Bieruń – informacje o miejscowości
Bieruń (niem. Berun) – miasto w województwie śląskim, siedziba władz powiatu bieruńsko-lędzińskiego.
Według danych z 30 czerwca 2016 r. miasto miało 19 575 mieszkańców.
Położenie
Bieruń leży w południowej części Polski, przy granicy województwa śląskiego i małopolskiego, którą stanowi Wisła. Centrum miasta wyznaczają współrzędne geograficzne: 19º 05' długości geograficznej wschodniej i 50º 05' szerokości geograficznej północnej.
Miasto oddalone jest w linii prostej: 20 km od centrum Katowic, 6 km od centrum Tychów, 10 km od centrum Oświęcimia, 61 km od centrum Krakowa oraz 273 km od centrum Warszawy. Bieruń graniczy z miastami: Tychy i Lędziny, oraz z gminami: Chełm Śląski, Chełmek, Bojszowy i Oświęcim.
Teren miasta położony jest na pograniczu Pagórów Jaworznickich, Doliny Górnej Wisły i Równiny Pszczyńskiej. Historycznie Bieruń leży na Górnym Śląsku.
Według danych z 1 stycznia 2013 r. powierzchnia miasta wynosiła 40,49 km², co stanowi 25,6% powierzchni powiatu. Stawia to miasto na 106. pozycji w Polsce pod względem powierzchni.
Dzielnice
W powszechnym użytku mieszkańców funkcjonują następujące dzielnice:
Bieruń Stary
Czarnuchowice
Demografia
Bieruń liczy ponad 19 tys. mieszkańców i plasuje się na 225. miejscu wśród miast Polski oraz na 38. miejscu pod tym względem wśród miast województwa śląskiego.
Wykres liczby ludności miasta Bieruń na przestrzeni lat:
Według danych z 2015 r. w Bieruniu na 100 mężczyzn przypadały 102 kobiety.
Struktura płci i wieku mieszkańców Bierunia według danych z 31 grudnia 2015 r.:
Historia
Obok Bierunia znajdowała się antyczna osada Leucaristus. Została ona odwzorowana na antycznej mapie Klaudiusza Ptolemeusza z lat 142–147 naszej ery. O tym, że miejscowość ta znajdowała się w sąsiedztwie Bierunia, informuje skorowidz nazw historycznych ORBIS LATINUS i wynika to z położenia wśród innych zidentyfikowanych miejscowości Śląska.
W X–XI w. istniał tu otoczony palisadą i niewątpliwie posiadający wieżę obserwacyjną gródek obronny mający za zadanie chronić kupców przeprawiających się przez rzekę. Pozostałość – bieruński kopiec na szczycie którego stoi obecnie kapliczka św. Jana Nepomucena, z XIX wieku. W średniowieczu na pobliskiej Orlej Górce prawdopodobnie oddawano też hołd starosłowiańskiemu bogu Perunowi.
Bieruń otrzymał prawa miejskie w 1387 r. od księcia opawsko-raciborskiego Jana II Żelaznego. Akt ten polegał na nadaniu praw wójtowskich Kusowiczowi za jego długoletnią wierną służbę. O istnieniu na obszarze miasta osadnictwa świadczą wzmianki zamieszczone w dokumentach, na przykład o Ścierniach z 1272 r., Bijasowicach z 1360 r., Bieruniu z 1376 r.
Do 1551 r. własność Piastów górnośląskich, od 1327 r. pod zwierzchnictwem Czech jako lenno. Od 1743 r. w państwie pruskim i utrata praw miejskich. Od 1865 r. ponownie miasto i zmiana nazwy na Bieruń Stary (Alt Berun). Od 1922 r. ponownie w granicach Polski. W czasie II wojny światowej wcielony do Niemiec. W latach 1945–1954 istniała wiejska gmina Bieruń Nowy. W latach 1973–1975 miasto było siedzibą gminy wiejskiej Bieruń Stary. W latach 1975–1991 dzielnica Tychów. W 1991 r. ponownie pod nazwą Bieruń, wraz z Bieruniem Nowym, Bijasowicami, Czarnuchowicami i Jajostami utworzył miasto. Od odzyskania samodzielności przez Bieruń datuje się konflikt między tym miastem a sąsiednimi Tychami o tereny fabryczne Fiat Auto Poland (b. FSM) oraz osiedle zbudowane przy tej fabryce. Obecnie osiedle leży już w granicach administracyjnych Bierunia, natomiast sama fabryka pozostaje w Tychach. Historycznie sporny teren należał do Bierunia, jednakże pozostawienie go w granicach Tychów było warunkiem zgody tego miasta na odłączenie Bierunia. Spór odżył w 2010 r., bieruńscy samorządowcy domagali się od Tychów zwrotu 123 ha terenów fabrycznych, na których działa kilka spółek-córek firmy Fiat Auto Poland. Tychy zaproponowały korektę granicy o 123 ha na korzyść Bierunia, lecz w innym miejscu, na obszarze niezabudowanym. Roszczenia Bierunia negatywnie zaopiniował wojewoda śląski.
W 1993 r. po raz pierwszy odbył się w Bieruniu I Festiwal Filmów Nieprofesjonalnych im. Leona Wojtali. Został on zorganizowany przy pomocy KWK Piast. W 2005 r. odbyła się siódma edycja tego festiwalu, gdzie zanotowano rekordową ilość uczestników z całej Polski.
Nazwa
Nazwa miejscowości wywodzi się od polskich zwrotów „brać, pobierać” i wiąże się z poborami podatkowymi. Niemiecki nauczyciel Heinrich Adamy w swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku wydanym w 1888 r. we Wrocławiu jako najstarszą nazwę wymienia Biernia podając jej znaczenie „Steuerort (Abgaben)” czyli w języku polskim „Wieś podatków (pobór opłat, podatków)”. Nazwa została później fonetycznie zgermanizowana na Berun w wyniku czego utraciła ona swoje pierwotne znaczenie.
Od chwili zaistnienia, aż do obecnych czasów, czyli do odzyskania samodzielności prawnej w 1991 r., używano jednej nazwy w wymowie Bieruń. W zależności od reguł pisowni używano nazw Bieron, Bierun. W źródłach historycznych nazwa osady „de Beruna” użyta została dopiero w 1376 r. Górny Śląsk znajdował się wówczas pod panowaniem czeskich Przemyślidów. Nazwę miejscowości w zlatynizowanej staropolskiej formie Byerun wymienia w latach 1470–1480 Jan Długosz w księdze Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis.
Na mapie Abrahama Orteliusa z 1603 r. miejscowość widnieje pod nazwą Bierun. W statystycznym opisie Prus z 1837 r. występuje jedynie nazwa Berun. Polską nazwę Bieruń w książce „Krótki rys jeografii Szląska dla nauki początkowej” wydanej w Głogówku w 1847 r. wymienił górnośląski pisarz, Józef Lompa. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego wydany pod koniec XIX w. podaje dwie polskie nazwy miejscowości – Beruń i Bieruń oraz niemiecką Berun.
Zabytki
W mieście znajdują się następujące obiekty wpisane do rejestru zabytków:
sanktuarium św. Walentego z XVII w. (nr rej.: A/423/14 z 28.05.1966)
kościół św. Bartłomieja Apostoła z lat 1770–1776 (nr rej.: 675/66 z 28.05.1966)
kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa z 1909 r. (nr rej.: A/402/13 z 26.02.2013)
miasto w ramach historycznego założenia (nr rej.: 390/53 z 14.03.1953 oraz 731/66 z 15.06.1966)
W Bieruniu znajdują się też inne obiekty – które, mimo że nie widnieją w rejestrze zabytków – pełnią funkcję historyczną. Są to:
kopiec z 1295 r.
grobla z lat 1530–1540
cmentarz żydowski
Kultura
Instytucjami kultury w mieście są:
Bieruński Ośrodek Kultury
Miejska Biblioteka Publiczna nr 1
Miejska Biblioteka Publiczna nr 2
Edukacja
W mieście funkcjonują trzy publiczne przedszkola, dwie szkoły podstawowe, dwa gimnazja, liceum ogólnokształcące oraz Powiatowy Zespół Szkół (w skład którego wchodzą: zasadnicza szkoła zawodowa i technikum).
Wspólnoty wyznaniowe
Na terenie Bierunia funkcjonują trzy parafie rzymskokatolickie należące do dekanatu Bieruń (parafia św. Bartłomieja Apostoła, parafia św. Barbary i parafia Najświętszego Serca Pana Jezusa).
Bezrobocie
W 2015 r. stopa bezrobocia zarejestrowanych w liczbie ludności w wieku produkcyjnym w mieście wynosiła 2,1%.
Przemysł
Na terenie miasta znajduje się kilka dużych zakładów pracy, m.in. KWK Piast-Ziemowit (ruch Piast), zakłady tworzyw sztucznych i materiałów wybuchowych Nitroerg S.A., Johnson Controls, zakłady mleczarskie: Danone i Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska w Bieruniu. Na terenie Bierunia występują bogate złoża kruszyw żwiru i piasku. Złoża te ze względu na ochronę środowiska nie są eksploatowane.
Rolnictwo
Na terenie Bierunia działa 200 gospodarstw rolnych, które zajmują się głównie hodowlą trzody chlewnej, produkcją mleka oraz uprawą roślin (zboża, kukurydza, rzepak).
Transport
Przez miasto przebiega droga krajowa nr 44 i linia kolejowa Mysłowice – Tychy oraz linia kolejowa Katowice – Oświęcim. W ramach rozważanej budowy Kanału Śląskiego w Bieruniu miałby zostać zlokalizowany port żeglugi śródlądowej.
Burmistrz
Obecnym burmistrzem Bierunia jest Krystian Grzesica, który otrzymał 52,7% głosów w II turze wyborów samorządowych w 2014 r.
Miasta partnerskie
Lista miast partnerskich Bierunia:
Moravský Beroun
Gundelfingen
Meung-sur-Loire
Prasa lokalna
W Bieruniu wydawana jest gazeta lokalna Rodnia.
Sport
W Bieruniu działają trzy kluby sportowe: założony w 1925 r. KS Unia Bieruń Stary (poza sekcją piłkarską posiada sekcje: badmintonową i szachową), Piast Bieruń Nowy oraz Uczniowski Klub Sportowy Maraton-Korzeniowski.pl”, który rozpoczął swoją działalność 19 listopada 1999 r. i jest klubem jednosekcyjnym o profilu lekkoatletycznym, ukierunkowanym na przygotowanie młodzieży do startów w chodzie sportowym.
Szlaki turystyczne
Szlaki piesze
Szlak Południowy: Bieruń – Tychy – Kobiór – Studzienice – Pszczyna – Wisła Mała – Strumień
Szlak im. ks. Jana Kudery: Mysłowice – Imielin – Chełm Śląski – Lędziny – Bieruń
Szlaki rowerowe
Trasa czerwona nr 151: Lędziny – Bieruń – Bojszowy – Jedlina
Trasa niebieska nr 152: Bieruń – Chełm Mały – Imielin – Mysłowice
Baza noclegowa
W Bieruniu znajduje się jeden hotel (2015).
Honorowi obywatele i zasłużeni dla miasta
Miasto Bieruń posiada siedmiu honorowych obywateli:
Jan Brenkus – działacz społeczny i samorządowy
Bruno Zimmermann – uczestniczył w nawiązaniu wzajemnych stosunków partnerstwa między Bieruniem, a Gundelfingen
Alojzy Palowski – burmistrz Bierunia I i II kadencji (1991–1998)
ks. kard. Stanisław Nagy – kardynał diakon
Werner Rynski – profesor prawa socjalnego
Wojciech Czech – architekt i działacz regionalny, wojewoda katowicki w latach 1990–1994
Reinhard Bentler – doktor prawa
Miasto nadaje tytuł „Zasłużony dla miasta”, którym zostali uhonorowani:
Krzysztof Ficek
Henryk Skupień
Stowarzyszenie Mieszkańców Bierunia
Zespół Folklorystyczny „Bierunianki”
Ludwik Jagoda
Maria Surma-Mazurkiewicz
Norbert Jaromin
Stowarzyszenie „Radość życia”
Ludwik Wioska
OSP Czarnuchowice
Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska Bieruń
Stowarzyszenie „Porąbek”
Franciszek Kocurek
KS Unia Bieruń Stary
Zakład tworzyw sztucznych „ERG”
OSP Bieruń Stary
OSP Bieruń Nowy
Eugeniusz Jaromin
Józef Berger
Polski związek emerytów, rencistów i inwalidów o/Bieruń
Stowarzyszenie Miłośników 600-letniego Bierunia
Norbert Gonszcz
Jan Wieczorek
Karol Wierzgoń
Konrad Bajura
Źródło treści i historia autorów: Wikipedia. Tekst skrócono i uporządkowano.
Tworzenie stron internetowych – Bieruń
Chcesz przedstawić ofertę klientom z miejscowości Bieruń? Pomagamy uporządkować treść i zaprojektować ścieżkę od zapoznania się z usługą do kontaktu.
Katalog produktów i sklep internetowy
Przygotowujemy strukturę kategorii i karty produktów z miejscem na zdjęcia, parametry oraz informacje o dostawie. Zakres wdrożenia można dopasować do liczby produktów i sposobu przyjmowania zamówień.
Strona z ofertą dla klientów biznesowych
Przygotowujemy podstrony opisujące usługi, proces współpracy i przykładowe realizacje. Formularz pozwala wskazać zakres projektu i zostawić dane do kontaktu w sprawie wyceny.