Wisła – informacje o miejscowości
Wisła (łac. Vistula) – najdłuższa rzeka Polski, a także najdłuższa rzeka uchodząca do Morza Bałtyckiego, o długości 1047 km. Wpływa do Zatoki Gdańskiej, a jej średnioroczny przepływ w odcinku ujściowym wynosi 1046 m³/s.
Sejm Rzeczypospolitej Polskiej ustanowił rok 2017, między innymi, Rokiem Rzeki Wisły.
Nazwa
Hydronim „Wisła” ma ponad 2000 lat. Pierwsza wzmianka spisana po łacinie pochodzi z 7–5 r. p.n.e. i znajduje się na wystawionej w Porticus Vipsania mapie Marka Agrypy oraz w Historii naturalnej Pliniusza Starszego, który nazwał rzekę Viscla. Od V wieku Vistla (Divisio orbis terrarum). W okresie tym dorzecze Wisły zasiedlone było od południa przez plemiona celtyckie, a od północy przez plemiona wschodniogermańskie.
W wiekach od II do IV występuje nazwa Viscla (Gaius Iulius Solinus, Pliniusz Starszy, Klaudiusz Ptolemeusz). Ptolemeusz podał także nazwy i siedziby plemion nad Wisłą: Wenedów, Gythonów, Galindów. Wisła u rzymskich historyków uchodziła do Morza Swebów (łac. Mare Suebicum, Tacyt I wiek), czyli Bałtyku, a ściślej Zatoki Wenedzkiej (II wiek), czyli obecnej Zatoki Gdańskiej – de internis eius partibus Alba, Guthalus, Viscla amnes latissimi praecipitant in oceanum. W germańskiej tradycji pisanej (Widsidh) nadwiślańskie lasy są ojczyzną Wandalów, Sasów i innych plemion germańskich, chociaż w rzeczywistości ludy te pochodzą z południowej Skandynawii.
Wincenty Kadłubek nazywał Wisłę Vandalus, wyprowadzając nazwę rzeki od imienia Wandy, a tę od wyrazu vanduo, oznaczającą w języku litewskim wodę, podobnie jak Ouiádou (=woda, rzeka) Ptolemeusza (rzeka Odra). Natomiast Jan Długosz w Annales seu cronicae incliti... nazywa Wisłę „rzeką Białą”: a nationibus orientalibus Polonis vicinis, ab aquae condorem Alba aqua... nominatur.
Najdawniejszą formę można próbować odtwarzać jako *Wīstlā, czy wykazać związek z pierwiastkiem *weys „płynąć”, lecz z braku nawiązań w toponimii i braku morfemu *Wīstl- w historycznych językach, można przyjąć, że jest to nazwa przejęta przez ludy indoeuropejskie od wcześniejszych mieszkańców.
Przebieg
Źródła rzeki znajdują się w południowej Polsce, na wysokości 1107 m n.p.m. (Czarna Wisełka) i 1080 m n.p.m. (Biała Wisełka), na zachodnim stoku Baraniej Góry w Beskidzie Śląskim.
W sensie geograficznym Wisła ma dwa potoki źródłowe: Białą Wisełkę i Czarną Wisełkę. Natomiast w sensie hydrologicznym rzeka Wisła zaczyna się w miejscu połączenia potoku Malinka z potokiem Wisełka powstałym z połączenia Białej i Czarnej Wisełki uchodzących do Jeziora Czerniańskiego.
Górny odcinek Wisły aż do ujścia Przemszy nie jest żeglowny i nosi nazwę Małej Wisły.
Podział biegu rzeki Wisły:
bieg górny – od źródeł do Zawichostu (poniżej ujścia Sanu)
bieg środkowy – od Zawichostu do ujścia Narwi (operacyjnie często przyjmuje się do stopnia wodnego Włocławek)
bieg dolny – od ujścia Narwi (lub od stopnia wodnego Włocławek) do ujścia.
Zbiorniki na Wiśle
Jezioro Czerniańskie
Jezioro Goczałkowickie
Jezioro Włocławskie
Delta Wisły
W miejscowości Biała Góra koło Sztumu około 50 km od ujścia, rozdzielając się na dwa ramiona Leniwka (lewe) i Nogat (prawe), tworzy szeroką deltę, zwaną Żuławami. W miejscu noszącym obecnie nazwę Gdańska Głowa od Leniwki oddziela się w kierunku wschodnim kolejne ramię zwane Szkarpawa, w celu ochrony przeciwpowodziowej zamknięte śluzą. Kolejne ramię Martwa Wisła oddziela się w Przegalinie. Uchodzi do Zatoki Gdańskiej.
Do XIV wieku ujście Wisły dzieliło się na Wisłę Elbląską (główne wschodnie ramię) i Wisłę Gdańską (mniejsze zachodnie ramię). Od roku 1371 głównym ramieniem stała się Wisła Gdańska. Po powodzi w 1840 roku utworzyło się dodatkowe ramię Wisła Śmiała. W latach 1891–1895 wykonano przekop ujściowy koło Świbna.
Jednolite części wód
Na potrzeby gospodarki wodnej Wisła jest podzielona na następujące jednolite części wód:
Wisła do Dobki bez Kopydła (PLRW20001221113549)
Wisła od Dobki do Bładnicy (PLRW20009211151)
Wisła od Bładnicy do zbiornika Goczałkowice (PLRW20009211159)
Wisła od zbiornika Goczałkowice do Białej (PLRW20001921139)
Wisła od Białej do Przemszy (PLRW20001921199)
Wisła od Przemszy bez Przemszy do Skawy (PLRW20001921339) równolegle kanał żeglowny Dwory (PLRW200002133529)
Wisła od Skawy do Skawinki (PLRW2000192135599) równolegle Kanał Łączański (kanał Łączany-Skawina) (PLRW200002135594)
Wisła od Skawinki do Podłężanki (PLRW2000192137759)
Wisła od Podłężanki do Raby (PLRW200019213799)
Wisła od Raby do Dunajca (PLRW200021213999)
Wisła od Dunajca do Wisłoki (PLRW20002121799)
Wisła od Wisłoki do Sanu (PLRW20002121999)
Wisła od Sanu do Sanny (PLRW2000212319)
Wisła od Sanny do Kamiennej (PLRW2000212339)
Wisła od Kamiennej do Wieprza (PLRW2000212399)
Wisła od Wieprza do Pilicy (PLRW2000212539)
Wisła od Pilicy do Jeziorki (PLRW200021257)
Wisła od Jeziorki do Kanału Młocińskiego (PLRW20002125971)
Wisła od Kanału Młocińskiego do Narwi (PLRW20002125999)
Wisła od Narwi do zbiornika Włocławek (PLRW2000212739)
Wisła od wypływu ze zbiornika Włocławek do granicy Regionu Wodnego Środkowej Wisły (PLRW20002127911)
Wisła od granicy Regionu Wodnego Dolnej Wisły do dopływu z Sierzchowa (PLRW20002127935)
Wisła od dopływu z Sierzchowa do Wdy (PLRW2000212939)
Wisła od Wdy do ujścia (PLRW20002129999) Martwa Wisła do Strzyży (PLRW20000487) Martwa Wisła od Strzyży do ujścia (PLRW200022489) Nogat (PLRW200005299) Szkarpawa (PLRW200005149) Wisła Królewiecka (PLRW200005129)
zbiornik Goczałkowice (PLRW20000211179)
zbiornik Włocławek (PLRW20000275999)
Dorzecze
Dorzecze Wisły zajmuje powierzchnię 194 424 km² (w Polsce 168,7 tys. km²). Najwyższy punkt dorzecza leży na wysokości 2655 m n.p.m. (szczyt Gerlach w Tatrach).
Przyroda
Dolina Wisły przebiega przez wiele kompleksów leśnych (na przykład Puszczę Sandomierską). Rzeka przepływa przez różne obszary chronione, a inne znajdują się w jej dolinie, na przykład Rezerwat przyrody Zbocza Płutowskie oraz obszar Natura 2000 Wiśliska.
Bezpośrednio obejmujące Wisłę obszary chronione to:
obszary specjalnej ochrony ptaków
Dolina Górnej Wisły PLB240001
Stawy w Brzeszczach PLB120009
Dolina Dolnej Skawy PLB120005
Małopolski Przełom Wisły PLB140006
Dolina Środkowej Wisły PLB140004
Dolina Dolnej Wisły PLB040003
Ujście Wisły PLB220004
specjalne obszary ochrony siedlisk
Beskid Śląski PLH240005
Zbiornik Goczałkowicki – Ujście Wisły i Bajerki PLH240039
Tarnobrzeska Dolina Wisły PLH180049
Dolina Dolnego Sanu PLH180020
Przełom Wisły w Małopolsce PLH060045
Kampinoska Dolina Wisły PLH140029
Włocławska Dolina Wisły PLH040039
Nieszawska Dolina Wisły PLH040012
Dybowska Dolina Wisły PLH040011
Solecka Dolina Wisły PLH040003
Dolna Wisła PLH220033
Ostoja w Ujściu Wisły PLH220044
Twierdza Wisłoujście PLH220030
rezerwaty przyrody
Barania Góra
Wisła pod Zawichostem
Krowia Wyspa
Łachy Brzeskie
Wyspy Świderskie
Ławice Kiełpińskie
Kępy Kazuńskie
Zakole Zakroczymskie
Wikliny Wiślane
Kępa Rakowska
Kępa Antonińska
Wyspy Zakrzewskie
Wyspy Białobrzeskie
Kępa Wykowska
Ławice Troszyńskie
parki krajobrazowe
Park Krajobrazowy Beskidu Śląskiego
Bielańsko-Tyniecki Park Krajobrazowy
Kazimierski Park Krajobrazowy
Nadwiślański Park Krajobrazowy
Chełmiński Park Krajobrazowy
obszary chronionego krajobrazu
Obszar Chronionego Krajobrazu Doliny Wisły
Solec nad Wisłą
Chodelski Obszar Chronionego Krajobrazu
Nadwiślański Obszar Chronionego Krajobrazu (kilka obszarów o tej nazwie w różnych regionach)
Dolina rzeki Pilicy i Drzewiczki
Warszawski Obszar Chronionego Krajobrazu
Niziny Ciechocińskiej
Doliny Kwidzyńskiej
Środkowożuławski Obszar Chronionego Krajobrazu
Żuław Gdańskich
Wyspy Sobieszewskiej
Ponadto Wisłę obejmuje otulina Kampinoskiego Parku Narodowego.
Zanieczyszczenie
Kilka lat temu, nie powołując się na żadne źródła, organizacja ekologiczna World Wildlife Fund oceniała, że wody Wisły na 56% długości biegu nie mieszczą się w żadnej klasie czystości.
Według danych Inspekcji Ochrony Środowiska w ciągu 2012 roku poprzez Wisłę do Morza Bałtyckiego trafiła duża ilość metali ciężkich, a mianowicie 28,0 ton cynku, 70,0 ton miedzi, 26,1 ton ołowiu, 0,9 tony kadmu, 11,3 ton chromu, 25,2 ton niklu oraz około 200 kg rtęci.
Żegluga rzeczna
Korytem Wisły przebiega Droga Wodna Wisły (ujście Przemszy – Gdańsk / Zalew Wiślany), a w jej biegu m.in.:
Droga Wodna Górnej Wisły (Oświęcim – Kraków)
Wisła jest połączona za pomocą kanałów z:
Odrą – Kanałem Bydgoskim, Notecią i Wartą (Droga wodna Wisła-Odra)
Niemnem – Kanałem Augustowskim i Czarną Hańczą
Dnieprem – Kanałem Królewskim i Prypecią.
Wisła w sieci międzynarodowych dróg wodnych
W 1996 roku w porozumieniu AGN (European Agreement on Main Inland Waterways of International Importance) ustalono sieć europejskiego systemu dróg wodnych. Fragmenty rzeki Wisły zaliczono do dwóch dróg wodnych międzynarodowego znaczenia:
E40 – droga wodna łącząca Morze Bałtyckie z Morzem Czarnym. W Polsce przebiega na Wiśle od Gdańska do Warszawy, a dalej Narwią i Bugiem do Brześcia, gdzie łączy się z drogą wodną prowadzącą przez Polesie do Dniepru.
E70 – europejski szlak wodny wschód-zachód łączący Antwerpię (Belgia, wybrzeże Morza Północnego) z Kłajpedą (Litwa, wybrzeże Bałtyku). Prowadzi poprzez Holandię, Niemcy, Polskę, Rosję do Litwy. W Polsce droga E70 przebiega na Wiśle na odcinku 114 km częściowo pokrywając się z drogą E40. Prowadzi od ujścia Brdy w Bydgoszczy do Malborka, a następnie Nogatem i Zalewem Wiślanym do granicy z Rosją.
Pomimo wpisania Wisły do umowy AGN jako drogi wodnej międzynarodowego znaczenia nie są wykonywane żadne działania mające na celu podniesienie najniższej I klasy drogi wodnej obowiązującej na większości długości rzeki – ponadto klasa I również nie jest zachowana, ze względu na brak wymaganych głębokości tranzytowych. Czynniki te sprawiają, że żegluga wiślana uprawiana jest wyłącznie w zakresie transportu urobku z dna rzeki, przewozu towarów ponadgabarytowych oraz turystyki.
Polska przystąpiła do Porozumienia AGN dopiero z dniem 15 lutego 2017.
Zagospodarowanie turystyczne
Od 2008 roku organizowane jest „Święto Wisły”, będące wodną imprezą na Wiśle, którego celem jest promocja wszelkich form aktywności wodnej. Podczas święta mają miejsce spływy kajakowe, krótkie rejsy po Wiśle, koncerty, wystawy, prezentacje, pokazy ratownictwa, gry i zabawy. Impreza organizowana jest przez Urząd Miasta Stołecznego Warszawy.
Powodzie, susze i regulacja rzeki
Wody Wisły często wzbierają, powodując powodzie. W górnym biegu rzeki dzieje się tak zwykle w lipcu, pod wpływem obfitych opadów w górach, a w środkowym i dolnym biegu w marcu, pod wpływem roztopów wiosennych. Naturalny polder zalewowy na Nizinie Ciechocińskiej zalewany jest często dwukrotnie – wiosną i latem w rejonie Otłoczyna, gdzie znajduje się naturalny bród przez Wisłę (szlak bursztynowy).
W historii dochodziło wielokrotnie do katastrofalnych powodzi, między innymi w latach: 1813, 1844, 1888, 1934, 1960, 1997, 2001, 2010. Aby im zapobiec, powstały zbiorniki retencyjne na dopływach w górnym biegu; na odcinku od ujścia Przemszy do Stopnia Wodnego Przewóz rzeka jest skanalizowana, na kilometrze 675 położona jest Elektrownia Wodna we Włocławku; planowany jest także stopień wodny w Siarzewie. Odcinek środkowy jest zabudowany budowlami regulacyjnymi, jednak brak prac konserwacyjnych od końca lat 70. sprawia, że od tej pory nie spełniały one swojej funkcji.
17 sierpnia 2015 roku poziom Wisły w Warszawie osiągnął 51 cm i był to najniższy stan lustra wody od końca XVIII wieku. 28 sierpnia 2015 roku poziom Wisły w Warszawie spadł do 41 cm.
Miejscowości położone nad Wisłą
Górki Wielkie
Zabrzeg – tylko na prawym brzegu
Goczałkowice-Zdrój – tylko na lewym brzegu
Czechowice-Dziedzice – tylko na prawym brzegu
Brzeszcze – tylko na prawym brzegu
Wola – tylko na lewym brzegu
Harmęże – tylko na prawym brzegu
Bieruń – tylko na lewym brzegu
Bobrek – tylko na lewym brzegu
Gorzów – tylko na lewym brzegu
Oświęcim – tylko na prawym brzegu
Skawina – tylko na prawym brzegu
Niepołomice – tylko na prawym brzegu
Nowe Brzesko – tylko na lewym brzegu
Opatowiec – tylko na lewym brzegu
Nowy Korczyn – tylko na lewym brzegu
Szczucin – tylko na prawym brzegu
Połaniec – tylko na lewym brzegu
Baranów Sandomierski – tylko na prawym brzegu
Tarnobrzeg – tylko na prawym brzegu
Zawichost – tylko na lewym brzegu
Annopol – tylko na prawym brzegu
Józefów nad Wisłą – tylko na prawym brzegu
Solec nad Wisłą – tylko na lewym brzegu
Kamień Puławski – tylko na prawym brzegu
Janowiec – tylko na lewym brzegu
Kazimierz Dolny – tylko na prawym brzegu
Bochotnica – tylko na prawym brzegu
Parchatka – tylko na prawym brzegu
Puławy – tylko na prawym brzegu
Góra Puławska – tylko na lewym brzegu
Stężyca – tylko na prawym brzegu
Dęblin – tylko na prawym brzegu
Świerże Górne – tylko na lewym brzegu
Czersk – tylko na lewym brzegu
Góra Kalwaria – tylko na lewym brzegu
Karczew – tylko na prawym brzegu
Otwock – tylko na prawym brzegu
Józefów – tylko na prawym brzegu
Łomianki – tylko na lewym brzegu
Jabłonna – tylko na prawym brzegu
Nowy Dwór Mazowiecki – tylko na prawym brzegu
Zakroczym – tylko na prawym brzegu
Czerwińsk nad Wisłą – tylko na prawym brzegu
Wyszogród – tylko na prawym brzegu
Dobrzyń nad Wisłą – tylko na prawym brzegu
Stary Bógpomóż – tylko na prawym brzegu
Bobrowniki – tylko na prawym brzegu
Stare Rybitwy – tylko na prawym brzegu
Nieszawa – tylko na lewym brzegu
Ciechocinek – tylko na lewym brzegu
Osiek nad Wisłą
Złotoria – tylko na prawym brzegu
Solec Kujawski – tylko na lewym brzegu
Bydgoszcz (poprzez dzielnicę Fordon) – tylko na lewym brzegu
Świecie – tylko na lewym brzegu
Grudziądz – tylko na prawym brzegu
Dragacz – tylko na lewym brzegu
Nowe – tylko na lewym brzegu
Gniew – tylko na lewym brzegu
Malbork (nad Nogatem)
Tczew – tylko na lewym brzegu
Gdańsk – nad Martwą Wisłą, a także nad Przekopem Wisły poprzez Wyspę Sobieszewską
Mikoszewo – na prawym brzegu Przekopu Wisły
Źródło treści i historia autorów: Wikipedia. Tekst skrócono i uporządkowano.
Tworzenie stron internetowych – Wisła
Projektując witrynę dla firmy z obszaru miejscowości Wisła, zaczynamy od ustalenia, czego klient potrzebuje przed złożeniem zamówienia lub wysłaniem zapytania.
Wizytówka internetowa dla lokalnej firmy
Na stronie można zebrać godziny pracy, obszar obsługi i odpowiedzi na pytania, które klienci najczęściej zadają przed kontaktem. Projekt układu uwzględnia wygodne korzystanie z witryny na telefonie.
Strona z ofertą dla klientów biznesowych
Przygotowujemy podstrony opisujące usługi, proces współpracy i przykładowe realizacje. Formularz pozwala wskazać zakres projektu i zostawić dane do kontaktu w sprawie wyceny.