Marki – informacje o miejscowości
Marki – miasto położone w powiecie wołomińskim, w woj. mazowieckim, w aglomeracji warszawskiej na północny wschód od Warszawy, wzdłuż drogi krajowej nr 8 (europejskiej nr 67) na Białystok (aleja Marszałka Józefa Piłsudskiego). Przez Marki przepływają: rzeka Długa (Kanał Markowski) oraz rzeka Czarna, uchodzące do kanału Żerańskiego.
Do 1954 roku siedziba wiejskiej gminy Marki.
Prehistoria
Badania archeologiczne wskazują, że osadnictwo na obszarze zajmowanym przez dzisiejsze Marki występowało już w czasach prehistorycznych. Prace wykopaliskowe doprowadziły m.in. do odnalezienia przy ul. Hallera narzędzi krzemiennych datowanych na 5 tysiąclecie p.n.e. (kultura komornicka – rozwijająca się w okresie mezolitu najwcześniejsza znana kultura na obszarze Polski). Z późniejszych okresów odkryto m.in.: fragmenty ceramiki z epoki brązu, pozostałości osady z I-II w. naszej ery oraz studnię z pnia dębowego datowaną na X wiek.
Wieś królewska
Pod koniec XVI wieku nadano z dóbr królewskich 2 włóki ziemi (ok. 34 hektarów) rodowi Marków (Markowiczów), skąd wzięła początek nazwa miejscowości. Wkrótce Jan i Wojciech Markowicze otrzymali też przywilej królewski na posiadanie młyna na rzeczce Długiej, natomiast mieszkańcy zajmowali się głównie uprawą roli.
Toczone w kolejnych wiekach wojny (m.in. potop szwedzki, III wojna północna) doprowadzały wielokrotnie do zniszczeń w Markach i okolicy, jak też do utraty życia wielu ówczesnych mieszkańców.
Kalendarium wydarzeń z tego okresu:
1565 – najstarsza wzmianka o rzece Długiej i urządzonych na niej młynach
1601 – najstarsza informacja pisana o wsi Marki w dokumencie podpisanym przez Zygmunta III Wazę
1650 – ludność Marek liczy około 40 mieszkańców
1656 – zniszczenie Marek w czasie trzydniowej bitwy o Warszawę
1765 – najstarszy opis mareckiej karczmy
1794 – udział markowian w powstaniu kościuszkowskim
Osada przemysłowa
W wieku XIX (początkowo pod zaborem pruskim i w ramach Księstwa Warszawskiego, a po 1815 w zaborze rosyjskim) rozpoczął się proces stopniowego przekształcania się Marek w osadę przemysłową. W latach 1833–1835 poszerzono i wybrukowano wiodący przez Marki trakt, mieszkańcy zaczęli zajmować się rzemiosłem (obuwnictwo, tkactwo). Dzięki występowaniu zasobów gliny znaczenia nabierał także wyrób cegieł. Jednak bardziej intensywny rozwój Marek możliwy był dopiero po roku 1850, gdy przedsiębiorstwa z terenu Kongresówki uzyskały dostęp do rynku rosyjskiego.
W roku 1883 tereny należące wcześniej do spółki udziałowej pod nazwą „Folwark i cegielnia wójtostwa Marki” zakupili pochodzący z przemysłowego miasta Bradford angielscy przedsiębiorcy – bracia Edward, Alfred i John Briggs. W roku 1884 firma „Briggs, Posselt i spółka” uruchomiła w Markach jedną z największych i najnowocześniejszych wówczas przędzalni wełny w Europie Środkowo-Wschodniej, produkującą głównie na rynek rosyjski. Bracia Briggs zbudowali także w Markach m.in. osiedle robotnicze oraz budynek szkoły elementarnej – obecnie będący siedzibą Mareckiego Ośrodka Kultury. Uruchomienie w roku 1897 linii kolei konnych łączących Targówek z Pustelnikiem, przekształconej w 1899 w trakcję parową i przedłużonej do Radzymina przyczyniło się do dalszego rozwoju miejscowości. W roku 1904 poświęcono zbudowany w stylu neogotyckim kościół pod wezwaniem św. Izydora Oracza, który przejął funkcje służącego wcześniej mieszkańcom drewnianego kościółka w Grodzisku.
1821 – Leon Drewnicki założył folwark nazwany później od jego nazwiska Drewnicą
1834 – wybrukowanie przechodzącego przez Marki traktu Warszawa – Radzymin
1852 – budowa pomnika dziękczynienia za ocalenie Marek, Pustelnika i okolicznych wiosek od epidemii cholery
1883 – rozpoczęcie budowy fabryki przędzalniczej przez przemysłowców angielskich spółkę „Briggs & Posselt”
1883 – po raz pierwszy na Mazowszu zastosowano oświetlenie elektryczne
1 maja 1894 – pierwsze strajki w fabryce Briggsów
marzec 1897 – pierwszy kurs konnej Kolejki Mareckiej z Targówka do Marek.
3 maja 1899 – wmurowanie kamienia węgielnego pod budowę kościoła w Markach
10 kwietnia 1911 – w szpitalu w Pustelniku umiera Mikołaj Konstanty Ciurlionis
1916-1918 – Marki pod okupacją niemiecką
Marki w bitwie 1920 r.
Marki, obok Radzymina, Ossowa i innych miejscowości podwarszawskich, odegrały istotną rolę w Bitwie Warszawskiej w czasie wojny polsko-bolszewickiej. Wprawdzie w samych Markach nie toczyły się walki, lecz mieściły się tu ośrodki decyzyjne.
Rozkazem generałów Tadeusza Rozwadowskiego i Kazimierza Sosnkowskiego z 3 sierpnia 1920 r. wycofano z frontu i przeniesiono w rejon Marek 11 dywizję piechoty. 10 sierpnia 1920 r. do Marek przybył ze swoim sztabem płk Eugeniusz Szpręglewski. Na siedzibę sztabu przeznaczono zabudowania fabryki Briggsów. Czołówka amunicyjna znajdowała się w Pustelniku II, niedaleko stacji kolejki. W Markach stacjonował także odwód 11 dywizji piechoty. Znajdowały się tu również tabory wojskowe z zaopatrzeniem.
W Pustelniku – najprawdopodobniej w Zgromadzeniu Sióstr Franciszkanek Rodziny Maryi oraz w Strudze – w Zakładzie Opiekuńczym dla chłopców mieściły się szpitale polowe. Czołówka sanitarna mieściła się w Szkole Podstawowej nr 1 w Markach.
Naczelne dowództwo nakazało 11 sierpnia 1920 r. przygotowanie rezerwy łączności w Modlinie, Zegrzu, Markach, Rembertowie i Górze Kalwarii. Przewody rozciągnięto na słupach wzdłuż szosy Warszawa – Marki – Radzymin – Wyszków. Centrala łączności dla całej dywizji mieściła się w pałacyku braci Briggsów. Istotną rolę w bitwie o przedmoście Warszawy odegrała kolej marecka, służąc przede wszystkim jako jeden z podstawowych środków transportu dowożących żołnierzy oraz zaopatrzenie i prowiant dla walczących na pierwszej linii frontu. Kolejką marecką odwożono też rannych do głównego punktu medycznego na dworzec Warszawa Wileńska. Na mareckim cmentarzu parafialnym znajduje się zbiorowa mogiła około 40 polskich żołnierzy poległych w bitwie o przedmoście Warszawy.
Marki w II Rzeczypospolitej
1922 – utworzenie Robotniczego Klubu Sportowego „Marcovia”
1923 – utworzenie Ochotniczej Straży Pożarnej w Markach
wrzesień 1926 – pierwsze zajęcia w nowej szkole imienia „Pomnika Zwycięstwa 1920 r.” w Pustelniku
1928 – do tzw. „Czerwonego Dworu” w Pustelniku przybywają siostry Franciszkanki Rodziny Maryi
1929 – utworzenie Mareckiego Gminnego Ośrodka Zdrowia
25 maja 1930 – wizyta prezydenta RP Ignacego Mościckiego w Markach
1931 – ukończenie budowy kościoła pod wezwaniem św. Andrzeja Boboli i Michała Archanioła
22 lutego 1931 – tzw. marsz głodnych zorganizowany przez Komunistyczną Partię Polski
październik 1931 – probostwo parafii świętego Izydora obejmuje ksiądz Teodor Jesionowski
wrzesień 1934 – pierwsze zajęcia w nowym gmachu szkoły nr 2 przy ul. Szkolnej
Marki w czasie II wojny światowej
1 września 1939 – o godz. 17.10 pilotowany przez oblt. Georga Scheidera Messerschmitt Bf 109 z III/JG 21 dokonał zestrzelenia PZL P.11c
8 września 1939 – pierwsze niemieckie bomby spadły na Marki
21 września 1939 – 178 członków korpusu dyplomatycznego oraz 1200 osób kolonii cudzoziemskiej ewakuowano szosą radzymińską z Warszawy
22/23 września 1939 – w strudzkim kościele pw. Św. Andrzeja Boboli i Św. Michała Archanioła wystawiono ciało gen.-płk. barona Wernera von Fritscha, który w dniu 22 września został śmiertelnie ranny na Zaciszu
26 marca 1942 – likwidacja utworzonego w 1940 getta dla ludności żydowskiej i wywiezienie przebywających w nim osób do getta warszawskiego
16 października 1942 – powieszenie na terenie Marek 10 Polaków przez hitlerowców; egzekucja 50 więźniów Pawiaka
18 października 1943 r. oddział Gwardii Ludowej stacjonującej w Ząbkach przeprowadził akcję wypadową na skład broni i amunicji znajdujący się na terenie dawnej fabryki Briggsów.
26 lipca 1944 – Inspektorat AK Radzymin przystępuje do Akcji „Burza”
W dniach 30–31 lipca 1944 – kompania Osiowa AK II Rejonu „Celków” – Marki dowodzona przez por. Albina Furczaka Alfa, wspomagana przez dwa radzieckie czołgi 3 armii blokowała skrzyżowanie dróg Warszawa-Białystok/Rembertów-Zegrze (punkt obserwacyjny Góra św. Antoniego)
30–31 lipca 1944 – w Markach w rejonie szkoły w Pustelniku zostaje ulokowane 60% Dywizji Pancerno-spadochronowej „Hermann Göring”. Zostaje utworzona Grupa Bojowa Marki
30 lipca 1944 – rozstrzelanie przez Niemców w pobliżu jeziorka „Kruczek” mieszkańców Marek, Strugi, Pustelnika i Zielonki
31 lipca 1944 – patrol plutonu 738 AK w okolicach kościoła w Strudze związał ogniem broni maszynowej załogi dwóch czołgów niemieckich. W tym czasie czołg radziecki zniszczył oba czołgi.
31 lipca 1944 – czołgi radzieckie oraz osłaniająca je kompania AK wycofały się do Wołomina. Dywizja Pancerno-spadochronowa HG w dniu 2 sierpnia odbiła z rąk radzieckich Radzymin, a w dniu 3 sierpnia Wołomin. Dla obu szturmów bazą były Marki.
3 sierpnia 1944 – 1 Dywizja Pancerno-spadochronowa w sile 140 czołgów i 90 samochodów pancernych została przerzucona do Głowaczowa celem likwidacji przyczółka warecko-magnuszewskiego, część jednostek dywizji została użyta do tłumienia powstania warszawskiego.
13/14 września 1944 – do Marek wkroczyły wojska Armii Czerwonej. Rosjanie na ul. Bandurskiego utworzyli stanowisko artylerii. Wojska radzieckie stacjonowały w Markach do 12 stycznia 1945 r., kiedy to ruszyła operacja wiślańsko-odrzańska Armii Czerwonej.
Podczas II wojny światowej istniało w Markach żydowskie getto, zlikwidowane w połowie 1942 roku, kiedy to ludność żydowską przewieziono do getta warszawskiego. W latach 1942–1943 w Pustelniku znajdował się obóz pracy przymusowej (Arbeitslager) dla 1200 osób.
Marki po II wojnie światowej
1946 – gmina Marki składa się z 7 gromad o ogólnym obszarze 4800 ha, ludność 21 125 osób
1951 – do Marek zostają włączone: Brzeziny, Kąty Grodziskie i Grodzisk (wyłączone z gminy Bródno), Augustów, Augustówek, Mańki-Wojdy (wyłączone z gminy Nieporęt).
1952 – wyłączenie z Marek gromady Siwki i przyłączenie do Zielonki, utworzenie gminy Ząbki i wyłączenie z Marek gromad Drewnica i Ząbki
1959 – pożar karczmy mareckiej kończy jej działalność
luty 1962 – oddano do użytku gmach Szkoły Podstawowej nr 4 w Pustelniku przy ul. Dużej
1 stycznia 1967 – nadanie Markom praw miejskich
wrzesień 1967 – pierwsze lekcje w nowym budynku Szkoły Podstawowej nr 1 przy ul. Okólnej
31 sierpnia 1974 – ostatni kurs kolejki mareckiej
1975 – Marki znajdują się w województwie warszawskim
1 maja 1983 – wmurowanie kamienia węgielnego pod budowę kościoła Matki Bożej Królowej Polski w Markach-Pustelniku
14 marca 1984 – rozpoczęcie działalności Mareckiego Ośrodka Kultury pod dyrekcją Krystyny Klimeckiej
1999 – Marki znajdują się w województwie mazowieckim, w powiecie wołomińskim
2000 – Powstanie Mareckiego Oddziału Powiatowej Izby Gospodarczej – Obecnie Mareckie Stowarzyszenie Gospodarcze (MSG)
grudzień 2003 – powstało Towarzystwo Przyjaciół Marek
2009 (lipiec) – zawiązuje się Grupa Marki 2020 – od lutego 2010 stowarzyszenie.
Środowisko naturalne
Najwyższy punkt w Markach to wzniesienie Horowa Góra, które ma wysokość 109.7 m n.p.m.
W obrębie miasta Marki znajduje się rezerwat przyrody Horowe Bagno. Typ rezerwatu: torfowiskowy. Gatunki roślin objęte ochroną ścisłą: goździk piaskowy (Dianthus arenarius), rosiczka okrągłolistna (Drosera rotundifolia), listera jajowata (Listera ovata), podkolan biały (Platanthera bifolia), grzybienie białe (Nymphaea alba).
Na granicy z Zielonką znajduje się Jezioro Czarne zwane Kruczkiem
Najgrubszym drzewem w Markach jest pomnik przyrody dąb Gajosa o obwodzie 636 cm i wysokości ok. 30 metrów
W mieście znajduje się park z XIX wieku z wieloma pomnikami przyrody.
Demografia
Wykres liczby ludności miasta Marki od 1995 roku.
Struktura demograficzna mieszkańców Marek według danych z 31 czerwca 2016
Piramida wieku mieszkańców Marek w 2014 roku.
Gospodarka
W Markach znajdują się między innymi:
Centrum Handlowe M1
Centrum Handlowe Prima Park Marki
Maszt nadawczy z radioliniami Orange Polska i stacją NMT
Zakłady przemysłowe: Fabryka Okładzin Ciernych Fomar (FOC Marki), producent farb drukarskich Sun Chemical sp. z o.o. palarnia kawy Tchibo Manufacturing Poland Sp. z o.o. producent systemów do zabudowy wnętrz Komandor Warszawa S.A. piekarnia Inter Europol Piekarnia Szwajcarska spółka z ograniczoną odpowiedzialnością S.K.A. liczne cegielnie
Transport
Marki położone są wzdłuż drogi krajowej nr 8 (europejskiej nr 67) Warszawa – Białystok (Aleja Marszałka Józefa Piłsudskiego). W IV kwartale 2017 roku do użytku oddana ma zostać Obwodnica Marek - fragment drogi ekspresowej S8 Marki - Radzymin. Będzie ona omijać miasto od południa i wschodu. Dostęp do niej zapewniony będzie przez dwa węzły: Marki oraz Zielonka. Oprócz tego znajduje się tu skrzyżowanie tej drogi z drogami wojewódzkimi:
631 Rembertów – Marki – Nieporęt – Nowy Dwór Mazowiecki
632 Marki – Legionowo – Płońsk
Przez miasto prowadzą autobusowe linie przewoźników prywatnych oraz linie autobusowe podmiejskie ZTM. Obecnie kursujące linie:
1 listopada 2016 roku wprowadzono w Markach 1 strefę biletową ZTM, dotychczas funkcjonujące linie 718, 732 i 805 zmieniły nazwy na odpowiednio 140, 240 i 340. Nie dokonano jednak zmiany częstotliwość linii 340, mimo pierwotnej deklaracji.
W latach 1897–1974 kursowała tu Marecka Kolej Dojazdowa.
Linie kolejowe
Obecnie już nie istniejące linie:
Marecka Kolej Dojazdowa
Linia kolejowa Zegrze – Warszawa Wawer
Osiedla
Marki ze względu na swoją długość dzielą się umownie na wiele odrębnych osiedli. Główną osią miasta jest Aleja Marszałka Józefa Piłsudskiego, od której odchodzą mniejsze prowadzące do poszczególnych osiedli:
Czarna Struga.
Osiedla mieszkaniowe
Horowa Góra – osiedle mieszkaniowe w Pustelniku położone przy ul. Dużej 5. W sąsiedztwie znajduje się m.in. Szkoła Podstawowa nr 4 im. Stefana Grota-Roweckiego oraz rezerwat przyrody Horowe Bagno. Osiedle składa się z 10 budynków, w których znajduje się 409 mieszkań własnościowych, i zajmuje powierzchnię 4,2 ha. Pierwsi mieszkańcy zasiedlili osiedle w dniu 18 lipca 2005 r. Na terenie osiedla znajdują się punkty usługowe.
Zielone Przedmieście – osiedle domów 8-rodzinnych w Markach przy ul. 11 Listopada 5
Osiedle Mickiewicza – przy ul. Elektryków i Kartografów – osiedle 29 budynków dwukondygnacyjnych wybudowanych w latach 2005–2009
Osiedle TBS Lisi Jar – przy Al. Piłsudskiego
Osiedle TBS Marki V – przy ul. 11 listopada – osiedle 11 budynków dwukondygnacyjnych ze 192 mieszkaniami czynszowymi Towarzystwa Budownictwa Społecznego.
Osiedle Kosynierów – przy ul. Kosynierów 2,4,6,8,10,12 – bloki mieszkalne 4-piętrowe, oddane do użytku w 1998 r.
osiedle mieszkaniowe Międzyzakładowej Pracowniczej Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej „SAM-81” położone w Pustelniku przy al. Piłsudskiego 115 C i D (dwa czteropiętrowe budynki) oraz przy ul. Małachowskiego 1
Osiedle Kwitnące – położone w Pustelniku przy ul. Małachowskiego 4 i 12
Osiedle Polskie – w Strudze przy ul. Granicznej.
Briggsówka – osiedle w Starych Markach złożone z familoków wybudowanych w XIX w. dla robotników fabryki Briggsów. Istnieją tylko dwa osiedla tego typu w Polsce (drugie znajduje się w Łodzi)
Oświata
W Markach działa:
6 szkół podstawowych
liceum ogólnokształcące
Ochrona zdrowia
przychodnie lekarskie: NZOZ Marecki Ośrodek Zdrowia sp. z o.o. przy ul. Sportowej 3 NZOZ ESCULAP sp. z o.o. przy ul Fabrycznej 1 Centrum Medyczne Marki sp. z o.o. przy ul. Kasztanowej 8
przychodnie weterynaryjne: „Art-Vet” Lecznica Weterynaryjna przy ul. Paderewskiego 2B Lecznica dla Zwierząt Zbigniewa Fabrykiewicza przy Al. J. Piłsudskiego 95 „Marwet” Przychodnia Weterynaryjna przy Al. J. Piłsudskiego 131
Kultura
Marecki Ośrodek Kultury
Biblioteka Publiczna Miasta Marki
Religia
Katolicyzm parafia NMP Matki Kościoła, ul. Ząbkowska, 05-270 Marki parafia pw. Matki Bożej Królowej Polski, ul. Jutrzenki 26, 05-260 Marki parafia św. Izydora, al. Piłsudskiego 93, Marki, parafia św. Andrzeja Boboli i św. Michała Archanioła w Strudze przy al. Piłsudskiego 248/252
Świadkowie Jehowy Sala Królestwa Świadków Jehowy, ul. Prosta 17 i 19, 05-260 Marki
Sport
Mistrzostwa Marek w Piłce Halowej TPM CUP rozgrywki piłkarskie organizowane przez Towarzystwo Przyjaciół Marek pod patronatem burmistrza Marek, mające na celu wyłonienie najlepszej amatorskiej drużyny piłkarskiej w mieście. Mistrzostwa dotychczas odbywały się na sali Zespołu Szkół nr 2 w Markach.
Spartakiada Rodzinna CZAT – cykliczna impreza plenerowa o charakterze sportowo-rekreacyjnym kierowana do dzieci, młodzieży oraz dorosłych, organizowana przez Mareckie Stowarzyszenie Gospodarcze (MSG)
Drużynowe Zawody w Tenisa Stołowego – cykliczna impreza kierowana do drużyn szkolnych, zakładów pracy, instytucji oraz drużyn rodzinnych, organizowana przez MSG
Mity i legendy
W Czarnej Strudze nad rzeką stała karczma, której mury odpowiadały na życzliwe pozdrowienia wędrowców echem aż osiem razy odbitym.
[...] podanie głosi, jakoby przed trzystu laty pewien potomek znakomitego rodu, dziedzic bardzo licznych włości, przybywszy do Warszawy, przepychem i zbytkiem chciał przewyższyć wszystkich mieszkańców. Dostatki pozwalały mu na wielkie uciechy, ale przyjemności i hulaszcze życie zniszczyły cały jego majątek, który też wkrótce utracił. Doprowadzony do zupełnej ruiny i ubóstwa tułał się zubożały magnat po Warszawie i żywiony był z litości przy furcie klasztornej ojców Bernardynów. Po nędzy przyszła i słabość niebezpieczna, a ta rozbudziła w nim żal za grzechy i chęć ucieczki od życia i świata. Na pokutę wybrał sobie pustelnię niedaleko Warszawy, gdzie zamieszkiwał przez długie lata. Pod koniec życia otrzymał od krewnych znaczny spadek. Za otrzymane pieniądze wybudował w pobliżu swojej pustelniczej chatki kościół modrzewiowy. I tak to bogobojnie wielki grzesznik i pokutnik życia dokonał. Na pamiątkę tego wydarzenia wieś, która obok wybudowanego kościółka powstała, Pustelnikiem została nazwana.
Najwyższy punkt w Markach określany jest mianem „Horowa Góra”, a w granicach administracyjnych miasta znajduje się Rezerwat przyrody Horowe Bagno. Etymologia tych nazw nie jest znana, jednakże źródłosłowu można poszukiwać w innych językach słowiańskich itp. w jęz. czes. hora oznacza górę. Ponadto spośród rodów herbowych pieczętujących się znakiem Abdank wymienia się nazwisko Horowy.
Źródło treści i historia autorów: Wikipedia. Tekst skrócono i uporządkowano.
Tworzenie stron internetowych – Marki
Projektując witrynę dla firmy z obszaru miejscowości Marki, zaczynamy od ustalenia, czego klient potrzebuje przed złożeniem zamówienia lub wysłaniem zapytania.
Witryna z rezerwacją lub zapytaniem
Strona może pokazywać zakres usług, sposób umawiania terminów i informacje potrzebne przed wizytą. Formularz dopasowujemy do tego, czy firma przyjmuje rezerwacje, czy najpierw odpowiada na zapytania.
Strona usługowa z portfolio
Realizacje można uporządkować według rodzaju zlecenia i opisać zakres każdej z prac. Klient może przejść z przykładu realizacji do odpowiedniej usługi i wysłać zapytanie.