Inowrocław – informacje o miejscowości
Inowrocław (niem. Inowrazlaw, od 1904 do 1920 i w czasie okupacji niemieckiej Hohensalza) – miasto w województwie kujawsko-pomorskim, siedziba powiatu inowrocławskiego i gminy wiejskiej Inowrocław.
W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa bydgoskiego.
Inowrocław położony jest nad rzeką Noteć, na Równinie Inowrocławskiej, w północno-wschodniej części Pojezierza Wielkopolskiego. Jest 49. miastem w Polsce pod względem liczby ludności. Według danych z 31 grudnia 2015 roku miasto miało 74 258 mieszkańców. Inowrocław jest istotnym węzłem kolejowym i drogowym oraz wielobranżowym ośrodkiem przemysłowym, usługowym i uzdrowiskowym. Od 2013 roku w granicach miasta znajdują się miejsca pod inwestycje Pomorskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej. Zrzeszony w Związku Miast Polskich.
Miasto uznawane jest za stolicę Kujaw Zachodnich. W Inowrocławiu funkcjonują sanatoria, domy uzdrowiskowe i tężnia solankowa, przez co jest on uważany za miejscowość uzdrowiskową. Posiada bogate złoża soli kamiennej, które wydobywane są tutaj od czasów starożytnych, stąd określenie "miasto na soli". Jednak od zamknięcia i zalania kopalni "Solino" sól nie jest już wydobywana. Miasto jest garnizonem wojskowym. Jest tam też rozlewnia wysoko zmineralizowanej wody "Inowrocławianki", która jest podobno najbardziej słoną sprzedawaną wodą pitną w Polsce. Są również tężnie (a właściwie tężnia) w parku solankowym.
Miasto królewskie lokowane w latach 1231-1267 położone było w XVI wieku w województwie inowrocławskim.
Miejsce popisów szlachty województwa inowrocławskiego I Rzeczypospolitej
Patronką Inowrocławia jest Królowa Jadwiga.
Położenie
Inowrocław położony jest na Kujawach zachodnich, których jest stolicą. Miasto znajduje się w środkowym biegu Noteci. Leży na Równinie Inowrocławskiej. W niedużej odległości od miasta znajdują się dwa największe jeziora w województwie: Jeziora Pakoskie oraz Gopło. Na pierwszym z nich jest zlokalizowana zapora wodna oraz śluza. Na wschód od miasta leży Park Krajobrazowy Nadgoplański Park Tysiąclecia i obszary programu Natura 2000. Jest największym miastem na obszarze Kujaw zachodnich, Pałuk oraz ziemi mogileńskiej. Liczba prawie 75 tys. mieszkańców daje miastu 5 miejsce wśród największych w województwie. Południowe dzielnice znajdują się w dolinie Noteci i są położone niżej od innych części miasta. Inowrocław leży w strefie klimatu umiarkowanego ciepłego przejściowego. Rzeźba terenu jest lekko pofałdowana. Gleby w tej okolicy to najżyźniejsze czarnoziemy. Przebiegają tędy szlaki turystyczne. Trwają prace przy modernizacji szlaków wodnych i przystosowaniu ich do celów turystycznych. W pobliżu zlokalizowane są kompleksy leśne. Tereny te obfitują w surowce naturalne, które są tutaj od dawna wydobywane. Inowrocław znajduje się na szlakach transportowych i jest ważnym węzłem komunikacyjnym: drogowym (o znaczeniu krajowym) i kolejowym (o znaczeniu międzynarodowym).
Struktura powierzchni
Według danych z 2002 Inowrocław ma powierzchnię 30,42 km², w tym:
użytki rolne: 46%
użytki leśne: 0%
Miasto stanowi 2,48% powierzchni powiatu.
Historia
Jedno z najstarszych miast polskich. W czasach starożytnych przebiegał tędy szlak bursztynowy. Odbywały się tu procesy polsko-krzyżackie. Stąd pochodzili Królowie Polski: Władysław I Łokietek i Kazimierz Wielki. Z inowrocławskiego zamku król Władysław Jagiełło prowadził „Wielką Wojnę” z Zakonem Krzyżackim w 1410 roku.
Średniowiecze i etymologia
Pierwsza wzmianka o Inowrocławiu pochodzi z 1185 roku i określa miejscowość jako Novo Wladislaw. Nazwa została wybrana prawdopodobnie na cześć Władysława Hermana lub jako Nowy Włocławek, założony przez mieszkańców Włocławka uciekających przed powodzią i szukających nowego miejsca do osiedlenia się. Miasto powstało na bazie dużego targu i znajdującej się w pobliżu warzelni soli.
Przypadkowe znalezienie historycznych śladów działalności ludzkiej i prowadzone później prace wykopaliskowe wykazały, że na terenie obecnego Inowrocławia istniała prawdopodobnie najstarsza warzelnia soli jaka została odkryta na ziemiach polskich.
Prawa miejskie Inowrocław uzyskał ok. 1238 r. z rąk księcia Kazimierza Konradowicza. W latach 1466-1772 Inowrocław był stolicą województwa inowrocławskiego obejmującego swym zasięgiem północno-zachodnią część Kujaw z miastami: Bydgoszcz, Solec Kujawski, Koronowo, Gniewkowo, Podgórz, Słońsko, Raciążek, Służewo, Lipno, Dobrzyń i Radziejów. Miasto było także siedzibą książąt kujawskich i starostów inowrocławskich (Kategoria:Starostowie inowrocławscy). Jako siedziba starosty i ośrodek powiatu, stał się Inowrocław w XIV w. także siedzibą sądów szlacheckich, najpierw ziemskiego, a następnie grodzkiego, które funkcjonowały w tym mieście do końca XVIII w.
Książęta inowrocławscy
Leszek II Czarny
Leszek inowrocławski
Przemysł inowrocławski
Siemomysł inowrocławski
Władysław I Łokietek
Kazimierz I kujawski
Okres zaborów
Okres zaboru pruskiego to czas wzrastającej germanizacji. W XIX w. miasto zaczęło się ponownie rozwijać. Powstało wiele obiektów: drukarnia (1840), szkoła średnia (1848), nowy szpital dla miasta i powiatu (1870), kopalnia i warzelnia soli oraz rozpoczęcie budowy węzła kolejowego (1872-1873), uzdrowisko (1875), fabryka maszyn rolniczych i fabryka sody (1882), gazownia (1902), wodociągi (1904), elektrownia (1908), linia tramwajowa (1912-1962). Jednocześnie mieszkańcy miasta aktywnie brali udział we wszelkich zrywach narodowych (insurekcja kościuszkowska, powstania listopadowe i styczniowe). W 1812 w Inowrocławiu miał swą kwaterę cesarz Napoleon Bonaparte w drodze na Moskwę.
Dwudziestolecie międzywojenne
Inowrocław powrócił do Polski w roku 1919; wyzwolony został 6 stycznia. Na czele powstańców wielkopolskich przejmujących kontrolę nad miastem stał kpt. Paweł Cyms. Okres dwudziestolecia międzywojennego to czas zmagania się z trudną ogólną sytuacją gospodarczą w kraju, co w Inowrocławiu przekładało się między innymi na bardzo wysokie bezrobocie. Liczne były wystąpienia robotników i bezrobotnych. W 1926 policja krwawo rozgoniła demonstrację robotniczą. W latach 30. dochodziło do publicznych głodówek bezrobotnych. W 1930 r. głodowało m.in. 20 bezrobotnych powstańców. Mimo trudności gospodarczo-społecznych miasto się rozwijało. Uruchomiono Hutę Szkła Gospodarczego „Irena” i szyb Kopalni Soli przy ul. Poznańskiej (1924), zakończono budowę Zakładu Przyrodoleczniczego w uzdrowisku (1927), rozpoczęto budowę lotniska (1930) ukończoną po trzech latach. W 1933 w mieście powołano filię Polskiego Towarzystwa Muzycznego we Lwowie.
II wojna światowa
W dniach 5–7 września 1939 roku oddziały polskiej 26 Dywizji Piechoty pod dowództwem płk. Adama Brzechwy-Adjukiewicza stoczyły w rejonie miasta bój z jednostkami niemieckiej 4 Armii.
Pierwsze dni okupacji hitlerowskiej to masowe aresztowania i egzekucje mieszkańców, spośród których największy rozgłos zdobyła sobie tzw. „Krwawa niedziela” (noc z 22 na 23 października 1939 r.) dokonana w ramach Intelligenzaktion.
Na początku wojny Niemcy przeprowadzili masowe wysiedlenia ludności polskiej i żydowskiej. W nocy 30 listopada 1939 r. Niemcy wypędzili z miasta ponad 1000 polskich rodzin. W latach 1940–1945 istniał tutaj obóz przesiedleńczy, przez który przeszło ok. 10 000 Polaków, kilkuset z nich zamordowano. W dzielnicy Mątwy znajdował się obóz dla jeńców wojennych z ZSRR, Francji i Anglii. Zginęło ich tutaj około 900. Inowrocław został wyzwolony 21 stycznia 1945 przez oddziały 12 Korpusu Pancernego Gwardii dowodzonego przez generała majora N. Tieliakowa przy współudziale 34 Brygady Piechoty Zmotoryzowanej (później otrzymała miano "inowrocławskiej") wchodzące w skład 1 Frontu Białoruskiego. Ostatni nalot niemiecki odbył się jednak jeszcze 4 kwietnia 1945 – pojedynczy samolot zrzucił 4 bomby odłamkowe i ostrzelał podróżnych na peronach dworca kolejowego w Inowrocławiu.
Współczesność
W latach 1950-1998 miasto administracyjnie należało do województwa bydgoskiego. Powiat inowrocławski przywrócono 1 stycznia 1999.
W 2009 roku papież Benedykt XVI ogłosił Świętą Królową Jadwigę patronką miasta Inowrocławia.
W 1987 r. w Inowrocławiu zmarła mieszkająca tu od 1981 r. poetka romska Papusza – Bronisława Wajs.
Rozpowszechnianiem historii Inowrocławia i powiatu inowrocławskiego zajmują się pasjonaci zrzeszeni w Towarzystwie Miłośników Ziemi Kujawskiej i miasta Inowrocławia, do których należą m.in. historyk Piotr Strachanowski, Edmund Mikołajczak oraz Barbara Kasińska. Do mniej znanych należą także prof. Alfred Krysiak, kierownik Archiwum Państwowego w Inowrocławiu, mgr Lidia Wakuluk, oraz genealodzy i regionaliści - mgr Anna Wiśniewska i Kamil Jankowski.
Architektura i urbanistyka
Ścisłe centrum miasta jest typowe dla założonych w okresie średniowiecza miast. Centralnym placem jest rynek, od którego odchodzą uliczki. Istniejące przy nich obecnie kamienice w większości pochodzą z XIX wieku. W XX wieku Inowrocław wchłonął wiele okolicznych wsi. W czasach PRL-u rozpowszechniły się blokowiska. Na największym z nich – Rąbinie znajdują się budynki dochodzące do 11 pięter. Zakłady przemysłowe takie jak huta czy kombinat chemiczny są zlokalizowane na obrzeżach miasta, w typowo przemysłowych strefach. Duże obiekty handlowe znajdują się poza centrum, jednak w bliskości osiedli mieszkaniowych. Znajduje się tu tężnia solankowa. W kraju miasto jest uznawane za jeden z najlepszych ośrodków leczenia chorób dróg oddechowych.
Dzielnice i osiedla
Stare Miasto
Nowe Osiedle
Osiedle Bydgoskie
Osiedle Toruńskie
Osiedle Piastowskie
Miechowiczki (dzielnica Inowrocławia)
Osiedle Bajka
Rąbinek (dzielnica Inowrocławia)
Solno (dzielnica Inowrocławia)
Osiedle Zdrojowe
Osiedle Kolejowe
Cegielnia (dzielnica Inowrocławia)
Osiedle Sady
Osiedle Okrężek
Osiedle Lotnicze
Demografia
Według danych z grudnia 2015 roku Inowrocław był piątym pod względem liczby ludności miastem w województwie kujawsko-pomorskim (za Bydgoszczą, Toruniem, Włocławkiem i Grudziądzem), licząc 74 258 mieszkańców.
Największą populację Inowrocław odnotował w 1997 – według danych GUS 79 571 osób.
Dane z 30 czerwca 2004
Wykres liczby ludności Inowrocławia na przestrzeni ostatnich 110 lat
Piramida wieku mieszkańców Inowrocławia w 2014 roku.
Kościół Imienia Najświętszej Maryi Panny w Inowrocławiu
Najstarszy kościół Inowrocławia i jeden z najstarszych na Kujawach, sięgający metryką końca XII wieku. Pełni funkcję kościoła parafialnego, a od 2008 r. nosi tytuł bazyliki mniejszej, nadany przez papieża Benedykta XVI. Zniszczony w pożarze 1834 roku, kościół znajdował się w stanie ruiny. W latach 1901-1902 został poddany rekonstrukcji (z inicjatywy księdza Antoniego Laubitza) według projektu Juliusza Kothego, konserwatora zabytków prowincji poznańskiej. Wśród wyposażenia najcenniejsza jest gotycka rzeźba Uśmiechniętej Madonny i Dzieciątka Jezus datowana na lata ok. 1370-1380, umieszczona w ołtarzu głównym..
Kościół św. Mikołaja w Inowrocławiu
Jest to świątynia gotycka, trzynawowa z XIV wieku, oszkarpowana, kilkakrotnie przebudowywana, podczas okupacji pruskiej przez pewien czas zamieniona na magazyn. Sklepienie gotyckie zachowało się tylko w prezbiterium. Wyposażenie wnętrza utrzymane w stylu barokowym, ambona nosi cechy renesansu. Zwany inowrocławską farą.
Kościół św. Krzyża w Inowrocławiu
Świątynia została wybudowana w latach 1861-1863 w stylu neoromańskim. Do 1945 służył wspólnocie ewangelickiej, w tym samym roku został konsekrowany jako kościół rzymskokatolicki. W latach 1977-1984 wnętrze kościoła zostało przebudowane przez architekta Wiktora Ostrzałkę z Katowic. W świątyni umieszczony jest obraz Chrystus Ukrzyżowany namalowany przez Artura Grottgera.
Kościół Zwiastowania Najświętszej Maryi Pannie w Inowrocławiu
Bogaty wystrój rzeźbiarski świątyni, nawiązujący do polskich tradycji narodowych, jest dziełem poznańskiego artysty Władysława Marcinkowskiego. W 1909 roku w wyniku tąpnięcia ziemi (spowodowanego przez znajdującą się pod miastem nieczynną kopalnię soli) doszło do zawalenia się północnej ściany transeptu. Przez 20 lat świątynia pozostawała nieczynna aż do 1929 roku, kiedy odbudowano zawaloną ścianę i przywrócono kościół do funkcjonowania. Ceglany kościół Zwiastowania Najświętszej Maryi Pannie wraz z dwunastowieczną Bazyliką Mniejszą Imienia NMP tworzą razem charakterystyczny i nieodłączny element inowrocławskiego krajobrazu miejskiego.
Pozostałe zabytki
Budynek Urzędu Miejskiego – Neogotycki gmach z lat 1907-1908. W jego skład wchodzi również wieża. Obecnie siedziba prezydenta miasta;
Fragmenty fortyfikacji średniowiecznych znajdują się przy ulicy Poznańskiej 4 oraz na placu Klasztornym przy Państwowej Szkole Muzycznej;
neoklasycystyczny kościół garnizonowy św. Barbary i św. Maurycego z 1927-1928;
Gimnazjum św. Wojciecha przy ulicy Toruńskiej;
hotel „Bast” z 1901 r., według projektu Tomasza Pajzderskiego;
dom z końca XVIII w. przy pl. Klasztornym;
kamienice z przełomu XIX i XX w. przy ul. Królowej Jadwigi;
zabudowa ul. Solankowej – wille w stylach historyzujących z końca XIX i pocz. XX w. oraz z okresu międzywojennego;
kościół św. Józefa z lat 1936-1939, zniszczony w 1944, odbudowany w latach 1948-1952;
kościół Opatrzności Bożej z lat 1930-1931 w dzielnicy Mątwy.
Administracja
Inowrocław pełni funkcje regionalnego (dla kilku okolicznych powiatów) ośrodka administracji centralnej, samorządowej i wojskowej.
Administracja centralna
W Inowrocławiu swoje wydziały lub filie dla regionu Kujaw Zachodnich ma wiele instytucji szczebla centralnego. Należą do nich m.in.: Główny Urząd Statystyczny, Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Sądownictwo
Swoją siedzibę ma tu Sąd Rejonowy, któremu podlegają również wydziały zamiejscowe (karny, przestępczości nieletnich, cywilny i ksiąg wieczystych) w Mogilnie. Obejmuje swoim zasięgiem rejon 12 gmin zamieszkiwanych przez 200 tys. obywateli polskich. Mieści się tu też Prokuratura Rejonowa.
Administracja samorządowa
Inowrocław ma status gminy miejskiej, jednak od kilu lat walczy o nadanie tytułu miasta na prawach powiatu. Na czele władz samorządowych stoi Prezydent Miasta Inowrocławia – Ryszard Franciszek Brejza, który jest organem wykonawczym. Prezydent ma dwóch zastępców. Organem uchwałodawczym jest Rada Miasta. Inowrocław jest też siedzibą starostwa.
Miasta Partnerskie
Inowrocław prowadzi również współpracę międzynarodową i ma miasta partnerskie. Jednym z nich od 1989 roku jest Bad Oeynhausen w Niemczech.
Administracja wojskowa
W mieście siedzibę ma Wojskowa Komenda Uzupełnień, która swoim zasięgiem obejmuje miasto Inowrocław oraz powiaty: inowrocławski, żniński i mogileński.
Garnizon Inowrocław
Miasto jest dużym ośrodkiem wojskowym. W skład garnizonu wchodzi Wojskowy Port Lotniczy (stacjonują tu śmigłowce bojowe), brygada lotnictwa oraz pułk inżynieryjny. W przeciwieństwie do innych garnizonów w kraju, ten inowrocławski ciągle się rozrasta. Rozwój wojska w mieście doprowadził do tego, że obecnie budowane są (na potrzeby żołnierzy) bloki na Osiedlu Rąbin. W skład Garnizonu Inowrocław wchodzą:
Uzdrowisko Inowrocław
Inowrocław znany jest jako miejscowość uzdrowiskowa. Tradycje warzenia soli sięgają na tych terenach czasów średniowiecza. Współcześnie posiada warte zwiedzenia miejsca, zgrupowane w jednym kompleksie, położonym blisko centrum, w zachodniej części miasta:
Park Solankowy,
Zakład Przyrodoleczniczy,
szpitale uzdrowiskowe, branżowe,
tężnię uzdrowiskową,
Pijalnię wód i Palmiarnię
Ogrody Papieskie (na cześć Janowi Pawłowi II)
Ogrody „zapachów” – kwiatowe i ziołowe
Basen „Inowrocławska terma”
Teatr Letni,
muszlę koncertową,
tereny rekreacyjne: korty tenisowe, park linowy, siłownię plenerową dla dorosłych, plac zabaw dla dzieci, minigolf.
W 2016 roku Inowrocław okazał się najlepszy pod względem czystości ''powietrza'' spośród wszystkich 153 ''polskich'' miast ujętych w badaniu WHO (World Health Organization/ Światowa Organizacja Zdrowia). Biorąc pod uwagę stężenie rakotwórczego pyłu zawierającego PM2,5 miasto zostało uznane jedynym miastem o najczystszym powietrzu.
Kultura
Inowrocław pełni funkcje ponadregionalnego ośrodka kultury. Odbywają się tu m.in.: Ogólnopolski Przegląd Młodzieżowych Orkiestr Dętych, Arlekinada (Ogólnopolski Festiwal Małych Form Teatralnych) oraz Coroczny Wojewódzki Profilaktyczny Festiwal Teatralny poPaTrz. Działają tu teatr, kino, muzea, galerie. W Inowrocławiu działa Teatr Miejski, w którym regularnie odbywają się spektakle, a także różnego rodzaju koncerty i akademie. Znajduje się tu też Teatr Letni oraz muszla koncertowa. Przy ulicy Kasprowicza mieści się muzeum, a na placu klasztornym Instytut Prymasa Józefa Glempa. Działają również domy kultury, biblioteki oraz kina. Mieści się tu wiele klubów oraz odbywa się wiele imprez okolicznościowych. Najważniejsze instytucje kultury w mieście:
Teatr Miejski
Kujawskie Centrum Kultury
Instytut Prymasa Józefa Glempa
Stała Wystawa Solnictwa
Stała Wystawa Archeologiczna „Askaukalis”
Młodzieżowy Dom Kultury „Pszczółka”
Biblioteka Miejska im. Jana Kasprowicza
Muzeum Miejskie im. Jana Kasprowicza
Kino „Kinomax”
Hala Widowiskowo-sportowa
Państwowa Szkoła Muzyczna I i II st. im. Juliusza Zarębskiego
Prywatna Szkoła Muzyczna „Yamaha”
Sala Koncertowa im. Ireny Dubiskiej
Najstarszy klub muzyczny „Hades”
Coroczny, marcowy Ogólnopolski Festiwal Małych Form Teatralnych Arlekinada
Coroczny Wojewódzki Profilaktyczny Festiwal Teatralny poPaTrz
Coroczny festiwal muzyki rockowej Ino-Rock Festival
Baza noclegowa
Inowrocław jako miasto uzdrowiskowe ma dobrze rozwiniętą bazę noclegową. Znajdują się tu hotele świadczące usługi o wysokiej jakości. W Inowrocławiu znajdziemy następujące hotele:
Hotel „Park” **
Hotel „Bast” ***
Hotel „Penelopa” ****
Hotel „Focus Premium” ***
Platinum Apartamenty
Poza tym można zarezerwować miejsca w „Solanki” Uzdrowisko Inowrocław czy w sanatorium „Energetyk”, „Modrzew”, „Oaza”, „Przy Tężni” oraz w licznych pensjonatach.
Turystyka
Wizytówką miasta jest uzdrowiskowy 85-hektarowy Park Solankowy. Znajdują się w nim kolorowe dywany kwiatowe, na które wysadza się rocznie ponad 110 tysięcy sadzonek kwiatów. W zachodniej części parku znajduje się tężnia solankowa, jeden z trzech tego typu w Polsce obiektów lecznictwa zdrojowego, mająca kształt dwóch połączonych wieloboków.
Od 1 sierpnia 2011 r. do każdej z najważniejszych atrakcji Inowrocławia prowadzi figura średniowiecznego żaka (5 figur), która w swojej postaci ma przypominać o czasach świetności miasta. Wykonane są z brązu, w wysokości ponad metr, przedstawione w ruchu. Autorem rzeźb jest Wojciech Mendzelewski z pracowni PRO-ART z Lublina.
Z Inowrocławiem związani są: Jan Kasprowicz, Stanisław Przybyszewski, Stanisław Szenic, Maria Konopnicka, gen. Władysław Sikorski, Stefan Starzyński, Józef Unrug oraz Janusz Kusociński.
Religia
Na terenie Inowrocławia działalność prowadzą następujące kościoły i związki wyznaniowe:
Kościoły rzymskokatolickie: Parafia pw. Imienia Najświętszej Maryi Panny, bazylika mniejsza Parafia św. Mikołaja św. Mikołaja Parafia pw. Zwiastowania Najświętszej Maryi Pannie Parafia pw. św. Krzyża Parafia pw. św. Królowej Jadwigi Parafia pw. Chrystusa Miłosiernego Parafia pw. św. Mikołaja Parafia pw. Ducha Świętego Parafia pw. Opatrzności Bożej Parafia pw. św. Antoniego Padewskiego Parafia pw. św. Józefa Kościół Garnizonowy pw. św. Maurycego i św. Barbary
Kościoły protestanckie Kościół Ewangelicko-Metodystyczny parafia w Inowrocławiu Kościół Adwentystów Dnia Siódmego zbór w Inowrocławiu Kościół Ewangelicznych Chrześcijan zbór w Inowrocławiu Kościół Zielonoświątkowy (okręg pomorski) Zbór Kościoła Zielonoświątkowego „Syloe” w Inowrocławiu
Świadkowie JehowyZbór Inowrocław-Południe Zbór Inowrocław-Wschód Zbór Inowrocław-Zachód
Kościoły nieistniejące
Kościół Franciszkański w Inowrocławiu
Gospodarka
Inowrocław jest jednym z ważniejszych ośrodków gospodarczych w województwie kujawsko-pomorskim. Rozwinięty jest przemysł chemiczny, szklarski, maszynowy, metalowy, poligraficzny i spożywczy. Do największych zakładów na terenie miasta należą:
Inowrocławskie Zakłady Chemiczne „Soda-Mątwy” S.A. – zakłady produkują sodę kalcynowaną, kredę strącaną i chlorek wapnia,
Huta Szkła Gospodarczego „Irena” S.A., producent szkła kryształowego i szkła sodowego,
Inowrocławskie Kopalnie Soli „Solino” S.A. Grupa Orlen – producent soli i solanki,
Inofama S.A.,
Zakład Poligraficzno-Wydawniczy „Pozkal” – Drukarnia Kujawska,
Drukarnia Druk-Intro S.A.,
Drukarnia Polprint,
Drukarnia Ekspres,
Centrostal Inowrocław,
Kujawska Spółdzielnia Mleczarska Cuiavia.
W latach 1928-1986 w mieście funkcjonowała Kopalnia Soli „Solno”, która została zlikwidowana w 1986 roku ze względu na zagrożenie wodne. W południowej części miasta znajduje się wielki zespół osadników Inowrocławskich Zakładów Chemicznych Soda Mątwy, tzw. „Białe morze”. Z innych przedsiębiorstw wyróżnić można: Alstal, Opak-met, Mostodrog, Drogi i Mosty, HT Tioplast Polska, Druk-Intro, Filar, Lematit, Joaga, Modina, Barbara Luijcx.
Rozwinięty jest sektor handlu i usług. W mieście swe siedziby ma wiele oddziałów banków, towarzystw ubezpieczeniowych, firm leasingowych i doradczych, funkcjonują liczne ośrodki handlu detalicznego i hurtowego, punkty usługowe, serwisy, istnieje kilkanaście stacji benzynowych i hipermarketów.
8 maja 2013 otwarto największe centrum handlowe w Inowrocławiu – Galerię Solną.
Wybudowano tu Regionalną Instalację Przetwarzania Odpadów Komunalnych, która produkuje, między innymi, tzw. paliwo elektryczne.
Transport drogowy
W Inowrocławiu krzyżują się też drogi krajowe i wojewódzkie:
15 Ostróda – Toruń – Inowrocław – Gniezno – Jarocin – Krotoszyn – Trzebnica
25 Bobolice – Bydgoszcz – Inowrocław – Konin – Kalisz – Ostrów Wielkopolski – Oleśnica
251 Inowrocław – Żnin – Wągrowiec
252 Inowrocław – Włocławek
W sąsiednich Tupadłach znajduje się węzeł drogi DK25 z drogą wojewódzką nr 412 Tupadły – Kruszwica.
17 lipca 2017 oddano do użytku obwodnicę miasta.
Transport kolejowy
Początki kolei żelaznych w Inowrocławiu sięgają II połowy XIX wieku. 26 maja 1872 otwarto 45,4 km 2-torową linię kolejową Inowrocław-Bydgoszcz Główna. 15 sierpnia 1873 zakończono 2-letnią budowę i uruchomiono 366,4 km częściowo 2-torową linię kolejową Poznań Wschód – Inowrocław – Korsze. W marcu 1933 uruchomiono 156,1 km 1-torową linię Zduńska Wola Karsznice – Inowrocław. W II połowie XX w. sukcesywnie elektryfikowano najważniejsze linie kolejowe przebiegające przez Inowrocław W latach 1965-1974 zelektryfikowano całą 492 km 2-torową linię kolejową Chorzów Batory-Inowrocław-Tczew. W latach 1976-1990 zelektryfikowano całą linię kolejową Poznań Wschód – Inowrocław – Korsze.
Obecnie Inowrocław jest ważnym węzłem kolejowym o znaczeniu ogólnokrajowym. Leży na szlaku łączącym północ kraju z południem. Przez Bydgoszcz i Toruń łączy bowiem Gdańsk, Gdynię i Olsztyn ze wszystkimi dużymi miastami na południu. Największe znaczenie komunikacyjne ma zelektryfikowana magistrala węglowa łącząca Gdynię z Katowicami i Górnym Śląskiem. Od grudnia 2013 r. z Inowrocławia do Gdańska najszybsze pociągi docierają w ciągu około 2 godzin, a z Inowrocławia do Poznania w około godzinę.
Na dworcu głównym w Inowrocławiu zatrzymują się wszystkie pociągi pasażerskie.
Linie kolejowe w Inowrocławiu:
Linia 353 – Poznań Wschód – Skandawa
Linia 131 – Chorzów Batory – Tczew
Linia 742 – Inowrocław – Inowrocław Rąbinek
Linia 206 – Inowrocław Rąbinek – Drawski Młyn
Linia 231 – Inowrocław Rąbinek – Mogilno
Komunikacja miejska
W Inowrocławiu działa komunikacja miejska. W mieście 15 linii dziennych w granicach miasta oraz 16 linii podmiejskich. Obsługiwany Tabor jest nowoczesny i składa się z kilkudziesięciu autobusów różnych marek, m.in.: Solaris, Jelcz, Mercedes, MAN, Iveco, Solbus, Kapena i inne. Komunikacja miejska w Inowrocławiu powstała w 1912 r.
Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne sp. z o.o. w Inowrocławiu zajęło 9 miejsce w Ogólnopolskim Rankingu Najlepszych Przedsiębiorstw Komunikacji Miejskiej.
Dawniej, w latach 1912-1962 w Inowrocławiu kursowały tramwaje. Jeden tramwaj, taki jaki kursował w mieście na pamiątkę został jako pomnik ustawiony przy wylocie ul. św. Ducha na Rynku.
Komunikacja autobusowa
Główny dworzec autobusowy znajduje się przy placu Kasprowicza w samym centrum miasta, niedaleko uzdrowiska i dworca kolejowego. Transport autobusowy poza miasto do innych miejscowości zapewniają takie firmy jak:
Kujawsko-Pomorski Transport Autobusowy w Inowrocławiu (dawniej PKS)
Nadgoplańska Komunikacja Autobusowa w Kruszwicy
Jan-Trans w Janikowie
Bus Niespodziński w Gniewkowie
MatBud w Pakości
Sprint-Trans w Piechcinie
Prywatny przewoźnik autobusowy w Osieku Wielkim (-Osiek Wielki – Jaszczółtowo – Rojewo – Orłowo – Inowrocław)
Transport lotniczy
W mieście znajduje się Lotnisko Inowrocław miejscowego Aeroklubu Kujawskiego.
W 2012 przy. ul. Poznańskiej otwarto sanitarne lądowisko.
Bezpieczeństwo
Inowrocław jest bardzo dużym miastem, dlatego na terenie miasta działają odpowiednie służby, których celem jest zachowanie porządku i bezpieczeństwa. Z wielu możemy tu wyróżnić najważniejsze:
Szpital Wielospecjalistyczny im. dr. Ludwika Błażka w Inowrocławiu
Jeden z największych szpitali w województwie kujawsko-pomorskim. Mieści się w 6-piętrowym budynku przy ulicy Poznańskiej w samym centrum miasta. Placówka jest klasyfikowana w rankingu gazety „Rzeczpospolita” jako 3 najlepszy szpital w województwie i 23 najlepszy szpital w kraju (na ok. 350 placówek). Znajdują się tu następujące oddziały: anestezjologii i intensywnej terapii, chirurgii urazowej i ortopedii, dziecięcy, kardiologiczny, oddział intensywnego nadzoru kardiologicznego, pracownia hemodynamiki, laryngologiczny, neurologiczny, oddział udarowy, noworodkowy, dwa oddziały chirurgiczne, oddział ratunkowy i izba przyjęć, okulistyczny, opieki paliatywnej, położniczo – ginekologiczny, urologii i onkologii urologicznej, dwa oddziały wewnętrzne.
Znajduje się tu 27 poradni.
Patronem szpitala jest doktor Ludwik Błażek. Był to wybitny chirurg, wieloletni ordynator oddziału chirurgii, a także dyrektor tutejszego szpitala.
Oświata
Szkoły wyższe Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości im. Księcia Kazimierza Kujawskiego w Inowrocławiu ul Kiełbasiewicza 7 (budynek gimnazjum nr 2) studia I stopnia: kryminologia, administracja. Wyższa Szkoła Gospodarki w Bydgoszczy, Wydział Zarządzania i Nauk Społecznych w Inowrocławiu – studia I stopnia na kierunkach: zarządzanie, logistyka, rachunkowość, pedagogika, fizjoterapia. Studia II stopnia na kierunkach: pedagogika, rachunkowość.
Od 2007 roku przy WSG w Inowrocławiu funkcjonuje Uniwersytet Trzeciego Wieku.
Szkoły podstawowe Katolicka Szkoła Podstawowa im. bł. Wł. Demskiego nr 2 im. Panny Maryi– ul. Najświętszej Maryi Panny nr 4 im. Janusza Kusocińskiego – os. Rąbin nr 6 im. Mikołaja Kopernika – os. Nowe nr 9 im. Marii Skłodowskiej-Curie – os. Mątwy nr 10 im. Jana Kasprowicza – os. Szymborze nr 11 im. Stefana Batorego – os. Piastowskie Katolicka Szkoła Podstawowa – os. Rąbin Szkoła Podstawowa Integracyjna / w ramach Zespołu Szkół Integracyjnych im. Powstańców Wielkopolskich nr 16 im. Jana Pawła II – Jacewo Katolicka Szkoła Podstawowa im. bł. Wł. Demskiego, ul. Wojska Polskiego 20, oś. Rąbin
Gimnazja nr 1 im. Świętego Wojciecha – os. Toruńskie, nr 2 im. dra Józefa Krzymińskiego – os. Rąbin, nr 3 im. 4 Kujawskiego Pułku Artylerii Lekkiej – os. Piastowskie, nr 4 im. Zygmunta Wilkońskiego – os. Nowe, Gimnazjum Integracyjne / w ramach Zespołu Szkół Integracyjnych im. Powstańców Wielkopolskich – Gimnazjum Katolickie w Zespole Szkół Katolickich im. bł. ks. Władysława Demskiego – os. Rąbin Gimnazjum przy I Liceum Ogólnokształcącym im. Jana Kasprowicza
Licea I LO im. J. Kasprowicza, II LO im. M. Konopnickiej, III Liceum Ogólnokształcące im. Królowej Jadwigi IV LO im. Jana Pawła II, Liceum Katolickie w Zespole Szkół Katolickich im. bł. ks. Władysława Demskiego – os. Toruńskie
Technika Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 1 im. Jana Pawła II, Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 2 im. Genowefy Jaworskiej, Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 3 im. Franciszka Zubrzyckiego, Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 4 im. 59 Pułku Piechoty Wielkopolskiej Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 5 im. gen. Władysława Sikorskiego,
Szkoły zawodowe Zespół Szkół Zawodowych Rzemiosła przy Cechu Rzemiosł Różnych w Inowrocławiu
Media
W Inowrocławiu mają siedzibę media o znaczeniu ponadregionalnym. Istnieją 3 stacje radiowe, kilka redakcji gazet i serwisów internetowych.
Radio: Radio Zet Gold 98,1 FM (dawniej Radio Eska Inowrocław, a wcześniej Radio AS 98,1) Radio RMF MAXXX Inowrocław 90,8 FM (dawniej Radio GRA Inowrocław)
Prasa: Gazeta Pomorska (mutacja inowrocławska) Express Inowrocławski (mutacja Expressu Bydgoskiego) Nasze Miasto Inowrocław (wydawana przez UM) Kurier Inowrocławski (darmowa gazeta wydawana co czwartek)
Internet: [1] Portal informacyjny ki24.info Serwis regionalny www.kujawyzachodnie.pl (wydawany przez ATS Marketing) Portal miejski ino-24.pl Portal ino.online
Sport
Miasto Inowrocław posiada kilkanaście obiektów sportowych. Najnowocześniejszym z nich jest Stadion Miejski im. Inowrocławskich Olimpijczyków (piłkarsko-lekkoatletyczny), miej reprezentacyjnym obiektem sportowym o przestarzałej infrastrukturze jest Stadion Miejski nr 2 w Inowrocławiu (piłkarski), oprócz nich w mieście jest wybudowana hala widowiskowo-sportowa, baseny, korty tenisowe, park linowy, ścianka wspinaczkowa, 6 orlików, skatepark oraz sezonowe lodowiska.
motoryzacja – Automobilklub Inowrocławski, www.automobilklubinowroclawski.pl
piłka nożna – Goplania Inowrocław, Cuiavia Inowrocław, Noteć Inowrocław, Błękitni Gesal Inowrocław, Masters Team Inowrocław
piłka ręczna – Damy Radę Inowrocław
piłka ręczna plażowa - Damy Radę Inowrocław
koszykówka – Noteć Inowrocław, Sportino Inowrocław, SKS Kasprowicz Inowrocław, Domino Inowrocław
karate – Inowrocławski Klub Sportowy Karate, Błękitni Gesal Inowrocław
tenis stołowy – IKTS Noteć Inowrocław
tenis ziemny – Inowrocławskie Stowarzyszenie Tenisowe Sokół, Inowrocławskie Stowarzyszenie Tenisowe Goplania, Stowarzyszenie Kujawskie Centrum Tenisowe Masters, Klub Tenisowy Centrum
lotnictwo – Aeroklub Kujawski w Inowrocławiu
pływanie – Kryta Pływalnia „Delfin”, „Wodny Park”, „Inowrocławska Terma” oraz basen odkryty
siatkówka – UKS „Mechanik” Inowrocław, Młodzieżowe Stowarzyszenie Piłki Siatkowej OSiR Inowrocław
żeglarstwo – Yacht Klub Polski INOWROCŁAW
szachy – Inowrocławskie Towarzystwo Szachowe „Pozkal – Przydomek Inowrocław”, Błękitni Gesal Inowrocław
boks - Cuiavia Inowrocław
sumo - Błękitni Gesal Inowrocław
W latach 50. XX wieku w Inowrocławiu działał klub żużlowy „Unia” Inowrocław. Zespół występował w Pomorskiej Lidze Okręgowej Żużla (dzisiejszym odpowiednikiem jest 2liga) i rozgrywał mecze m.in. z drużynami z Bydgoszczy i Torunia. Mecze były rozgrywane na obecnym Stadionie miejskim przy ul. Wierzbińskiego. Jednak po śmiertelnym wypadku na inowrocławskim torze sekcję żużlową w mieście zlikwidowano.
MMA i inne sporty walki – Criminal13 Fighting Division przy ul. Andrzeja 12
Nazwa miasta
Najstarszą znaną nazwą miasta jest Novus Wladislaw; nawiązującą do imienia Władysław. Z czasem oficjalna nazwa miasta uzyskała brzmienie Juniwladislavia, a z niej w czasach Rzeczypospolitej Szlacheckiej wykształciły się spolszczone wersje: najpierw Iuniwłocław, a później Inowłocław. W latach 1904-1920 i podczas okupacji niemieckiej Hohensalza, czasami też Jungbreslau, Jungleslau).
Źródło treści i historia autorów: Wikipedia. Tekst skrócono i uporządkowano.
Tworzenie stron internetowych – Inowrocław
Dla firm działających na obszarze miejscowości Inowrocław projektujemy witryny dopasowane do sposobu, w jaki klienci zamawiają usługi lub produkty.
Strona z ofertą dla klientów biznesowych
Przygotowujemy podstrony opisujące usługi, proces współpracy i przykładowe realizacje. Formularz pozwala wskazać zakres projektu i zostawić dane do kontaktu w sprawie wyceny.
Wizytówka internetowa dla lokalnej firmy
Na stronie można zebrać godziny pracy, obszar obsługi i odpowiedzi na pytania, które klienci najczęściej zadają przed kontaktem. Projekt układu uwzględnia wygodne korzystanie z witryny na telefonie.