Pszów – informacje o miejscowości
Pszów (niem. Pschow) – miasto w południowej Polsce, w województwie śląskim, w powiecie wodzisławskim.
Według danych z 31 grudnia 2015 r. miasto miało 14 186 mieszkańców.
Położenie
Miasto położone jest na najwyższym wzniesieniu Płaskowyżu Rybnickiego (311 m n.p.m.), w bliskim położeniu takich miast jak: Wodzisław Śląski, Radlin, Rydułtowy, Rybnik, Racibórz, Jastrzębie-Zdrój, Żory.
W Pszowie swoje źródła mają niewielka struga Sumina oraz rzeka Nacyna, dopływy Rudy.
Do 1954 r. Pszów był siedzibą gminy Pszów. Według podziału administracyjnego Polski w latach 1975–1998 Pszów należał do województwa katowickiego, najpierw jako dzielnica Wodzisławia Śląskiego, a od 30 grudnia 1994 r. jako samodzielne miasto.
Historycznie Pszów leży na Górnym Śląsku.
Struktura powierzchni
Według danych z roku 2002 Pszów ma obszar 20,42 km², w tym:
użytki rolne: 62%
użytki leśne: 14%
Miasto stanowi 7,12% powierzchni powiatu wodzisławskiego.
Podział administracyjny
Administracyjnie w obrębie miasta Pszowa została wydzielona jedna dzielnica:
Krzyżkowice.
Dodatkowo można wyróżnić nazwy własne dla niektórych części Pszowa:
Pszowskie Doły,
Stara Maszyna,
W Pszowie są cztery osiedla:
Osiedle Józefa Tytki,
Osiedle Grunwaldzkie,
Osiedle Tadeusza Kościuszki,
Osiedle Alojzego Biernackiego.
Demografia
Pszów liczy ponad 14 tys. mieszkańców i plasuje się na 45. miejscu pod tym względem wśród miast województwa śląskiego.
W Pszowie na 100 mężczyzn przypadają 104 kobiety.
Nazwa
Według niemieckiego nauczyciela Heinricha Adamy nazwa miejscowości wywodzi się od polskiej nazwy „psa” -”von pies = Hund”. W swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku wydanym w 1888 r. we Wrocławiu jako najwcześniejszą wymienia ją w formie – „Pzów” podając jej znaczenie „Hunddorf”, czyli po polsku „Wieś psów”. Niemcy zgermanizowali nazwę na Pschow w wyniku czego utraciła ona swoje pierwotne znaczenie.
Topograficzny opis Górnego Śląska z 1865 r. notuje nazwę Pschow, a także kilka wcześniejszych historycznych nazw miejscowości we fragmencie „fruher Psu, Psw, Psuv, 1306 Psov, 1350 Pschw, 1561 Pschow”.
Historia
Zaskakująca wzmianka źródłowa pojawiła się w 973 r. dotycząca granic biskupstwa praskiego podająca nazwę plemienia Psouane. Wzmiankę tę niekiedy stara się powiązać z Pszowem. Niepodlegająca dyskusji wzmianka miejscowości Pschow pochodzi z 1265 r.
Kalendarium
1265 r. – występuje po raz pierwszy nazwa miejscowości w formie „Psov”, 20 stycznia Pszów uzyskuje lokację jako wieś książęca na prawie niemieckim, pierwszym wolnym sołtysem został Richulf;
1293 r. – został wybudowany pierwszy drewniany kościółek pod wezwaniem Świętego Krzyża, którego pierwszym kapłanem był notowany po łacinie Jasco;
ok. 1350 r. – wybudowano murowany kościół pod wezwaniem Wszystkich Świętych;
ok. 1380 r. – rycerz Czetrycz dzierżawił dobra pszowskie;
1506 r. – Pszów przeszedł na własność dzierżawcy Bartłomieja Zdara z Chobolic;
ok. 1544 r. – właścicielem Pszowa został Wacław Siedlicki z Choltic, właściciel ten starał się wprowadzić luteranizm;
1628 r. – umowny koniec reformacji w Pszowie – powrót katolicyzmu;
1667 r. – Anna Wilkowa, mieszkanka Pszowa, została skazana na śmierć przez spalenie na stosie w Raciborzu jako czarownica;
1682 r. – dziedzicem Pszowa został baron Krzysztof Welczek;
1692 r. – pierwsza wzmianka potwierdzająca istnienie szkoły w Pszowie;
1696 r. – najstarsza wiadomość o karczmie w Pszowie;
1719 r. – właścicielem Pszowa został Jan Bernard Welczek z Wielkiego Dębieńska;
1722 r. – sprowadzono kopię obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej;
1743–1746 r. – budowa późnobarokowego kościoła pod wezwaniem Narodzenia Matki Boskiej, rozwój ruchu pielgrzymkowego;
ok. 1769 r. – wieś stała się własnością Jana Karola Lichnowskiego;
1788 r. – Pszów został sprzedany hr. Wilhelmowi Adolfowi Lichnowskiemu;
1802–1803 r. – eksploatacja gipsu szklanego, produkcja wapna oraz potażu;
1803 r. – dziedzicem Pszowa został Gustaw de Wrochem;
1805–1807 r. – wybudowano pierwsze murowane probostwo;
1806 r. – w Zawadzie odkryto źródła siarczane;
1810 r. – został założony folwark „Wrzosy”;
1811 r. – wybuch powstania chłopskiego w Pszowie, rozebrano drewniany kościółek Świętego Krzyża oraz zlikwidowano przyległy cmentarz;
1812–1815 r. – w wojnie prusko-francuskiej z Pszowa zginęło 10 osób;
1830 r. – wybudowano drogę prowadzącą z Wodzisławia przez Pszów, Krzyżkowice, Rzuchów do Raciborza;
1832 r. – na rynku pszowskim postawiono figurę św. Jana Chrzciciela, wybudowano piec wapienniczy oraz parowy młyn do mielenia wapna, wydano pierwsze zezwolenie na eksploatację węgla dla Augustyna Ferdynanda Fritza;
1843 r. – rozpoczęto eksploatację węgla pod nazwą „kopalni »Anna«”;
1847 r. – rozpoczęto budowę pierwszej wieży na kościele;
1848 r. – powstała samodzielna gmina Pszowskie Doły;
1850 r. – zakończono budowę drugiej wieży na kościele;
1855 r. – rozwój kopalni Anna – drążenie szybu „Jan”;
1856 r. – wielki pożar strawił 21 domów i 22 stodoły;
1858 r. – rozpoczęto budowę Drogi Krzyżowej oraz kaplicy pod wezwaniem Świętego Krzyża w obrębie kościelnego placu;
1860 r. – właścicielem Pszowa został Ferdynand Jan Wit zwany Von Doeringiem, poświęcono miejsce pod nowy cmentarz (obecnie ulica Paderewskiego);
1861 r. – wybudowano nową szkołę w Pszowie, ukazała się pierwsza monografia wsi w opracowaniu ks. Pawła Skwary i Augusta Wolczyka;
1865 r. – wybudowano Zakład zgromadzenia Sióstr Miłosierdzia Św. Karola Boromeusza;
1867 r. – wieś została zakupiona przez Fryderyka Węgierskiego;
1872 r. – powstał pierwszy Urząd Pocztowy;
1882 r. – wybudowano napowietrzną kolejkę linową łączącą kopalnię „Anna” ze stacją kolejową w Rydułtowach
1885 r. – wybudowano drogę prowadzącą z Czernicy prez Rydułtowy, Łapacz, Pszów do Wodzisławia;
1901 r. – rozpoczęto budowę drogi łączącej Pszowskie Doły z Syrynią;
1904 r. – hr. Jan Węgierski sprzedał majątek Pszów i Kokoszyce Bankowi Polskiemu w Poznaniu;
1905 r. – rozpoczęto budowę osiedla patronackiego kopalni „ANNA” tzw. „Familoki”;
1907 r. – powstała Ochotnicza Straż Pożarna w Pszowie;
1910 r. – został wybudowany Dom Gminny (obecny Urząd Miasta);
1911 r. – rozpoczęto budowę kanalizacji w Pszowie (deszczówka);
1914 r. – została wybudowana linia kolejowa z kopalni „Anna” do Olzy;
1915 r. – poświęcono nowe miejsce na cmentarz na tzw. „Przymiarkach”;
1922 r. – wraz z częścią Górnego Śląska, Pszów został włączony do Polski;
1923 r. – zniesiono obszar dworski w Pszowie;
1924 r. – została założona pierwsza apteka, powstał Klub Sportowy „Unia”;
1927 r. – gmina Pszowskie Doły z powrotem została przyłączona do Pszowa;
1929 r. – ukończono budowę i poświęcono Wielką Kalwarię Pszowską, oddano do użytku nową szkołę podstawową (obecnie Szkoła Podstawowa nr 1);
1929 r. – powstała Ochotnicza Straż Pożarna w Krzyżkowicach;
1932 r. – wybudowano obecne probostwo;
1934 r. – poświęcono nowo wybudowany kościół pod wezwaniem Serca Jezusowego w Krzyżkowicach;
1935 r. – został wybudowany obecny stadion sportowy;
1939 r. – ukazała się kronika Konstantego Kowola;
1945 r. – odbudowano budynki zniszczone podczas działań drugiej wojny światowej, przystąpiono do regulacji ulic i placów;
1950 r. – został oddana do użytku nowo wybudowana szkoła zawodowa pod nazwą Szkoła Przemysłowa Górnicza;
1954 r. – Pszów otrzymał prawa miejskie;
1967 r. – rozpoczął działalność Dom Kultury;
1975 r. – Pszów włączono do Wodzisławia Śląskiego;
1994 r. – Pszów uzyskał ponownie prawa miejskie (30 grudnia);
1997 r. – kościół NNMP został odznaczony tytułem i godnością Bazyliki Mniejszej;
2001 r. – otwarcie sztucznego lodowiska;
2003 r. – oddano do użytku miejską oczyszczalnię ścieków;
2004 r. – połączenie KWK Anna z KWK Rydułtowy, powstaje Kopalnia Węgla Kamiennego Rydułtowy-Anna;
2007 r. – obchody 100-lecia istnienia Ochotniczej Straży Pożarnej w Pszowie;
2012 r. – wygaszenie Ruchu „Anna” kopalni Rydułtowy-Anna.
Zabytki
Bazylika mniejsza pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny, barokowa z XVIII w.;
Kopalnia Anna, z 1842 r. arch. Hans Poelzig. Działała do 2012 r.
Transport drogowy
Droga wojewódzka nr 933 (Wodzisław Śląski – Pszów – Rzuchów).
Na północ od granicy miejscowości znajduje się droga wojewódzka nr 935, która łączy się na ulicy Pszowskiej w Rzuchowie z drogą wojewódzką nr 933.
Komunikacja miejska
Komunikacja miejska w Pszowie jest mocno rozdrobniona. Miasto należy do Międzygminnego Związku Komunikacyjnego (linie 221, 222, 224, 225, 226). Ponadto na teren miasta wjeżdżają linie trzech innych organizatorów: Zarząd Transportu Zbiorowego w Rybniku (linia 10), Urząd Miasta Wodzisław Śląski (linia C) Przedsiębiorstwo Komunalne Racibórz (linia 14), a także autobusy PKS Racibórz. Nie istnieje żadna forma integracji taryfowo-biletowej, ani żadne planowe skomunikowania pomiędzy autobusami różnych organizatorów.
Kolej
W Pszowie do 2012 r. istniała stacja kolejowa Pszów obsługująca do 1974 r. ruch pasażerski oraz do 2012 r. ruch towarowy KWK Anna. Obecnie najbliższą stacją kolejową z ruchem lokalnym i międzynarodowym jest stacja w Wodzisławiu Śląskim oddalona ok 8 km. od miasta.
Handel
Miasto posiada własne targowisko miejskie, a także kilka supermarketów i dyskontów.
Hotele
Gościniec Pszowski (dawniej Hotel Miejski), ul. Romualda Traugutta;
Hotel Sportowy, ul. Ignacego Jana Kraszewskiego 90.
Przedszkola
Przedszkole Publiczne nr 1 im. Misia Uszatka, os. Grunwaldzkie, ul. Juranda ze Spychowa 1
Przedszkole Publiczne nr 2, os. Józefa Tytki 1
Przedszkole Publiczne nr 3, ul. Generała Władysława Andersa 8
Przedszkole Publiczne nr 4 (do 29 kwietnia 2009 r.: filia Przedszkola Publicznego nr 3), ul. Armii Krajowej 50
Szkoły podstawowe
Szkoła Podstawowa nr 1 im. kpt. Lucjana Szenwalda ul. Romualda Traugutta 12
Szkoła Podstawowa nr 2 z Oddziałami Integracyjnymi, ul. Karola Miarki 16
Szkoła Podstawowa nr 3, ul. Armii Krajowej 56
Gimnazjum
Gimnazjum, ul. Niepodległości 99.
Szkoły ponadgimnazjalne
Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych (dawniej: Zespół Szkół Zawodowych), ul. Romualda Traugutta 32: Liceum profilowane, Technikum, Zasadnicza Szkoła Zawodowa.
Miasto posiada także świetlicę środowiskową.
Kultura
Miejski Ośrodek Kultury w Pszowie, ul. Romualda Traugutta 1
Biblioteka Publiczna Miasta Pszowa (siedziba główna i dwie filie): Biblioteka Publiczna, ul. Romualda Traugutta 1 filia Biblioteki Publicznej, os. Józefa Tytki 9 filia Biblioteki Publicznej, Krzyżkowice, ul. Armii Krajowej 50
Kino MOK Pszów, ul. Romualda Traugutta 1
Stowarzyszenia działające w mieście
Stowarzyszenie „Pomóżmy sobie”;
Ochotnicza Straż Pożarna w Pszowie;
Ochotnicza Straż Pożarna w Krzyżkowicach;
Towarzystwo Sportowe „Górnik Pszów”;
Ludowy Klub Sportowy „Naprzód 37” Krzyżkowice;
Towarzystwo Przyjaciół Pszowa: Zespół Regionalny „Pszowiki”, Sekcja Turystyki Rowerowej, Konfraternia Rycerska Sua Sponte, Koło Dzieci Niepełnosprawnych, Zespół tańca z ogniem „Feniks”;
Stowarzyszenie „Praworządność i rozwój”;
Miejski Uczniowski Klub Sportowy „Jedynka”;
Koło Gospodyń Wiejskich – Pszów;
Koło Gospodyń Wiejskich – Krzyżkowice;
Polski Związek Hodowców Gołębi Pocztowych – Koło Pszów;
Wojewódzki Związek Pszczelarzy – Koło Pszów;
Skat Klub Czarni Krzyżkowice;
Skat Klub OSP Pszów;
Stowarzyszenie Stanu Średniego;
Polski Związek Krótkofalowców Sekcja Pszów;
PCK Klub Honorowych Dawców Krwi przy KWK „Anna”;
Chór Mieszany „Cecilianum” Krzyżkowice;
Chór Mieszany „Cecylia” Pszów;
Zespół Kameralny „Ad libitum”;
Związek Harcerstwa Polskiego Komenda Hufca Ziemi Wodzisławskiej – Szczep SMOKI;
Polski Związek Działkowców POD „Jedność”;
Polski Związek Działkowców POD „Przyszłość”;
Związek Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych Koło Miejskie;
Zespół taneczny „Diablo”;
Zespół taneczny „Tornado”;
Grupa teatralna „Desire”.
Kościół katolicki
Trzy parafie:
parafia Najświętszego Serca Pana
parafia Narodzenia Najświętszej Maryi Panny
parafia Zmartwychwstania Pańskiego
Sport
Na terenie miasta znajdują się następujące obiekty sportowe:
stadion Sportowy TS „Górnik Pszów” (płyta główna i 2 boiska treningowe);
boisko LKS „Naprzód 37” Krzyżkowice;
sztuczne lodowisko wraz z obiektami towarzyszącymi (korty tenisowe, skate park itp.);
sale sportowe oraz boiska szkolne przy wszystkich szkołach;
hala sportowa na terenie KWK Rydułtowy-Anna Ruch II;
korty do tenisa ziemnego;
oznakowane ścieżki rowerowe.
Trasy rowerowe
trasa rowerowa nr 316Y
Przebieg: Olza – Odra – Rogowiec – Bluszczów – Buków – Lubomia – Światłowiec – Szybik – Zawada – Syrynka – Czyżowice – Gorzyce – Uchylsko – Gorzyczki – Turza Śląska – Turzyczka – Wodzisław Śląski
Kolor: żółty
Długość: 52 km
trasa rowerowa nr 317N
Przebieg: Racibórz – Kornowac – Krzyżkowice – Pszów – Kokoszyce – Wodzisław Śląski – Radlin
Kolor: niebieski
Długość: 16,5 km
trasa rowerowa 317S
Przebieg: Pszów – Zawada
Kolor: czarny
Długość: 3,7 km
trasa rowerowa nr 320C
Przebieg: Rybnik – Orzepowice, Ośrodek „Kotwica” – Zebrzydowice – Blizowiec – Skraj Czernicy – Rydułtowy – Krzyżkowice – Światłowiec
Kolor: czerwony
Długość: 22 km
trasa rowerowa nr 321S
Przebieg: Skraj Rydułtów – Pszowskie Doły
Długość: 2 km
trasa rowerowa nr 322Z
Przebieg: Skraj Rydułtów – Kalwaria – Pszowskie Doły – Skraj Krzyżkowiec
Kolor: zielony
Długość: 5 km
trasa rowerowa nr 323Y (Szlak pielgrzymkowy)
Przebieg: Pszów – Os. Biernackiego – Głożyny – Radlin – Obszary – Jankowice Rybnickie
Długość: 17,4km
Szlaki turystyczne
szlak krzyżkowicki (szlak przez Grodzisko Gołężyców)
Przebieg: Grabówka – Grodzisko Gołężyców – Krzyżkowice
kolor: niebieski
Długość: 6 km
Honorowi obywatele oraz zasłużeni dla rozwoju miasta
Miasto Pszów posiada pięcioro honorowych obywateli. Są nimi:
Henryk Rzodeczko – były długoletni Naczelnik Gminy Pszów (od 30 listopada 1945 r.);
Jan Paweł II – papież (od 28 lutego 1998 r.);
ks. Infułat Lucjan Lamża – lekarz (od 26 czerwca 2008 r.);
ks. Prałat Józef Fronczek;
Jan Wincenty Hawel - polski kompozytor, dyrygent i pedagog.
Miasto nadaje również odznakę „Zasłużony dla rozwoju miasta Pszów”. Zostali nią dotychczas uhonorowani:
Kopalnia Węgla Kamiennego „Anna” w Pszowie
ks. prof. dr hab. Jerzy Szymik
Ochotnicza Straż Pożarna w Pszowie
Orkiestra Dęta KWK „Anna” w Pszowie
Henryk Topisz
Maksymilian Hojka
Zespół Muzyczny „Łzy”
Franciszek Grzegorzek
członkowie Pracowniczego Ogrodu Działkowego „Jedność”
Ignacy Basztoń
Zbigniew Kicka
Ochotnicza Straż Pożarna w Krzyżkowicach
Janina Szkudlińska
ks. inf. Lucjan Lamża
Jan Wincenty Hawel
NSZZ Solidarność przy KWK „Anna”
Klub Honorowych Dawców Krwi PCK przy KWK „Anna”
Prasa
Zeszyty Pszowskie
Wiadomości Pszowskie
Miasta partnerskie
Horní Benešov
Źródło treści i historia autorów: Wikipedia. Tekst skrócono i uporządkowano.
Tworzenie stron internetowych – Pszów
Jeśli prowadzisz firmę obsługującą klientów z miejscowości Pszów, możemy przygotować stronę odpowiadającą na ich najczęstsze pytania.
Serwis dla firmy obsługującej kilka miejscowości
Witryna może przedstawiać rzeczywisty obszar obsługi oraz różnice między usługami dostępnymi w poszczególnych lokalizacjach. Każda podstrona powinna odpowiadać na konkretne pytania klientów dotyczące dojazdu, zakresu prac lub kontaktu.
Modernizacja istniejącej witryny
Przy przebudowie porządkujemy menu, aktualizujemy prezentację oferty i planujemy przekierowania ze zmienianych adresów. Warto zacząć od podstron, z których klienci najczęściej przechodzą do kontaktu.