Wilamowice – informacje o miejscowości
Wilamowice (niem. Wilmesau, wil. Wymysoü) – miasto w południowej Polsce, na terenie Małopolski, w województwie śląskim, w powiecie bielskim, siedziba władz gminy miejsko-wiejskiej Wilamowice. Wilamowice są położone na pograniczu Podgórza Wilamowickiego i Pogórza Śląskiego. Ośrodek sadowniczy i przemysłu lniarskiego.
Demografia
Piramida wieku mieszkańców Wilamowic w 2014 r.:
Nazwa
W dokumencie sprzedaży księstwa oświęcimskiego Koronie Polskiej wystawionym przez Jana IV oświęcimskiego 21 lutego 1457 r. miejscowość wymieniona została jako Wilamowicze. Nazwę miejscowości w zlatynizowanej staropolskiej formie Wylamowycze wymienia w latach 1470-1480 Jan Długosz w księdze Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis a jako jej właścicieli podaje Mikołaja oraz Jana Wilamowskich herbu Kornicz
Historia
Według tradycji osada założona została w kilka lat po najeździe mongolskim na Polskę w 1241 r., przez osadników przybyłych z zachodu, którzy wcześniej założyli inną pobliską osadę, obecną Starą Wieś. Z powodu braku źródeł nie wiadomo czy mogło to mieć związek z nadaniem przez księcia opolskiego Mieszka Otyłego pomiędzy 1243-1246 w kasztelanii oświęcimskiej 500 łanów ziemi (ok. 121 km²) cystersom z Lubiąża. Miejscowość po raz pierwszy wzmiankowano w 1326 r. w spisie świętopietrza pośród parafii dekanatu Oświęcim diecezji krakowskiej pod nazwą Novovillamowicz. Miejscowa parafia musiała być więc założona wcześniej, przy wybudowanym ok. 1300 r. kościele św. Stanisława. Z analizy języka i stroju późniejszych mieszkańców wywnioskować można, że jej osadnicy wywodzili się z Fryzji i Flandrii, a z nazwy miejscowości, że jej zasadźcą był niejaki William, prawdopodobnie ze Szkocji. Miejscowość założona została z dala od dużych rzek, co może być związane z obawą przed powodziami. W 1238 r. Morze Północne zalało wielkie obszary Flandrii, skłaniając jej mieszkańców do emigracji. Mieszkańcy Starej Wsi ulegli później asymilacji, za to Wilamowianie pozostali w izolacji kulturowej aż do II wojny światowej. Zachowali swój archaiczny język wymysiöeryś, obyczaje, stroje, poczucie odrębności.
Politycznie wieś należała od ok. 1315 r. do księstwa oświęcimskiego, które w 1327 r. stało się lennem Królestwa Czech.
Od drugiej połowy XVI w. i przez XVII w. Wilamowice były ośrodkiem kalwinizmu. Miejscowy drewniany kościół parafialny został zniszczony dwukrotnie w pożarach w latach 1646 (od pioruna) i 1692, w międzyczasie został odbudowany w 1661 r., a następnie w 1705 r.
W 1808 r. miejscowi chłopi za 30 000 reńskich wykupili ziemie pańskie, co uwolniło ich od ciężarów pańszczyzny. W miejscowości rozwijało się już tkactwo. Chłopi sprzedawali swoje wyroby m.in. w Wiedniu, Warszawie, Trieście, Inflantach, Konstantynopolu, czy Hamburgu. Stanowili tym samym konkurencję dla kolegacji chłopskich z Andrychowa. Ważną datą w historii miejscowości stał się 8 stycznia 1818, kiedy to nadano jej prawa miejskie. Wilamowice uzyskały prawo do cotygodniowych targów, a z czasem własną pocztę, lekarza, aptekę, posterunek policji i szkołę. Nowe miasteczko liczyło około 1500 mieszkańców. W 1887 powstała szkoła tkacka.
Według austriackiego spisu ludności z 1900 r. w 317 budynkach w Wilamowicach na obszarze 1039 hektarów mieszkało 1719 osób (gęstość zaludnienia 165,4 os./km²), z czego 1677 (97,6%) było katolikami a 42 (2,4%) wyznawcami judaizmu, 1152 (67%) było niemiecko- a 567 (33%) polskojęzycznymi.
W okresie międzywojennym, kiedy to Wilamowice znalazły się w granicach odrodzonej Polski funkcjonowała tu niewielka fabryka włókiennicza. W 1923 r. rozpoczęto budowę nowego kościoła parafialnego w stylu neogotyckim, którego budowę przerywaną Wielkim Kryzysem w 1935 r. i pożarem w 1957 r. ukończono w 1960 r. Podczas II wojny światowej miejscowość została zaanektowana przez III Rzeszę. Miasto zostało wyzwolone 27 - 28 stycznia 1945 roku przez oddziały 38 armii 4 Frontu Ukraińskiego i 60 armii 1 Frontu Ukraińskiego (na miejscowym cmentarzu znajdują się mogiły 449 żołnierzy radzieckich. W 1945 r. zakazano używania języka wilamowickiego, co zostało uchylone w 1956 r. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa bielskiego.
Zabytki
Drewniane i murowane domy (XIX w.);
Kapliczki (XIX w.);
Kamieniczki na rynku (1870-1915);
Kościół neogotycki z 1923-84.
Wspólnoty wyznaniowe
W mieście funkcjonuje rzymskokatolicka parafia Przenajświętszej Trójcy.
Język i kultura
Mieszkańcy Wilamowic są potomkami osadników z Fryzji i Flandrii, którzy osiedlili się na tych terenach w XIII w. Stworzyli wyizolowaną kulturowo społeczność, odrębną również językowo. W 1808 r. wykupili się z poddaństwa, a w 1818 r. wykupili prawa miejskie dla Wilamowic. Do 1945 r. w powszechnym użyciu był język wilamowski (wymysiöeryś) – archaiczny język (dziś włada nim około 70 osób). Mała społeczność używała również własnego stroju wilamowskiego zawierającego elementy szkockiej kraty, motywy tureckie oraz kwiatowe, wykonane starą metodą klockową. Po II wojnie światowej władze komunistyczne próbowały zatrzeć ślady odrębności kulturowej Wilamowian.
Dziś tradycję kultywuje Regionalny Zespół Pieśni i Tańca „Cepelia Fil Wilamowice” założony w 1987 r. skupiający młodzież oraz Regionalny Zespół Pieśni i Tańca „Wilamowice” założony w 1948 r. skupiający kilka pokoleń. Działa także Stowarzyszenie Na Rzecz Zachowania Dziedzictwa Kulturowego Miasta Wilamowice „Wilamowianie”, mające na celu ratowanie kultury wilamowickiej.
Sławni Wilamowianie
Florian Biesik nazywany „Dante z Wilamowic” – twórca piszący w języku wilamowickim
Jadwiga Bilczewska-Stanecka (1921–1976) długoletnia kierowniczka szkoły i założycielka Regionalnego Zespołu Pieśni i Tańca „Wilamowice”
Józef Bilczewski (1860–1923) – święty (kanonizowany w 2005), arcybiskup, metropolita lwowski, profesor i rektor Uniwersytetu we Lwowie (1900–1901)
Kazimierz Danek – artysta ludowy, twórca obecnego ołtarza w kościele wilamowickim
Józef Gara (1929–2013) – twórca piszący w języku wilamowickim
Jan Gawiński (1622-1684?) – poeta, tłumacz Macieja Kazimierza Sarbiewskiego, autor sielanek
Kazimierz Jonkisz – muzyk jazzowy, perkusista
Herman Mojmir – lekarz, działacz społeczny, organizator Związku Harcerstwa Polskiego
Zbyszek Zaborowski – wieloletni poseł z ramienia SLD szef RW SLD w Katowicach
Współpraca międzynarodowa
Miasta i gminy partnerskie:
Beneszów Dolny
Kisújszállás
Rajecké Teplice
Trenczyńskie Cieplice
Źródło treści i historia autorów: Wikipedia. Tekst skrócono i uporządkowano.
Tworzenie stron internetowych – Wilamowice
Projektując witrynę dla firmy z obszaru miejscowości Wilamowice, zaczynamy od ustalenia, czego klient potrzebuje przed złożeniem zamówienia lub wysłaniem zapytania.
Strona usługowa z portfolio
Realizacje można uporządkować według rodzaju zlecenia i opisać zakres każdej z prac. Klient może przejść z przykładu realizacji do odpowiedniej usługi i wysłać zapytanie.