Tworzenie stron internetowych

	Woźniki
	Woźniki
	; Panorama miasta
	Herb Woźnik
Państwo	Polska
Województwo	śląskie
Powiat	lubliniecki
Gmina	Woźniki; gmina miejsko-wiejska
Prawa miejskie	1386
Burmistrz	Alojzy Stanisław Cichowski
Powierzchnia	71,01 km²
Populacja (30.06.2016); • liczba ludności; • gęstość	; 4 395; 61,9 os./km²
Strefa numeracyjna;	(+48) 34
Kod pocztowy	42-289
Tablice rejestracyjne	SLU
	Położenie na mapie województwa śląskiego Woźniki
	Położenie na mapie Polski Woźniki
	50°35′12″N 19°03′38″E/50,586667 19,060556
TERC; (TERYT)	2407084
SIMC	0932494
	Urząd miejski Rynek 11; 42-289 Woźniki
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Hasło w Wikisłowniku
	Strona internetowa

Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne znaczenia hasła Woźniki.

Woźniki (niem. Woischnik^[2]) – miasto w Polsce położone w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, siedziba władz gminy miejsko-wiejskiej Woźniki. Według danych opartych na badaniach GUS z 2016 roku, miasto ma 4395 mieszkańców^[3].

Spis treści

1 Geografia
2 Demografia
3 Sport
4 Nazwa
5 Historia
6 Działalność społeczna
7 Zabytki i pomniki miasta
8 Wspólnoty wyznaniowe
- 8.1 Kościół katolicki
- 8.2 Świadkowie Jehowy
9 Miasta partnerskie
10 Zobacz też
11 Przypisy
12 Linki zewnętrzne

Geografia[edytuj]

Najwyższym wzniesieniem w granicach miasta jest Coglowa Góra 365 m n.p.m.^[4] Miasto leży na Wyżynie Wieluńsko-Woźnickiej (Próg Woźnicki i Obniżenie Liswarty i Prosny). Historycznie leży na Górnym Śląsku.

Według danych z 1 stycznia 2010 r. powierzchnia miasta wynosiła 71,01 km²^[5].

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa częstochowskiego.

Demografia[edytuj]

Piramida wieku mieszkańców Woźnik w 2014 r.^[1]:

Sport[edytuj]

W mieście działa piłkarski klub sportowy MLKS Woźniki, którego ma barwy niebiesko-żółte^[6]. Występuje w częstochowskiej Lidze Okręgowej w grupie II.^{[potrzebny przypis]}.
Stadion miejski: 400 miejsc siedzących^[7].
W mieście znajduje się też pełnowymiarowa hala sportowa, w której organizowane są różnej maści turnieje klubowe lub charytatywne^[8].

Nazwa[edytuj]

W spisanym po łacinie dokumencie średniowiecznym Bolesława opolskiego z dnia 1 września 1310 r. miasto wymienione jest pod nazwą Wosnik^[9].

Nazwę miejscowości w zlatynizowanej staropolskiej formie Woznyky wymienia w latach 1470–1480 Jan Długosz w księdze Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis^[10].

Polską nazwę Woźniki w książce „Krótki rys jeografii Szląska dla nauki początkowej” wydanej w Głogówku w 1847 r. wymienił śląski pisarz Józef Lompa^[11].

Historia[edytuj]

Pocztówka Woźnik z 1902 r.

Rynek w Woźnikach

Pierwsza wzmianka o osadzie pochodzi z 1206 roku, gdy biskup krakowski Fulko przekazał Opactwu św. Wincentego na Ołbinie pod Wrocławiem dziesięcinę ze wsi Voznici w diecezji krakowskiej. W 1241 r. po najeździe Mongołów zniszczony został gród na Górze Grojec, a tamtejsza ludność osiedliła się na terenie Woźnik. Po 1270 r. miejscowość otrzymała prawa targowe. W 1310 roku Woźniki zostają wymienione już jako miasto (civitas) z komorą celną. Fortalicjum w Woźnikach po raz pierwszy pojawia się w dokumencie Władysława II Opolczyka wydanym 17 lutego 1386 roku, nadającym Marchuszowi zwanemu Jochsem, dziedzicowi z Marków, gródek (castrum sive fortalicium) koło Woźnik wraz z wójtostwem w mieście. W zamian nowy wójt miał służyć w wojsku książęcym. Pełne prawa miejskie potwierdzone zostały w dokumentach z 1386 r. W dniu 15 kwietnia 1412 roku książę Bernard niemodliński zatwierdził zakup gródka wraz z wójtostwem przez Święcha Wieszowskiego za kwotę 240 grzywien. Sześć lat później, 26 VI 1418 roku, Święch odsprzedaje te dobra Wiczkowi z Kobyłczyc za 250 grzywien^[12]. W 1454 r. odnowione zostało nadanie praw miejskich po wcześniejszym zagrabieniu pieczęci i dokumentu lokacyjnego w czasie potyczki granicznej. Miasto w średniowieczu znajdowało się przy jednej z odnóg szlaku handlowego między Krakowem a Wrocławiem, prowadzącej ze Sławkowa do Poznania^[13].

W XVI w. wybudowany został drewniany kościół pod wezwaniem św. Walentego (obecnie zabytek znajdujący się na szlaku architektury drewnianej). Z Woźnik pochodzi pierwsza polska księga miejska (1483–1598 r.; polskie zapisy od 1521 r.)^[14]. Do XVIII w. miasto podlegało coraz silniejszemu uprzemysłowieniu, jak wiele sąsiednich miejscowości. Działały na jego terenie fryszerki i kuźnice. Po 1740 r. status Woźnik został zredukowany do „osady targowej”. W 1798 r. miasto zostało prawie całkowicie zniszczone w wyniku pożaru. W XIX w. jest obszarem działania Józefa Lompy, który na jego terenie założył bibliotekę publiczną. W drugiej połowie XIX w. Woźniki liczyły ok. 1500 mieszkańców i była to wówczas jedna z największych miejscowości w ziemi lublinieckiej. W 1858 r. odzyskało prawa miejskie. W XIX w. na obszarze miasta i sąsiednich gmin eksploatowane miały być pokłady węgla kamiennego i siarki, a na początku XX w. także cynku. Jednakże koncesje nie zostały wykorzystane ze względu na brak połączenia kolejowego. Jednym z głównych udziałowców miał być mieszkający w Świerklańcu Henckel von Donnersmarck.

Podczas II powstania śląskiego obszar ziemi woźnickiej określany był jako Republika Woźnicka. W plebiscycie górnośląskim 20 marca 1921 r. 62% głosujących w mieście opowiedziało się za przyłączeniem do Polski, zaś 38% za pozostaniem w granicach Niemiec; w efekcie decyzją mocarstw Woźniki zostały przekazane Polsce. W 1932 r. miasto połączone zostało koleją z magistralą węglową prowadzącą do Gdyni. Połączenie to było czynne do lat 90. XX w., kiedy to odcinek Strzebiń-Woźniki został zlikwidowany.

Corocznie w mieście organizowany jest Woźnicki Festiwal Piosenki.

Działalność społeczna[edytuj]

W 2015 roku powstało Stowarzyszenie Społeczno-Sportowe „Humane” z siedzibą przy ul. Rynek 5^[15], które jest organizatorem wielu imprez charytatywnych na rzecz chorych dzieci. Stowarzyszenie organizuje turnieje sportowe w miejscowej hali, koncerty, jak i wyjazdy^{[potrzebny przypis]}.

Zabytki i pomniki miasta[edytuj]

Układ urbanistyczny miasta.
Kamienice na Rynku i w ulicach odchodzących od niego.
Kościół św. Katarzyny – wzmianki o kościele pochodzą już 1346 r., był użytkowany przez protestantów w latach 1570–1628. Jest to budowla w stylu romańskim na planie krzyża, lecz wyposażenie kościoła nawiązuje do baroku.
Kościół św. Walentego – drewniany, o konstrukcji zrębowej z wyposażeniem w stylu barokowym. Zbudowany w XVI w. w miejscu pierwotnego kościoła dla dawnej osady Woźniki. przy kościele znajduje się cmentarz m.in. z poległymi powstańcami śląskimi oraz grób Józefa Lompy.
Ratusz miejski – budynek wybudowany w latach 1858–1862.
Kaplica św. Floriana – wybudowana w 1772 r.
Kaplica Góra Oliwna – zbudowana w 1910 r. z cegły na jednym ze wzgórz w pobliżu miasta.
Kaplica św. Jana Nepomucena na Rynku.
Zamczysko średniowieczne z XIV wieku w postaci pozostałości wałów i fos położonych około 1 km na południe od rynku, na wschodnim brzegu potoku Łana, na terenie zwanym Staromieście w pobliżu cmentarza z drewnianym kościółkiem św. Walentego. W miejscu tym wznosiła się w średniowieczu rezydencja rycerska typu motte.
Pomnik Józefa Lompy.
Pomnik 500-lecia odnowienia praw miejskich.
Pomnik 3 Pułku Ułanów na wzgórzu Florianek.

Zabytki i pomniki miasta

Drewniany kościół św. Walentego znajdujący się na szlaku architektury drewnianej województwa śląskiego

Nagrobek Józefa Lompy przy kościele św. Walentego

Pomnik Józefa Lompy na rynku w Woźnikach

Pomnik poświęcony poległym w obronie ojczyzny we wrześniu 1939

Kościół św. Katarzyny

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj]

Kościół katolicki[edytuj]

Jedna parafia:

parafia św. Katarzyny

Świadkowie Jehowy[edytuj]

Jeden zbór:

Sala Królestwa miejscowego zboru^[16]

Miasta partnerskie[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Woźniki Śląskie

Przypisy

↑ ^a^b http://www.polskawliczbach.pl/Wozniki, w oparciu o dane GUS.
↑ http://www.verwaltungsgeschichte.de/sch_lublinitz.html.
↑ Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 30 VI 2010 r.). , 2010-11-02. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1734-6118.
↑ Edward Wieczorek: XXI Górnośląskie Sympozjum Krajoznawcze. Regionalna Pracownia Krajoznawcza PTTK w Katowicach, www.krajoznawca.org, 2007-05-17. [dostęp 2013-11-18].
↑ Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r.. „Powierzchnia i Ludność w Przekroju Terytorialnym”, 2013-07-26. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1505-5507.
↑ Strona klubu [1].
↑ Oficjalna strona klubu na Facebook [2].
↑ [3].
↑ Georg Korn, „Breslauer Urkundenbuch”, Erster Theil, Breslau, Verlag von Wilhelm Gottlieb Korn 1870, s. 83.
↑ Joannis Długosz Senioris Canonici Cracoviensis, „Liber Beneficiorum”, Aleksander Przezdziecki, Tom II, Kraków 1864, s. 234.
↑ Józef Lompa, Krótki rys jeografii Śląska dla nauki początkowej, Głogówek 1847, s. 30.
↑ Materiały z grodzisk stożkowatych w Woźnikach i Tarnowicach Starych w zbiorach Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu, www.academia.edu [dostęp 2016-04-20] .
↑ B. Wyrozumska: Drogi w ziemi krakowskiej do końca XVI wieku, 1977, s. 58.
↑ Stanisław Rospond: Dzieje polszczyzny śląskiej. Katowice, Śląsk, 1959, s. 209, 236–244.
↑ KRS [4].
↑ Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 22 maja 2014.
↑ ^a^b Współpraca z zagranicą. UM Woźniki. [dostęp 2011-03-16].

Linki zewnętrzne[edytuj]

Serwis miasta i gminy Woźniki
Woźnik al. Woźniki, Woźniczka w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. XIV: Worowo – Żyżyn. Warszawa, 1895.

[populacja2016-1] ttp://www.polskawliczbach.pl/Wozniki, w oparciu o dane GUS.

[2] ttp://www.verwaltungsgeschichte.de/sch_lublinitz.html.

[Ludno.C5.9B.C4.872010-06-3] Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 30 VI 2010 r.). , 2010-11-02. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1734-6118.

[4] Edward Wieczorek: XXI Górnośląskie Sympozjum Krajoznawcze. Regionalna Pracownia Krajoznawcza PTTK w Katowicach, www.krajoznawca.org, 2007-05-17. [dostęp 2013-11-18].

[5] Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r.. „Powierzchnia i Ludność w Przekroju Terytorialnym”, 2013-07-26. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1505-5507.

[6] Strona klubu [1].

[7] Oficjalna strona klubu na Facebook [2].

[8] [3].

[9] Georg Korn, „Breslauer Urkundenbuch”, Erster Theil, Breslau, Verlag von Wilhelm Gottlieb Korn 1870, s. 83.

[10] Joannis Długosz Senioris Canonici Cracoviensis, „Liber Beneficiorum”, Aleksander Przezdziecki, Tom II, Kraków 1864, s. 234.

[11] Józef Lompa, Krótki rys jeografii Śląska dla nauki początkowej, Głogówek 1847, s. 30.

[12] Materiały z grodzisk stożkowatych w Woźnikach i Tarnowicach Starych w zbiorach Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu, www.academia.edu [dostęp 2016-04-20] .

[13] B. Wyrozumska: Drogi w ziemi krakowskiej do końca XVI wieku, 1977, s. 58.

[14] Stanisław Rospond: Dzieje polszczyzny śląskiej. Katowice, Śląsk, 1959, s. 209, 236–244.

[15] KRS [4].

[16] Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 22 maja 2014.

[Wsp.C3.B3.C5.82praca-17] Współpraca z zagranicą. UM Woźniki. [dostęp 2011-03-16].

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]