Bielsk Podlaski – informacje o miejscowości
Bielsk Podlaski – miasto w Polsce, w województwie podlaskim, siedziba powiatu bielskiego oraz gminy wiejskiej Bielsk Podlaski.
W 1929 r. liczyło 5567 mieszkańców. Miasto powiatowe. Siedziba powiatowej komendy policji, urzędu skarbowego podatków i opłat, Kasa Skarbowa, powiatowy zarząd drogowy, powiatowy urząd ziemski, inspektorat szkolny, wydział powiatowy. Były tu dwa kościoły katolickie, dwa grecko-wschodnie i synagoga. Działało gimnazjum, prepranda nauczycielska, kursy handlowe. Był tu szpital powiatowy. Działały tu: Oddział Związku Kupców Żydowskich, Oddział Związku Kupców Polskich, Związek Ziemian, Okręgowe Towarzystwo Rolnicze, Koło Pszczelarzy, Związek Rzemieślników, Związek Masarzy. Istniała elektrownia.
W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa białostockiego. Był miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego, w starostwie bielskim w ziemi bielskiej województwa podlaskiego w 1795 roku.
Położone na Równinie Bielskiej, nad rzeką Białą, około 50 km na południe od Białegostoku.
Duży ośrodek przemysłu budowlanego; zakłady metalowe, włókiennicze, produkcji napojów gazowanych, przetwórstwa rybnego. Centrum edukacji na poziomie szkoły wyższej, jedyne w Polsce Policealne Studium Ikonograficzne; od lat 1992–1993 miejsce festiwali białoruskiej pieśni autorskiej „Jesień Bardów”, Piosenki Religijnej „Śpiewajmy Panu”, Kultury Ukraińskiej „Podlaska Jesień”.
Toponimia
Nazwanie odrzeczne, od rzeki Biała nad którą miasto jest położone. Bielsk gród nad Białą. Na Mazowszu i Pomorzu bardzo często grody nadrzeczne nazywano z pomocą przymiotnikowego przyrostka -sk np. Płońsk od rz.Płoni. Jeszcze częściej nazywano tak grody w języku ruskim: Połock, Kursk, Smoleńsk. Dla odróżnienia od innych Bielsków dodano określnik Podlaski od Podlasie.
Struktura powierzchni
Według danych z 2002 Bielsk Podlaski ma obszar 26,88 km², w tym:
użytki rolne: 72%
użytki leśne: 2%
Miasto stanowi 1,94% powierzchni powiatu.
Demografia
Według spisu ludności z 30 września 1921 roku w Bielsku mieszkało 4759 osób w 648 domach, 2239 podało narodowość żydowską, 1904 – polską, 491 – białoruską, 120 – rosyjską, 2 – niemiecką, 1 – czeską, 1 – litewską, 1 – rusińską narodowość. 2392 osób było wyznania mojżeszowego, 1331 rzymskokatolickiego, 1013 osób było wyznania prawosławnego, 14 ewangelickiego, 8 zadeklarowało przynależność do wyznania greckokatolickiego, 1 – bezwyznaniowiec.
Dane z 31 grudnia 2014:
Piramida wieku mieszkańców Bielska Podlaskiego w 2014 roku.
Historia
II wiek p.n.e. – ślady osadnictwa w Bielsku i okolicach (Haćki, Hryniewicze Duże)
Prawdopodobnie w XII wieku został przez książąt kijowskich założony na terenie Bielska gród
XIII wiek
1253 – pierwsza wzmianka o Bielsku w latopisie halicko-wołyńskim
1264 – wzmianka o bitwie z Jaćwingami w okolicach grodu
1273 – zajęcie grodu przez księcia litewskiego Trojdena
XIV wiek
ok. 1323 Podlasie dostało się pod panowanie litewskiego księcia Giedymina
1346 – Podlasie atakowane jest przez Krzyżaków
1366 – w traktacie pokojowym z litewskim księciem Olgierdem król Kazimierz Wielki określa Bielsk jako gród pod władzą jego brata Kiejstuta
1379 – prawdopodobny najazd Krzyżaków pod dowództwem Teodoryka von Elner komtura Bałgi
1382 – książę mazowiecki Janusz I Starszy wykorzystuje wojnę domową na Litwie między Kiejstutem i Jagiełłą i zajmuje gród (a także Drohiczyn, Suraż i Mielnik)
1383 – wiosną Jagiełło wypiera księcia Janusza z Bielska i przekazuje go Witoldowi Kiejstutowiczowi
1390 – król Władysław Jagiełło przekazuje mazowieckiemu księciu Januszowi I grody w Bielsku, Surażu, Drohiczynie, Mielniku. Rok później Jagiełło potwierdził tę darowiznę na zamku w Łęczycy
XV wiek
1408 – Jagiełło przekazuje gród Witoldowi
1410 – w skład dwóch podlaskich chorągwi wystawionych przeciwko Krzyżakom weszła chorągiew drohicka, w której walczyli bielszczanie
po 26 listopada 1412 – w Bielsku przebywa król Władysław II Jagiełło w drodze na Litwę. Wzrasta ranga Bielska leżącego na trasie z Krakowa do Grodna i Wilna
1413 – ziemia drohicka na terenie której leżał Bielsk została włączona do utworzonego Województwa trockiego
2 stycznia 1430 – ustanowienie w Grodnie wójtostwa dla wójta Andrzeja przez wielkiego księcia litewskiego Witolda. Napłynięcie większej ilości osadników polskich i niemieckich
1440 wiosna – miasto bez walki zajmuje książę mazowiecki Bolesław IV czerwiec – w mieście przebywa późniejszy król wielki książę litewski Kazimierz Jagiellończyk z 2 tys. „kopijników” w drodze na Litwę
26 listopada 1486 – w mieście przebywa król Kazimierz Jagiellończyk w drodze z Litwy
1487 – pierwsza wzmianka o Żydach mieszkających w Bielsku
18 listopada 1495 – nadanie prawa magdeburskiego przez Aleksandra Jagiellończyka i połączenie miasta lackiego i ruskiego. Przywilej ustanawiał dożywotni urząd wójta, który objął Jakub Hoppen z Gdańska
28 września 1496 – w mieście nocuje król Aleksander Jagiellończyk w drodze z Wilna
18 lipca 1499 – kolejny przywilej zwalniał mieszczan spod sądowej władzy namiestnika książęcego
koniec XV w. – powstanie prawosławnego klasztoru św. Mikołaja
XVI wiek
1501 9–18 września – w mieście odbył się zjazd rady litewskiej z udziałem króla 3 listopada – zwolniono mieszczan spod sądowej władzy starosty
14 listopada 1505 – w mieście nocuje król Aleksander Jagiellończyk w drodze do Grodna
1506 królowa Helena, żona Aleksandra Jagiellończyka otrzymuje dożywotnie władanie nad Bielskiem 20 grudnia – w mieście przebywa Zygmunt Stary w drodze do Mielnika
22–25 lutego 1509 – w mieście w drodze na sejm do Piotrkowa przebywa król Zygmunt Stary
1513 – Bielsk zostaje stolicą nowo utworzonego województwa podlaskiego
1516 – powstaje cech rzeźników
1530 – ziemia bielska zostaje kupiona od Gasztołdów przez królową Bonę
1542 – wzmiankowana jest synagoga
1549 – powstaje cech szewców
1563 – według rejestru pomiary włócznej w mieście było 830 domów
20 maja–9 lipca w Bielsku przebywa król Zygmunt August 22 lipca – pożar zamku bielskiego, na którym obradował Zygmunt August z prymasem Jakubem Uchańskim na temat nowej unii polsko-litewskiej, miały wówczas miejsce prace nad redakcją II Statutu Litewskiego. Król obserwował płonący drewniany zamek z przyzamkowych stajni. Nowy zamek dla starosty powstał na Hołowiesku, zaś sądy ziemskie przeniesiono do Brańska proces o mord rytualny Żydów, w związku z którym król Zygmunt wydaje dwa manifesty
1569 – Włączenie Bielska wraz z województwem podlaskim do Korony Polskiej na mocy unii lubelskiej. Powstaje cech kuśnierzy
1571 – powstają cechy piwowarów i słodowników, czapników i krawców
1576 – w mieście jest 265 rzemieślników w tym 63 garbarzy i 39 szewców oraz 5 młynów na rzece Białej
1591 – pożar niszczy miasto z kościołem i szpitalem św. Marcina (nie odbudowanymi)
XVII wiek
1641 – wybudowanie Kościoła pw. Matki Boskiej i klasztoru karmelitów z fundacji Adama Kazanowskiego
1655 – zniszczenie w czasie potopu szwedzkiego dużej części miasta
1659 – przeniesienie nowicjatu karmelitów z Wilna do Bielska
XVIII wiek
1776-1780 - został wzniesiony w stylu późnobarokowym Ratusz Miejski
1779–1781 – w mieście działała królewska komisja Boni Ordinis (Dobrego Porządku). W mieście było wtedy 97 rzemieślników
1784 – pożar miasta, po którym powstaje nowy ratusz i świątynie fundacji Izabelli Elżbiety Branickiej
1796 – zaborcy pruscy likwidują klasztor karmelitów i otwierają w nim więzienie
Zabory
1795–1807 – Bielsk w zaborze pruskim
1802 – Żydzi uzyskują prawo do osiedlania się w mieście
1807 – Bielsk po pokoju w Tylży przechodzi pod zabór rosyjski
1812 – przez miasto przechodzą wojska Napoleona
1825 – likwidacja monasteru św. Mikołaja z powodu zbyt małej liczby powołań; cerkiew klasztorna zachowuje funkcje parafialnej
1831 – mieszkańcy Bielska biorą udział w powstaniu listopadowym, epidemia cholery
1839 – kasata unii w Cesarstwie Rosyjskim
1843 – miasto przyłączono do guberni grodzieńskiej
1855 – następna epidemia cholery
1863 – mieszkańcy Bielska biorą udział w powstaniu styczniowym, m.in. w bitwie pod Puchłami i Siemiatyczami, wykonanie w mieście wyroku przez powieszenie na powstańcu Dominiku Bejdzie
XIX wiek – w dzielnicy Park stacjonuje garnizon wojsk rosyjskich
1873 – doprowadzenie linii kolejowej do Brześcia
1915 – część mieszkańców ucieka przed wojskami niemieckimi w czasie I wojny światowej (bieżeństwo), spalenie dworca kolejowego
II Rzeczpospolita
1919 19 lutego – opuszczenie miasta przez niemieckie wojska okupacyjne i wkroczenie witanych z entuzjazmem oddziałów POW założenie gimnazjum i szpitala powiatowego
1920 29 lipca – miasto zajmują bolszewicy w czasie wojny polsko-bolszewickiej 20 sierpnia – odbicie miasta przez III batalion 1 Pułku Piechoty Legionów
1921 – powstanie Spółdzielni Rolniczo-Handlowej „Rolnik”
1923–1937 – burmistrzem miasta był Władysław Żarniewicz
1924 – uruchomienie pierwszej elektrowni miejskiej. Początek elektryfikacji
1925 – otwarcie Rocznej Koedukacyjnej Szkoły Handlowej kierowanej przez Jana Nowotarskiego
1925–1928 – budowa nowego gmachu gimnazjum (liceum)
1932–1939 – starostą bielskim był Zelisław Januszkiewicz
1932 – ukazuje się pierwszy numer „Gazety Bielskiej”
1936 – pierwszy numer powiatowego miesięcznika „Plon”
1937–1939 – burmistrzem miasta był Alfons Erdman
1938 – oddanie do użytku nowej szkoły powszechnej (obecnie SP nr 4)
1939 11 czerwca – uruchomienie 1500 tonowego spichlerza przy dworcu kolejowym 18 czerwca – przekazanie 35 Pułkowi Piechoty dwóch karabinów maszynowych ufundowanych przez młodzież powiatu bielskiego, w której to uroczystości wzięło udział 5 tys. mieszkańców. Dar odebrał gen. Franciszek Kleeberg
II wojna światowa
15–23 września 1939 – pierwsza okupacja miasta przez wojska niemieckie i przekazanie przez nich miasta sojuszniczym wojskom radzieckim
23 września 1939–1941 – okupacja radziecka. Pierwsze wywózki na Syberię
22 czerwca 1941 – zbombardowanie miasta przez Luftwaffe i ponowne wkroczenie do miasta Niemców. Zamordowanie w lesie pilickim ok. 800 Polaków (m.in. nauczycieli, urzędników, księży)
sierpień 1941 – utworzenie getta dla ludności żydowskiej.
2 listopada 1942 – likwidacja getta i zamordowanie przez Niemców około 100 Żydów pomiędzy ulicą Jagiellońską i Wąską. Wywiezienie części do obozu zagłady w Treblince i Białegostoku.
1943 – powstaje budynek obecnego Urzędu Skarbowego
30 lipca 1944 – wyzwolenie miasta spod okupacji hitlerowskiej przez oddziały Armii Czerwonej (53 korpus 48 Armii i 105 korpus 65 Armii).
PRL
1944–1956 – działa Powiatowy Urząd Bezpieczeństwa Publicznego w Bielsku Podlaskim, którego funkcjonariusze dokonują wielu bestialstw i zabójstw na obywatelach polskich, którzy nie godzą się z instalowaną w Polsce nową komunistyczną władzą, narzuconą przez Józefa Stalina
1956 jesień – ujawnia się działająca w konspiracji Komenda Powiatowa Bielsk Podlaski Narodowego Zjednoczenia Wojskowego
1984 – w Ratuszu powstało Muzeum
III Rzeczpospolita
1991 – wydano pierwszy numer Ukraińskiego Pisma Podlasia „Над Бугом і Нарвою” (Nad Bugiem i Narwią)
1992 – powstał Związek Ukraińców Podlasia
1994 – w Bielskim Domu Kultury odbywa się pierwsza z serii Jesień Bardów organizowana do dzisiaj przez Związek Młodzieży Białoruskiej w RP
2015 – decyzja o powstaniu nowej filii WORD w Bielsku Podlaskim, przez rok będzie przeprowadzany egzamin w kategoriach: AM, A1, A2, A, B1 oraz B
2016 – pierwszy samochodowy rajd w Bielsku Podlaskim
Zabytki
Grodzisko średniowieczne (XIII w.) zwane Górą Zamkową bądź Łysą Górką. Na tej górze zamkowej znajdował się zamek, w którym pierwotnie planowano podpisanie unii zwanej później unią lubelską, ale zamek uległ spaleniu przez uderzenie pioruna
Ratusz późnobarokowy (po 1776) proj. Jan Sękowski
Zespół kościoła i klasztoru karmelitów ufundowany przez Adama Kazanowskiego starostę bielskiego od 1638 i poświęcony Matce Boskiej z góry Karmel. Przedsięwzięcie również finansowała jego żona Elżbieta (Halszka) Słuszczanka Kościół NMP z Góry Karmel z 1641, późnobarokowy, przebudowany po pożarze w 1784 (po powstaniu listopadowym przekształcony na cerkiew, ponownie kościół od 1921) Klasztor karmelitów trzewiczkowych z 1641, barokowy (po pożarze w 1784 nie odbudowano dwóch skrzydeł) ogrodzenie z basztami i bramą kapliczka
Bazylika Narodzenia NMP i św. Mikołaja, zbudowana w 1783 według projektu Szymona Bogumiła Zuga w stylu klasycystycznym, pierwsza wzmianka XV w. dzwonnica w stylu klasycystycznym z 1843 ołtarz główny z barokowym obrazem Augustyna Mirysa Matka Boska nawiedza św. Elżbietę, obraz Ukrzyżowanie z 1622 z epitafium poświęconym Hannie Kadłubowskiej, żonie pisarza bielskiego Stanisława Kuleszy plebania drewniana z 1900
Cerkiew konkatedralna Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy tzw. zamkowa z końca XVI w. (do 1839 unicka), drewniana (parafialna)
Cerkiew św. Michała (zbudowana w 1789, wieża z 1914) (do 1839 unicka), drewniana (parafialna)
Cerkiew Zmartwychwstania Pańskiego na Hołowiesku z 1716 (do 1839 unicka), drewniana (parafialna)
Cerkiew cmentarna Świętej Trójcy, ufundowana pierwotnie przez królową Bonę (po 1533), od 1596 unicka, istniała do 1774. Odbudowana na przełomie XVIII i XIX w., od 1839 prawosławna. W połowie XIX wieku przeniesiona z dzielnicy Nowe Miasto na cmentarz. Obecnie podlega parafii Opieki Matki Bożej
Kaplica św. Mikołaja
Kaplica św. Jerzego
Cmentarz żydowski z nagrobkami pochodzącymi z okresu od 1850
Kaplica cmentarna pw. św. Wincentego a Paulo, 1859, nr rej.: A-125 z 3.11.1966
Zajazd z poł. XIX wieku, ul. Henryka Sienkiewicza 8, nr rej.: 251 z 3.11.1966
Urbanistyczny układ miejski z XV wieku
Park przy dawnym Dworze w Hołowiesku
Cmentarz wojenny, ul. Białowieska
Dom przy ul. Dubicze 20, drewniany, z końca XVIII w., nr rej.: 440 z 30.03.1979
Kościoły i związki wyznaniowe
Na terenie miasta działalność religijną prowadzą następujące kościoły i związki wyznaniowe:
Parafie rzymskokatolickie
Parafia Matki Bożej z Góry Karmel Kościół Matki Bożej z Góry Karmel
Parafia Miłosierdzia Bożego Kościół Miłosierdzia Bożego
Parafia Najświętszej Opatrzności Bożej
Parafia Narodzenia Najświętszej Maryi Panny i św. Mikołaja Bazylika Narodzenia Najświętszej Maryi Panny i św. Mikołaja
Parafie prawosławne
Parafia Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy Cerkiew konkatedralna Narodzenia Najświętszej Maryi Panny
Parafia Opieki Matki Bożej Cerkiew Opieki Matki Bożej Cerkiew cmentarna Świętej Trójcy
Parafia św. Michała Archanioła Cerkiew św. Michała Archanioła Kaplica Świętej Trójcy przy Policealnym Studium Ikonograficznym
Parafia Zaśnięcia Przenajświętszej Bogurodzicy Cerkiew Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny
Parafia Zmartwychwstania Pańskiego Cerkiew Zmartwychwstania Pańskiego
Kościoły protestanckie
Zbór Kościoła Chrześcijan Baptystów
Zbór Kościoła Chrystusowego
Kościół Zielonoświątkowy
Zbór Kościół Adwentystów Dnia Siódmego
Inne
Chrześcijański Zbór Świadków Jehowy
Transport
Znaczący węzeł drogowy. W mieście krzyżują się drogi krajowe i wojewódzkie:
droga krajowa nr 19: Rzeszów – Lublin – Siemiatycze – Bielsk Podlaski – Białystok – Kuźnica Białostocka
droga krajowa nr 66: Zambrów – Wysokie Mazowieckie – Bielsk Podlaski – Połowce
droga wojewódzka nr 689: Bielsk Podlaski – Hajnówka – Białowieża
Przez miasto przebiega linia kolejowa Białystok – Czeremcha (i dalej do Brześcia). Znajduje się tutaj stacja kolejowa.
W 2010 na terenie szpitala przy ulicy Kleszczelowskiej 1 otwarto lądowisko sanitarne.
Telewizja
TV Podlasie – Lokalna telewizja istniejąca od 2008r. emitowana w sieci kablowej TVK Hajnówka Sp.j.
Portale internetowe
www.ibielsk.pl – portal informacyjny obejmujący swoim zasięgiem Powiat Bielski
Prasa
Gazeta Współczesna – Redakcja w Bielsku Podlaskim przy ulicy Mickiewicza 65
Kurier Poranny – Redakcja i biuro ogłoszeń w Bielsku Podlaskim przy ulicy Mickiewicza 65
Над Бугом і Нарвою – Redakcja przy ulicy Ogrodowej 13, skr. poczt. 77
Бельскі гостінэць – Redakcja przy ulicy ul. Leśnej 13
Piłka Nożna
Tur Bielsk Podlaski - III Liga
Koszykówka
KKS Tur Basket Bielsk Podlaski - II Liga
Urodzeni w Bielsku Podlaskim
Emilian Adamiuk - rosyjski lekarz okulista pochodzenia białoruskiego
Nadzieja Artymowicz, białoruska poetka
Eugeniusz Berezowiec, burmistrz Miasta w latach 2002–2013
Mina Bern, polska i amerykańska aktorka i śpiewaczka żydowskiego pochodzenia
Wojciech Borecki, polski trener piłkarski
Małgorzata Dmitruk, malarka pochodzenia białoruskiego
Lech Feszler, polski senator
Doroteusz Fionik, etnograf, historyk, animator kultury białoruskiej na Podlasiu
Ignacy Fonberg, chemik
Jerzy Hawryluk, poeta, historyk, działacz ukraińskiej mniejszości narodowej w Polsce
Jerzy Kalina, reżyser pochodzenia białoruskiego
Ojciec Leon Knabit, polski benedyktyn
Stefan Kamasa, polski muzyk
Cezary Kosiński, polski aktor
Wiktor Kozłowski, leśnik, powstaniec listopadowy
Józef Lewartowski, polityk i działacz społeczny żydowskiego pochodzenia, przywódca Bloku Antyfaszystowskiego w getcie warszawskim
Kamila Lićwinko, lekkoatletka
Iosif Łangbard, białoruski i radziecki architekt
Jerzy Plutowicz, poeta
Małgorzata Prokopiuk-Kępka, dziennikarka
Maciej Radel, aktor
Romuald Radziwiłłowicz, oficer sztabu Okręgu Warszawa AK, w Powstaniu warszawskim dowódca Batalionu Zaremba-Piorun
Kamil Skrzypkowski, siatkarz
Dariusz Snarski, bokser, olimpijczyk
Andrzej Stepaniuk, polityk, burmistrz Miasta w latach 1994–2002, nauczyciel języka białoruskiego
Julian Sztatler, pianista
Kpt. Władysław Wysocki, oficer
Włodzimierz Zakrzewski, malarz, grafik, plakacista
Miasta partnerskie
Swietłahorsk
Tulln an der Donau
Źródło treści i historia autorów: Wikipedia. Tekst skrócono i uporządkowano.
Tworzenie stron internetowych – Bielsk Podlaski
Jeśli prowadzisz firmę obsługującą klientów z miejscowości Bielsk Podlaski, możemy przygotować stronę odpowiadającą na ich najczęstsze pytania.
Wizytówka internetowa dla lokalnej firmy
Na stronie można zebrać godziny pracy, obszar obsługi i odpowiedzi na pytania, które klienci najczęściej zadają przed kontaktem. Projekt układu uwzględnia wygodne korzystanie z witryny na telefonie.
Modernizacja istniejącej witryny
Przy przebudowie porządkujemy menu, aktualizujemy prezentację oferty i planujemy przekierowania ze zmienianych adresów. Warto zacząć od podstron, z których klienci najczęściej przechodzą do kontaktu.