Jordanów – informacje o miejscowości
Jordanów – miasto w województwie małopolskim, w powiecie suskim, siedziba gminy wiejskiej Jordanów. Położone jest nad rzeką Skawą w Kotlinie Rabczańskiej u południowych podnóży Beskidu Makowskiego.
Miasto ma 5234 mieszkańców (31 grudnia 2012).
Sąsiednie gminy: Bystra-Sidzina, Jordanów, Raba Wyżna
W latach 1975–1998 w województwie nowosądeckim.
Zabytki
wpisane do rejestru zabytków: Kościół parafialny Trójcy Przenajświętszej projektu Jana Sas-Zubrzyckiego z 1912–1913 r., konsekrowany w 1972, z wyposażeniem z XVI i XVII w. oraz z cmentarzem; w ołtarzu obraz Matki Bożej Trudnego Zawierzenia koronowany w 1994 r., ratusz miejski zlokalizowany na środku jordanowskiego rynku, wybudowany z cegły wg projektu Jana Sas-Zubrzyckiego, oddany do użytku w 1911 r.; w budynku tym mają siedzibę władze samorządowe miasta oraz Urząd Miasta, zajazd „Poczekaj” przy ul. Kolejowej 10, pochodzący z początku XVIII w. Na parterze mieścił się zajazd, w którym posiłek i wypoczynek zatrzymywali się kupcy podróżujący szlakiem solnym z Wieliczki na Węgry. W piętrowej części budynku były pokoje (hotel), dwór drewniany z 2. poł. XVIII w. (Jordanów-Chrobacze),
pozostałe: Dąb Wolności na jordanowskich plantach „szubertowskich”, posadzony zgodnie z uchwałą Rady Miasta w dniu 21 maja 1919 r. w celu upamiętnienia odzyskania przez Polskę niepodległości. Figura św. Jana Nepomucena, znajdująca się na skrzyżowaniu głównych szlaków komunikacyjnych w centrum jordanowskiego rynku, pochodząca z XVIII w. Św. Jan Nepomucen był czczony jako Patron „dobrej sławy” oraz jako opiekun dróg i mostów, a także orędownik w czasie powodzi. Zachował się orzeł w koronie wykuty w cokole kamiennej figury, mimo zaborów i wojen, jakimi dotknięta była Polska.
Historia
Miasto zostało lokowane w 1564 r. przez Wawrzyńca Spytka Jordana z Zakliczyna na terenie wsi Malejowa. Nazwa miasta wywodzi się od nazwiska założyciela. Osada położona była przy skrzyżowaniu szlaków: z Krakowa i Wieliczki (trakt solny) przez Myślenice na Orawę i Węgry oraz szlaku doliną Skawy na historyczny Śląsk. W 1581 r. Jordanów uzyskał prawo dorocznych jarmarków, które w XVII w. stały się znane w południowej części Korony. Sprzedawano tu bydło, płótno oraz sól.
W XIX w. miasto nieco podupadło i miało charakter raczej rolniczy. Liczba mieszkańców ledwie przekraczała tysiąc mieszkańców. Wśród nich Żydzi, z których część należała do miejscowej gminy wyznaniowej żydowskiej.
W latach 20. XX w. do miasta przyłączono sąsiednią wieś Malejową oraz przysiółki Chrobacze i Mąkacz. Tym samym liczba ludności przekroczyła trzy tysiące.
W 1939 r. okolice Jordanowa były miejscem walk 10. Brygady Kawalerii oraz miejscowej ludności z wojskami niemieckimi. Miasto zostało silnie zniszczone w czasie II wojny światowej.
Kalendarium
7 listopada 1564 – Wawrzyniec Spytek Jordan otrzymał od króla Zygmunta Augusta przywilej na założenie miasta Jordanowa.
1576 – został wzniesiony drewniany kościół, którego fundatorką była żona zmarłego Spytka Jordana – Anna Jordanowa z Sieniawskich.
1588 – utworzono pierwszą szkołę parafialną obok Skotnicy (dzisiejsza ul. Batalionów Chłopskich).
1618 – pierwsza wzmianka historyczna o obrazie Matki Bożej z Dzieciątkiem Jezus, czczonej jako Pani Jordanowska.
1772 – w wyniku rozbioru Polski dobra jordanowskie, których właścicielem był Józef Sierakowski, przeszły pod panowanie Austrii, tak jak inne tereny południowej Polski.
1858 – wizytacja w Jordanowie Jego Cesarskiej Mości Franciszka Józefa.
1885 – została założona Ochotnicza Straż Pożarna Miasta Jordanowa.
1896 – zostało założone Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”.
1900 – powstało Towarzystwo Zaliczkowe „Praca i Oszczędność”.
1912 – w ramach Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” powstał paramilitarny oddział Polowych Drużyn Sokolich.
1913 – wybudowano kościół parafialny według projektu dr. Jana Sas-Zubrzyckiego. Również ten sam architekt zaprojektował budynek Ratusza Miejskiego (1911) oraz budynek Sądu Grodzkiego (1908).
1919 – posadzono na zachodniej stronie jordanowskiego Rynku „Dąb Wolności” na pamiątkę odzyskania przez Polskę niepodległości.
1926 – założenie Miejskiego Prywatnego Seminarium Nauczycielskiego im. św. Stanisława ze Szczepanowa.
1929 – przyłączono do miasta Jordanowa gminę Malejowa oraz przysiółki: Chrobacze, Przykrzec i Mąkacz.
1930 – miasto Jordanów zostaje zelektryfikowane.
1932 – miasto wizytował ks. kardynał Adam Stefan Sapieha – metropolita krakowski, i uczestniczył w uroczystym posiedzeniu Rady Miasta.
1933 – powstał organ lewicy chłopskiej „Wieś i Jej Pieśń”.
1 września 1939 – od strony słowackiej Orawy Niemcy hitlerowskie napadły ziemię jordanowską.
1939 – wprowadzono w Jordanowie tajne nauczanie dla klas od V do VII, a następnie w zakresie szkoły średniej.
1939–1945 – miasto zostało dwukrotnie spalone, a straty w wyniku zniszczeń wyniosły 72%.
1939–1945 – na terenie ziemi jordanowskiej działają między innymi takie ugrupowania partyzanckie jak: Bocian, Chełm, Harnasie, Walka, Związek Walki Zbrojnej oraz Koła: Rocha i Bataliony Chłopskie.
1942 – rozstrzelanie przez okupanta hitlerowskiego 67 Żydów jordanowskich.
29 stycznia 1945 – wyzwolenie Jordanowa spod okupacji hitlerowskiej.
1951 – miasto otrzymało wodę z wodociągów miejskich z ujęciem źródeł na górze Przykrzec oraz zostały uruchomione 22 hydranty przeciwpożarowe.
1967 – groźny pożar kościoła parafialnego, powstały w wyniku wyładowań atmosferycznych. Dzięki sprawnej akcji gaśniczej straży pożarnych udało się uratować świątynię. Spłonął tylko dach kościoła.
Na przełomie lat 60. i 70. XX w. powstał największy zakład produkcyjny Krakowskiej Fabryki Armatur – Zakład nr 3 w Jordanowie.
1975 – Miejska Rada Narodowa podjęła uchwałę w formie wniosku pod adresem Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie o utworzeniu wspólnej Rady dla: Miasta Jordanowa, Gminy w Jordanowie oraz Gminy Bystra-Sidzina.
13 grudnia 1975 – na stację kolejową w Jordanowie wjechał pierwszy specjalny pociąg elektryczny relacji Kraków – Zakopane.
4 marca 1977 – w sali widowiskowej Domu Strażaka odbył się I Wojewódzki Zjazd Ochotniczych Straży Pożarnych z terenu województwa nowosądeckiego.
15 maja 1978 – powołano Towarzystwo Miłośników Ziemi Jordanowskiej.
3 czerwca 1979 – miasto Jordanów było organizatorem Wojewódzkiego Święta Ludowego.
9 września 1984 – miasto Jordanów zostało odznaczone Orderem Krzyża Grunwaldu III kl. Złotą odznaką Zasłużone dla Województwa Nowosądeckiego, odznaczenie honorowe Związku Bojowników o Wolność i Demokrację – Zarząd Główny.
1981–1985 – oddano do użytku bloki mieszkalne z budownictwa spółdzielczego na osiedlu Wrzosy oraz oczyszczalnię ścieków typu bioblok.
1983 – wybudowano nowe ujęcie wody dla Jordanowa na rzece Skawa.
25 września 1994 – koronacja obrazu Matki Bożej Trudnego Zawierzenia – Pani Jordanowskiej. Koronacji dokonał kardynał Franciszek Macharski – metropolita krakowski.
13 czerwca 1999 – beatyfikacja sług bożych wywodzących się z parafii jordanowskiej – ks. Piotra Dańkowskiego i ks. Stanisława Pyrtka.
9 września 2001 – na jordanowskich plantach posadzono „Dęby – Pomniki Historii” dla upamiętnienia: papieża Jana Pawła II, księdza kardynała Stefana Wyszyńskiego – prymasa 1000-lecia, księdza błogosławionego Piotra Dańkowskiego, księdza błogosławionego Stanisława Pyrtka. Otwarto wystawę ekumeniczną w Izbie Historii Miasta Jordanowa „Przyjaźń bez granic”. Organizatorem wystawy były władze szwedzkiego miasta Karlskoga i Towarzystwo Miłośników Ziemi Jordanowskiej.
9 października 2010 – koronacja papieskimi koronami obrazu Matki Bożej Trudnego Zawierzenia w parafii Przenajświętszej Trójcy Świętej w Jordanowie. Korony, które zostały nałożone na skronie Dzieciątka Jezus i Matki Bożej, zostały pobłogosławione przez papieża Benedykta XVI 1 września 2010 r. w Castel Gandolfo. Korony wykonano według wzoru koron częstochowskich pobłogosławionych przez Jana Pawła II tuż przed jego śmiercią. W koronie Matki Bożej umieszczono pierścień Sługi Bożego Jana Pawła, ofiarowany jordanowskiemu sanktuarium przez ks. kardynała Stanisława Dziwisza.
Struktura powierzchni
Według danych z 2002 r. Jordanów ma obszar 20,92 km², w tym:
użytki rolne: 57%
użytki leśne: 34%
Miasto zajmuje 3,05% powierzchni powiatu.
Demografia
Dane z 30 czerwca 2004 r.:
Piramida wieku mieszkańców Jordanowa w 2014 roku.
Rozwój ludności
1857 – 1040 mieszkańców
Edukacja
Szkoły znajdujące na terenie Jordanowa:
Przedszkole Miejskie
Szkoła Podstawowa im. Bohaterów Września 1939 r.
Liceum Ogólnokształcące im. Hugona Kołłątaja
Zespół Szkół im. bł. ks. Piotra Dańkowskiego
Sport
W mieście działają: Ludowy Klub Sportowy „Jordan”, Uczniowski Klub Sportowy Taekwondo Olimpijskie – Podhale oraz Koło Polskiego Związku Wędkarskiego.
Ludowy Klub Sportowy „Jordan”
Sekcja piłkarska skupia wokół siebie młodzież w czterech drużynach (ok. 90 zawodników): trampkarze, juniorzy młodsi, juniorzy i seniorzy. Klub dysponuje zmodernizowanym i odwodnionym boiskiem sportowym z dobrze rozbudowanym zapleczem socjalnym.
W sezonie 2001/2002 drużyna trampkarzy zajęła V miejsce w lidze okręgowej, natomiast drużyna juniorów I miejsce w tej samej lidze. Drużyna seniorów grająca w klasie A zajęła w sezonie 2001/2002 VI miejsce. W sezonie 2008/2009 drużyna seniorów zajęła I miejsce w klasie A Podhale i niniejszym dokonała historycznego awansu (po raz pierwszy w historii klubu i piłki nożnej w miasteczku) do Ligi Okręgowej okręgu Nowy Sącz.
Uczniowski Klub Sportowy Taekwondo Olimpijskie – Podhale
Uczniowski Klub Sportowy Taekwondo Olimpijskie – Podhale skupia dzieci i młodzież oraz dorosłych z terenu Podhala. Klub powstał w 2001 r. Obecnie trenuje w nim ok. 60 zawodników. Klub promuje zdrowy styl życia poprzez trening dyscypliny olimpijskiej. W sezonie 2010/2011 zawodnicy klubu startowali w międzynarodowych i krajowych zawodach sportowych. Najwyższe osiągnięcia tamtego sezonu to:
2 srebrne i 2 brązowe medale na Międzynarodowych Zawodach Taekwondo „Ilyo Cup 2010” na Słowacji miejsca 7 i 10 w kategorii mężczyzn oraz 8 i 9 w kategorii kobiet na III Technicznych Mistrzostwach Polski Poomsae dzieci i młodzików w 2011
brązowy medal w konkurencji walk kobiet na Ogólnopolskiej Olimpiadzie Młodzieży – Podlaskie 2011
złoty medal w konkurencji walk kobiet na Międzynarodowych Mistrzostwach Bydgoszcz CUP’2011.
W 2010 klub był również organizatorem seminarium treningowego z koreańskim Mistrzem Choel In Kang 6 dan. Klub organizuje też bezpłatne zajęcia w hali sportowej dla dzieci i młodzieży z Jordanowa i powiatu suskiego. Zajęcia prowadzi Artur Skwirut – trener II klasy sportowej, posiadacz czarnego pasa III Dan, kilkukrotny medalista Mistrzostw Polski oraz medalista I Olimpiady Młodzieży w 1995 r.
Turystyka
Z uwagi na swoje położenie wśród gór i lasów Jordanów posiada charakter miejscowości wczasowo-turystycznej. Miasto stanowi dogodny punkt wyjściowy w otaczające pasma górskie. Z centrum prowadzi pięć szlaków turystycznych m.in. na Luboń Wielki i Babią Górę.
Piesze szlaki turystyczne
Główny Szlak Beskidzki: Rabka-Zdrój – Skawa st. PKP – Jordanów – Bystra Podhalańska – Okrąglica – Przełęcz Kucałowa (schronisko na Hali Krupowej) – Polica – Przełęcz Krowiarki – Babia Góra Lanckorona – Przełęcz Sanguszki – Bieńkówka – Koskowa Góra – Przełęcz Jabconiówka – Groń – Osielec Górny – Jordanów – Naprawa Dolna – Luboń Mały – Luboń Wielki – Rabka Zaryte Lubień – Klimas – Zębalowa – Krzeczów Masztelowo – Naprawa Górna – Jordanów Jordanów dw. PKP – Wysoka
W okolicach Jordanowa leżą miejscowości: Naprawa, rodzinna wieś Jalu Kurka, autora głośnej powieści Grypa szaleje w Naprawie, Łętownia z zabytkowym drewnianym kościołem z XVIII w. oraz wieś Wysoka z zabytkowym dworem z XVI w.
W niewielkiej odległości znajduje się Babiogórski Park Narodowy. Cennym zespołem krajobrazowo – przyrodniczym jest góra Przykrzec z atrakcyjnymi punktami widokowymi na dolinę Skawy, Beskid Wyspowy, Gorce, Tatry i Pasmo Babiogórskie.
Komunikacja
Komunikację w okolicach i z Krakowem, Zakopanem czy Rabką zapewniają busy, a na trasie Kraków – Zakopane i Sucha Beskidzka – Nowy Sącz także linia kolejowa wraz ze stacją PKP w Jordanowie. Przez miasto przebiega droga krajowa nr 28, dzięki temu przez Jordanów przejeżdżają przelotowe autobusy PKS ze Śląska w kierunku Zakopanego, Rzeszowa, Przemyśla.
Ludzie związani z Jordanowem
bł. ks. Piotr Dańkowski
bł. ks. Stanisław Pyrtek
Jordanów w mediach i kulturze
Jordanów jest wymieniony z nazwy w Potopie Henryka Sienkiewicza .
Karczma Przykiec, zlokalizowana w Jordanowie, zagrała w 275, odcinku serialu Detektywi pod tytułem "Schronisko" (ten odcinek był także kręcony w schronisku na Hali Krupowej).
Jordanów był często wspomina przez redaktora Andrzeja Zalewskiego w ramach jego audycji EkoRadio w Programie I Polskiego Radia.
Z Jordanowa pochodzi Robet K. Leśniakiewicz, badacz UFO oraz zjawisk nadprzyrodzoych, autor wielu publikacji na ten temat.
Z Jordanowa pochodzi Irena Stopa, ludowa poetka, autorka tomiku poezji ludowej Pokłosie życia oraz zbioru opowiadań góralskich Opowieści leśnej syski, a także laureatka konkursów regionalnych.
Z Jordanowa pochodzi Adam Skupień, bohater cyklu fan-fiction serialu Knight Rider pod tytułem Nasz Rider.
W roku 2013 wydana została Monografia miasta Jordanów.
W roku 2015 została wydana książka Życie i Zagłada Izraelickiej Gminy Wyznaniowej w Jordanowie autorstwa Grzegorza Miśkiewicza.
Źródło treści i historia autorów: Wikipedia. Tekst skrócono i uporządkowano.
Tworzenie stron internetowych – Jordanów
Chcesz przedstawić ofertę klientom z miejscowości Jordanów? Pomagamy uporządkować treść i zaprojektować ścieżkę od zapoznania się z usługą do kontaktu.
Serwis dla firmy obsługującej kilka miejscowości
Witryna może przedstawiać rzeczywisty obszar obsługi oraz różnice między usługami dostępnymi w poszczególnych lokalizacjach. Każda podstrona powinna odpowiadać na konkretne pytania klientów dotyczące dojazdu, zakresu prac lub kontaktu.
Witryna z rezerwacją lub zapytaniem
Strona może pokazywać zakres usług, sposób umawiania terminów i informacje potrzebne przed wizytą. Formularz dopasowujemy do tego, czy firma przyjmuje rezerwacje, czy najpierw odpowiada na zapytania.