Włodawa – informacje o miejscowości
Włodawa (wymowa) – miasto we wschodniej Polsce, w województwie lubelskim, siedziba powiatu włodawskiego; położone na obszarze Garbu Włodawskiego, nad Włodawką i Bugiem przy granicy z Białorusią.
Włodawa leży na Polesiu, na terenie przedrozbiorowego województwa brzeskolitewskiego wchodzącego w skład Wielkiego Księstwa Litewskiego. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa chełmskiego.
Według danych z 31 stycznia 2014 r. miasto miało 13 601 mieszkańców.
Od 1 stycznia 1973 r. do 15 lipca 1992 w skład Włodawy wchodził Orchówek (miasto od 1506 do XVIII wieku i ponownie w latach 1775–1869, obecnie wieś w gminie Włodawa).
Historia
Historia Włodawy do połowy XV wieku nie jest dobrze znana z powodu braku źródeł. Wiadomo jednak, że istniała już w pierwszej połowie XIII wieku jako jeden z grodów księstwa halicko-wołyńskiego i już wtedy mieszkała w niej ludność polska, ruska i żydowska. Położenie nad wielką rzeką – Bugiem – sprzyjało szybkiemu rozwojowi miasta jako ośrodka handlowego i tranzytowego.
Po lokacji miasta, która miała miejsce prawdopodobnie na początku XVI wieku, do Włodawy zaczęli coraz liczniej sprowadzać się Niemcy, Ormianie, Czesi i Żydzi.
Od 1569 r. Włodawa na mocy unii lubelskiej stała się miastem granicznym, zaś rzeka Włodawka stanowiła granicę pomiędzy województwem brzeskolitewskim a województwem ruskim. W roku 1596 Włodawa przeszła w ręce Leszczyńskich. W 1629 roku właścicielem miasta w województwie brzeskolitewskim był Rafał Leszczyński. W 1624 r. wzniesiono we Włodawie szkołę i zbór kalwiński, czynny do 1698 roku. Ważnym wydarzeniem był zwołany do Włodawy w roku 1634 synod kalwiński, na który przybyli delegaci z całej Korony i Litwy w celu ustalenia jednolitych form obrzędowych.
W 1648 r. wojska Chmielnickiego zajęły i spustoszyły Włodawę, mordując znaczną część mieszkańców. Kolejne wieki to rozwój gminy żydowskiej i stopniowe zwiększanie się liczby mieszkańców wyznania mojżeszowego.
Podczas konfederacji barskiej 14–15 września 1769 w bitwie toczonej w odwrocie z Włodawy w kierunku Łomaz poległ Franciszek Ksawery Pułaski, śpieszący z pomocą bratu Kazimierzowi Pułaskiemu.
W drugiej połowie 1944 roku miasto było siedzibą sztabu 1 Frontu Białoruskiego pod dowództwem marsz. Konstantego Rokossowskiego.
Przed II wojną światową we Włodawie były już dwie synagogi, bejt midrasz, dom modlitwy, szkoła talmud-tora, mykwa i cmentarz żydowski; działały dwie kapele klezmerskie i klub sportowy Makabi. W 1920 r. oddziały ukraińskie Petlury dokonały w mieście mordu 46 Żydów.Holocaust zmienił diametralnie oblicze miasteczka, które było już wówczas od dawna typowym sztetlem. Większość żydowskich mieszkańców Włodawy zginęła w obozie zagłady w Sobiborze. Po wojnie pożydowskie budynki wykorzystywano m.in. jako magazyny, zaś macewy z cmentarza służyły często do brukowania ulic.
W 1981 r. utworzono Muzeum Pojezierza Łęczyńsko-Włodawskiego (obecnie Muzeum – Zespół Synagogalny we Włodawie), które przejęło dawne synagogi, przekształcając je w budynki muzealne.
15 marca 1923 powstał klub sportowy „Sokół” Włodawa, rok później zmienił nazwę na „Włodawija”, a w roku 1956 przyjął dzisiejsza nazwę – Włodawianka.
Zabytki
Barokowy kościół parafialny pw. św. Ludwika z lat 1739–1752, zbudowany według projektu włoskiego architekta Pawła Fontany. Obok klasztor ojców paulinów.
Cerkiew prawosławna pw. Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy, wzniesiona w latach 1840–1843, przebudowana w latach 90. XIX w. Początkowo unicka, po 1875 prawosławna. Reprezentuje styl bizantyjsko-rosyjski z elementami klasycystycznymi. Świątynia parafialna.
Wielka Synagoga wzniesiona w roku 1764, przy której znajdują się jeszcze dwa pokrewne budynki (Mała Synagoga oraz Bejt ha-midrasz).
„Czworobok” – budowla w kształcie kwadratu z dziedzińcem w środku – zabytek unikatowy, najprawdopodobniej jedyny tego rodzaju w Polsce. Czworobok należał do włodawskich rajców, kupców i rzemieślników, w większości Żydów.
Nieistniejące
Stary cmentarz żydowski – założony w XVIII wieku.
Nowy cmentarz żydowski – założony w XIX wieku.
Kultura
Włodawa przez wieki była miastem, w którym w zgodzie żyli obok siebie Polacy, Rusini (Ukraińcy) oraz Żydzi, którzy do II wojny światowej stanowili ponad 60% jego ludności. Tradycję wielokulturowości upamiętnia i kultywuje coroczny Festiwal Trzech Kultur (kultur: żydowskiej, polskiej i ruskiej, związanych z trzema religiami: katolicyzmem, prawosławiem i judaizmem). W okresie zaborów Włodawa leżała początkowo w zaborze austriackim, dopiero potem została włączona do rosyjskiego.
Instytucje kultury:
Młodzieżowy Dom Kultury, ul. Partyzantów 17
Włodawski Dom Kultury, al. J. Piłsudskiego 10
Miejska Biblioteka Publiczna, ul. Przechodnia 13
Biblioteka Pedagogiczna, ul. Sierpińskiego 4
Muzeum Pojezierza Łęczyńsko-Włodawskiego, ul. Czerwonego Krzyża 7
Szkoła Muzyczna I stopnia, al. J. Piłsudskiego 10
Przedszkola
Miejskie Przedszkole Integracyjne we Włodawie, ul. Szkolna 5
Przedszkole Miejskie nr 1 we Włodawie, ul. Słowackiego 16
Przedszkole Miejskie nr 2 we Włodawie, ul. Zbigniewa Sierpińskiego 4
Niepubliczne Przedszkole "Mała Akademia", ul. 11 Listopada 5b
Szkoły podstawowe
Szkoła Podstawowa nr 2 we Włodawie, ul. Kopernika 3
Szkoła Podstawowa nr 3 we Włodawie, ul. Zbigniewa Sierpińskiego 4
Szkoła Podstawowa Specjalna nr 4 we Włodawie, ul. Partyzantów 13
Gimnazja
Publiczne Gimnazjum nr 1 we Włodawie, ul. Szkolna 7
Publiczne Gimnazjum nr 2 im. Zamoyskich we Włodawie, ul. Szkolna 1
Publiczne Gimnazjum Specjalne nr 3 we Włodawie, ul. Partyzantów 13
Gimnazjum z oddziałami przysposabiającymi do pracy, ul. Żołnierzy WiN 16
Szkoły ponadgimnazjalne
Liceum Ogólnokształcące im. Tadeusza Kościuszki we Włodawie, ul. Szkolna 1
Zespół Szkół Zawodowych, ul. Modrzewskiego 24
Zasadnicza Szkoła Zawodowa Specjalna we Włodawie, ul. Partyzantów 13
Religia
Na terenie miasta działalność religijną prowadzą następujące kościoły i związki wyznaniowe:
Kościół Rzymskokatolicki Parafia Najświętszego Serca Jezusowego Parafia św. Ludwika
Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny Parafia Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy
Kościół Adwentystów Dnia Siódmego zbór we Włodawie
Świadkowie Jehowy Zbór Włodawa korzystający z Sali Królestwa.
Transport
Włodawa jest ważnym węzłem drogowym. W mieście krzyżują się drogi krajowe i wojewódzkie: droga krajowa nr 82 Lublin – Włodawa droga wojewódzka nr 812 Krasnystaw – Chełm – Włodawa – Wisznice – Biała Podlaska droga wojewódzka nr 816 Zosin – Dorohusk – Włodawa – Sławatycze – Terespol
Miasto posiada połączenia autobusowe z: Lublinem, Chełmem, Warszawą, Krakowem, Białą Podlaską, Białymstokiem, Zamościem, Parczewem, Radzyniem Podlaskim, Międzyrzecem Podlaskim, Siedlcami, Sandomierzem, Hrubieszowem, Lubartowem i wieloma innymi miejscowościami. Transport zapewniają zarówno przedsiębiorstwa i oddziały PKS, jak też przewoźnicy prywatni.
Przez Włodawę przebiega linia kolejowa nr 81 Chełm – Włodawa na której znajduje się przystanek Włodawa. Ruch pasażerski na tej trasie został wstrzymany w listopadzie 2002 roku. Od 11 sierpnia do 7 października 2012 kursowały jednak pomiędzy Włodawą a Chełmem szynobusy, reaktywowane w sezonie turystycznym. Było to pierwsze połączenie pasażerskie od 2002 roku.
W 2011 przy Al. J. Piłsudskiego otworzono sanitarne lądowisko.
Struktura powierzchni i układ urbanistyczny
Według danych z roku 2002 Włodawa ma obszar 18,67 km², w tym:
użytki rolne: 50%
użytki leśne: 10%
Zabudowa Włodawy rozciągnięta jest południkowo wzdłuż rzeki Bug, która stanowi wschodnią granicę miasta. Osią zabudowy są dwie równoległe względem siebie ulice, mianowicie al. Jana Pawła II i ul. J.Piłsudskiego, przechodząca na północy w ul. Długą, natomiast na południu w ul. Kraszewskiego. Południowa część Włodawy charakteryzuje się zwartą zabudową jednorodzinną, która w miarę podążając na północ ustępuje miejsca zabudowie szeregowej. Miasto w środkowej części możemy podzielić na dwa sektory. W sektorze wschodnim części środkowej obserwujemy obszerny kwadratowy rynek, w którego centralnej części znajduje się omawiany wyżej zespół kramów i jatek (Czworobok). Zarówno dookoła samego rynku, jak też przy odchodzących od niego wąskich, bocznych uliczkach możemy spotkać wiele zabytkowych kamieniczek. W tym też rejonie znajdują się trzy perły architektoniczne Włodawy, mianowicie barokowy kościół (XVIII w.) wraz z przyległym do niego klasztorem (XVII w.), synagogę (XVIII w.) oraz cerkiew prawosławną (XIX w.). Sektor zachodni części środkowej charakteryzuje się blokową zabudową wielorodzinną (bloki 2-5 kondygnacji), a także usługowo- przemysłową (szczególnie wzdłuż ul. Lubelskiej). Północna część miasta to głównie zabudowa jednorodzinna, z wyjątkiem usytuowanego w tym rejonie osiedla wojskowego (bloki 3-5 kondygnacji), a także bloków w rejonie ulic Wspólnej, Sybiraków i Szpitalnej (3 kondygnacje). Najdalej na północ (a mianowicie północny wschód) wysuniętym fragmentem miasta jest teren po byłej jednostce wojskowej (obecnie głównie zabudowa jednorodzinna i usługowo-przemysłowa).
Klimat
Klimat Włodawy kształtowany jest przez masy suchego i mroźnego powietrza kontynentalnego. Lato tutaj jest ciepłe – średnia temperatura w lipcu to +18 °C, zimą –6,5 °C, częste są poranne przymrozki jesienią i wiosną.
Statystyki
Miasto stanowi 1,49% powierzchni powiatu. Stopa bezrobocia (stan na marzec 2010) – 22,2%
Przyrost naturalny
1950 rok – 201
1960 rok – 84
1970 rok – 48
1980 rok – 185
1983 rok – 225
1985 rok – 171
1990 rok – 118
1995 rok – 38
1999 rok – 37
2000 rok – 23
2005 rok – 32
2006 rok – –19
Saldo migracji
1980 rok – 255
1985 rok – 114
1990 rok – 155
1995 rok – 18
2000 rok – –23
Wiek i płeć mieszkańców
Piramida wieku mieszkańców Włodawy w 2014 roku.
Sąsiednie gminy
Włodawa, Hanna, Hańsk, Stary Brus, Urszulin, Wola Uhruska, Wyryki.
Gmina sąsiaduje z Białorusią (sielsowiet Tomaszówka w rejonie brzeskim). Na południe od granic miasta znajduje się też granica z Ukrainą (graniczy z nią wiejska gmina Włodawa).
Włodawa w literaturze pięknej
W powieści Henryka Sienkiewicza Ogniem i mieczem Rzędzian spotkał w zajeździe we Włodawie Bohuna, publicznie podającego się za szlachcica Hulewicza z Podola, leczącego rany po pojedynku z Michałem Wołodyjowskim, gdy mu się w wypadku – przewróceniu wozu w Parczewie rany otworzyły. Tu Bohun wyjawił Rzędzianowi miejsce ukrycia kniaziówny Heleny Kurcewiczówny u Horpyny, w jarze nad Waładynką, niedaleko Raszkowa.
Włodawa w filmie
W filmie Wrota Europy (1999) we Włodawie sfilmowano ujęcia z Rohaczowa.
W filmie Akcja Brutus (1971) we Włodawie sfilmowano ujęcia dotyczące aresztowania majora „Boruty”.
Wirtualny spacer po Włodawie
Szlaki turystyczne
Nadbużański szlak rowerowy
Źródło treści i historia autorów: Wikipedia. Tekst skrócono i uporządkowano.
Tworzenie stron internetowych – Włodawa
Jeśli prowadzisz firmę obsługującą klientów z miejscowości Włodawa, możemy przygotować stronę odpowiadającą na ich najczęstsze pytania.
Strona usługowa z portfolio
Realizacje można uporządkować według rodzaju zlecenia i opisać zakres każdej z prac. Klient może przejść z przykładu realizacji do odpowiedniej usługi i wysłać zapytanie.
Strona firmowa z czytelną ofertą
Porządkujemy usługi w osobnych podstronach, opisujemy zakres prac i umieszczamy dane kontaktowe tam, gdzie klient ich szuka. Formularz zapytania może zbierać informacje potrzebne do przygotowania wyceny.