzający istnienie owej parafii pochodzi dopiero z roku 1321). W związku z odkryciem (ok. 1315 r.) i eksploatacją soli ze wzgórza położonego w rejonie obecnych ulic: Daszyńskiego, Zielonej i Stromej Soli, na prośbę opata tynieckiego Bogusława, uzyskał Tuchów prawa miejskie 2 listopada 1340 roku, z nadania Kazimierza Wielkiego, z podniesieniem do rzędu miast łącznie z nadaniem prawa magdeburskiego i przywileju wtorkowych jarmarków. Otrzymał gród ten też herb: dwa skrzyżowane klucze z mieczem pośrodku, mitrą i literami: C.T.O.S.B., co oznacza Civitas Tuchoviensis Ordinis Sankti Benedicti (Miasto Tuchów Zakonu Świętego Benedykta). W 1494 r. w czasie pożaru grodu kościół spłonął wraz z całą miejską zabudową. W XV w. na przeciwległym brzegu Białej zbudowano drugi kościół, do którego sprowadzono około 1620 roku namalowany przez Mistrza Ołtarza z Bodzentyna obraz Matki Bożej z inicjatywy ówczesnego proboszcza tuchowskiego o. Andrzeja Gołeckiego, który polecił umieścić w jego głównym ołtarzu określony jako łaskami słynący obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem „Tuchowskiej” – uznany w 1642 r. przez komisję biskupią jako cudowny.
Proboszcz tuchowski S. Pielsz w 1640 r. rozpoczął budowę murowanej świątyni, a zainicjował ją Stanisław Pieniążek – wojewoda sieradzki. Po nim prace kontynuował Jerzy Gryf–Leśniowski. Głównym fundatorem był Adam Gliński – chorąży sandomierski, który zakończył budowę świątyni. Kilkanaście lat później podczaszy bracławski Remigian Grocholski oraz Jan Szaniawski, dożywotni dzierżawca Lubaszowej i Siedlisk ufundowali dwie stojące do dziś po obu stronach nawy kaplice: św. Barbary i Antoniego.
Wojny polsko-kozackie i spustoszenia dokonane przez Szwedów i Siedmiogrodzian w latach 1655-1657 wpłynęły na upadek Tuchowa i utrudnienia w budowie kościoła (która trwała do 1683 r.). W 1789 roku w pożarze miasta kościół spłonął. Upadek miasta zaczął się w XVII wieku i spowodowany był głównie najazdami wojsk obcych, pożarami, epidemiami i I rozbiorem. Kolejny kościół wybudowano w latach 1791-1794 za sprawą proboszcza tuchowskiego Odona Kontenowicza. Benedyktyni opiekowali się tutejszym sanktuarium jeszcze po kasacie zakonu przez zaborcę – cesarza Józefa I w 1787 roku. Po śmierci ostatniego z nich w 1820 r. miejsce ich na dwadzieścia cztery lata zajęli jezuici.
W Tuchowie Celina Dębicka w latach 1842–1846 była uczestniczką ruchu niepodległościowego i brała udział w przygotowaniach do powstania skierowanego przeciwko zaborczym władzom austriackim. W dniach rzezi galicyjskiej 1846 roku w okolicznych dworach podburzeni przez zaborców chłopi dokonali krwawych napadów, np. na Floriana i Juliana Niemyskich w Karwodrzy.
Od 2 października 1893 r. znajduje się tu klasztor redemptorystów oraz sanktuarium maryjne z cudownym obrazem.
W dniu 6 lutego 1898 roku powołano Koło Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”; na prezesa koła wybrano doktora Kazimierza Goyskiego, a na jego zastępcę Karola Berke, właściciela majątku w niedalekiej Karwodrzy. Tuchowski „Sokół” podjął aktywną działalność kulturalno-oświatową i patriotyczno-wychowawczą.
W okresie I wojny światowej w okolicach Tuchowa toczono ciężkie walki. Z tego czasu pozostało kilkanaście cmentarzy w okolicy miasta, np. z 20-21 XII 1914 r. i z 3-5 V 1915 r.
Rosjanie zajęli Tuchów na kilka miesięcy (od 11 listopada 1914 do 5 maja 1915 roku). Miasto było wówczas opustoszałe, bo większość obywateli ewakuowała się, a na miejscu pozostało ich zaledwie około 500. Obowiązki burmistrza przez pół roku okupacji rosyjskiej pełnił wyznaczony przez dowódcę kozaków Wojciech Krogulski. Zapisał się on chlubnie w dziejach Tuchowa organizując pomoc dla najuboższych mieszkańców.
Pod Łowczówkiem, położonym niedaleko, w gminie Pleśna, brała udział I Brygada Legionów, którą dowodził tu generał Kazimierz Sosnkowski. W wyniku toczonych w okolicy bitew miasto poniosło wiele strat.
W czasie II wojny światowej, w latach 1940-1945, Tuchów stał się ośrodkiem AK i tajnego nauczania w ramach szkoły ogólnokształcącej. Organizatorem był prof. dr Jan Sajdak (rektor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu), który w styczniu 1945 r., po wyzwoleniu miasta spod okupacji hitlerowskiej, wspólnie z mgr. Janem Florkowskim założył Miejskie Gimnazjum i Liceum w Tuchowie, które od 1949 r. funkcjonowało jako Państwowa Szkoła Ogólnokształcąca stopnia licealnego.
25 maja 1996 r. Rada Miejska w Tuchowie na sesji inauguracyjnej "I Dni Tuchowa" przyjęła hejnał miasta skomponowany przez Tadeusza Goliszewskiego.
W Tuchowie znajduje się zakład produkcji znaków drogowych "WIMED"; przemysł drobny, głównie spożywczy (wyrób wędlin z przedwojennymi tradycjami): Mała Poligrafia, przy parafii ojców redemptorystów.
Miasto za sprawą redemptorystów stało się najsłynniejszym miejscem pielgrzymkowym diecezji tarnowskiej. Co roku podczas trwającego od 1 do 9 lipca Wielkiego Odpustu do Tuchowa przybywa ok. 100 000 wiernych.
4 czerwca 2010 r. – Ogromna fala na rzece Białej spowodowana intensywnymi opadami zalała dużą część gminy i miasta. W Tuchowie pod wodą znalazły się zabudowania położone przy ulicach: Daszyńskiego, Zielonej, Kąpielowej, Podwale, Krótkiej, Długiej, Ryglickiej, Piotrowskiego, Polnej, Kolejowej, Drelicharza, Stawarza, Młyńca. W nocy woda przepłynęła ulicą Chopina i Wróblewskiego zalewając sklep sieci Delikatesy Centrum. Uszkodzona była ul. Graniczna, Leśna (osuwisko). W nocy na skutek podmycia torów wykoleił się skład techniczny, którym jechało 6 osób. Zalana została oczyszczalnia ścieków w Tuchowie oraz ujęcie wody w Lubaszowej.
Demografia
Piramida wieku mieszkańców Tuchowa w 2014 roku.
Zabytki
Średniowieczny układ urbanistyczny z rynkiem pośrodku i szereg zabytków:
ratusz klasycystyczny z XIX w.,
kościół św. Jakuba z 1794 r.,
barokowy kościół Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny z XVII w. z obrazem Matki Bożej Tuchowskiej z XVI w. oraz klasztor redemptorystów z 1893 r.,
kilka domów mieszczańskich z XVIII-XIX w.
Położenie
Miasto i Gmina Tuchów położone są na terenie Pogórza Ciężkowicko-Rożnowskiego, nad rzeką Białą. Miasto Tuchów leży około 100 km od Krakowa i 80 km od granicy polsko-słowackiej. Znajduje się ono 220 m n.p.m.
Ochrona środowiska
Według raportu Światowej Organizacji Zdrowia w 2016 roku Tuchów został sklasyfikowany jako szesnaste najbardziej zanieczyszczone miasto Unii Europejskiej.
Edukacja
Wyższe Seminarium Duchowne Ojców Redemptorystów,
Liceum Ogólnokształcące im. Mikołaja Kopernika,
Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych im. Bohaterów Bitwy pod Łowczówkiem,
Informatyczne Centrum Edukacyjne,
Przedszkole Publiczne,
Społeczne Ognisko Muzyczne,
Zespół Szkół w Tuchowie (Szkoła Podstawowa im. Stanisława Staszica oraz Publiczne Gimnazjum im. Kazimierza Wielkiego)
Szkoła Muzyczna I stopnia w Tuchowie
Media
Miasto posiada własne czasopismo Tuchowskie Wieści oraz internetową telewizję Tuchów TV. W Tuchowie mieści się także studio Radia Maryja i TV Trwam przy klasztorze redemptorystów. Codziennie za pośrednictwem Radia Maryja o 8:10 transmitowane są Godzinki oraz w każdą niedzielę o 17:30 Nieszpory z Sanktuarium Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny a w wielkim poście w każdą niedzielę nadawane są Gorzkie żale. Rozgłośnia transmituje także wybrane punkty z Wielkiego Odpustu Tuchowskiego, który każdego roku odbywa się w dniach od 1 do 10 lipca. Co jakiś czas relacje z różnego rodzaju mszy i nabożeństw z Tuchowa przeprowadza także TV Trwam. Tuchów posiada także własne gazety. Jest to miesięcznik: Kurier Tuchowski, a także czasopismo: Tuchowskie Wieści.
Kościoły, klasztory, związki wyznaniowe i miejsca kultu religijnego
Kościół parafialny rzymskokatolicki (Bazylika Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny wraz z klasztorem i Wyższym Seminarium Duchownym Redemptorystów, kościół parafialny św. Jakuba należący do księży diecezjalnych)
Klasztor sióstr służebniczek wraz z ochronką dla dzieci
Klasztor sióstr józefitek, które prowadzą też przedszkole i hospicjum dla ludzi starszych i chorych
Dróżki różańcowe przy sanktuarium ojców redemptorystów
Cmentarz należący do Sanktuarium Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny wraz z cmentarzem wojennym nr 163 na wzgórzu Furmaniec
Cmentarz należący do Kościoła św. Jakuba
Bractwo Kapłańskie Świętego Piusa X (lefebryści) z własną kaplicą pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa
Chrześcijański Zbór Świadków Jehowy z własną Salą Królestwa
Cmentarz żydowski (zrujnowany w czasie okupacji hitlerowskiej)
Gmina Tuchów
Gmina Tuchów składa się z 12 sołectw: Buchcice, Burzyn, Dąbrówka Tuchowska, Jodłówka Tuchowska, Karwodrza, Lubaszowa, Łowczów, Meszna Opacka, Piotrkowice, Siedliska, Trzemesna, Zabłędza.
Współpraca międzynarodowa
Saint-Jean-de-Braye
Illingen (Saara)
Tăuţii-Măgherăuş
Źródło treści i historia autorów: Wikipedia. Tekst skrócono i uporządkowano.
Tworzenie stron internetowych – Tuchów
Projektując witrynę dla firmy z obszaru miejscowości Tuchów, zaczynamy od ustalenia, czego klient potrzebuje przed złożeniem zamówienia lub wysłaniem zapytania.
Witryna z rezerwacją lub zapytaniem
Strona może pokazywać zakres usług, sposób umawiania terminów i informacje potrzebne przed wizytą. Formularz dopasowujemy do tego, czy firma przyjmuje rezerwacje, czy najpierw odpowiada na zapytania.
Strona firmowa z czytelną ofertą
Porządkujemy usługi w osobnych podstronach, opisujemy zakres prac i umieszczamy dane kontaktowe tam, gdzie klient ich szuka. Formularz zapytania może zbierać informacje potrzebne do przygotowania wyceny.