Września – informacje o miejscowości
Września (niem. Wreschen) – miasto w województwie wielkopolskim, w powiecie wrzesińskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Września. Położone 50 km na wschód od Poznania, nad rzeką Wrześnicą.
Ważny węzeł komunikacji drogowej i kolejowej. Okolica równinna, rolnicza.
Prywatne miasto szlacheckie lokowane w 1357 roku położone było w XVI wieku w województwie kaliskim.
Herb miasta – biała róża na czerwonym tle. Wywodzi się on z rodowego herbu Porajów – rodu będącego pierwszym właścicielem Wrześni.
W latach 1993–2009 we Wrześni przeprowadzano prawybory polityczne – parlamentarne, prezydenckie oraz do Parlamentu Europejskiego.\
Według danych z 30 czerwca 2016 roku miasto liczyło 29 855 mieszkańców.
Położenie
Według danych z 1 stycznia 2011 powierzchnia miasta wynosi 12,73 km².
Miasto znajduje się przy międzynarodowej trasie E30 – autostradzie A2 na odcinku Poznań – Warszawa.
Historia
Wykopaliska archeologiczne świadczą o pojawieniu się na tym terenie pierwszych grup ludzkich w środkowej epoce kamiennej – mezolicie (8000-2500 lat p.n.e.). Z epoki tej pochodzi m.in. osada wydmowa z Tarnowej pod Pyzdrami, stąd w archeologii stosuje się określenie „kultura tarnowska”. Ciągłość osadnictwa potwierdzają znaleziska z epoki brązu i żelaza. Nieopodal Wrześni znajduje się Giecz – jeden z najważniejszych w średniowieczu grodów książęcych i siedziba kasztelanii. Za czasów Bolesława Chrobrego, według Galla Anonima gród skupiał 2300 wojowników. Coraz głośniej mówi się też o grodzisku w Grzybowie – wiosce położonej między Wrześnią a Gnieznem. Gród ma imponujące wymiary (4,7 hektara), a jego położenie blisko Gniezna, Giecza i Ostrowa Lednickiego świadczy o tym, iż musiał pełnić ważną rolę w okresie formowania się państwa polskiego. Najstarsze materiały dendrologiczne datuje się na rok 923.
Pierwsza wzmianka o Wrześni pochodzi z 1256. Lokacja miasta nastąpiła w poł. XIV w. Od 1314 miasto leżało w województwie kaliskim. Miasto rozwinęło się na planie owalnicy wzdłuż traktu handlowego łączącego Kalisz z Gnieznem, opodal skrzyżowania ze szlakiem Poznań – Łęczyca. Korzystne położenie miasta sprzyjało rozwojowi handlu i rzemiosła. W 1580 było tu 60 rzemieślników. Podczas wojny szwedzkiej w 1656 miasto zostało poważnie zniszczone. W latach 1807-1815 Września wchodziła w skład Księstwa Warszawskiego.
W wyniku II rozbioru Polski w 1793 miasto zostało włączone do Królestwa Prus. Podczas Wiosny Ludów mieścił się tutaj obóz powstańczy. W drugiej połowie XIX w. istniało kilka zakładów przemysłowych: fabryka obuwia, fabryka powozów, betoniarnia, mleczarnia, cukrownia. Powstało również w tym okresie połączenie kolejowe Gniezno – Września – Oleśnica oraz Poznań – Września – Strzałkowo.
Międzynarodową uwagę przyciągnął strajk dzieci we Wrześni, który rozpoczął się 20 maja 1901 niemiecki nauczyciel wymierzył karę cielesną dzieciom za odmowę odpowiadania w języku niemieckim na lekcji religii. Zastrajkowało wówczas 118 uczniów i uczennic. Ich rodziców władze niemieckie ukarały więzieniem. Za przykładem dzieci wrzesińskich poszli uczniowie w innych szkołach zaboru pruskiego. W 1906 opór dzieci, podtrzymywany przez rodziców, przybrał postać powszechnego strajku. W fazie największego jego nasilenia strajkowało ok. 75 tys. dzieci w ok. 800 szkołach (na łączną ilość 1100 szkół).
W 1905 w mieście (noszącym wówczas nazwę Wreschen) mieszkało 7007 osób, w tym 65,4% Polaków, 28,9% Niemców i 5,5% Żydów, natomiast w całym ówczesnym powiecie wrzesińskim Polacy stanowili 85,6% (1890). Ponad stuletnie panowanie pruskie zakończył wybuch powstania wielkopolskiego. Po rozbrojeniu garnizonu pruskiego 28 grudnia 1918. Września powróciła pod władzę polską.
W 1920 podczas wojny polsko-bolszewickiej, po odezwie Rady Obrony Państwa z dnia 1 lipca 1920, z inicjatywy hr. Stanisława Mycielskiego, mieszkańcy ziemi wrzesińskiej utworzyli Legię Ochotniczą Wrzesińską, która brała czynny udział w walkach w obronie Polski.
W latach międzywojennych Września była miastem handlowo-rzemieślniczym, zamieszkanym przez Polaków, Żydów i Niemców. W związku z tym w mieście istniały wówczas: kościół rzymskokatolicki, kościół ewangelicki i synagoga. W tym okresie na terenie Wrześni działało aktywnie Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”.
II wojna światowa
1 września 1939 bombowce hitlerowskie zburzyły cukrownię. 5 września Niemcy zbombardowali węzeł kolejowy we Wrześni, strategiczny punkt, gdyż krzyżowały się tu i łączyły linie wschód-zachód (Warszawa-Poznań) oraz północ-południe (Gdynia-Katowice). Miasto zajęli Niemcy i włączyli w obszar Kraju Warty. W latach 1939-1941 z miasta wysiedlono większość Polaków do Generalnego Gubernatorstwa, a w zamian sprowadzono Niemców w ramach akcji kolonizacyjnej Heim ins Reich. 22 stycznia 1945 do miasta wkroczyli żołnierze 1 armii pancernej gen. M. Katukowa, kończąc tym samym okres niemieckiej okupacji.
Okres powojenny
Po wojnie nastąpiła intensywna rozbudowa i modernizacja przemysłu, gospodarki komunalnej, zaplecza socjalnego i kulturalnego, szkolnictwa i węzła komunikacyjnego. Powstała m.in. fabryka głośników Tonsil. Powstały osiedla o zabudowie blokowej oraz willowej. Utworzono Jezioro Wrzesińskie – zalew na rzece Wrześnicy (26 ha, 3 km dł.), a przy nim niewielki ośrodek wypoczynkowy. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. poznańskiego.
Od 2014 pod Wrześnią trwa budowa fabryki samochodów koncernu Volkswagen AG. Pierwsze samochody mają zjechać z linii produkcyjnej pod koniec 2016.
Demografia
Według stanu na dzień 31 grudnia 2014 w mieście zamieszkiwało 28692 osób, w tym 15018 kobiet i 13674 mężczyzn.
Piramida wieku mieszkańców Wrześni w 2014 roku.
Zabytki
Na terenie miasta znajduje się 14 obiektów zabytkowych:
historyczny układ urbanistyczny z XIV-XIX w. (nr rej.: 295/Wlkp/A z 19.04.2006)
kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Stanisława Biskupa Męczennika (farny) z połowy XV w., przebudowywany w 1792 i 1881-87, ul. Kościelna 7 (nr rej.: 2466/A z 14.03.1933)
kościół Świętego Ducha (neogotycki poewangelicki) z 1894, ul. Kościuszki 27 (nr rej.: 2293/A z 8.12.1993)
kościół Świętego Krzyża (drewniany) z 1664, ul. Świętokrzyska 18 (nr rej.: 721/Wlkp/A z 6.05.1970 i z 2.12.2008)
cmentarz farny, ul. Gnieźnieńska (nr rej.: 721/Wlkp/A z 6.05.1970 i z 2.12.2008)
zespół pałacowy, ul. Opieszyn: pałac z 1870 (nr rej.: 966/A z 5.03.1970) park, obecnie miejski z XVIII-XIX w. (nr rej.: 2118/A z 10.04.1987)
ratusz z 1909-1910, ul. Ratuszowa 1 (nr rej.: 191/Wlkp/A z 28.06.2004)
willa starosty z 1913-15, ul.Chopina 9 (nr rej.: 385/Wlkp/A z 25.07.2006)
szkoła z połowy XIX w. (budynek Muzeum Regionalnego im. Dzieci Wrzesińskich), ul. Dzieci Wrzesińskich 2 (nr rej.: 1596/A z 10.09.1974)
wozownia w zespole koszar z 1910, ul. Kościuszki (nr rej.: 2586/A z 26.03.1996)
kamienica z oficynami z 1905, ul. Warszawska 5 (nr rej.: 2569/A z 28.12.1995)
dom z 1 poł. XIX w., ul. Warszawska 10 (nr rej.: 967/A z 5.03.1970)
dom z XIX w., ul. Warszawska 15 (nr rej.: 2173/A z 20.02.1989)
Wyższa Szkoła Miejska z 1911 (obecnie Liceum Ogólnokształcące im. Henryka Sienkiewicza, ul. Witkowska 1 (nr rej.: 798/Wlkp/A z 25.05.2010)
Pomniki przyrody
Dąb szypułkowy „Stefan” przy ul. 3 Maja
Głaz narzutowy z granitu w Parku im. Marszałka Józefa Piłsudskiego
Platan wschodni w Parku Miejskim im. Dzieci Wrzesińskich
Transport
Września usytuowana jest przy autostradzie A2, która łączy Berlin z Warszawą. Przez miasto przebiegają drogi krajowe:
nr 15: Trzebnica – Krotoszyn – Września – Gniezno – Toruń – Ostróda
nr 92: Nowy Tomyśl – Poznań – Września – Słupca – Konin – Łowicz (zastępcza dla autostrady A2)
oraz drogi wojewódzkie:
nr 432: Września – Środa Wielkopolska – Śrem – Leszno
nr 442: Września – Pyzdry – Gizałki – Kalisz
Przez miasto przebiega również linia kolejowa nr 281: Oleśnica – Chojnice, a w odległości ok. 1,5 km na północ od stacji przebiega linia kolejowa nr 3 Warszawa Zachodnia – Poznań Główny – Kunowice. Połączenie z tą linią zapewnia łącznica kolejowa nr 807 i 808.
Komunikację autobusową w mieście i powiecie zapewnia lokalny oddział PKS Gniezno. Można spotkać tu także autobusy PKS Poznań, PKS Łodź, PKS Turek, PKS Włocławek, PKS Konin i inne.
Września posiada bezpośrednie połączenia autobusowe z Poznaniem, Gnieznem, Krakowem, Łodzią, Koninem, Turkiem, Włocławkiem, Szczecinem, Kielcami, Kaliszem i inne. Najwazniejsze kierunki lokalne to Słupca, Miłosław, Pyzdry, Orzechowo, Witkowo, Czerniejewo i Środa Wielkopolska. Autobusy lokalne nie kursują w niedziele i święta.
Edukacja
Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych (opieka naukowo-dydaktyczna: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu)
Liceum Ogólnokształcące im. Henryka Sienkiewicza
Zespół Szkół Politechnicznych im. Bohaterów Monte Cassino
Zespół Szkół Technicznych i Ogólnokształcących im. gen. dr. Romana Abrahama
Zespół Szkół Zawodowych nr 2 im. Powstańców Wielkopolskich
Zespół Szkół Specjalnych im. Janusza Korczaka
Zespół Szkół nr 1: Gimnazjum nr 1 im. Mikołaja Kopernika Samorządowa Szkoła Podstawowa nr 3
Gimnazjum nr 2 im. Andrzeja Prądzyńskiego
Samorządowa Szkoła Podstawowa nr 1 im. 68 Wrzesińskiego Pułku Piechoty
Samorządowa Szkoła Podstawowa nr 2 im. Dzieci Wrzesińskich
Samorządowa Szkoła Podstawowa nr 6 im. Jana Pawła II
Przedszkole Niepubliczne „Słoneczko”
Przedszkole Niepubliczne „Mali Przyrodnicy”
Przedszkole Niepubliczne „Miś Uszatek”
Przedszkole Publiczne nr 6 „Pszczółka Maja”
Niepubliczna Szkoła Muzyczna I i II st. "Collegium Artes"
Szkoła Podstawowa "Collegium Artes"
Kultura
Ogólnopolski Festiwal Sztuki Filmowej „Prowincjonalia”
Amfiteatr im. Anny Jantar we Wrześni
Festiwal Twórców Polskiej Piosenki we Wrześni
Ławeczka Bronisławy Śmidowiczównej we Wrześni
Wrzesińska Orkiestra Dęta
Muzeum Regionalne im. Dzieci Wrzesińskich
Zespół „HO” działający w ramach Wrzesińskiego Ośrodka Kultury
Chór „Camerata”
Chór LO im. H. Sienkiewicza „Les Choristes”
Chór kameralny „Pro Musica”
Chór Żeński „Lutnia”
Grupa Artystyczna „New Century”
Klub Twórczości Różnej „Cóś innego”
Wielkopolska Noc Rocka i Bluesa
Wrzesińska Grupa Filmowa
Wrzesiński Ośrodek Kultury
Wrzesińskie Towarzystwo Kulturalne
Wrzesińskie Studio Piosenki
Biblioteka Publiczna Miasta i Gminy
Publiczna Biblioteka Pedagogiczna
Zespół taneczny „Puls”
Festiwal orkiestr
Wrzesińskie Spotkania z Książką i Kulturą
Szkolny Teatr „Fakt”
Stowarzyszenie „Twórcza Września”
Zespół keyboardowo-akordeonowy „Muzykujące Skrzaty”
Media lokalne
„Wieści z Ratusza” – Biuletyn Informacyjny Urzędu Miasta i Gminy we Wrześni
„Przegląd Powiatowy” – Biuletyn Informacyjny Starostwa Powiatowego we Wrześni
„Wiadomości Wrzesińskie” – tygodnik lokalny
„Gazeta Radio Września” – tygodnik lokalny
„Bezpłatna Gazeta Wielkopolska” – dwutygodnik regionalny
Radio Września 93.7 FM – lokalne radio nadające na częstotliwości UKF 93.7
NowaWrzesnia.pl - lokalny portal informacyjny
Wrzesnia.info.pl - lokalny portal informacyjny
Organizacje społeczne
Związek Harcerstwa Polskiego – Hufiec Września
Religia
Obecnie na terenie Wrześni działalność religijną prowadzą następujące kościoły i związki wyznaniowe:
Kościół Rzymskokatolicki: Dekanat wrzesiński I: kościół parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Stanisława Biskupa Męczennika (farny), kościół parafii Świętego Krzyża, kościół św. Józefa we Wrześni, Dekanat wrzesiński II: kościół parafii św. Kazimierza Królewicza, kościół parafii św. Królowej Jadwigi, kościół parafii Świętego Ducha,
Kościół Ewangelicko-Augsburski (filiał parafii w Poznaniu),
Chrześcijański Zbór Świadków Jehowy, dwa zbory (w tym grupa angielskojęzyczna i ukraińskojęzyczna), (Sala Królestwa w Bierzglinku).
Sport i turystyka
Miejski Klub Sportowy Victoria Września
Klub Piłki Siatkowej Krispol Września
Klub Szachowy Wrzos
Klub Szachowy UKS Żak Września
Ludowy Uczniowski Klub Sportowy Orkan
Wrzesiński Klub Karate Do Shotokan
Wrzesińskie Towarzystwo Piłki Nożnej w Futsalu
Wrzesiński Klub Tenisa Stołowego
Wrzesińska Grupa Płetwonurków Aqua
Oddział PTTK we Wrześni im. Henryka Kamińskiego
Towarzystwo Krzewienia Kultury Fizycznej Sokół
Wrzesińskie Towarzystwo Tenisowe
Wrzesiński Klub Koszykówki
Klub Sportowy Kosynier
Ludowy Klub Sportowy Błękitni
Klub Strzelectwa Myśliwskiego Trap
Kurkowe Bractwo Strzeleckie
Stowarzyszenie Born to ride
Polski Związek Wędkarski koło Września
Uczniowski Klub Sportowy Tiger Taekwondo
Uczniowski Klub Sportowy Karate Tradycyjnego Orzeł Września
Uczniowski Klub Sportowy Żak
Uczniowski Klub Jeździecki Parkur
Wrzesińska Brygada Kolarska
Stadion Miejski
Basen Miejski „Łazienki”
Park Wodny Aqualife
Wrzesińskie Zrzeszenie Miłośników Fantastyki
Klub Biegacza Kosynier
Współpraca międzynarodowa
Miasta i gminy partnerskie:
Garbsen, Niemcy
Bruz, Francja
Nottingham, Wielka Brytania
Znani ludzie związani z Wrześnią
Roman Abraham
Piotr Andrzejewicz (Peter J. Lucas)
Friedrich-Wilhelm Bock
Przemysław Cypryański
Edward Grabski
Edward Likowski
Roman Jakóbczak
Łukasz Jasiński
Wacław Kawski
Łukasz Koszarek
Jarosław Kukulski
Jan Nepomucen Lewandowski
Louis Lewandowski
Stanisław Matyja
Nepomucena Piasecka
Florian Pierański
Maciej Poniński
Krystyna Poślednia
Andrzej Prądzyński
Waldemar Przysiuda
Dariusz Stachowiak
Leon Stasiewski
Marek Staszak
Tomasz Szymkowiak
Aleksander Tomaszewski (1891–1970)
Marian Turwid
Witold Walter
Ireneusz Zjeżdżałka
Władysław Reymont
Maria Konopnicka
Źródło treści i historia autorów: Wikipedia. Tekst skrócono i uporządkowano.
Tworzenie stron internetowych – Września
Dla firm działających na obszarze miejscowości Września projektujemy witryny dopasowane do sposobu, w jaki klienci zamawiają usługi lub produkty.
Serwis dla firmy obsługującej kilka miejscowości
Witryna może przedstawiać rzeczywisty obszar obsługi oraz różnice między usługami dostępnymi w poszczególnych lokalizacjach. Każda podstrona powinna odpowiadać na konkretne pytania klientów dotyczące dojazdu, zakresu prac lub kontaktu.
Modernizacja istniejącej witryny
Przy przebudowie porządkujemy menu, aktualizujemy prezentację oferty i planujemy przekierowania ze zmienianych adresów. Warto zacząć od podstron, z których klienci najczęściej przechodzą do kontaktu.