Brodnica – informacje o miejscowości
Brodnica (wymowa; niem. Strasburg in Westpreußen, Strasburg an der Drewenz) – miasto w województwie kujawsko-pomorskim, siedziba powiatu brodnickiego obecnie położone po obu stronach rzeki Drwęcy. Historyczne centrum miasta leży na prawym (zachodnim) brzegu rzeki, w ziemi chełmińskiej. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa toruńskiego.
W 2015 r. miasto miało 28 471 mieszkańców.
Miasto królewskie lokowane w 1238 roku położone było w XVI wieku w województwie chełmińskim.
Struktura powierzchni
Według danych z roku 2015 Brodnica ma obszar 23,15 km², w tym:
użytki rolne: 32.26%
użytki leśne: 8,5%
Miasto stanowi 2,2% powierzchni powiatu.
Demografia
Dane z 30 czerwca 2004:
W 2008 roku miasto Brodnica liczyło 28 837 mieszkańców, w ciągu dwóch lat ich liczba spadła o 1106 do stanu 27 731 w roku 2010 i do roku 2015 utrzymuje się mniej więcej na stałym poziomie.
Piramida wieku mieszkańców Brodnicy w 2014 roku.
Przyroda
Brodnica leży na terenie Pojezierza Brodnickiego. Jest to region wyjątkowo atrakcyjny turystycznie. Na jego terenie położony jest Brodnicki Park Krajobrazowy, będący częścią Pojezierza Brodnickiego, część Górznieńsko-Lidzbarskiego Parku Krajobrazowego oraz Dolina Drwęcy.
Brodnicki Park Krajobrazowy został utworzony w 1985 roku. Położony jest w centralnej części Pojezierza Brodnickiego, obejmując swymi granicami obszary o najwyższych walorach przyrodniczych i krajobrazowych. Powierzchnia parku wynosi 16 685 ha. ponad 60% powierzchni Parku zajmują lasy, a 10% wody. Znajduje się tutaj około 60 jezior, w tym 6 o powierzchni ponad 100 ha. Brodnicki Park Krajobrazowy znajduje się na terenie gmin: Jabłonowo Pomorskie, Zbiczno, Kurzętnik i Biskupiec.
W 2005 r. doszło do powiększenia Parku o jezioro Bachotek i tzw. Bagienną Dolinę Drwęcy, która jest cenną ostoją ptactwa wodno-błotnego (Obszar Natura 2000).
O wysokiej randze przyrodniczej obszaru świadczy występowanie 9 rezerwatów przyrody. Bogata jest fauna Pojezierza, a w szczególności awifauna.
Największymi osobliwościami są: orlik krzykliwy, bocian czarny i bielik, a także kania rdzawa, żuraw, kormoran czarny, czapla siwa, bąk i zimorodek.
Historia
Pierwszy zapis dotyczący spalenia grodu Straisberg przez Jaćwingów odnotowany został w kronice Piotra z Dusburga w 1263 r. Drugi zapis o ataku Litwinów na osadę Brodnicę pochodzi z 1298. Zdaniem historyków pierwsza wzmianka dotyczy raczej strażnicy zakonnej nad jeziorem Strażym, a druga umocnień w rejonie Żmijewa, zatem niekoniecznie muszą odnosić się do osad na terenie dzisiejszego miasta. Ziemie na lewym brzegu Drwęcy, ziemia michałowska, stała się własnością zakonu krzyżackiego w 1303 (książę kujawski Leszek oddał ziemie michałowskie Krzyżakom w zastaw za uzyskaną pożyczkę, Krzyżacy ostatecznie wykupili je od książąt kujawskich w 1317). Budowa zamku w Brodnicy rozpoczęła się w 1305 r.
Prawa miejskie Brodnica uzyskała na prawach chełmińskich. Pierwszy zapis dotyczący miasta Brodnicy pochodzi z 1298, pod datą 29 IX kronikarz krzyżacki Piotr z Dusburga zanotował, iż oddział 140 Litwinów zaatakował osadę Brodnica. Natomiast pierwsza wzmianka dotycząca budowy kościoła św. Katarzyny pochodzi z 1310.
Po raz pierwszy jako „civitas” – a więc miasto, lokowane na prawie niemieckim – Brodnica była wzmiankowana w 1317. W 1320 rozpoczęto budowę podwójnego pasa murów otaczających miasto, realizacja ich została zakończona wraz z budową głównych bram miejskich: Mazurskiej i Chełmińskiej (zwanej również Kamienną), w 1370. Najprawdopodobniej w 1305 rozpoczęto budowę zamku krzyżackiego, pierwszą fazę budowy zamku zakończono około 1339. Trzy dni przed Małgorzatą [tj. 13 lipca] 1388 r. (...) był tak duży deszcz na obszarze Prus, że na skutek powodzi m.in. w Brodnicy zostały zniszczone młyny. W 1415 budowniczy Mikołaj Fellenstein dokonał przebudowy fortyfikacji zamku. Początkowo władzę w mieście sprawował wójt. Około 1343 powołana została rada miejska wraz z burmistrzem. Rozwój miasta był pomyślny. W 1380 zbudowano szpital i kościół św. Ducha w pobliżu bramy Grudziądzkiej. Pod koniec wieku ratusz, częściowo rozebrany w 1868, którego pozostałości przy trójkątnym rynku zachowały się do dzisiaj.
W 1466 Brodnica wraz z Prusami Królewskimi weszła w skład Polski. W 1481 r. starostwo brodnickie od Kazimierza Jagiellończyka za 4500 guldenów otrzymał Franciszek Gliwicz szlachcic małopolski herbu Starykoń.
W latach 1553 i 1661 miasto zostało zniszczone podczas pożarów.
Jednym z najsławniejszych mieszkańców Brodnicy była księżniczka Anna Wazówna siostra króla polskiego Zygmunta III Wazy.
Królewna Anna objęła brodnickie starostwo w 1605 roku i mieszkała tu do śmierci w 1625 r. Głównym powodem opuszczenia przez Annę dworu królewskiego w Krakowie było jej protestanckie wyznanie. Ponieważ w odróżnieniu od swojego królewskiego brata Zygmunta III Wazy – gorliwego katolika, była oddaną luteranką co powodowało częste niesnaski na dworze, którego nie cechowała szeroko pojęta tolerancja religijna. Jej wybór co do miejsca przenosin, w którym mogłaby bez przeszkód żyć i głosić swoje poglądy padł na Brodnicę, w której jeszcze dwa lata wcześniej żył i tworzył znany polski działacz protestancki Erazm Gliczner pisarz i reformator religijny, pedagog jeden z twórców zgody sandomierskiej z 1570 r.
Anna Wazówna była osobą inteligentną i gruntownie wykształconą. Stworzyła w Brodnicy silny ośrodek intelektualny szczycący się tolerancją religijną. Na brodnickim dworze gościła uczonych i pisarzy, których była gorliwą i hojną protektorką.
Od 1772 Brodnica leżała w granicach Prus, w latach 1806–1815 należała do Księstwa Warszawskiego, następnie znów do Prus i (od 1817) Prus Zachodnich. Do Polski powróciła po okresie zaborów w 1920 na mocy traktatu wersalskiego.
15 sierpnia 1920 roku w wyniku kontrofensywy wojsk bolszewickich Brodnica zostaje zdobyta. Przez trzy sierpniowe dni miasto pozostaje pod ich okupacją. 18 sierpnia dochodzi do bitwy pod Brodnicą, w wyniku której dzięki poświeceniu żołnierzy wielkopolskich i pomorskich dowodzonych przez płk. Witolda Aleksandrowicza i rtm. Ignacego Mielżyńskiego miasto zostaje wyzwolone a wojska 12 Dywizji Strzeleckiej okupujących miasto pokonane.
We wrześniu 1921 miasto liczyło 11 903 mieszkańców. W XX-leciu międzywojennym Brodnica zostaje miastem garnizonowym na terenie którego stacjonuje 67 Pułk Piechoty. Z powodu bliskości granicy z Niemcami staje się także miastem pogranicza.
W pierwszych dniach września 1939 Brodnica znalazła się pod okupacją niemiecką. Miesiąc później miasto wraz z całym powiatem zostały wcielone do Rzeszy jako część rejencji kwidzyńskiej Okręgu Gdańsk-Prusy Zachodnie. Lucyna Langer szacuje, iż w latach 1939–1945 Niemcy zamordowali ok. 650 mieszkańców powiatu brodnickiego, przy czym 1/5 ofiar miała pochodzić z samej Brodnicy. Stefan Bilski oceniał z kolei liczbę zamordowanych na ok. 1000. Najwięcej ofiar pochłonęła tzw. akcja politycznego oczyszczania terytorium przeprowadzona jesienią 1939. Niemcy aresztowali wówczas ok. 450–500 mieszkańców Brodnicy i okolicznych miejscowości. Większość z nich została następnie rozstrzelana w lesie koło majątku Birkenek (Brzezinki) w gminie Zbiczno.
Okupację niemiecką zakończyła ofensywa Armii Czerwonej, której oddziały zajęły Brodnicę w dniu 23 stycznia 1945. Żołnierze sowieccy dopuścili się w mieście szeregu rabunków i zniszczeń. W pierwszych miesiącach 1945 roku miasto stało się siedzibą sztabu 2 Frontu Białoruskiego dowodzonego przez marsz. Konstantego Rokossowskiego. Wiosną 1945 z miasta i powiatu aresztowano, a następnie deportowano do łagrów blisko 700 osób – w tym licznych Polaków zmuszonych do podpisania volkslisty oraz zatrzymanych przez NKWD przedstawicieli inteligencji.
Zabytki
gotycki kościół św. Katarzyny budowany od ok. 1285, budowa prezbiterium ukończona w 1320, do ok. 1370 budowa korpusu nawowego i zasklepienie wnętrza; z zewnątrz wyróżnia się bogato opracowany architektonicznie wschodni szczyt prezbiterium; wewnątrz przy filarach figury 12 apostołów wykonane w XIV w. z drewna lipowego, wyposażenie wnętrza głównie barokowe i późnobarokowe, poza tym kilka gotyckich rzeźb (głowa św. Jana Chrzciciela na misie, grupy Ukrzyżowania)
ruiny zamku krzyżackiego z 1-2 ćwierci XIV w., rozbudowywanego w 4 ćw. XIV w. i 1415 i rozbieranego od 1785 do 1842 r.; zachowała się wysoka ośmioboczna wieża i dolne partie murów
fragment ratusza z końca XIV w.
na przedzamczu pałac Anny Wazówny z II połowy XVI wieku, przebudowywany w XVII w.
fragmenty średniowiecznych murów miejskich z XIV i XV w., w tym Brama Chełmińska i wieża Bramy Mazurskiej
spichlerze barokowe z XVII w.
barokowy zespół poreformacki: kościół NMP z lat 1752–1761 i klasztor
dawny kościół ewangelicki z ok. 1850 r., według projektu Stanisława Hebanowskiego (obecnie tzw. kościół szkolny)
kościół św. Jerzego – obecnie nieistniejący
rynek miejski o nietypowym kształcie (często błędnie opisywany jako trójkątny, co wiąże się z Legendą o brodnickim rynku)
wieża ciśnień z roku 1905, w 2006 częściowo rozebrana
zdewastowana linia wąskotorowa do Ostrowitego
Muzea
Muzeum w Brodnicy zostało powołane do życia 29 marca 1973 roku jako Muzeum Regionalne w Brodnicy. Od 1989 r. nazwa placówki brzmi Muzeum w Brodnicy. Od początku jest placówką naukowo-oświatową realizującą zadania statutowe w ramach działów: archeologii, historii, etnografii i przyrody, obszarem działania jest szeroko rozumiany region brodnicki.
Oddziały brodnickiego muzeum:
Spichlerz, ul. św. Jakuba 1
Piwnice zamkowe, ul. Zamkowa 1
Brama Chełmińska (galeria „Brama”), ul. Mały Rynek 4
Prywatne Muzeum pana Jacka Bielickiego, ul. Kamionka
Gospodarka
Największym obiektem przemysłowym na terenie Brodnicy są Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego Polmo, produkujące tłumiki i filtry do samochodów. Przemysł spożywczy reprezentuje Fabryka Żelatyny, mleczarnia Bromilk, Vobro. Miasto jest także ośrodkiem przemysłu odzieżowego – działają tu takie firmy jak Henri Lloyd, VITO. Rozwija się przemysł drzewny, meblarski (Sits, Stolkar, Vidox),i poligraficzny i opakowaniowy (Wytwórnia Opakowań Kartonowych, Samindruk, Drescher, Multi). Znajdują się tu firmy takie jak Vorwerk, Seni, Cofresco.
Transport
Przez Brodnicę przebiega droga krajowa:
droga krajowa nr 15 (Olsztyn)-Ostróda-Brodnica-Toruń-Gniezno-Krotoszyn-Trzebnica-(Wrocław).
Miasto ma również połączenia drogowe z Sierpcem (droga wojewódzka nr 560), Jabłonowem Pomorskim (droga wojewódzka nr 543 od Szabdy) i Działdowem (droga wojewódzka nr 544).
Transport drogowy
Większość ruchu na osi wschód-zachód odbywa się drogą krajową nr 15 omijając ścisłe centrum miasta za pomocą otwartej 25 czerwca 2016 roku tzw. dużej obwodnicy Brodnicy. Nowy odcinek drogowy ma 1,5 km długości i znacznie skraca czas przejazdu z Torunia w kierunku Olsztyna. W ramach realizowanej inwestycji wybudowano m.in. nową jezdnię drogi nr 15, estakadę nad ul. Wiejską, torami PKP i terenami zalewowymi rzeczki Brodniczki.
Nowa obwodnica Brodnicy łączy się za pomocą ronda Toruńskiego z tzw. małą obwodnicą otwartą we wrześniu 2010 roku. W ramach, której wybudowano przeprawę mostową na Drwęcy, łączącą drogę krajową nr 15 (ul. Sądowa) z drogą wojewódzką nr 560 (ul. Podgórna).
Mosty
Szeroka rzeka Drwęca, nad którą leży Brodnica, jest wciąż dużą barierą komunikacyjną. Budowane tu w przeszłości przeprawy mostowe były wielokrotnie niszczone przez powodzie oraz podczas wojen. Kilkadziesiąt lat po ostatniej z nich liczba przepraw i ich przepustowość jest wciąż niewystarczająca w stosunku do potrzeb rozwijającego się dynamicznie miasta. Obecnie w Brodnicy jest pięć mostów drogowych w tym jeden w obrębie jednostki wojskowej niedostępny dla ruchu kołowego, dwa kolejowe oraz cztery kładki dla pieszych. Jeden most drogowy jest częścią tzw. małej obwodnicy miasta (Południowo-Zachodnia Trasa Przemysłowa). 25 czerwca 2016 roku otwarta została estakada w ciągu drogi krajowej nr 15 o długości 560 metrów. Dzięki tej inwestycji wyeliminowano ruch tranzytowy z centrum Brodnicy.
Władze miasta planują w przyszłości budowę kolejnego mostu w Michałowie oraz remont obecnie istniejących mostów.
Kolej
Z Brodnicy kursują bezpośrednie pociągi do Torunia Głównego, Grudziądza, Bydgoszczy Głównej i Laskowic Pomorskich.
Komunikacja miejska
Komunikacja autobusowa w Brodnicy składa się z 5 linii (1, 2, 3, 4, 5). Obsługuje je PGK sp. z o.o. W wyniku decyzji Rady Miejskiej od 1 marca 2016 roku jest ona bezpłatna dla pasażerów. Likwidacja odpłatności (przejazd kosztował 2,50 zł) zmniejszyła dochody miasta o 300 tys. zł.
PKS
Na terenie miasta znajduje się nowoczesny dworzec autobusowy mający swoją siedzibę na ul. Sądowej. Ponownie otwarty został po kompleksowej przebudowie w 2014 roku. Jest on elementem Centrum handlowo-komunikacyjnego DEKADA. Dworzec obsługuje połączenia krajowe.
Ścieżki rowerowe
W Brodnicy w 2017 roku było kilkanaście km ścieżek rowerowych; obejmują one tylko pięć ulic miasta: Podgórną, Aleję Leśną, Aleję Józefa Piłsudskiego (Południowo-Zachodnią Trasę Przemysłową) oraz Niskie Brodno i Wczasową.
Na początku grudnia 2015 roku nastąpiło uroczyste otwarcie najdłuższej ścieżki rowerowej łączącej Brodnicę ze Zbicznem (ścieżka ma swój początek na ul. Niskie Brodno). Trasa ta ma ponad 8 km długości (2,5 m szerokości). Powstały wzdłuż niej trzy przystanki autobusowe z zatoczkami oraz miejsca postojowe dla rowerzystów, gdzie można postawić rower i odpocząć przy stołach z ławeczkami. Budowa kosztowała ponad 4 mln 630 tys. złotych. Z tego równe dwa miliony złotych pozyskano z urzędu marszałkowskiego. Powiat, miasto Brodnica i gmina Zbiczno dołożyły po ponad 746 tys. złotych, a gmina wiejska Brodnica – ponad 394 tys. złotych.
Miasto Brodnica oraz okoliczne gminy planują budowę kolejnych odcinków ścieżek rowerowych, m.in. planowana jest ścieżka na trasie Brodnica-Osiek. Wykonanie ww. planów zależeć jednak będzie od ilości pozyskanych środków zewnętrznych i własnych możliwości budżetowych gmin.
Administracja
Brodnica należy do kilku związków i stowarzyszeń: Związek Gmin Północnego Mazowsza, Stowarzyszenie Przedstawicieli Gmin Rejonu Brodnickiego, Związek Stowarzyszeń Grudziądzki Bank Żywności, Stowarzyszenie wójtów, burmistrzów, prezydentów i starostów województwa kujawsko-pomorskiego, Związek Powiatów Polskich, Zielone Płuca Polski.
Podział administracyjny
Osiedla Brodnicy:
Stare Miasto
Grunwald Pierwszy
Grunwald Drugi
Grunwald Trzeci
Niskie Brodno
Nowa Kolonia
Wyspiańskiego
Opieka zdrowotna
Zespół Opieki Zdrowotnej im R. Czerwiakowskiego (Szpital Powiatowy) w Brodnicy położony jest przy ul. Wiejskiej 9. W maju 2016 roku zakończyła się pełnym powodzeniem jego całościowa przebudowa i rozbudowa (30 maja 2016 roku odbyło się uroczyste przecięcie wstęgi). Obiekt powiększył się prawie dwukrotnie oraz wzbogacił o nowy sprzęt medyczny, którego fundatorami zostały także gminy wchodzące w skład powiatu. Cała inwestycja kosztowała 43,5 mln zł. Blisko połowa tych pieniędzy pochodziła z Regionalnego Programu Operacyjnego, ponad jedną czwartą kosztów poniósł sam szpital, a niewiele mniej zapewnił powiat brodnicki, który od początku do końca prowadził tą inwestycję. Warto także wspomnieć, że ww. przebudowa i rozbudowa trwała tylko półtora roku przy stale działającym i przyjmującym pacjentów szpitalu co stanowi ewenement na skalę światową. Obecnie szpital w Brodnicy jest jednym z najnowocześniejszych w Polsce, zapewniając pacjentom komfortowe warunki leczenia.
Szpital Powiatowy w Brodnicy na zozbrodnica.pl
Szpital posiada następujące oddziały:
Szpitalny Oddział Ratunkowy Oddział Wewnętrzny Oddział Chirurgii Ogólnej Oddział Urazowo-Ortopedyczny Oddział Anestezjologii i Intensywnej Terapii Oddział Położniczo-Ginekologiczny Oddział Dziecięcy Oddział Neonatologii Zakład Pielęgnacyjno-Opiekuńczy
Poradnie Specjalistyczne:
Poradnia Chirurgii Ogólnej Poradnia Urazowo-Ortopedyczna Poradnia Położniczo-Ginekologiczna Poradnia Preluksacyjna Poradnia Patologii Noworodka Poradnia Profilaktyki Onkologicznej z Gabinetem USG Poradnia Chorób Płuc i Gruźlicy Poradnia Diabetologiczna Poradnia Zdrowia Psychicznego Poradnia Psychologiczna Poradnia Rehabilitacji Medycznej Zakład Fizykoterapii
Pracownia Endoskopowa Pracownia RTG Pracownia TK Pracownia USG Pracownia Mamograficzna Pracownia Rehabilitacji
Laboratorium:
Laboratorium Analityczne
Ratownictwo Medyczne: Zespół Ratownictwa Specjalistycznego Zespoły Ratownictwa Podstawowego
Inne oddziały: Nocna i Świąteczna Opieka Zdrowotna (POZN) Blok Operacyjny Apteka Szpitalna
Lądowisko sanitarne dla śmigłowców
Dom Pomocy Społecznej na ulicy Wiejskiej 1
Na terenie miasta zlokalizowanych jest także wiele aptek i przychodni zdrowia.
Przedszkola
Przedszkole nr 6
Przedszkole nr 8
Przedszkole nr 9
kilka placówek przedszkoli niepublicznych
Szkoły podstawowe
Szkoła Podstawowa nr 1 im. Henryka Sienkiewicza
Szkoła Podstawowa nr 2 im. Polskich Olimpijczyków
Szkoła Podstawowa nr 4 im. 700-lecia Brodnicy
Szkoła Podstawowa nr 5 (specjalna)
Szkoła Podstawowa nr 7 im. Karola Wojtyły-Jana Pawła II
Społeczna Szkoła Podstawowa (Organ prowadzący: Brodnickie Stowarzyszenie Oświatowe)
Szkoły muzyczne
Państwowa szkoła muzyczna pierwszego stopnia im. Fryderyka Chopina (administrowana przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego)
Gimnazja
Gimnazjum nr 1 im. Władysława Jagiełły
Gimnazjum nr 2 im. Karola Wojtyły-Jana Pawła II
Społeczne Gimnazjum (Organ prowadzący: Brodnickie Stowarzyszenie Oświatowe)
Gimnazjum dla Dorosłych na Alei Leśnej (CKZiU w Brodnicy)
Szkoły ponadgimnazjalne
I Liceum Ogólnokształcące im. Filomatów Ziemi Michałowskiej
III Liceum Ogólnokształcące przy Zespole Szkół nr 1 im. Karola Wojtyły-Jana Pawła II
Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego w skład którego weszły takie szkoły jak: Technikum Ekonomiczne, Technikum Informatyczne, Technikum Budowlane, Technikum Mechaniczne, Technikum Logistyczne, Technikum Żywienia i Usług Gastronomicznych oraz Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych na Alei Leśnej.
Szkoły Policealne
Szkoła Policealna na Alei Leśnej (CKZiU w Brodnicy)
Szkoły wyższe
Wydział zamiejscowy Społecznej Akademii Nauk z Łodzi
Biblioteki
Miejska i Powiatowa Biblioteka Publiczna im. Ignacego Łyskowskiego w Brodnicy została powołania do życia w 1945 r. uchwałą Powiatowej Rady Narodowej jako Biblioteka Powiatowa. Przez lata swojej działalności systematycznie powiększała swoje zbory i rozbudowywała swoje filie, których dziś jest IV:
Filia nr 1 ul.Wyspiańskiego 10A
Filia nr 2 ul.Graniczna 1A
Filia nr 3 ul. Wiejska 9
Filia nr 4 ul. Kazimierza Wielkiego 8 B
Zbiory biblioteczne są w pełni skomputeryzowane.
Biblioteka Pedagogiczna im. gen. bryg. prof. Elżbiety Zawackiej w Toruniu Filia w Brodnicy na ul. Matejki 5 (W stanie likwidacji)
Religia
Na terenie miasta działalność religijną prowadzą następujące wspólnoty wyznaniowe:
Kościół Rzymskokatolicki: parafia św. Katarzyny, parafia Niepokalanego Poczęcia NMP (przy klasztorze franciszkańskim – sanktuarium św. Antoniego), parafia MB Fatimskiej, parafia Jezusa Miłosiernego.
Kościół Zielonoświątkowy
Świadkowie Jehowy zbór
Cmentarze
Jednym z najstarszych znanych nam cmentarzy w Brodnicy był cmentarz ewangelicki, którego lokalizacja odpowiada położeniu dzisiejszego Placu Erazma Glicznera (Gliczner został na nim pochowany w 1603 roku). Jego teren został podarowany współwyznawcom w 1599 roku przez starościnę brodnicką Zofię Działyńską. Cmentarz zamknięto w 1798 roku z powodu jego zapełnienia a nowy utworzono na Piaskach (cmentarz ewangelicki na ul. Sądowej). Trzecią nastraszą nekropolią miasta jest cmentarz parafialny z 1805 roku.
Obecnie istniejące cmentarze na terenie miasta
Cmentarz parafialny (otwarty)
Cmentarz komunalny (otwarty)
Cmentarz wojskowy (zamknięty)
Cmentarz ewangelicki na ul. Sądowej (zamknięty)
Cmentarz ewangelicki na ul. Karbowskiej (zamknięty)
Sport
W mieście działa w chwili obecnej wiele klubów i towarzystw sportowych m.in.:
Brodnicki Klub Sportowy Sparta – piłka nożna
Nauczycielski Klub Sportowy Belfer – futsal
Międzyszkolny Klub Sportowy Brodnica – piłka ręczna
Brodnickie Towarzystwo Żeglarskie Pojezierze – żeglarstwo
Uczniowski Klub Sportowy Pojezierze – żeglarstwo
Uczniowski Klub Sportowy Remus – wioślarstwo
Uczniowski Klub Sportowy Siódemka Brodnica – pływanie
Miejski Uczniowski Klub Lekkoatletyczny Brodnica – lekkoatletyka
Uczniowski Klub Sportowy OSiR – lekkoatletyka, tenis stołowy, tenis ziemny, kręgle, baseball, taniec, fitness
Międzyszkolny Uczniowski Klub Sportowy Karate Shotokan – karate
Brodnicka Akademia Aikido – aikido
Fight Team MMA Brodnica – Mieszane sztuki walki
Towarzystwo Krzewienia Kultury Fizycznej – szachy
W Brodnicy czynne są różnego rodzaju obiekty sportowe zarówno kryte, jak i otwarte. Funkcję reprezentacyjną pełni oddana do użytku 8 września 2006 roku przez Urząd Miasta Brodnicy Hala widowiskowo-sportowa „Księżniczka” zwana potocznie Halą OSiR, obiekt może pomieścić 650 widzów na trybunach i dodatkowo kilkaset na płycie boiska oraz Hala Sportowa I Liceum Ogólnokształcącego im. Filomatów Ziemi Michałowskiej przy ul. Lidzbarskiej 14 oddana do użytku przez Starostwo brodnickie we wrześniu 2012 roku. Jest to pełnowymiarowa hala sportowa o powierzchni użytkowej ponad 2 tysięcy metrów kwadratowych, wyposażona dodatkowo w salę fitness i siłownię wraz z zapleczem sanitarno – magazynowym. Hala posiada także widownię z krzesełkami. Oprócz lekcji wychowania fizycznego na hali odbywają się zajęcia dodatkowe dla uczniów takie jak: piłka siatkowa, koszykówka dziewcząt i chłopców, piłka nożna halowa, zajęcia z tańca oraz ćwiczenia na siłowni.
Miasto posiada także dwa stadiony lekkoatletyczne wraz z boiskami do piłki nożnej, jeden należący do OSiR-u zlokalizowany na Stadionie Miejskim wyposażanym w 945 miejsc siedzących i drugi nowszy obiekt z nawierzchnią tartanową przy Zespole Szkół nr 1 na ul. Matejki 5. Na terenie miasta znajduje się także jedna kręgielnia (kręgle klasyczne), skatepark, kryta pływalnia, korty tenisowe, siłownie, dwa boiska sportowe typu „Orlik”, boiska do piłki plażowej, siatkowej i koszykówki oraz sześć mniejszych hal sportowych przy szkołach.
Astro-bazy
Astrobaza Kopernik przy I Liceum Ogólnokształcącym im. Filomatów Ziemi Michałowskiej
Media
Nowości Brodnickie – (mutacja Nowości Toruńskich) Gazeta Pomorska – wydanie toruńskie (codziennie jedna strona poświęcona wydarzeniom w Brodnicy i Nowym Mieście Lubawskim) Czas Brodnicy – tygodnik Extra Brodnica – tygodnik CBR – Tygodnik Regionu Brodnickiego – tygodnik Ziemia Michałowska – miesięcznik
TVK Eltronik „Media” Sp. z o.o. Brodnicki oddział Multimedia Polska z programem lokalnym TVK Brodnica Telewizja TELETOP Brodnica
Portale internetowe:
Brodnica.net ebrodnica.pl cbrmedia.pl
Bezpieczeństwo
W Brodnicy znajduje się Komenda Powiatowa Policji, Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej, a także Straż Miejska i oddział celny Urzędu Celnego w Toruniu.
Jednostki stacjonujące w 1920
36 Brygada Strzelców (15/18 sierpnia 1920 – wojska okupacyjne)
65 Pułk Piechoty (1920-21), dowódca ppłk Franciszek Korewo
Jednostki stacjonujące w 1939
67 Pułk Piechoty, w którym służyli m.in. płk piech. January Grzędziński major Marceli Cerklewicz major Leon Kmiotek major Franciszek Perl major Zygmunt Reliszko
Batalion ON „Brodnica”, w którym służył m.in. major Jakiw Halczewśkyj
Wojna i okupacja
Inspektorat Brodnica AK
Jednostki stacjonujące po 1945
21 Pułk Moździerzy
27 Brygada Moździerzy
65 Pułk Artylerii Przeciwlotniczej
Jednostki stacjonujące obecnie
4 Pułk Chemiczny
Brodnica w filmach
Miasto znane jest przede wszystkim z planu zdjęciowego do filmu Odwróceni, kręcono tu 8 odcinek tego popularnego serialu, w którym na ulicy Jatki w Brodnicy zastrzelono Władysława Różyckiego ps. „Skalpel”, kapitana mafii pruszkowskiej.
W Brodnicy kręcono również sceny do osadzonego w realiach współczesnej Polski sensacyjnego serialu Defekt, z Magdaleną Cielecką i Piotrem Fronczewskim w rolach głównych.
Urodzeni w Brodnicy
Wilhelm Burza – malarz.
Artur Maria Swinarski – poeta, satyryk, dramatopisarz, plastyk.
Ludwik Grzemski – działacz społeczny.
Zbigniew Janaszek – kawalerzysta, kawaler orderu Virtuti Militari.
Maria Dąbska – polska lekarka, patomorfolog, profesor medycyny.
Henryk Strzelecki – brytyjski przedsiębiorca, założyciel firmy „Henri Lloyd”.
Dominik Sucheński – lekkoatleta, olimpijczyk.
Ryszard Kotewicz – historyk, muzealnik, archiwista, nauczyciel akademicki.
Ryszard Michałowski – generał, Naczelny Prokurator Wojskowy, Zastępca Prokuratora Generalnego RP.
Jan Dembkowski – polityk, poseł na Sejm PRL IX kadencji.
Edward Zielski – duchowny katolicki, biskup.
Lech Twardowski – malarz, twórca instalacji, performer.
Andrzej Krupienicz – lekarz kardiolog, karateka, wojskowy i polityk.
Małgorzata Birbach – lekkoatletka, olimpijka.
Jolanta Szulc – działaczka samorządowa, wicemarszałek województwa warmińsko-mazurskiego.
Ewa Kierzkowska – wicemarszałek Sejmu.
Waldemar Chełkowski – motocyklista wyścigowy.
Daniel Trojanowski – wioślarz.
Maciej Hreniak – pływak.
Justyna Laskowska – zawodniczka karate.
Ciekawostki
W początkach 1807 r. przez dwa dni mieszkał w Brodnicy Napoleon Bonaparte – cesarz Francuzów w latach 1804–1814.
5 października 1831 r. wojsko polskie wraz z 20 tys. ludzi i ostatnim wodzem powstania listopadowego gen. Maciejem Rybińskim przekroczyło granicę pruską pod Brodnicą i złożyło broń.
Pod koniec lat trzydziestych XIX w. odwiedza po raz pierwszy Brodnicę następca tronu, późniejszy król Prus Fryderyk Wilhelm IV. Kolejny raz w Brodnicy pojawił się w 1840 r.
18 stycznia 1920 r. wojska generała Józefa Hallera przynoszą brodniczanom wyzwolenie po 125 latach pruskiej niewoli, a miasto powraca w granice Polski.
15-18 sierpnia 1920 r. na Pomorze wkracza Armia Czerwona. Bolszewicy przez trzy dni okupują Brodnicę, a władzę w mieście przejmuje Tymczasowy Wojenny Komitet Rewolucyjny.
18 sierpnia 1920 r. wczesnym rankiem w wyniku kontrofensywy wojsk polskich spod Jabłonowa Pomorskiego dochodzi do bitwy pod Brodnicą. Całością operacji dowodzą pułkownik Witold Aleksandrowicz oraz rtm. Ignacy Mielżyński (szef sztabu). W wyniku zaciętych walk około godziny 19.00 miasto zostało wyzwolone. W bitwie pod Brodnicą zginęło 35 Polaków, a 308 zostało rannych. Straty rosyjskie to 400 zabitych w tym 3 oficerów niemieckich. Polacy zdobyli 3 sztandary, 18 ckm, 600 karabinów jednostrzałowych, 1 samochód oraz amunicję i tabory wroga. Zwycięska bitwa brodnicka sprawiła, że bolszewicy wyparci zostali z korytarza pomorskiego, a polskie wojsko mogło połączyć się z armią generała Władysława Sikorskiego.
22 czerwca 1924 r. Brodnicę odwiedza Prezydent RP Stanisław Wojciechowski. W czasie uroczystości na Dużym Rynku wręcza sztandar ufundowany przez społeczeństwo miasta i powiatu 67 Pułkowi Piechoty.
24 stycznia 1945 r. Armia Czerwona „wyzwala” Brodnicę spod okupacji hitlerowskiej. Jest to okres, w którym wielu mieszkańców miasta zostaje wywiezionych w bydlęcych wagonach na Syberię przez niedawnych wyzwolicieli. W brodnickim UB maltretuje się i zabija ludzi, którzy nie chcą się pogodzić z nowymi porządkami zaprowadzanymi w kraju przez komunistów.
W lutym 1945 r. w Brodnicy na ul. Przykop 3 przez trzy dni NKWD więzi zdegradowanego kapitana Armii Czerwonej Aleksandra Sołżenicyna – rosyjskiego pisarza, przyszłego laureata Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1970 i autora trzytomowego Archipelagu GUŁag. Brodnica jest jednym z pierwszych etapów jego długiej drogi na Łubiankę, Butyrki, na miejsce bezterminowego zesłania w rejon Kok-Tereku, na skraj jałowych nieużytków Kazachstanu.
19 marca 2003 r. Prezydent RP Aleksander Kwaśniewski udał się z wizytą do Brodnicy. Prezydentowi towarzyszyli m.in. Sekretarz Stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej Janusz Zemke, Szef Sztabu Generalnego WP gen. Czesław Piątas i Zastępca Szefa Biura Bezpieczeństwa Narodowego gen. Tadeusz Bałachowicz. Prezydent RP Aleksander Kwaśniewski złożył wizytę w 4 Pułku Chemicznym w Brodnicy.
2 lipca 2010 r. kandydat na Prezydenta RP Marszałek Sejmu Bronisław Komorowski odwiedził Brodnicę. Na Dużym Rynku na Marszałka czekały tłumy mieszkańców miasta i lokalni samorządowcy. Marszałek między innymi podziękował za oddane na niego głosy w pierwszej turze oraz zachęcał do wzięcia udziału w niedzielnym głosowaniu.
22 lutego 2015 r. kandydat na Prezydenta RP Andrzej Duda w czasie swojej krótkiej wizyty w Brodnicy złożył kwiaty pod pomnikiem Żołnierzy Armii Krajowej.
Współpraca zagraniczna
Strasburg (Uckermark) – od 1996 r.
Kedainiai – od 1998 r.
Chamalières – od 2003 r.
Kristinehamn – od 2003 r.
Sewan – od 2010 r.
Gmina Brørup – od 1994 r.
Gmina Hummelno En Keppel – od 1995 r.
Sąsiednie gminy
Brodnica, Bobrowo, Zbiczno Osiek Brzozie, Bartniczka
Źródło treści i historia autorów: Wikipedia. Tekst skrócono i uporządkowano.
Tworzenie stron internetowych – Brodnica
Projektując witrynę dla firmy z obszaru miejscowości Brodnica, zaczynamy od ustalenia, czego klient potrzebuje przed złożeniem zamówienia lub wysłaniem zapytania.
Katalog produktów i sklep internetowy
Przygotowujemy strukturę kategorii i karty produktów z miejscem na zdjęcia, parametry oraz informacje o dostawie. Zakres wdrożenia można dopasować do liczby produktów i sposobu przyjmowania zamówień.
Strona firmowa z czytelną ofertą
Porządkujemy usługi w osobnych podstronach, opisujemy zakres prac i umieszczamy dane kontaktowe tam, gdzie klient ich szuka. Formularz zapytania może zbierać informacje potrzebne do przygotowania wyceny.