Olsztynek – informacje o miejscowości
Olsztynek (do 1945 niem. Hohenstein, prus. Amellingi) – miasto w woj. warmińsko-mazurskim, w powiecie olsztyńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Olsztynek, położone w północnej Polsce, 28 km na południe od Olsztyna. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. olsztyńskiego.
Według danych z 30 czerwca 2012 miasto miało 7713 mieszkańców.
Mieszkaniec Olsztynka to olsztynczanin, a mieszkanka – olsztynczanka.
Dane ogólne
Ośrodek przemysłowo-usługowy i turystyczno-krajoznawczy. Na terenie miasta zlokalizowane są zakłady przemysłu: spożywczego, drzewnego i paszowego.
Historia
Niemiecka nazwa zamku, a później miasta pochodzi od jego założyciela, komtura ostródzkiego Güntera von Hohensteina. W źródłach polskich już w XV w. występuje nazwa zbliżona znaczeniem do obecnej – „Parvum Olstin” – „Mały Olsztyn”, lub Olsztynek.
Pierwsza wzmianka o Olsztynku pochodzi z 1351, a prawa miejskie nadane zostały przez wielkiego mistrza Winricha von Kniprode w 1359 roku. Miasto założono na planie zbliżonym do wielu innych miast krzyżackich. Centralnym punktem był obszerny rynek z kościołem i ratuszem, od którego wychodziły dwie, prostopadłe ulice. Miasto było obwiedzione murami miejskimi o długości 245 × 170 m i wysokości ok. 10 m, znajdowały się w nich dwie bramy - Wysoka zw. Niemiecką i Nidzicka zw. Polską. Ludność pod koniec średniowiecza liczyła ok. 450 mieszkańców.
W 1410 zamek opanowali mieszczanie, którzy uznali władzę króla polskiego, w 1414 w czasie wojny głodowej miasto ucierpiało od wojsk polskich. W 1440 Olsztynek przystąpił do antykrzyżackiego Związku Pruskiego, mimo tego w 1466 na mocy traktatu toruńskiego został przyznany Krzyżakom. Dopiero w czasie wojny polsko-krzyżackiej w 1520 Olsztynek został zdobyty przez wojska polskie, a hetman wielki koronny Mikołaj Firlej potwierdził przywileje miasta. Od 1525 w granicach Prus Książęcych, w 1530 istniał tu polski kościół, przy którym działali wybitni protestanci. Podczas wojny polsko-szwedzkiej w 1628 w mieście stacjonowały polskie oddziały walczące z armią Gustawa Adolfa. W 1656 miasto splądrowały wojska szwedzkie, a rok później spalili je Tatarzy. Olsztynek znalazł się wówczas w granicach Brandenburgii, zaś od 1701 w państwie pruskim. Miasto w 1740 miało 728 mieszkańców, a w 1811 778 mieszkańców. Od 1752 miasto należało do powiatu morąskiego, w 1764 urodził się tutaj Krzysztof Celestyn Mrongowiusz, wybitny filolog i badacz polskości. W 1807 podczas wyprawy Napoleona na Rosję w mieście stacjonował marszałek Michel Ney. W 1818 Olsztynek został przyłączony do powiatu ostródzkiego. Od 1854 przez czternaście lat dyrektorem gimnazjum miejskiego był Max Toeppen, jednym z absolwentów tej szkoły był Emil Adolf von Behring, tu w 1870 maturę zdał Hieronim Derdowski. Olsztynek w 1887 otrzymał połączenie kolejowe z Olsztynem, rok później z Działdowem, a w 1894 z Ostródą (od 1945 linia nie istnieje). Podczas I wojny światowej miasto zajęły wojska rosyjskie, w wyniku prowadzonych walk (bitwa pod Tannenbergiem) znacznie uszkodzono zabudowę i infrastrukturę miejską.
W latach 1927–1945 w pobliżu miasta znajdował się ogromny monument upamiętniający bitwę pod Tannenbergiem – tzw. Tannenberg-Denkmal. W roku 1934 spoczęły w nim doczesne szczątki prezydenta Rzeszy Paula von Hindenburga.
W okresie od października 1939 do 1945 w mieście zlokalizowany był niemiecki obóz jeniecki Stalag IB Hohenstein. W 1945 Olsztynek został znacznie zniszczony przez wojska sowieckie (30% zabudowy mieszkaniowej i 25% budynków przemysłowych), podobny los spotkał Tannenberg-Denkmal, który został wysadzony przez wojska niemieckie, a po wojnie jego resztki całkowicie usunięto (do dziś na Rynku stoi monumentalny, granitowy lew pochodzący z tego miejsca). W 1945 Olsztynek znalazł się w granicach Polski.
25 sierpnia 2001 roku w Skansenie w Olsztynku odbył się Festiwal Międzynarodowego Obozu „Tęczowy Most” („Rainbow Bridge”), organizowany przez Jolantę Kwaśniewską. Na festiwalu tym wśród zaproszonych gości pojawili się m.in. prezydent Aleksander Kwaśniewski, brazylijski pisarz Paulo Coelho i izraelski polityk Szimon Peres.
Liczba mieszkańców
1807 - 777 osób;
1816 - 940 osób;
1852 - 1646 osób;
1880 - 2467 osób;
1890 - 2563 osób;
1939 - 4245 osób;
1961 - 4227 osób.
Demografia
Piramida wieku mieszkańców Olsztynka w 2014 roku.
Zabytki
Zabytkami godnymi uwagi są: gotycki kościół z XIV wieku i pozostałości murów miejskich z basztami z XV w. (budowane po 1415 roku), a przede wszystkim zamek krzyżacki. Wartym uwagi jest też układ urbanistyczny Starego Miasta, oraz pojedyncze domy z początku XX wieku. W mieście znajduje się skansen – Muzeum Budownictwa Ludowego – Park Etnograficzny.
Według rejestru zabytków NID na listę zabytków wpisane są obiekty:
założenie urbanistyczne, XIV-XIX, nr rej.: 586 z 20.02.1961 i z 12.06.1968
kościół par. pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa, ul. Chopina 1, 1888, nr rej.: A-2625 z 17.01.2000
plebania, ul. Chopina 7, 2 poł. XIX, nr rej.: A-4490 z 16.01.2008
kościół, ob. galeria MBL, XIV, XVII-XVIII, nr rej.: 214 (O/15) z 25.11.1956 (dec. ruiny)
cmentarz rzym.-kat., ob. komunalny, ul. Grunwaldzka, XIX, nr rej.: 3853 z 7.10.1987
cmentarz ewangelicko-augsburski, ob. komunalny, ul. Mrongowiusza, XIX, nr rej.: 3854 z 7.10.1987
cmentarz ewangelicko-augsburski, ob. komunalny, ul. Pionierów, Kamienna, Szeroka, 1 poł. XIX, nr rej.: 3852 z 7.10.1987
zamek, ob. szkoła, 1 poł. XIV, XVII-XIX, nr rej.: 597 z 7.06.1961 oraz 1232 z 12.06.1968
mury obronne, XIV, nr rej.: 213 (O/14) z 24.11.1956
ratusz, Rynek 1, 1915-1923, nr rej.: 2624 z 19.01.2001
dom, ul. Chopina 10, pocz. XX, nr rej.: A-4491 z 22.01.2008
dom, ul. Mrongowiusza 5, poł. XIX, nr rej.: 2638 z 30.03.1994
dom, ul. Mrongowiusza 26, XIX, nr rej.: 1233 z 12.06.1968
dom, ul. Ratuszowa 4, nr rej.: 2648 z 3.07.1991
d. plebania, ob. dom mieszkalny, Rynek 3, XV, poł. XVIII, XX, nr rej.: 1334 z 21.11.1994
d. plebania ewangelicka, ob. muzeum, Rynek 8, 1648, XIX, nr rej.: IV-2-46/49 z 10.09.1949 oraz 215 (O/16) z 28.11.1956
dom, ul. Świerczewskiego 3, po 1920, nr rej.: 2661 z 23.12.1993
dom, ul. Świerczewskiego 27, pocz. XX, nr rej.: A-4493 z 22.01.2008
dom, ul. Świerczewskiego 31, pocz. XX, nr rej.: A-4492 z 22.01.2008
dom, ul. Warszawska 4, po 1915, nr rej.: 1997 z 28.08.1996
dom, ul. Zamkowa 2, pocz. XX, nr rej.: A-4519 z 11.12.2008
magazyn, ul. Składowa 9, 1914, nr rej.: 4234 z 2.11.1992
wodociągowa wieża ciśnień – komunalna, ul. Górna 1, 1906, nr rej.: 2629 z 16.03.2000
wodociągowa wieża ciśnień – kolejowa, ul. Kolejowa, 1935, nr rej.: 4224 z 18.09.1992
Honorowi obywatele
2004: Tadeusz Kufel – muzealnik; Krzysztof Pawiński – przedsiębiorca; Steffen Blau - członek Rady Związku Gmin Walkenried; Uve Kuschel – niemiecki działacz charytatywny; Christian Meyl – niemiecki działacz charytatywny; Hubertus Schütte – niemiecki działacz samorządowy; Karl-Heinz Woyda – niemiecki funkcjonariusz straży pożarnej i działacz charytatywny.
2009: Erwin Kruk – pisarz, poeta i dziennikarz.
2014: Irena Petryna – nauczycielka, działaczka samorządowa, posłanka II kadencji Sejmu RP; Kazimierz Kujawa – przesiębiorca; Ryszard Ziemblicki – działacz samorządowy, leśnik; Jan Nilsson – szwedzki działacz samorządowy; Bernard i Lucienne Moreau – działacze na rzecz współpracy polsko-francuskiej.
Struktury wyznaniowe
Na terenie miasta działalność prowadzi Kościół Rzymskokatolicki, trzy wspólnoty protestanckie: Kościół Ewangelicko-Augsburski, Kościół Ewangelicko-Metodystyczny i Kościół Chrześcijan Baptystów oraz zbór Świadków Jehowy.
Transport
Ważny węzeł drogowy, przez miasto przechodzi też linia kolejowa Olsztyn – Działdowo ze stacją Olsztynek.
W mieście krzyżują się drogi krajowe i ekspresowe:
7 S7 Gdańsk – Elbląg – Warszawa – Radom – Kielce – Kraków – Rabka-Zdrój
51 Bezledy – Bartoszyce – Lidzbark Warmiński – Dobre Miasto – Olsztyn – Olsztynek S51 Olsztynek – Ameryka
58 Olsztynek – Szczytno – Pisz – Biała Piska – Szczuczyn
Sport
W Olsztynku działa klub sportowy Olimpia powstały w 1946 roku. Aktualnie gra w 3. lidze.
Trasy rowerowe
Olsztynek jest miastem bogatym w trasy rowerowe. Przez miasto prowadzą m.in.: trasa rowerowa czerwona:
Olsztynek-Makruty (16 km) – Po drodze można zwiedzić skansen i rezerwat bobrów
Olsztynek-Orzechowo (27 km) – Liczne zabytki, m.in. kościół Jana Chrzciciela w Orzechowie
trasa rowerowa czarna
Makruty-Jagiełek (16 km) – Droga prowadzi przez las
Wegornia-Kurki (8 km) – Trasa prowadzi wśród jezior i lasu
trasa rowerowa żółta
Olsztynek-Królikowo (21 km) – Zabytki z okresu wojny, częściowo droga prowadzi przez las
Kurki-Olsztynek (21 km) – Liczne ośrodki wypoczynkowe
trasa rowerowa zielona
Pawłowo-Waszeta (13 km) – Trasa wśród łąk
Orzechowo-Węgornia (3 km)
Źródło treści i historia autorów: Wikipedia. Tekst skrócono i uporządkowano.
Tworzenie stron internetowych – Olsztynek
Jeśli prowadzisz firmę obsługującą klientów z miejscowości Olsztynek, możemy przygotować stronę odpowiadającą na ich najczęstsze pytania.
Strona usługowa z portfolio
Realizacje można uporządkować według rodzaju zlecenia i opisać zakres każdej z prac. Klient może przejść z przykładu realizacji do odpowiedniej usługi i wysłać zapytanie.
Modernizacja istniejącej witryny
Przy przebudowie porządkujemy menu, aktualizujemy prezentację oferty i planujemy przekierowania ze zmienianych adresów. Warto zacząć od podstron, z których klienci najczęściej przechodzą do kontaktu.